فرهنگ مصادیق:انتظار و آمادگی نظامی

انتظار و آمادگی نظامی

مرزبانی و سنگرداری در دوران غیبت

انتظار، نخست یک آرمان و عقیده است، و سپس در عمل و عینیت آشکار می گردد، و انسان منتظر به مرزبانی و پاسداری از حوزه جغرافیایی و فرهنگی و ایدئولوژیکی خود و همکیشان و هم مسلکان خویش می پردازد، و همواره در موضع دیده بانی است، و هوشیارانه و تیزنگرانه، به افقهای دور و نزدیک می نگرد، و هر تحرک و تحول و نقل و انتقالی را در اردوگاه های دشمن زیر نظر می گیرد، و در سنگر دفاع ایدئولوژیکی و زمینی و جغرافیایی، دشمن را از پیشروی باز می دارد، و در صورت فراهم بودن زمینه، به تهاجم نیز دست می یازد. و بدین گونه برای تحقق هدفها و آرمانهای خویش که برای تحقق آنها انتظار می کشد، از هیچ تلاشی فرو گذار نمی کند. این است که جامعه منتظر، همواره به آمادگی نظامی و دفاعی فرا خوانده شده است. و تهیه ابزار جنگ و قدرت از هر مقوله و با هر کیفیت، تکلیف گشته است. این آمادگی مخصوص زمانی ویژه، یا دورانی که به ظاهر تهاجمی علیه جامعه منتظر صورت گرفته است نیست؛ بلکه این آمادگی، باید همیشه و در سراسر دوران زندگی و زمان تکلیف وجود داشته باشد.
عن أبی عبد اللّٰه الجعفی قال قال لی أبو جعفر محمد بن علی (علیهما السلام) کم الرباط عندکم قلت أربعون قال لکن رباطنا رباط الدهر ... ابوعبدالله جعفی می گوید: امام باقر (علیه السلام) از من پرسید: مدت مرزبانی نزد شما چقدر است؟ گفتم: چهل روز. امام گفت: لیکن مدت مرزبانی ما تا همیشه است...
برای روشن شدن این تعلیم والا و بنیادین امام پنجم، معنای «رباط» و «مرابطه» را توضیح می دهیم:
«رباط» و «مرابطه» به معنای مرزبانی و سنگرداری و دیده بانی است. و این معنا نوعاً در خطوط مقدم و در مرزهای نزدیک به دشمن و بیگانه صورت می گیرد. مجاهدان در اسلام دو نوعند: نخست آنان که، در زمان جنگ، به ستیز و نبردی رسمی و رویاروی با دشمن دست یازند، و به کارزار با دشمنان بپردازند. دیگر آنان که در غیر زمان جنگ به مرزبانی می پردازند، یعنی زمانی که جنگ و ستیز و رویارویی در کار نیست، اما مرزها و سرزمینهای اسلامی، همواره با خطر احتمالی هجوم بیگانه و دشمن رو به رو است. در این صورت مرزبانی و سنگرداری و دیده بانی تکلیف است، و حضور در خطوط مقدم برای پیشگیری احتمالی لازم است. در اینجا موضوع «ربط» و «مرابطه» پیش می آید یعنی مرزبانی و آمادگی برای دفع تهاجم احتمالی، و حراست از سرزمین اسلامی. مسلمانان در جامعه اسلامی، در زمانی که جنگی نیز در کار نباشد به مرزبانی و حفظ مرزهای اسلامی مکلفند، و هر کس به نوبت باید در مرزها حضور یابد و پاسداری کند. بنابراین «مرابطه» و «رباط» «چنان که فقها در کتاب جهاد گفته اند: آن است که مؤمنان در مرزها اقامت گزینند... و آمادگی کامل داشته باشند، تا در هنگام حمله و تهاجم ناگهانی دشمن، دفاع کنند، و کشور را نجات دهند». کمترین زمان مرابطه و مرزبانی سه روز و بیشترین دوران آن چهل روز است. و اگر کسانی بیش از چهل روز، در مرزها مقاومت کردند، پاداشی چون پاداش مجاهدان دارند. این نوع «مرابطه» و مرزبانی در زمان غیبت و حضور امام فرق نمی کنند...»
معنای دیگر «مرابطه» و «رباط» (مرزبانی و سنگرداری)، پیوند و رابطه با امام، و در خدمت امام زیستن و مرزبان دستورها و خواسته های امام بودن است، به این معنا که: «جامعه مؤمنان با امام خویش ارتباط برقرار کنند، و به ریسمان ولایت امام چنگ در زنند، و با او هم پیمان شوند، و به یاری امام متعهد گردند. این قسم از «مرابطه» واجب عینی بر هر فرد است، نیابت بردار نیست، و پایه ای از پایه های ایمان است. و عملی بدون آن پذیرفته نمی شود.»
گواه بر این موضوع، افزون بر احادیث و آیات ضرورت انتظار و آمادگی، آیه و احادیثی ویژه است. قرآن کریم می گوید:
یا ایها الذین آمنوا، اصبروا و صابروا، و رابطوا، و اتقوا الله لعلکم تفلحون. ای مؤمنان! شکیبا باشید و پایداری ورزید، و برای مرزبانی حاضر یراق باشید، و از خدا بترسید، شاید رستگار گردید.
امام صادق (ع) در تفسیر این آیه قرآن فرموده است:
اصبروا علی المصائب، و صابروا علی الفرائض، و رابطوا علی الائمه، علیهم السلام. در برابر مشکلات شکیبایی ورزید، و در انجام تکلیفها و مسئولیت ها پایدار باشید، و با امامان رابطه برقرار کنید.
و در تفسیر برهان از امام باقر (ع) در تفسیر این آیه چنین نقل شده است:
... اصبروا علی اداء الفرائض، و صابروا عدوکم، و رابطوا امامکم المنتظر. ... در انجام واجبات شکیبا باشید، و در برابر دشمن پایداری کنید، و با امام منتظر و در حضور او باشید.
و در حدیث دیگری امام صادق (ع) چنین فرموده است:
امام صادق (ع):
... و رابطوا، قال (ع): المقام مع امامکم ...
... «رابطوا» به معنای حضور نزد امام است...
امام باقر (ع) در سخنی که آوردیم، مردم را به همین معنا توجه می دهند: یعنی از جمله «رباطنا رباط الدهر: ما در همه زمانها مرزبان و سنگردار و مرز دارانیم.» امام، طبق آنچه در جامعه اسلامی مرسوم بود، و همگان از آن تکلیف آگاهی داشتند (یعنی نوبت در مرزبانی و مرزداری، و سه روز یا چهل روز و واجب کفایی بودن آن)، موضوع برتر و تکلیف مهمتری را نیز باز گفتند، که ما در همه دوران و همه زمانها مرزدار و مرزبانیم، و شیعه ما باید پیرو ما باشد و همواره و همیشه هوشیارانه به حراست و حفاظت از مرزهای جغرافیایی و عقیدتی سرزمین های اسلامی و دین اسلام بپردازد، و از این مهم و واجب لحظه ای غفلت نورزد.
علامه مجلسی در تفسیر این حدیث گفته است: ای یجب علی الشیعه ان یربطوا انفسهم علی طاعه امام الحق، و انتظار فرجه، و یتهیاوا لنصرته: بر شیعه واجب است که حاضر یراق و گوش به فرمان امام بر حق باشند، و در انتظار فرجش بسر برند، و برای یاری او آماده باشند.»
بنابراین، شیعه در همه دوران عمر خویش مرزدار و مرزبان و سنگرنشین است. و در این خصلت چون امامان خویش و امام منتظر است، یعنی «رباط» (سنگرداری و مرزبانی) شیعه چون «رباط» امام، در همه دورانها و تمام روزها و روزگاران است.
امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) نیز خود را «مرابط، مرزبان و مرزدار» خوانده است، در نامه به شیخ مفید:
من عبدالله المرابط فی سبیله ...
(این نامه) از بنده هدا است بنده ای که مرزبان و مرزدار راه خدا است...
«مرابط: مرزبان و مرزدارم در برخی احادیث، به امام مهدی (علیه السلام) اطلاق شده است.
امام باقر (علیه السلام):
فی هذه الآیه: «یا ایها الذین آمنوا، اصبروا ... و رابطوا...» نزلت فینا، و لم یکن الرباط الذی امرنا به بعد، و سیکون ذلک من نسلنا المرابط
در تفسیر این آیه: «ای مؤمنان شکیبا باشید ... و برای مرزبانی حاضر یراق...»، این آیه در باره ما نازل شده است و هنوز «رباط» و مرزبانی که به ما دستور داده شده است تحقق نیافته است. و این مرزبانی در آینده از فرزندان ما، که «مرابط» و مرزبانند تحقق خواهد یافت.
مؤلف «مکیال المکارم»، در ذیل این حدیث می گوید:
«آنچه از دقت در سخنان امامان (علیهم السلام) برای من آشکار شده، این است که مقصود از «مرابط» در این حدیث امام مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) است. و علت نامگذاری حضرت به این نام روشن است.»
بنابراین، امت نیز چون امامشان، مرابطان و مرزبانان و مرزداران حماسه های جاوید اسلام و تشیع اند، و از این نظر نیز همسان و همآوا با امامشان حرکت می کنند، و با او چنین پیوندی ناگسستنی و ارتباطی استوار و بیعتی نیرومند دارند، و همیشه هوشیار و بیدار و آماده اند، و همه ابزارهای قدرت را طبق دستور قرآن کریم: «وَأَعِدّوا لَهُم مَا استَطَعتُم مِن قُوَّةٍ: و تا آنجا که می توانید نیرو آماده کنید»، باید فراهم سازند و در اختیار داشته باشند. اینگونه سنگرداران چون مجاهدان نزد خداوند عزیز و گرامیند. و در باره ایشان رسیده است:
پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم):
کل میت یختم علی عمله، الا المرابط فی سبیل الله، فانه ینموله عمله الی یوم القیامه ...
مرده، (دوران) عملش پایان می یابد، مگر مرزداران راه خدا که ایشان عملشان رشد می کند (و افزون می گردد و تداوم می یابد) تا روز قیامت...
چنان که درباره شهید رسیده است: «الشهید ینمو عمله: شهید (پس از مرگش) عملش رشد می کند و فزونی می یابد. و شاید علت این باشد که اعمال دیگران همه، در پرتو مجاهدت آنان (مرزبانان)، امکان پذیر می گردد.

پانویس

منبع:مرکز جهانی اطلاع رسانی آل البیت - تاریخ برداشت : 94/12/05

بازگشت به آمادگی نظامی در برابر کفار