فرهنگ مصادیق:احکام نماز قضا
س 1_ کسی که نماز واجب خود را در وقت آن نخوانده چه تکلیفی دارد؟
ج_ باید قضای آن را بجا آورد اگر چه در تمام وقت نماز خواب مانده یا به جهت مستی و یا بیهوشی نماز نخوانده باشد.
س 2_ آیا نمازهای یومیه زنانی که در حال حیض یا نفاس نخواندهاند قضا دارد؟
ج_ نمازهای یومیه که زن در حال حیض یا نفاس نخواندهاند قضا ندارد.
س 3_ اگر بعد از وقت نماز بفهمد نمازی که خوانده باطل بوده، آیا باید قضای آن را بجا آورد؟
ج_ باید قضای آن را بجا آورد.
س 4_ کسی که نماز قضا دارد چه تکلیفی بر عهده او میباشد؟
ج_ باید در خواندن آن کوتاهی نکند.
س 5_ آیا واجب است فوراً نماز قضا را بجا آورد؟
ج_ واجب نیست فوراً بجا آورد.
س 6_ کسی که نماز قضا دارد، آیا میتواند نماز مستحب بخواند؟
ج_ میتواند نماز مستحب بخواند.
س 7_ اگر انسان احتمال دهد که نماز قضایی داشته باشد یا نمازهایی را که خوانده صحیح نبوده چه تکلیفی دارد؟
ج_ مستحب است احتیاطاً قضای آن را بجا آورد.
س 8_ قضای نمازهای یومیه را چگونه باید بجا آورد؟
ج_ قضای نمازهای یومیه که در ادای آنها ترتیب شرط است مانند ظهر و عصر از یک روز و مغرب و عشاء از یک شب باید به ترتیب خوانده شود و در غیر آن بنا بر احتیاط مستحب ترتیب را مراعات نماید.
س 9_ اگر ترتیب نمازهایی را که خوانده فراموش کند، چه وظیفهای دارد؟
ج_ بنا بر احتیاط مستحب طوری آن را بخواند که یقین کند به ترتیب قضا شده بجا آورده است. مثلاً اگر قضای یک نماز ظهر و یک نماز مغرب بر او واجب است و نمیداند کدام اول قضا شده، بنا بر احتیاط مستحب اول یک نماز مغرب و بعد از آن یک نماز ظهر و دوباره یک نماز مغرب بخواند یا اول یک نماز ظهر و بعد از آن یک نماز مغرب و دوباره نماز ظهر بخواند تا یقین کند، هر کدام که اول قضا شده اول خوانده است.
س 10_ اگر نماز ظهر یک روز و نماز عصر روز دیگر، یا دو نماز ظهر و یا دو نماز عصر قضا شده باشد و نداند کدام اول قضا شده است، چگونه باید قضای آنها را بجا آورد؟
ج_ چنانچه دو نماز چهار رکعتی بخواند به نیت اینکه اولی، قضای نماز روز اول و دومی قضای روز دوم باشد کافی است.
س 11_ اگر یک نماز ظهر و یک نماز عشاء یا یک نماز عصر و یک نماز عصر و یک نماز عشاء قضا شود و نداند کدام اول قضا شده، چگونه قضای این نمازها را باید بجا آورد؟
ج_ بنا بر احتیاط مستحب طوری آنها را بخواند که یقین کند به ترتیب بجا آورده است. مثلاً اگر یک نماز ظهر و یک نماز عشاء از او قضا شده و اول را نمیداند، اول یک نماز ظهر، بعد یک نماز عشاء دوباره یک نماز ظهر بخواند یا اول یک نماز عشاء و بعد یک نماز ظهر و دوباره یک نماز عشاء بخواند.
س 12_ کسی که میداند یک نماز چهار رکعتی نخوانده ولی نمیداند نماز ظهر است یا عصر، چگونه آن را قضا نماید؟
ج_ اگر نماز چهار رکعتی به نیت قضای نمازی که نخوانده، بجا آورد کافی است.
س 13_ کسی که پنج نماز پشت سر هم از او قضا شده و نمیداند اول آن کدام است چه وظیفهای دارد؟
ج_ بنا بر احتیاط مستحب ترتیب را مراعات نماید. یعنی نه نماز را به ترتیب بخواند. مثلاً از نماز صبح شروع کند و بعد از آن که ظهر، عصر، مغرب و عشا را خواند، دو مرتبه نماز صبح، ظهر، عصر و مغرب را بخواند.
س 14_ اگر شش نماز پشت سر هم از او قضا شده و اولی آنها را نمیداند، چگونه باید به تکلیف خود عمل کند؟
ج_ ده نماز به ترتیب قضا کند همین طور برای هر یک نماز که به نمازهای قضای او، اضافه میشود، در صورتی که پشت سر هم قضا شده باشد، یک نماز به تعدادی که گفته شد، اضافه نماید. مثلاً اگر هفت نماز او قضا شده و اولی آنها را نمیداند، یازده نماز، به ترتیب بجا آورد.
س 15_ کسی که میداند نمازهای پنجگانه او ، هر کدام از یک روز قضا شده و ترتیب آنها را نمیداند، چه تکلیفی دارد؟
ج_ بنا بر احتیاط مستحب ترتیب را مراعات نماید. یعنی پنج شبانه روز نماز بخواند.
س 16_ اگر شش نماز از شش روز از او قضا شده، چه تکلیفی دارد؟
ج_ شش شبانه روز نماز بخواند.
س 17_ اگر به نمازهای قضای او اضافه شود، چه تکلیفی دارد؟
ج_ برای هر نماز که به نمازهای قضای او اضافه میشود، یک شبانه روز بخواند تا یقین کند، ترتیبی که قضا شده بجا آورده است.
س 18_ اگر هفت نماز از هفت روز را نخوانده باشد، چه وظیفهای دارد؟
ج_ هفت شبانه روز قضا نماید.
س 19_ اگر از شخصی چند نماز صبح یا چند نماز ظهر، قضا شود و شماره آنها را نداند، مثلاً نمیداند که سه یا چهار و یا پنج نماز بوده، چگونه باید آنها را قضا نماید؟
ج_ چنانچه مقدار کمتر را بخواند، کافی است.
س 20_ اگر شماره آنها را میدانسته و فراموش کرده، چگونه باید قضای آنها را بجا آورد؟
ج_ بنا بر احتیاط مستحب به قدری نماز بخواند تا یقین کند، تمام آنها را خوانده است.
س 21_ اگر فراموش کرده چند نماز صبح از او قضا شده و یقین دارد بیشتر از ده تا نبوده چه وظیفهای دارد؟
ج_ بنا بر احتیاط ده نماز صبح بخواند.
س 22_ اگر کسی یک نماز یا بیشتر از روزهای قبل دارد، آیا لازم است اول آن را بخواند؟
ج_ لازم نیست اول آن را بخواند و بعد مشغول نماز آن روز شود.
س 23_ اگر یک نماز یا بیشتر از همان روز از او قضا شده باشد، چه وظیفهای در قبال قضای آنها دارد؟
ج_ بنا بر احتیاط مستحب، نماز قضای آن روز را پیش از نماز ادا بخواند.
س 24_ اگر در حین نماز، یادش بیاید یک نماز یا بیشتر، از همان روز از او قضا شده، چنانچه وقت وسعت دارد و ممکن است نیت را به نماز قضا برگرداند، آیا میتواند این کار را انجام دهد؟
ج_ بنا بر احتیاط مستحب، نیت نماز قضا کند. مثلاً اگر در نماز ظهر پیش از تمام شدن رکعت دوم یادش بیاید نماز صبح آن روز قضا شده، در صورتی که وقت نماز ظهر تنگ نباشد، میتواند نیت را به صبح برگرداند و آن را دو رکعتی تمام کند. سپس نماز ظهر را بخواند.
س 25_ اگر وقت تنگ است یا نمیتواند نیت را به نماز قضا برگرداند، چه وظیفهای دارد؟
ج_ اگر وقت تنگ است یا نمیتواند نیت را به نماز قضا برگرداند، مثلاً در رکوع رکعت سوم نماز ظهر یادش بیاید، نماز صبح را نخوانده، که اگر بخواهد نیت نماز صبح کند، یک رکوع که رکن است، زیاد میشود، نباید نیت را به قضای صبح برگرداند.
س 26_ اگر از روزهای گذشته، نماز قضا دارد و یک نماز یا بیشتر نیز از همان روز قضا شده، چگونه باید نسبت به بجا آوردن قضای آنها اقدام کند؟
ج_ چنانچه برای قضای تمام آنها وقت ندارد و یا نمیخواهد همه را در آن روز بخواند، بنا بر احتیاط مستحب نماز قضای آن روز را پیش از نماز ادا بخواند. ولی اگر میخواهد ترتیب مستحب را مراعات نماید بعد از خواندن قضای نمازهای سابق، بار دیگر نمازهایی را که در آن روز پیش ازادا خوانده، بجا آورد.
س 27_ در صورت زنده بودن انسان، آیا دیگری میتواند نمازهای قضای او را بخواند؟
ج_ تا وقتی انسان زنده است، اگر چه از خواندن نمازهای خود عاجز باشد، دیگری نمیتواند نمازهای او را قضا نماید.
س 28_ آیا نمازهای قضا را میتوان با جماعت خواند؟
ج_ نماز قضا را میتوان با جماعت خواند، چه نماز امام جماعت ادا باشد یا قضا و لازم نیست هر دو یک نماز را بخوانند. مثلاً اگر نماز قضای صبح را با نماز ظهر یا عصر امام بخواند، اشکال ندارد.
س 29_ در قبال بچههای ممیز چه تکلیفی داریم؟
ج_ مستحب است بچه ممیز را یعنی بچهای که خوب و بد را میفهمد، به نماز خواندن و عبادتهای دیگر عادت دهند بلکه مستحب است او را به قضای نمازها نیز تمرین دهند و جایز است کودکان نماز جماعت بر پا کنند و کودکی پیش نماز آنها شود.
نماز قضای پدر و مادر
س 30_ اگر پدر نماز و روزه خود را بجا نیاورده باشد، فرزندان او چه وظیفهای دارند؟
ج_ چنانچه از روی نافرمانی ترک نکرده و میتوانسته قضا کند به پسر بزرگ واجب است آن را بعد از مرگش بجا آورد یا برای آن اجیر بگیرد.
س 31_ اگر بدون عذر ترک کرده باشد، فرزندان چه وظیفهای دارند؟
ج_ بنا بر احتیاط مستحب بر پسر بزرگتر است آن را قضا کند.
س 32_ اگر روزه قضا داشته باشد، فرزند بزرگ چه تکلیفی دارد؟
ج_ روزه ای که در سفر نگرفته است، اگر چه نمیتوانسته قضا کند، بنا بر احتیاط واجب پسر بزرگتر قضا نماید یا برای آن اجیر بگیرد.
س 33_ نسبت به نمازها و روزههای قضای مادر، فرزندان چه تکلیفی دارند؟
ج_ بنا بر احتیاط مستحب نماز و روزههای مادر نیز این حکم را دارد.
س 34_ اگر پسر بزرگ شک دارد پدر و مادرش، نماز و روزه قضا داشتهاند یا نه، چه تکلیفی دارد؟
ج_ چیزی بر او واجب نیست.
س 35_ اگر پسر بزرگتر بداند پدر و مادرش، نماز قضا داشتهاند و شک کند بجا آوردهاند یا نه چه تکلیفی دارد؟
ج_ بنا بر احتیاط مستحب قضا نماید.
س 36_ اگر معلوم نباشد پسر بزرگتر کدام است فرزندان چه تکلیفی دارند؟
ج_ بنا بر احتیاط نماز و روزه پدر و مادر را بین خودشان قسمت کنند یا برای انجام آن قرعه بزنند.
س 37_ اگر میت وصیت کرده باشد برای نماز و روزه او اجیر بگیرند، بعد از آن که اجیر، نماز و روزه او را به طور صحیح بجا آورد، آیا چیزی بر پسر بزرگتر واجب است؟
ج_ بر پسر بزرگتر چیزی واجب نیست.
س 38_ اگر پسر بزرگتر، بخواهد نماز پدر و مادر را بخواند، چه وظیفهای در قبال آن نمازها دارد؟
ج_ باید به تکلیف خود عمل کند. مثلاً قضای نماز صبح، مغرب و عشای مادر را بلند بخواند.
س 39_ کسی که خودش نماز و روزه قضا دارد، اگر نماز و روزه پدر و مادر نیز بر او واجب شود، چه تکلیفی دارد؟
ج_ هر کدام را اول بجا آورد صحیح است.
س 40_ اگر پسر بزرگتر هنگام مرگ پدر یا مادر، نابالغ و یا دیوانه باشد، چه وظیفهای دارد؟
ج_ وقتی بالغ شد یا عاقل گردید باید نماز و روزه، پدر و مادر را قضا نماید.
س 41_ چنانچه قبل از بالغ شدن بمیرد، آیا به پسر دوم چیزی واجب است؟
ج_ بر پسر دوم چیزی واجب نیست.
س 42_ اگر پسر بزرگتر بالغ یا عاقل باشد، لکن پیش از آنکه نماز و روزه پدر یا مادر را قضا کند بمیرد، آیا بر پسر دوم چیزی واجب است؟
ج_ بر پسر دوم چیزی واجب نیست.
اجیر گرفتن برای نماز
س 43_ برای انجام چه اموری میتوان اجیر گرفت؟
ج_ بعد از مرگ انسان میشود برای نماز و عبادتهای دیگر او که در زندگی بجا نیاورده، شخصی را اجیر کرد یعنی به او مزد دهند تا آنها را بجا آورد.
س 44_ اگر کسی بدون مزد، عبادتهای کسی را انجام دهد، آیا صحیح است؟
ج_ اگر کسی بدون مزد آنها را انجام دهد، صحیح است.
س 45_ برای انجام چه کارهایی میتوان از طرف زندهها اجیر گرفت؟
ج_ انسان میتواند برای بعضی از کارهای مستحب، مانند زیارت حرم پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و امام علیه السلام از طرف زندهها اجیر شود نیز میتواند کار مستحب را انجام دهد و ثواب آن را برای مردگان یا زندهها هدیه نماید.
س 46_ کسی که برای قضای میت اجیر شده، چه اوصافی باید داشته باشد؟
ج_ باید یا مجتهد باشد یا مسائل نماز را از روی تقلید صحیح بداند.
س 47_ اجیر چگونه باید نیت کند؟
ج_ اجیر باید هنگام نیت، میت را معین نماید.
س 48_ آیا لازم است اسم او را هم بداند؟
ج_ خیر لازم نیست اسم او را بداند. پس اگر نیت کند: از طرف کسی نماز میخوانم که برای او اجیر شدهام کافی است.
س 49_ اجیر عبادتهای میت را چگونه باید انجام دهد؟
ج_ اجیر باید عبادتهای میت را به قصد آنچه تکلیف او بوده بجا آورد.
س 50_ چه کسی را باید اجیر نمود؟
ج_ باید کسی را اجیر کنند که اطمینان داشته باشند، عمل را صحیح انجام میدهد.
س 51_ کسی که دیگری را برای نمازهای میت اجیر کرده، اگر بفهمد عمل را بجا نیاورده یا باطل انجام داده، چه تکلیفی دارد؟
ج_ باید دوباره اجیر بگیرد.
س 52_ هر گاه شک کند اجیر، عمل را انجام داده یا نه، چه تکلیفی دارد؟
ج_ اگر بگوید: انجام دادهام و مورد اطمینان باشد، کافی است.
س 53_ اگر شک کند که عمل صحیح بوده یا نه، آیا گرفتن اجیر دیگری لازم است؟
ج_ گرفتن اجیر دیگری لازم نیست.
س 54_ آیا کسی را که عذر دارد مثلاً با تیمم یا نشسته نماز میخواند، میتوان اجیر کرد؟
ج_ نمیشود برای نمازهای میت اجیر کرد. اگر چه بنا بر احتیاط نماز میت نیز همان گونه قضا شده باشد.
س 55_ آیا مرد برای زن، یا زن برای مرد اجیر میشود؟
ج_ مرد برای زن و زن برای مرد، میتواند اجیر شود.
س 56_ اجیر در بلند خواندن و آهسته خواندن نماز چگونه باید عمل کند؟
ج_ در بلند خواندن و آهسته خواندن نماز، اجیر باید به تکلیف خود عمل نماید.
س57_ اجیر، نمازهای میت را چگونه باید بجا آورد؟
ج_ در قضای نمازهای میت اگر در ادای آنها ترتیب معتبر بوده، مانند نماز ظهر و عصر یک روز باید به ترتیب خوانده شود.
س58_ اگر اجیر، ترتیب نمازها را نمیداند، چه وظیفهای دارد؟
ج_ اگر ترتیب آنها را نمیداند، لازم نیست ترتیب رعایت شود.
س59_ آیا لازم است با اجیر شرط کنند به قدری نماز بخواند که ترتیب حاصل شود؟
ج_ خیر، واجب نیست با اجیر شرط کنند به قدری نماز بخواند که ترتیب حاصل شود.
س60_ اگر با اجیر شرط کنند، عمل را به طور مخصوص انجام دهد، آیا لازم است اجیر آن را انجام دهد؟
ج_ چنانچه در نظر او باطل نباشد، باید همان طور بجا آورد.
س61_ اگر با اجیر شرط نکنند، او چه وظیفهای دارد؟
ج_ باید در آن عمل به تکلیف خود رفتار نماید و بنا بر احتیاط مستحب از وظیفه خودش و میت هر کدام به احتیاط نزدیکتر است به آن عمل کند. مثلاً اگر وظیفه میت، گفتن سه مرتبه تسبیحات اربعه بوده و تکلیف او یک مرتبه است، سه مرتبه تسبیحات بگوید.
س62_ اگر با اجیر شرط نشود که نماز را با چه مقدار از مستحبات آن بخواند، چه وظیفهای بر عهده اجیر است؟
ج_ احتیاط واجب آن است که مقداری از مستحبات نماز را که معمول است، بجا آورد.
س63_ اگر انسان چند نفر را برای نماز قضای میت اجیر کند، چه وظیفهای دارد؟
ج_ بنا بر احتیاط مستحب باید برای هر کدام آنها وقتی معین نماید. مثلا اگر با یکی از آنها قرار گذاشت که از صبح تا ظهر نماز قضا بخواند، با دیگری قرار بگذارد که از ظهر تا شب بخواند و نیز نمازی را که در هر دفعه شروع میکند معین نماید. مثلا قرار بگذارد اول نمازی را که میخواند صبح باشد یا ظهر یا عصر و همچنین با آنها قرار بگذارد که در هر دفعه نماز یک شبانه روز را تمام بخواند و اگر ناقص بگذارد، آن را حساب نکنند و در دفعه بعد نماز یک شبانه روز را از سر شروع کنند.
س 64_ اگر کسی اجیر شود به مدت یک سال، نمازهای میت را بخواند و پیش از تمام شدن سال بمیرد، نسبت نمازهای باقیمانده چه تکلیفی بر اجیر کننده است؟
ج_ بنا بر احتیاط واجب باید برای نمازهایی که میدانند یا احتمال میدهند به جا نیاورده، دیگری را اجیر نمایند.
س65_ نسبت به کسی که اجیر شده نمازهای میت را بخواند و قبل از تمام شدن نمازها بمیرد، چه وظیفهای داریم؟
ج_ کسی را که برای نمازهای میت اجیر کردهاند، اگر پیش از تمام کردن نمازها بمیرد و اجرت همه آنها را گرفته باشد چنانچه شرط کرده باشد تمام نمازها را خودش بخواند، باید اجرت مقداری را که نخوانده از مال او به ولی میت بدهند. مثلا اگر نصف آنها را نخوانده باید نصف پولی که گرفته از مال او به ولی میت بدهند.
س66_ اگر اجیر پیش از تمام کردن نمازهای میت، بمیرد و خود نیز نماز قضا داشته باشد، چه وظیفهای داریم؟
ج_ باید از مال او برای نمازهایی که اجیر بوده، دیگری را اجیر نمایند و اگر چیزی زیاد آمد، در صورتی که وصیت کرده باشد و ورثه اجازه بدهند، برای تمام نمازهای او اجیر بگیرند و اگر اجازه ندهند ثلث مال را برای نماز خودش مصرف نمایند
