فرهنگ مصادیق:آثار و برکات نماز جمعه

آثار و برکات نماز جمعه

مقدمه

در مراسم هفتگی اجتماعی مسلمین ، نماز جمعه جایگاه والایی دارد و نه تنها یک عبادت ، بلکه مظهر وحدت مسلمین و شکوه و عظمت اسلام است و آگاهی پیروان قرآن را بالا می برد و نماز عبادی ، سیاسی محسوب می گردد.
قرآن کریم ، دربارهٔ نماز جمعه ، می فرماید: یَااءَیُّهَا الَّذِینَ ءَامَنُوَّاْ إِذَا نُودِیَ لِلصَّلَوهِ مِن یَوْمِ الْجُمُعَهِ فَاسْعَوْاْ إِلَی ذِکْرِ اللّهِ وَذَرُواْ الْبَیْعَ.
ای ایمان آوردگان ! وقتی به نماز روز جمعه ندا داده می شود، به سوی یاد خدا بشتابید و داد و ستد را راها کنید.

کیفیّت نماز جمعه

نماز جمعه در عصر غیبت ، واجب تخییری است و انسان می تواند نماز جمعه بخواند یا نماز ظهر.
نماز جمعه دو رکعت است و حتماً باید بصورت جماعت خوانده شود. پیش از نماز، دو خطبه واجب است که خطیب ، در آنها علاوه بر دعوت به تقوا، مسائل اجتماعی سیاسی مسلمانان را هم باید مطرح کند.
وقت آن ، از آغاز ظهر تا حدود یک ساعت پس از اذان است و از آن دیرتر روا نمی باشد.
حداقل افرادی که با حضور آنان نماز جمعه تشکیل می شود، پنج نفر است . فاصله دو نماز جمعه ، نباید کمتر از یک فرسخ باشد.
گوش دادن به خطبه های نماز جمعه واجب است . شرکت نکردن بدون عذر، در نماز جمعه ، نشانه نفاق است.
بهتر است که امام جمعه ، در رکعت اوّل ، پس از حمد، سوره جمعه را بخواند و در رکعت دوم ، سوره منافقین را.
رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله فرموده است : خداوند با سوره جمعه ، مؤ منان را گرامی داشته است ، از این رو، پیامبر صلّی اللّه علیه و آله به عنوان بشارت آنان ، جمعه را سنّت کرده و بعنوان توبیخ منافقان ، سوره منافقین را لازم ساخته است .

اهمیّت نماز جمعه

در این زمینه ، احادیث بسیاری نقل شده که در اینجا مجال پرداختن به آنهانیست .
رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله نماز جمعه را حج مساکین دانسته و آنرا موجب آمرزش گناهان شمرده است .
نماز جمعه ، نمایش وحدت و قدرت مسلمانان و میعاد نمازگزاران مؤ من است .
رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله در آغاز هجرت ، وقتی به مدینه رسید، اوّلین نماز جمعه را برای مردم بپا داشت و این اجتماع شکوهمند و سازنده را پایه گذاری کرد.
این نماز، بعد سیاسی و حکومتی دارد. خطیب و امام جمعه ، یا حاکم مسلمین است ، یا کسی که از طرف رهبری ، به این سمت منصوب شده است.

آثار نماز جمعه

برکات و آثار سازنده تربیتی و اجتماعی این عبادت سیاسی بسیار است ، که به چند نمونه اشاره می شود:

تقویت روحیّه اخوت و برادری

چرا که همه ، از هر جا، در یک مجمع و مصلاّ گرد می آیند و با رنگ ها و نژادهای مختلف کنار هم می نشینند. آنچه در نماز جماعت بود، به مراتب بیشتر و قوی تر در نماز جمعه ، این تجمّع هفتگی مسلمانان وجود دارد.

تشکّل نیروهای اسلام

این عبادت ، به نوعی مسلمانان را بر محور عبادت و نماز، تکشّل و یکپارچگی می بخشد و مایه ارعاب دشمنان اسلام و خنثی شدن توطئه های تفرقه افکنانه و شایعه های آنان است.

۳- رشد فکری سیاسی مسلمان

به مقتضای مطالب آگاهی بخشی که در خطبه های جمعه بیان می شود، مردم از مسائل سیاسی کشور خود و جهان با خبر می شوند و با آشنایی به وظایف اجتماعی خویش ، در صحنه اجتماع حضور بیشتر می یابند.

تقویت روحیه جمعی

این نیز از آثار نماز جمعه است که قطره های پراکنده افراد انسانی را در یک اقیانوس ، گرد می آورد و همه با ارتباط متقابل و شناسایی هم ، روحیه اجتماعی پیدا می کنند و انزوا و فردگرایی از بین می رود.

مرکزیّت بسیج مردم

سنگر نماز جمعه ، بهترین جای دعوت مردم به بسیج شدن برای جهاد و دفاع و حلّ مشکلات اجتماعی و یاری رسانی به دیگران است . این قدرت عظیم مردمی که در نماز جمعه متجلّی می شود، همواره مورد توجّه بوده و در صدر اسلام نیز، رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و امیرالمؤ منین علیه السلام از مساجد و پس از خطبه ها، افراد را بسیج کرده و به جبهه های جهاد، می فرستادند.
و بسیاری آثار دیگر....

سیره اولیاء دین در نماز جمعه

روش رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله و پیشوایان معصوم دربارهٔ نماز جمعه ، بیانگر اهمیّت آن و ضرورت اهتمام به این فریضه است .
در روایت است که علی علیه السلام فرمود: روز پنجشنبه ، دوا(های ضعیف کننده ) نخورید، پرسیدند: چرا؟ فرمود: برای آنکه شمارا از حضور در نماز جمعه باز ندارد..
امام صادق علیه السلام می فرماید: وَ کانَ اَصحابُ النّبیِ یَتَجَهّزُونَ لِلْجُمْعهِ یومَ الخَمیسِ، لِضیقِ الْوَقتِ. یاران پیامبر، آن روز پنجشنبه برای جمعه آماده می شدند، چرا که جمعه (بخاطر کارهایی که دارد) وقت تنگ است .
امیرالمؤ منین علیه السلام زندانیان و متّهمان پرونده های بدهکاری ، تهمت و... را برای نماز جمعه بیرون می آورد، تا در نماز جمعه حضور داشته باشند، و اولیاء آنان ضمانت می کردند که برگردند. فاسقان زندانی را هم برای شرکت در نماز جمعه ، بیرون می فرستاد، با کنترل و مراقبت .
علی علیه السلام به عنوان بزرگداشت نماز جمعه و تعظیم این شعائر، پابرهنه برای نماز جمعه حاضر می شد و کفشها را در دست چپ می گرفت و می فرمود: این نماز، جایگاه خاصّ الهی است ، و این کار را از روی تواضع در برابر خداوند انجام می داد..
با این حساب ، اهمیّت این فریضه آشکار می شود و مسلمانان متعهّد نباید از حضور در این صحنه سیاسی عبادی غفلت ورزند.
امام امّت فرموده است :
نمازجمعه ، که نمایشی از قدرت سیاسی واجتماعی اسلام است ، باید هر چه با شکوهتر و پر محتواتر اقامه شود... ملّت عظیم و عزیز، با شرکت خود، باید این سنگر اسلامی را هر چه عظیمتر و بلند پایه تر، حفظ نماید، تا به برکت آن ، توطئه های خائنان و دسیسه های مفسدان خنثی شود..

پانویس

منبع: مرکز تخصصی نماز - تاریخ برداشت: 94/10/03

بازگشت به نماز جمعه