فرهنگ مصادیق:دلیل قرانی برای ازدواج در اوایل جوانی
مهمترین آیهای که در قران کریم در زمینه زمان مناسب ازدواج آمده، آیه ۳۱ سوره نور میباشد:
"وَانْکِحُوا الاَیامی مِنْکُم وَالصّالِحینَ مِنْ عِبادِکُم وَاِمائِکُم اِنْ یَکُونُوا فُقراءَ یُغْنِهِمُ اللّهُ مِنْ فِضْلِهِ وَاللّهُ واسِعٌ عَلیمٌ"[۱]
«جوانان عزب خود و غلامان و کنیزان شایسته تان را همسر دهید. اگر تنگدست باشند، خداوند از فضل خود توانگرشان کند که او وسعت بخش و داناست.»
برای توضیح مفهوم این آیه متناسب آنچه مورد بحث ماست، به موارد ذیل توجه فرمائید.
۱- واژه «انکحوا» یعنی به ازدواج در آورید (نه ازدواج کنید). در این آیه دستور خداوند متوجه دیگران است نه پسر و دختر مجرد. بهمین خاطر از باب افعال(انکح ینکح انکاحا) استفاده شده است، که تعدیه را برساند، نه فعل ثلاثی مجرد(نکح ینکح نکاحا) بنابر این پدر و مادر، بستگان و فامیل، دوستان و آشنایان و نیز جامعه و حکومت همگی مورد خطاب دستور خداوند هستند. (َانْکِحُوا)
۲-وظیفه و نقش افرادی که مورد خطاب خداوند متعال هستند اعم از تشویق به ازدواج، معرفی و وساطت در ازدواج، کمک فکری، عاطفی واقتصادی وحمایتهای اولیه برای تشکیل زندگی است لذا درتفسیرنمونه آمده است:
"تعبیر انکحوا (آنهاراهمسردهید) با اینکه ازدواج یک امر اختیاری و بسته به میل طرفین است، مفهومش این است که مقدمات ازدواج آنها را فراهم سازید. از طریق کمکهای مالی در صورت نیاز، پیدا کردن همسر مناسب، تشویق به ازدواج، و بالآخره پا در میانی برای حل مشکلاتی که معمولا در این موارد بدون وساطت دیگران انجام پذیر نیست، خلاصه مفهوم آیه به قدری وسیع است که هر گونه قدمی و سخنی و درمی در این راه راشامل میشود."[۲]
علاوه بر مطلبی که از تفسیر نمونه نقل شد، روایات ذیل در خصوص اهمیت کمک و مساعدت مالی، واسطه گری و تشویق به ازدواج نکات قابل تاملی را در خود دارد که باید به آنها توجه نمود :
"قالَ النَّبِیُّ صلی الله علیه وآله وسلم:
تَزَوَّجُوا وَ زَوِّجُوا الاَیِّمَ فَمِنْ حَظِّ امْرِء مُسْلِم إِنْفاقُ قیمَهِ أَیِّمِهِ وَ ما مِنْ شَیْء أَحَبَّ إِلَی اللّهِ مِنْ بَیْت یُعْمَرُ فِی الاِسلامِ بِالنِّکاحِ."[۳]
«رسول خداصلی الله علیه وآله وسلم فرمود: ازدواج کنید، و پسران و دختران مجرّد را همسر دهید، نشانه نیک بختی مسلمان این است که مخارج شوهر کردن زنی را به عهده بگیرد. چیزی نزد حضرت حق محبوبتر از خانهای که در اسلام به سبب نکاح آباد شود نیست. »
"قال امیرالمؤمنین علیه السلام : افضل الشفاعات ان تشفع بین اثنین فی نکاح یجمع الله بینهما."[۴]
«حضرت امیر فرمودند: از بهترین شفاعتها، شفاعت بین دو نفر در امر ازدواج است تا این که خداوند آنان را مجذوب یکدیگر گرداند. »
امام صادق علیه السلام فرمودند :" من زوج اعزبأ کان ممن ینظر الله الیه یوم القیامه ." [۵]
«هر کس عزبی را زن دهد ، خداوند در روز قیامت به او به دیدهٔ لطف بنگرد.»چنانکه درحدیثی از پیامبر صلی الله علیه و آله میخوانیم: من ادرک له ولد و عنده ما یزوجه فلم یزوجه، فاحدث فالاثم بینهما! [۶]
«کسی که فرزندش به حد رشد رسد و امکانات تزویج او را داشته باشد و اقدام نکند، و در نتیجه فرزند مرتکب گناهی شود، این گناه بر هر دو نوشته میشود!»
۳- هریک از پسر و دختر در سنینی هستند که توانائی ازدواج به صورت مستقل را ندارند. عدم استقلال زوجین در ازدواج از عبارت "اَنکحوا"(خودش نمیتواند ازدواج کند که به دیگران دستور به اقدام میدهد) واز واژه"فقراء"(نیاز مند) فهمیده میشود. پس آیه شریفه دستور به ازدواج افراد بی همسر قبل از به استقلال رسیدن آنها را میدهد. از این دو قسمت آیه مطلب بسیار مهمی قابل استفاده است که میتواند راهگشای ازدواج جوانان باشد. اگر اقدام دیگران برای ازدواج افراد عزب شامل همه نوع مساعدت فکری، اقتصادی، عاطفی و... بشود و اگر مفهوم فقر نیز عام بوده و شامل نیاز مشورتی، فکری، مالی، حمایت عاطفی و... باشد، ضرورت دستیابی به بلوغهای چند گانه،که بعنوان پیش شرط ازدواج جوانان مطرح میشود دچار تغییر میشود به این معنا که جوانان قبل از رسیدن به بلوغهای چند گانه در سایه حمایت خانوادهها (ویا دیگران)ازدواج نموده وکم کم از فضل خدا بهره مند شده و به بلوغ اقتصادی، فکری و... میرسند.(مرحله غنا و بی نیازی)
بعبارت دیگر از این آیه شریفه میتوان زمان "ازدواج حمایتی" را قبل از استقلال جوانان میداند.(و این مطلب نیاز به تحقیق جداگانه دارد که ازدواج غیر حمایتی در آیه شریفه دیگری با تعبیر مثنی و ثلاث و رباع آمده است)
۴-در آیه شریفه مطلبی بطور صریح و مستقیم در مورد اینکه جوانان از فقر نترسند، نیامده است و در صدد رفع نگرانی افراد عزب (ایم) نیست گرچه غیر مستقیم این مطلب فهمیده میشود. بلکه به همان کسانی که تصمیم به تشویق و راهنمائی، مساعدت و اقدام، حمایت و نظارت بر ازدواج افراد بدون همسر گرفتهاند امید میدهد که از کمبودها، ضعفها، ناتوانیهای آنها نترسید که خداوند خودش نیاز آنها را بر طرف میکند.(اَنکحوا، ان یکونوا،یغنهم)
۵- افرادی که با علم به فقر(فکری، مالی و...) جوانان خود را در این موقعیت حساس به مخاطره میاندازند و یا جوانان عزب که به زعم خود بعضی از شرایط لازم برای ازدواج در جنبههای مختلف را بدست نیاوردهاند ، ولی به دستور خداوند متعال عمل مینمایند اولا ایمان به وعدههای خدا که منشأ جدایی متدینین و مخالفین ایشان است، دارند(ان یکونوا فقرا ...)ثانیا این ایمان و معرفت فوق العاده به خدا را در عمل به اثبات رساندهاند. یعنی علاوه بر این که میدانند و باور دارند که حضرت حق توانا است، به قدرت بی انتهای او اعتماد کرده و رفع نیاز خویش را به دست بی نیاز مطلق سپردهاند.(واسع) و بدرجهای از ایمان رسیدهاند که پذیرفته باشند که علم آن عالم حکیم چنان گسترده است که از نیات همه آدمیان آگاهی دارد و او یاور کسانی است که به قصد حفظ عفت و پاکدامنی خود و یا دیگری خطر کرده و
مسئولیت پذیری خویش را ثابت کرده است.(علیم)
