فرهنگ مصادیق:احکام روزه - پرسمان
سوال ۱- بر چه کسانی روزه واجب نیست؟
جواب:
بر چند دسته روزه واجب نیست: ۱. پیرمرد و پیرزنی که گرفتن روزه برای آنان مشقّت دارد؛ ۲. زن بارداری که گرفتن روزه برای حمل یا خودش ضرر دارد؛ ۳. زن شیر دهی که گرفتن روزه، برای بچه یا خودش ضرر دارد؛ ۴. بیماری که گرفتن روزه برای او ضرر دارد؛ ۵. کسی که بیماری دارد که زیاد تشنه میشود و نمیتواند تشنگی را تحمل کند؛ ۶. کسی که به سن بلوغ نرسیده است؛ ۷. زنی که خون حیض و نفاس میبیند؛ ۸. کسی که به مسافرت میرود و در جایی قصد اقامت ده روز نمیکند؛ ۹. کسی که به جهت ضعف بنیه، گرفتن روزه برای او مشقّت فراوان دارد و غیرقابل تحمل است؛ ۱۰. کسی که بی هوش است و یا در کما به سر میبرد؛ ۱۱. دیوانگان. [۱]
سوال ۲- نیت روزه چگونه است؟
جواب:
نیت «روزه»؛ یعنی، شخص تصمیم داشته باشد برای انجام دادن فرمان خداوند، از اذان صبح تا مغرب، کاری که روزه را باطل میکند، انجام ندهد و لازم نیست آن را از قلب خود بگذراند و یا بر زبان جاری کند. [۲]
سوال ۳- ابتدا و انتهای نیت روزه به طور عادی چه زمانی است؟
جواب:
نیت روزه ماه رمضان و نذر معیّن، از اول شب تا اذان صبح و برای روزه غیر معین (مانند روزه قضا و نذر مطلق)، از اول شب تا ظهر روز بعد است. نیت روزه مستحبی، از اول شب شروع شده و تمام روز - تا موقعی که به اندازه نیت کردن به مغرب وقت مانده باشد - ادامه دارد. [۳]
سوال ۴- شب، قصد گرفتن روزه داشتم، اما سحر بیدار نشدم تا نیّت کنم. نزدیک آفتاب از خواب بیدار شدم، آیا روزه ام صحیح است؟
جواب:
اگر آنچه روزه را باطل میکند، انجام ندادهاید، روزه صحیح است. [۴]
سوال ۵- نمیدانم فردا اول ماه رمضان است یا آخر شعبان، آیا گرفتن روزه واجب است؟ به چه نیت روزه بگیرم؟
جواب:
خیر، گرفتن روزه آن روز واجب نیست؛ ولی اگر بخواهید روزه بگیرید، نمیتوانید به نیت ماه رمضان بگیرید؛ بلکه باید به نیت ماه شعبان یا روزه قضا - اگر به ذمه دارید - و مانند آن روزه بگیرید و چنانچه بعد معلوم شود، ماه رمضان بوده، از رمضان محسوب میشود و اگر در اثنای روز بفهمید، باید فوری نیت خود را به روزه ماه رمضان برگردانید. [۵]
سوال ۶- در ماه رمضان باید برای هر روز نیت کرد، یا اینکه یک نیت در اول ماه کافی است؟
جواب:
اگر شب اول ماه رمضان نیت کند که یک ماه را روزه بگیرد، کافی است؛ ولی بهتر است (احتیاط مستحب) در هر شب ماه رمضان، برای روزه فردای آن نیز، نیت کند. [۶]
سوال ۷- اگر شب اول ماه رمضان، نیت روزه را فراموش کند و پیش از ظهر یادش بیاید، تکلیف روزه او چیست؟
جواب:
به نظر همه مراجع تقلید به جز آیت الله وحید؛ اگر مبطلات روزه را مرتکب نشده، باید نیت کند و روزه اش صحیح است و اگر یکی از آنها را مرتکب شده، روزه او باطل است؛ ولی [ به احترام ماه رمضان ] باید تا اذان مغرب، از کاری که روزه را باطل میکند، خود داری و بعد از ماه رمضان، آن روز را قضا کند. [۷]
به نظر آیت الله وحید؛ اگر مبطلات روزه را مرتکب نشده، باید نیت کند و روزه بگیرد و بنابر احتیاط واجب بعد از ماه رمضان نیز قضا نماید و اگر یکی از آنها را مرتکب شده، روزه اش باطل است؛ ولی [ به احترام ماه رمضان ] باید تا اذان مغرب از کاری که روزه را باطل میکند، خودداری و بعد از ماه رمضان آن روز را قضا کند. [۸]
سوال ۸- آیا با شروع اذان مغرب، افطار روزه جایز است؟
جواب:
اگر روزه دار یقین دارد با شروع اذان، وقت داخل شده، افطار هم زمان با شروع اذان اشکال ندارد و اگر شک یا گمان دارید، افطار روزه جایز نیست. [۹]
سوال ۹- آیا میشود در ماه رمضان، برای فرار از روزه مسافرت کرد؟
جواب:
مسافرت کردن در ماه رمضان - هر چند به عنوان فرار از روزه باشد - اشکال ندارد؛ ولی این امر تا قبل از روز بیست و سوم مکروه است. [۱۰]
سوال ۱۰- کسی که پیش از ظهر تصمیم به مسافرت دارد، تکلیف روزه او چه میشود؟
جواب:
به نظر همه (به جز آیت الله سیستانی)؛ اگر پیش از ظهر مسافرت کند، روزه اش باطل است؛ ولی قبل از آنکه به حد ترخّص برسد، نمیتواند روزه را بخورد. [۱۱]
به نظر آیت الله سیستانی؛ اگر پیش از ظهر مسافرت کند، بنابر احتیاط واجب باید روزه اش را افطار کند؛ ولی قبل از آنکه به حد ترخص برسد، نمیتواند روزه را بخورد.[۱۲]
سوال ۱۱- به جهت بیماری مربوط به لثه، در روز چندین بار از آن خون میآید؛ ولی گاهی بدون توجّه فرو میرود، آیا روزه باطل میشود؟
جواب:
اگر بدون توجه و اختیار فرو داده شود، روزه صحیح است. [۱۳]
سوال ۱۲- کسی که میداند یا احتمال میدهد، در روز غذای باقی مانده در لای دندان فرو برده میشود، آیا لازم است هنگام سحر خلال یا مسواک کند؟
جواب:
به نظر آیات عظام خامنهای و نوری؛اگر در حد احتمال باشد، اشکال ندارد؛ ولی اگر بداند در روز چیزی از آن فرو میرود، باید دندان خود را خلال یا مسواک کند و اگر انجام ندهد و چیزی از آن فرو رود، روزه اش باطل میشود و اگر فرو نرود، بنابر احتیاط واجب، باید قضای آن را به جا آورد. [۱۴]
به نظر آیات عظام سیستانی و صافی؛ اگر در حد احتمال باشد، اشکال ندارد؛ ولی اگر بداند در روز چیزی از آن فرو میرود، باید دندان خود را خلال یا مسواک کند و اگر انجام ندهد، روزه اش باطل میشود (هر چند چیزی از آن فرو نرود). [۱۵]
به نظر آیت الله مکارم؛ اگر در حد احتمال باشد، اشکال ندارد؛ ولی اگر بداند در روز چیزی از آن فرو میرود، بنابر احتیاط واجب، باید دندان خود را خلال یا مسواک کند و اگر انجام ندهد و غذا فرو رود، روزه را تمام کند و بعد از ماه رمضان قضا نماید. [۱۶]
به نظر آیت الله وحید؛ اگر در حد احتمال باشد، اشکال ندارد؛ ولی اگر مطمئن باشد در روز چیزی از آن فرو میرود، باید دندان خود را خلال یا مسواک کند و اگر انجام ندهد و چیزی از آن فرو رود، روزه اش باطل میشود. [۱۷]
سوال ۱۳- اگر شخص روزه دار در اثر فراموشی چیزی بخورد، آیا تذکر دادن به او واجب است؟
جواب:
خیر؛ تذکر دادن به او واجب نیست. [۱۸]
سوال ۱۴- حکم غرغره کردن برای روزه دار چیست؟
جواب:
اگر هنگام غرغره کردن، آب از حلق به پایین برود، روزه باطل میشود.[۱۹]
سوال ۱۵- آیا مسواک کردن با خمیر دندان، در حال روزه اشکال دارد؟
جواب:
خیر؛ مسواک زدن در حال روزه اشکال ندارد؛ ولی باید از فرو رفتن آب دهان جلوگیری شود. [۲۰]
سوال ۱۶- حکم تزریق آمپول در حال روزه ماه رمضان چیست؟
جواب:
به نظر آیت الله خامنهای؛ اگر آمپول جنبه غذایی و تقویتی دارد، بنابر احتیاط واجب، باید از تزریق آن خود داری کرد؛ ولی اگر جنبه دوایی دارد و یا عضو را بی حس میکند، تزریق آن اشکال ندارد. [۲۱]
به نظر آیت الله مکارم؛ اگر آمپول جنبه غذایی و تقویتی یا دوایی دارد، بنابر احتیاط واجب باید از تزریق آن خودداری کرد؛ ولی اگر عضو را بی حس میکند، تزریق آن اشکال ندارد. [۲۲]
به نظر آیت الله وحید؛ تزریق آمپول روزه را باطل نمیکند؛ خواه جنبه غذایی و تقویتی داشته باشد، یا جنبه دوایی و مانند آن. [۲۳]
سوال ۱۷- حکم تزریق سرم در حال روزه ماه رمضان چیست؟
جواب:
به نظر آیات عظام خامنهای، مکارم و وحید؛ بنابر احتیاط واجب، باید از تزریق سرم خودداری کند؛ خواه جنبه غذایی و تقویتی داشته باشد، یا جنبه دوایی و مانند آن. [۲۴]
به نظر آیات عظام سیستانی، صافی و نوری؛ تزریق سرم روزه را باطل نمیکند؛ خواه جنبه غذایی و تقویتی داشته باشد، یا جنبه دوایی و مانند آن. [۲۵]
سوال ۱۸- آیا ریختن دارو به چشم(مانند قطره چشمی)، روزه را باطل میکند؟
جواب:
اگر دارو به حلق نرسد و یا به حلق برسد ولی فرو نبرد، روزه اش باطل نمیشود. [۲۶]
سوال ۱۹- استعمال عطر برای روزه دار، در ماه رمضان چه حکمی دارد؟
جواب:
استعمال عطر برای روزه دار مستحب است؛ ولی بو کردن گیاهان معطّر مکروه است. [۲۷]
سوال ۲۰- اگر روزه دار به جهت حالت تهوع، قی کند؛ روزه اش چه حکمی دارد؟
جواب:
اگر بی اختیار باشد، اشکال ندارد؛ ولی اگر از روی عمد باشد، روزه را باطل میکند. [۲۸]
سوال ۲۱- حکم کشیدن سیگار و تنباکو در حال روزه چیست؟
جواب:
احتیاط واجب آن است که روزه دار، از دود سیگار و تنباکو خود داری کند. [۲۹]
سوال ۲۲- کسی که مدتی روزه گرفته و نماز خوانده است و بعد بفهمد جنب بوده، تکلیف او چیست؟
جواب:
اگر متوجه اصل جنابت نبوده، روزههای او صحیح است؛ ولی باید نمازها را قضا کند. [۳۰]
سوال ۲۳- اگر در ماه رمضان آیه قرآن یا حدیث را به طور سهوی غلط بخواند، تکلیف روزه اش چیست؟
جواب:
روزه اش باطل نمیشود؛ ولی باید سعی کند قرآن یا احادیث را درست بخواند.[۳۱]
سوال ۲۴- اگر کسی با کتابت، دروغی را به نبی اکرم صلی الله علیه وآله یا امامان علیهم السلام نسبت بدهد، آیا روزه اش باطل میشود؟
جواب:
آری، روزه اش باطل میشود؛ هر چند با نوشتار باشد.[۳۲]
سوال ۲۵- کسی که پیش از اذان صبح، با حالت احتلام از خواب بیدار میشود، آیا میتواند تا نزدیک اذان، غسل نکند و تیمم کند؟
جواب:
اگر غسل را به تأخیر اندازد تا جایی که وقت تنگ شود، گناه کرده است. در این صورت باید پیش از اذان صبح، تیمم کند و روزه او صحیح است. [۳۳]
پانویس
- ↑ توضیح المسائل مراجع، 1729، 1725، العروه الوثقی، ج 2 ؛ کتاب الصوم، فصل فی طرق ثبوت الهلال.
- ↑ العروه الوثقی، ج 2، نیه الصوم.
- ↑ آیت الله وحید، توضیح المسائل، م 1560، 1561، 1572 و 1573؛ توضیح المسائل مراجع، م 1552، 1553، 1555 و 1565.
- ↑ العروه الوثقی، ج 2، نیه الصوم.
- ↑ توضیح المسائل مراجع، م 1568،1569 ؛ آیت الله وحید، توضیح المسائل، م 1576 و 1577.
- ↑ العروه الوثقی، ج 2، نیه الصوم، م 15.
- ↑ توضیح المسائل مراجع، م 1561.
- ↑ آیت الله وحید، توضیح المسائل، م 1569.
- ↑ توضیح المسائل مراجع، م 742.
- ↑ العروه الوثقی، ج 2، شرایط وجوب الصوم، م 4 و 6.
- ↑ توضیح المسائل مراجع، م 1721 ؛ آیت الله وحید، توضیح المسائل، م 1729 و دفتر آیت الله خامنهای.
- ↑ آیت الله سیستانی، توضیح المسائل مراجع، م 1721.
- ↑ امام، استفتاءات، ج 1، روزه، س 6 ؛ توضیح المسائل مراجع، م 1573 ؛ آیت الله وحید، توضیح المسائل، م 1581 و آیت الله خامنهای، اجوبه الاستفتاءات، س 765.
- ↑ توضیح المسائل مراجع، م 1578 ؛ آیت الله خامنهای، اجوبه الاستفتاءات، س 764.
- ↑ توضیح المسائل مراجع، م 1578 و آیت الله سیستانی، تعلیقات علی العروه ، ج 2، المفطرات، م 1.
- ↑ آیت الله مکارم، توضیح المسائل مراجع، م 1578.
- ↑ آیت الله وحید، توضیح المسائل، م 1586.
- ↑ دفتر همه مراجع.
- ↑ دفتر همه مراجع.
- ↑ امام، استفتاءات، ج 1، روزه س 11 ؛ العروه الوثقی، ج 2، المفطرات، الثانی.
- ↑ توضیح المسائل مراجع، ج 1، م 1576 ؛ آیت الله خامنهای، اجوبه الاستفتاءات، س 767.
- ↑ توضیح المسائل مراجع، ج 1، م 1576.
- ↑ توضیح المسائل مراجع، ج 1، م 1576 ؛ آیت الله وحید، توضیح المسائل، م 1584.
- ↑ آیت الله خامنهای، اجوبه الاستفتاءات، س 767؛ آیت الله مکارم، توضیح المسائل مراجع، م 1576 و دفتر آیت الله وحید.
- ↑ آیت الله صافی، جامع الاحکام، ج 1، س 473 و دفتر آیات عظام سیستانی و نوری.
- ↑ توضیح المسائل مراجع، م 1580 ؛ العروه الوثقی، ج 2، المفطرات، الثانی، م 5 - 1.
- ↑ العروه الوثقی، ج 2، الفصل الخامس؛ اللمعه الدمشقیه، ج 2، ص 133.
- ↑ توضیح المسائل مراجع، م 1646 ؛ آیت اله وحید، توضیح المسائل، م 1654.
- ↑ خامنهای، اجوبه الاستفتاءات، س 760 ؛ توضیح المسائل مراجع، م 1605 ؛ آیت الله وحید، توضیح المسائل، م 1613.
- ↑ امام، استفتاءات، ج 1، روزه، س 31 ؛ آیت الله خامنهای، اجوبه الاستفتاءات، س 195 ؛ آیت الله نوری، استفتاءات، ج 2، س 69؛ آیت الله سیستانی، منهاج الصالحین، م 985 و دفتر آیات عظام وحید و مکارم و آیت الله صافی، هدایه العباد، ج 1، م 1282.
- ↑ العروه الوثقی، ج 2، المفطرات، الخامس.
- ↑ العروه الوثقی، ج 2، المفطرات، الخامس.
- ↑ العروه الوثقی، فصل فی المفطرات ، م 26 ؛ توضیح المسائل مراجع، م 1621.
