فرهنگ مصادیق:مال حلال مخلوط به حرام
سوال: من فرزند خوانده کسی هستم که دارای ثروت زیادی هست.او از من خواسته که ۸۰ درصد ثروتش را خرج امو خیریه کنم و ۲۰ درصد باقی مانده را به من بخشیده است.با فرض اینکه این ثروت و پول از راه حلال به دست نیامده و من هم تازه این موضوع را فهمیده ام آیا سهم من که همان ۲۰ درصد است حرام است یا حلال؟
پاسخ: حرام بودن پول و هر چیز دیگر با در حدیث آمده: کل شی ء لک حلال حتی تعلم انّه حرام بعینه یعنی هر چیزی برای تو حلال است مگر اینکه حرام بودن آن را ببینی و علم و یقین به حرام پیدا کنی و اظهار اشخاص به حرام بودن چیزی حرام بودن را ثابت نمی کند مگر اینکه گوینده دو عادل باشند. لکن اگر حرام بودن چیزی یا مالی که می فرمایید واقعاً مطابق ضوابط شرعی احراز شود تصرفاتی که می فرمایید چه در امور خیریه و چه شخص خودتان شرعاً جایز نیست مگر اینکه بدانید صاحبان ثروت چه کسانی اند که یا ثروت مزبور را به صاحبان اصلیش برگردانید یا با اجازه آنها صرف در موارد مذکور بفرمایید و در صورتی که صاحبان ثروت قابل شناسایی نباشند با اجازه حاکم شرع و دستورات او عمل می شود.
سوال: بنده هنوز ازدواج نکرده ام و در منزل پدرم زندگی میکنم. شک دارم که لقمه ای که سر سفره پدرم میخورم حلال است یا خیر. در واقع به درآمد پدرم مشکوک هستم. وظیفه من چیست؟ اگر این شک به یقین تبدیل شد آن موقع چه؟
پاسخ:شما که در منزل پدر هستید چنانچه خوراکیهای ایشان یا چیزهای دیگر را مشکوک می دانید مصرف آن برای شما و سایر اعضای خانواده و مادر و سایر بستگان و میهمانها اشکال ندارد ولی اگر یقین به حرام بودن آنها دارید از مرجع تقلیدتان یا وکیل یا دفتر مرجع اجازه بگیرید و آنها اجازه می دهند و شما مصرف کنید ولی خمس آنچه استفاده می کنید به گردنتان است تا بدهید و اگر توان پرداخت خمس ندارید مرجع تقلید یا وکیل یا اولیاء مسئول دفتر شما را از پرداخت خمس یا معاف خواهند کرد و می بخشند یا به تدریج پرداخت می کنید در هر صورت جای نگرانی نیست.
سؤال: با توجه به اینکه ایت الله بهجت و بعضی از مراجع فرموده اند که اگر مقداری از مال را در راه حرام خرج کنید باید خمس آن را بدهید اکنون سوالم اینست که اگر با کامپیوتر یااینترنت که پول اینترنت را میپردازیم مقداری استفاده حرام کنیم آیا باز هم خمس آن را باید بدهیم (چون بعضی از مراجع فرموده اند که بستگی به بیشترین مصرف آن داردکه به حرام بوده یا حلال) و سوالی دیگر در این زمینه اینست که اگر این وسائل، اینترنت و کامپیوتر) را در هنگام خرید مقداری نیت گناه هم در ما بوده باز همباید خمسش را بپردازیم .و در صورتی که باید بپردازیم چگونه مقدار حرام را حساب کنیم. چون بعضیها گفته اند که اینها از وسائل مشترکه است و بستگی به بیشترین مقداراستفاده دارد مرجع: آیت الله بهجت(ره)
پاسخ: چنین فتوایی که شما می فرمایید ما از هیچ مرجعی سراغ نداریم شما لطفا بفرمایید این مطالب را از کجا نقل می کنید که اگر با پول خود چیزی را بخریم و صرف گناه کنیم خمس دارد!!!
نظر مراجع این استکه هر پول حلال مخلوط به حرام خمس دارد بنابراین اگر شما پول حرامی را در اموال خود سراغ دارید باید آن مال را تخمیس نمایید. و مطلب صحیح این است که اگر چیزی ار بخریم و آن را در گناه صرف کنیم معصیت کرده ایم که توبه از آن لازم است ولی اصل خرید و فروش اشکال شرعی ندارد اما اگر وسایل مختص گناه را بخریم آن معامله باطل است و اگر وسایل مشترک در گناه و غیر گناه را بخریم و از آن در گناه استفاده کنیم آن معامله نیز اشکال دارد و لازم است توبه کنیم و چنین خرید و فروش هایی را نداشته باشیم ولی در هر صورت به پولی که صرف آن معامله باطل شده است خمس تعلق نمی گیرد.
سؤال: با سلام من جوانی۲۴ساله هستم ودر مورد حلال و حرام مال بسیار دقت می کنم.یکی ازاقوام مادرخارج از کشور در یک رستوران به عنوان کارگرمدتیست مشغول بکار است انجارا مسلمانان اداره میکننداما با توجه به شرایط برای غیر مسلمانان مجبورنداز نوشیدنیها وخوردنیهایی که از نظر اسلام عزیز حرام است برای مشتریان غیر مسلمان در برخی مواقع ونه همیشه با توجه به سفارش مشتری واسراراو استفاده کنندالبته ایشان در انجا بگفته خودشان فقط مشغول پختن غذاهای حلال و درست کردن نان هستندودردرست کردن غذاهای حرام دخالتی ندارندمگر در مواقع ضرورت کمک مختصری ودر قبال ساعات کار خود مزد دریافت میکنند وما از این بی اطلاع بودیم ودر گذشته در هلال احمر ان کشور مشغول بکار بود اما به دلایل شرایط بد اقتصادی مجبور به تقلیل نیروهاشده اندوبه گفته خودشان مجبور بکاردر این رستوران شده اندالبته دولت ان کشور نیز مبالغی پول ماهانه به انهابه عنوان حقوق ازدرامدناخالص ملی (که از طریق راههای مختلف که الله اعلم بدست می اید)پرداخت میکند ایشان دربرخی از مواقع هدایایی مانند لباس که گاهی اوقات باهمان نماز می خوانیم ومبالغی پول برای ما میفرستدبا توجه به اینکه بصورت غیر مستقیم به او گفته ایم که برای شما زحمت میشوداما چون عموی ماست بازم می فرسته۱-ایا استفاده کردن از انها در صورتی که ندانیم ازکدام در امدبوده (دولت یا رستوران) اشکال دارد؟۲-ایا پرسیدن از ایشان جایز است؟۳-ایاصرف احتمال دادن باعث جواز اشکال است؟۴-درصورت استفاده کردن واحتمال دادن مخلوط بودن مال حکم ان چیست؟۵-ایا می شود بدون تفحص بنارا بر مال حلال گذاشت؟هرچند که ممکن است نباشد الله اعلم سوال دوم در مورد خمس/کسی که نه خانه دارد ونه ماشین بطورکلی زندگی ضعیفی دارد ودرامد انچنانی نداردوبسیار ناچیز است حتی در ازدواج کردن هم مانده است وباصرفه جویی بسیار مبلغ اندکی رابرای روزمبادا برای رفع نیازیکه میداند بعد از مدتی بوجود می اید پس انداز میکندواز سال میگذردایا با توجه به این شرایط بد اقتصادی وکاری باید خمس ان را بپردازد؟لطفااگر میشه به سوال اول من تا هفته اینده پاسخ بدیدخیلی ضروریه انشاالله که خداوند به شما پاداش خیر عنایت کند.باتشکر
پاسخ: پسرم! فعالیت اقتصادی عموی شما در خارج کشور و کارهای مختلفی که انجام می دهد محل ایراد نیست و درآمد آن نیز بی اشکال است. و شما نگران نباشید بنابراین: ۱- استفاده کردن از هدایای ایشان که برایتان ارسال میکند مانعی ندارد. ۲- پرسیدن و تفحص لازم نیست. ۳- احتمالی که می دهید شرعا و اساسا جایگاهی ندارد بلکه از نظر شرعی عکس آن را باید معتقد باشیم.یعنی: شرعا باید کار و عمل هر مسلمانی را حمل بر صحت نمود و هر چیزی را مباح دانست تا زمانی که حرام بودن یقینی احراز شود. ۴و۵ پاسخ این سوال ها از پاسخ سوال ۳ معلوم شد. اما پاسخ سوالی که پیرامون خمس دارید این است که اگر کسی وضعیت زندگی ضعیفی دارد و با صرفه جویی می خواهد زندگی و آینده خود را برنامه ریزی کند می تواند با مراجعه به مرجع تقلید خود و یا دفتر ایشان و صحبت با وکلای مرجع تقلید ، از پرداخت خمس معاف گردد. بنابراین شما به قم دفتر مقام معظم رهبری بخش وجوهات مراجعه بفرمایید حتما بدهی شمارا به شما خواهند بخشید.
