راهکارهای بهره گیری از آموزه های قرآنی در تقویت سرمایه اجتماعی (در دو حوزه امر به معروف و نهی از منکر و تولی و تبری)
دکتری تخصصی (PhD) 1396
رشته: الهیات و معارف اسلامی - علوم قرآن و حدیث ـ الهیات و معارف اسلامی استاد راهنما: سهیلا پیروزفر استاد مشاور: محمدحسن رستمی دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده الهیات و معارف اسلامی شهید مطهری
==چکیده دو فریضه امر به معروف و نهی از منکر و تولی و تبری، از فروعات مهم دینی بوده که می توان از بطن این دو اصل، راهکارهایی ارزنده در جهت توسعه روابط ، حل معضلات اجتماعی و در نهایت تقویت سرمایه اجتماعی استخراج نمود. این پژوهش، با روش اسنادی و به شیوه توصیفی- تحلیلی به مفاهیم قرآنی مطرح شده در این دو حوزه، به تبیین رابطه این دو اصل مهم قرآنی با ابعاد و مؤلفه های سرمایه اجتماعی و نیز استخراج راهکارهایی مطلوب و مؤثر در تقویت سرمایه اجتماعی و ارائه الگویی قرآنی از این دو اصل مهم اهتمام ورزیده است. داده های تحقیق حاکی از آن است که نظارت همگانی و تولی و تبری ارتباطی تنگاتنگ با یکدیگر داشته و بستر و ظرفیت بسیار مناسبی در تقویت و بالندگی سرمایه اجتماعی هستند و می توان با افزایش پیوندهای عاطفی، اتّحاد و همبستگی و نیز اعتماد متقابل در این دو حوزه، گام های موثری جهت تقویت سرمایه اجتماعی برداشت.
کتابنامه: قرآن کریم، ترجمه ناصر مکارم شیرازی. 1- آخوندی، محمدباقر و ایازی،سیدعلی نقی، اندیشه های اجتماعی در قرآن، مشهد، موسسه انتشاراتی خاتم،1394. 2- آصفی،محمدمهدی، الدعا عند اهل البیت(ع)، قم، المرکزالعالمی للدراسات الإسلامیه، الطبعه الثانیه،1422ق. 3- آلپورت، دبلیو گوردن و ادوارد اى.جونز، روانشناسى اجتماعى از آغاز تاکنون، ترجمه محمد تقی منشى طوسى، مشهد، معاونت فرهنگى آستان قدس رضوى، 1371. 4- آلوسی، سید محمود (1270)، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، بیروت، دار الکتب العلمیّه، چاپ اول،1415. 5- آمدی، عبدالواحدبن محمد(550)، غررالحکم و دررالکلم،تهران،دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1378. 6- ابن ابی حاتم، عبدالرحمن بن محمد(327ق)،تفسیرالقرآن العظیم، ریاض، مکتبه نزار،1419. 7- ابن ابی الحدید، عبدالحمید بن هبه الله(656ق)،شرح نهج البلاغه،قم، مکتبه آیه الله العظمی مرعشی نجفی،1404. 8- ابن اثیر، علی بن محمد (630)، اسد الغابه فی معرفه الصحابه، بیروت، لبنان، داراحیاء التراث العربی، بی تا. 9- ابن تیمیه ، تقی الدین أبو العباس أحمد بن عبد الحلیم(728هـ(،منهاج السنه النبویه فی نقض کلام الشیعه القدریه، جامعه الإمام محمد بن سعود الإسلامیه،الطبعه الأولى، 1406 هـ - 1986 م. 10- ابن حجر العسقلانی، أبو الفضل أحمد بن علی بن محمد بن أحمد (852هـ)، المطَالبُ العَالیَهُ بِزَوَائِدِ المسَانید الثّمَانِیَهِ،دار العاصمه للنشر والتوزیع-دار الغیث للنشر والتوزیع،الطبعه الأولى،1998-2000م. 11- ابن حجر مکی، ابو العباس(974ق) ، الصواعق المحرقه على اهل الرفض و الضلال والزندقه، تحقیق عبدالرحمن بن عبدالله ترکى و کامل محمد خراط، بیروت، مؤسسه الرساله، 1997م. 12- ابن حزم اندلسی، أبو محمد علی بن أحمد بن سعید(456ق)، المحلى بالآثار، دار الفکر – بیروت، بی تا. 13- ابن حنبل،أحمد(241ق)، مسند، قاهره، دارالحدیث، 1416/1995. 14- ابن حیّون، نعمان بن محمد(363 ق)، شرح الأخبار فی فضائل الأئمه الأطهار علیهم السلام، قم، جامعه مدرّسین، 1409 ق. 15- ابن خلدون، عبدالرحمان(808ق)، مقدمه ابن خلدون، ترجمه محمد پروین گنابادی،مرکز انتشارات علمی و فرهنگی،چاپ چهارم،1362. 16- ابن سعد(230ق)، الطّبقات الکبری، تصحیح عبدالقادر عطا،بیروت دار إحیاء التراث العربی،1452. 17- ابن شهرآشوب، محمد بن علی(588ق)، المناقب، تصحیح: هاشم رسولی و محمد حسین آشتیانی، قم، علامه، بی تا. 18- ابن عقده کوفى (332ق )، فضائل امیرالمؤمنین، قم، دلیل ما، 1424 ق. 19- ابن فارس،احمد(395ق)، معجم مقاییس اللغه، تحقیق: محمدهارون عبدالسلام،قم، داراکتب العلمیّه، 1398. 20- ابن کثیردمشقی، اسماعیل بن عمرو(774)،التفسیرالقرآن العظیم،بیروت،دارالکتب العلمیه، منشورات محمدعلی بیضون،1419ق. 21- ابن مغازلی، علی بن محمد(483ق)، المناقب، بیروت- لبنان، داراأضواء، بی تا. 22- ابن منظور، محمد بن مکرم (717ق)، لسان العرب، بیروت، دار صادر،1414. 23- ابن هشام، عبدالملک(213-218ق)، السیره النبویه، تصحیح: ابراهیم آبیاری، مصطفی سقا و عبدالحفیظ شبلی،بیروت- لبنان، دارالمعرفه، بی تا. 24- ابوالحسنی، سیدرحیم، سرمایه اجتماعی و نظارت همگانی، مجموعه مقالات همایش ملی نظارت همگانی و راهبردها،1389. 25- احسان بخش، صادق،آثار الصادقین، موسسه تحقیقات و نشر معارف اهل البیت (ع)، بی تا. 26- احمدی، حسین، معروف و منکر شرعی و عرفی، نشریه شاهد یاران، شماره 88 و 89 ،بهمن و اسفند 1391. 27- احمدعدوی، محمد، دعوه الرسل الی الله، بیروت، دارالمعرفه، 1399. 28- اخلاقی، عبدالرحیم، نگاهی به روش تشویق در ایجاد انگیزه از دیدگاه قرآن، نشریه اسلام و پژوهش های مدیریتی، شماره1، تابستان 1390. 29- اربلی،علی بن عیسی (692ق)،کشف الغمّه فی معرفه الائمه، تبریز، بنی هاشمی، 1381. 30- ازکیا، مصطفی و غفاری، غلامرضا، بررسی رابطه اعتماد و مشارکت اجتماعی در نواحی روستایی کاشان، نامه علوم اجتماعی، شماره18،1380. 31- _________________، توسعه روستایی با تأکید بر جامعه روستایی ایران، نشر نی، تهران. 1383. 32- ازهری، محمدبن احمد(370ق)، تهذیب الّلغه، بیروت، لبنان، دار إحیاء التّراث العربیّه،بی تا. 33- استیفن، رابینز، مبانی رفتار سازمانی، علی پارساییان و سیدمحمد اعرابی، بی جا،دفتر پژوهش های فرهنگی،1395. 34- اسدحیدر، الإمام الصادق و مذاهب الأربعه، بیروت، دارالتعارف، 1422. 35- _____، امام صادق و مذاهب اهل سنّت، ترجمه سیّدعلی رضا نقیب پور،تهران، دانشگاه ادیان و مذاهب،1390. 36- اسماعیلی، مهدی، تولی و تبری از نگاهی دیگر، قم، مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما، 1384. 37- اصفهانی، ابونعیم(430ق)، حلیه الاولیاء، قاهره، دار ام القری، بی تا. 38- اعتصامی، منصور و فاضلی کبریا، حامد، درآمدی بر الگوی مدیریت امام علی (ع) با نگاهی بر مؤلفه های سرمایه اجتماعی، اندیشه مدیریت راهبردی، شماره 6، سال دوم، 1389. 39- افجه، سید علی اکبر و محمودزاده، سید مجتبی، الگوی اثرگذاری سرمایهاجتماعی بر عملکرد سازمان، پژوهش های مدیریت منابع انسانی، شماره2، دوره 1،1390. 40- اکبری، امین، نقش سرمایه اجتماعی در مشارکت، بررسی تأثیر سرمایه اجتماعی بر مشارکت سیاسی، اجتماعی (مطالعه موردی: روستای فارسنج از توابع سقز)، دانشگاه تهران (دانشکده علوم اجتماعی) 1383،تهران. 41- الوانی،سیدمهدی، نقش مدیریت درایجاد و توسعه سرمایه اجتماعی، مجله علمی آموزشی تدبیر،شماره100،1378. 42- الوانی،سیدمهدی،شیروانی،علیرضا،سرمایه اجتماعی(مفاهیم،نظریه ها و کاربردها)،تهران،انتشارات مانی، 1385. 43- الوانی، سید مهدی و نقوی، میرعلی سید، سرمایه اجتماعی، مفاهیم و نظریه ها، فصلنامه مطالعات مدیریت،شماره 33، سال 9،1382. 44- الویری، محسن، سند چشم انداز توسعه و سرمایهاجتماعی، نشریه پژوهشی، آموزشی و اطلاع رسانی اندیشه صادق، شماره11و12، تابستان و پاییز1382. 45- الویری، محسن، شیوه های فرهنگی- ارتباطی پیامبر(ص) در عهد مکی، فصلنامه پژوهشی دانشگاه امام صادق(ع)،شماره21،بهار 1383. 46- امام عسکری(260ق)، تفسیر المنسوب الی الامام العسکری، قم، مدرسه امام هادی،1409. 47- امیر کاوه، سعید، نظارت اجتماعی، نشریه معرفت، شماره21، 1376. 48- ___________،نظارت اجتماعی در جامعه اسلامی، نشریه معرفت، شماره34، 1379. 49- ___________، پیش فرض ها و اصول کلّی نظارت اجتماعی، مجله علمی، تخصصی معرفت، شماره30، پاییز 1378 . 50- امین، سیده نصرت(1362)، مخزن العرفان فی تفسیرالقرآن، تهران، نهضت زنان مسلمان،1361. 51- انصاری، محمد، آداب دعا و ادعیه قرآنی، قم، شاکر، چاپ اول، 1384. 52- انیس، ابراهیم و دیگران(1978م)، المعجم الوسیط، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ هشتم، 1378. 53- ایازی، علی نقی، سازمان نظارت اجتماعی در سیره رضوی، مجموعه مقالات برگزیده همایش بررسی جلوههای عملی و نظری امر به معروف و نهی از منکر در سیره رضوی، 1391. 54- ایزوتسو، توشیهیکو (1993م)، ساختمان معنایی مفاهیم اخلاقی- دینی در قرآن،ترجمه: فریدون بدره ای، بی جا،انتشارات قلم، 1360. 55- بابایی، علی اکبر، پژوهشی در آیه مودّت، فصلنامه معرفت، شماره 48،1387. 56- باقری، خسرو، نگاهی دوباره به تربیت اسلامی، تهران، مؤسسه فرهنگی مدرسه برهان،1385. 57- بحرانی، سید هاشم بن سلیمان (1107 )، البرهان فى تفسیر القرآن، تهران، بنیاد بعثت، 1416 ق،ج ۱،ص۶۶۹. 58- ____________________ غایه المرام و حجه الخصام فی تعیین الامام من طریق الخاص و العام، بیروت ، چاپ علی عاشور، ۱۴۲۲/۲۰۰۱. 59- بحرانی، یوسف بن احمد(1186ق)، الشهاب الثاقب فی بیان معنی الناصب، قم، چاپ مهدی رجائی، ۱۳۷۷ ش. 60- بخاری، محمدبن اسماعیل(256ق)، صحیح بخاری،بیروت، دارالفکر،1401ه/1981م. 61- برزگر، ابراهیم، تاریخ تحول دولت در اسلام و ایران، تهران، سمت،1390. 62- بروجردی، حسین(1340)، منابع فقه شیعه، محقق: احمد اسماعیل تبار، ترجمه مهدی حسینیان قمی ،تهران، فرهنگ سبز،1429. 63- بروجردی، سید ابراهیم،تفسیر جامع، تهران، کتابخانه صدر، 1366. 64- برقی، احمدبن محمد(274-280ق)، المحاسن، چاپ جلال الدین محدث ارموی، قم، ۱۳۳۱. 65- البزاز، ابوبکر(292ق)، مسند، المدینه المنوره، مکتبه العلوم و الحکم،2009. 66- بوتان، کارل و هزلتون،وینسنت، نظریههاى روابط عمومى، ترجمه علیرضا دهقان، مرکز مطالعات و تحقیقات رسانهها، 1378. 67- بوزان، باری، مردم، دولتها و هراس، ترجمه وتصحیح مجتبی عطارزاده، پژوهشکده مطالعات راهبردی، انتشارات مطالعات راهبردی،1390. 68- بهاری همدانی، محمدباقر، تذکره المتّقین،تهران، انتشارات نورفاطمه،1364. 69- بهبهانی،علی(1353)، مصباح الهدایه فی اثبات الولایه، تهران: رهنمون، 1385. 70- بیرو، آلن، فرهنگ علوم اجتماعى، ترجمه باقر ساروخانى، تهران، کیهان، 1370. 71- بیهقی، احمد بن حسین، السنن الکبری، بیروت- لبنان، دارالفکر، بی تا. 72- پاینده، ابوالقاسم، نهج الفصاحه،تهران، دنیای دانش،1382. 73- پاتنام، رابرت، دموکراسی و سنت های مدرن، مترجم: محمد تقی دل فروز ،تهران، دفتر مطالعات و تحقیقات سیاسی وزارت کشور، 1380. 74- پل کوهن، آنتونی، سرشت نمادین اجتماع، ترجمه عبدالله گیویان، تهران، دانشکده صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، 1390. 75- پناهی، محمدحسین و شایگان، فریبا، بررسی دین داری و اعتماد سیاسی، فصلنامه علوم اجتماعی، شماره37، بهار1386. 76- پیراهری، نیّر، سرمایه اجتماعی در نظریات جدید، پژوهشنامه علوم اجتماعی، شماره سوم، سال سوم، پاییز 1388. 77- تاج بخش، کیان، سرمایه اجتماعی: اعتماد، دموکراسی و توسعه، مترجم: افشین خاکباز و حسن پویان، تهران، نشر شیرازه، 1384 78- الترمذی ، محمد بن عیسی(275ق)، سنن، بیروت، دارالغرب الإسلامی،1998. 79- تسخیری، محمدعلی، ایده هایی درباره استراتژی تقریب، مجله اندیشه تقریب، شماره 2، بهار 1384. 80- توسلی،غلامعباس وموسوی،مرضیه، مفهوم سرمایه درنظریات کلاسیک وجدید با تأکید بر نظریههای سرمایه اجتماعی، نامه علوم اجتماعی،شماره 26،زمستان 1382. 81- تویسرکانی، محمدرضا، الگوی برتر (شیوه مبارزه پیامبر اکرم با مفاسد اجتماعی)، تهران، چاپ سوم، انتشارات آرام دل، 1385. 82- جاحظ، عمروبن بحر(255ق)، الحیوان، تحقیق یحیی الشامی، بیروت، دار مکتب الهلال،1986م. 83- جباران، محمد رضا، مقاله صورتگری در روایات، سایت حوزه علمیه تبیان ،10/4/1388: http://article.tebyan.net 84- الجرجانی، علی بن محمد، التعریفات، تهران، ناصرخسرو، بی تا. 85- جعفریان، وحید، بررسی رابطه سرمایه اجتماعی و کارآفرینی سازمانی در گروه صنعتی سدید، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشکده علوم اقتصاد و اداری، دانشگاه مازندران،1387. 86- جعفری لنگرودی، محمد جعفر، ترمینولوژی حقوق، تهران،گنج دانش، چاپ یازدهم،1380. 87- جعفریان، رسول، تاریخ سیاسی اسلام، سیره رسول الله، سازمان چاپ و انتشارات،1373. 88- جمعی از نویسندگان، مجموعه مقالات اولین همایش حج و اقتصاد، پژوهشکده حج و ز یارت، تهران، مشعر،1391. 89- ____________، منابع فقه و زمان و مکان، مجموعه آثار کنگره بررسی مبانی فقهی حضرت امام خمینی(س)«نقش زمان و مکان در اجتهاد»،چاپ مرجع، 1374. 90- جوادی آملی، عبدالله، تسنیم، تحقیق و تنظیم: حسین شفیعی و محمد فراهانی، قم، نشر إسراء، چاپ اول،سالهای متعدد. 91- ___________، روابط بین الملل در اسلام، قم، اسراء، چاپ دوم،1391. 92- ___________، شمیم ولایت، قم، مرکز نشر اسراء، 1389. 93- __________، فلسفه تولی و تبری از نگاه قرآن و روایات، نشریه پاسدار اسلام، شماره325، سال بیست و هشتم، دی 1387. 94- جوان آراسته، حسین، منابع شناخت معروف و منکر، نشریه حکومت اسلامی، شماره58،1389. 95- جهان برزکی،احمد، امنیت در نظام سیاسی اسلام (اصول و مؤلفه ها)، تهران، انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ اول، 1388. 96- جیوسی، عبدالله محمد، التعبیرالقرآنی و دلاله النفیسه، دمشق، دار الغوثانی للدراسات القرآنیه، چاپ دوم،1427ق. 97- چلبی، مسعود و مبارکی، محمد،تحلیل رابطه سرمایهاجتماعی و جرم در سطوح خرد و کلان، مجله جامعه شناسی ایران،شماره2، دوره ششم، 1384. 98- حاتم، عبدالقادر، الأعلام فی القرآن الکریم، ترجمه محمد باقر موسوی همدانی، لندن، فادی بریس،1405. 99- حاجی ده آبادی، محمد علی، آسیب شناسی روش اسوه پردازی در تربیت دینی، نشریه پژوهش های تربیت اسلامی،شماره6، تابستان 80. 100- حاکم حسکانی، عبیدالله بن عبدالله(470ق)، شواهد التنزیل لقواعد التفضیل، تهران، مؤسّسه چاپ و نشر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چاپ اول،1411ه/1990م. 101- حاکم نیشابوری(1014م)، المستدرک علی الصحیحین، تصحیح: عبدالسلام بن محمد علّوش، دارالمعرفه، بیروت، ۱۴۱۸ق. 102- حداد عادل، غلامعلی، اسلام در آینه حج، میقات حج، شماره28،سال هفتم،1378. 103- حرانی، ابن شعبه،حسن بن علی(336ق)، تحف العقول عن آل الرسول، تصحیح علی اکبر غفاری، قم، جامعه مدرسین،1404/1363. 104- حر عاملی، محمد بن حسن(1104ق)، وسائل الشیعه، قم، مؤسسه آل البیت،1409. 105- حسینی، سید جواد، تولی و تبری در منابع دینی، نشریه مبلغان، شماره94، مرداد و شهریور1386. 106- حسینی همدانی، سید محمد حسین، انوار درخشان، تحقی محمد باقر بهبودی، تهران، کتابفروشی لطفی، چاپ اول، 1404ق. 107- حق پناه، رضا، جایگاه قانون و قانونگرایی در قرآن، مجله اندیشه حوزه، شماره 14، سال چهارم، پاییز 1377. 108- حلّی، حسن بن یوسف،(726ق)، نهج الحق و کشف الصدق، مؤسسه دارالهجره، 1407 ق. 109- حلّی، نجم الدین جعفر بن حسن(676ق)، شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام، قم، اسماعیلیان، 1408ق. 110- حلّى، حسن بن یوسف(726ق)، الألفین فی إمامه أمیرالمؤمنین علیهالسلام، قم، هجرت، چاپ دوم، 1409ق. 111- الحمزه، عبداللطیف، الأعلام فی صدرالأسلام، دارالفکر العربی، 1978م. 112- حمیدالله، محمد، نامه ها و پیمان های سیاسی حضرت محمد (ص) و اسناد صدر اسلام، ترجمه: سید محمد حسینی، تهران، انتشارات سروش،چاپ دوم،1377. 113- حویزی، عبد علی جمعه(1112ق)، تفسیر نورالثقلین، تحقیق سید هاشم رسولی محلاتی، قم، انتشارات اسماعیلیلن،1415ق. 114- حیدری، محمدشریف، موانع وحدت اسلامی در افغانستان، مجله پگاه اندیشه، سال اول، شماره1، پاییز 1386. 115- خادمی، محمد، جایگاه امامت در آیه اعتصام با تکیه بر مبنای حبل الله، فصلنامه امامت پژوهی، شماره هشتم، زمستان1391. 116- خامنه ای، علی،حدیث ولایت(مجموعه رهنمودهای مقام معظم رهبری)، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، چاپ دوم، 1375. 117- خرقانی، حسن، زیباشناسی قرآن از نگاه بدیع، مشهد، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، چاپ اول، 1392. 118- خزاز رازی،علی بن محمد(400ق)، کفایه الأثر فی النّصّ علی الأئمّه الإثنی عشر، تصحیح: عبد الّلطیف حسینی کوهکمری، ، قم، بیدار،1401ق. 119- خضر، سید، التکرار الأسلوبی فی اللغه العربیه، دارالوفاء- جامعه المنصوره، چاپ اول، قاهره،1424ق. 120- خدمتی ، ابوطالب، نظارت و بازرسی در اسلام، نشریه معرفت،شماره27، 1377. 121- خمینی، سید روح الله (1368ش)، تحریر الوسیله، قم، دارالعلم، بی تا. 122- _________________، صحیفه امام، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س)،1389. 123- _________________، ولایت فقیه، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س)، بی تا. 124- خواجوند بدیعی، رقیه و ندا صفری چابک، نقش مسجد در افزایش سرمایه اجتماعی در شهرهای اسلامی، اولین همایش ملی در جستجوی شهر فردا و اکاوی مفاهیم و مصادیق در شهر اسلامی - ایرانی، تهران، شرکت دیبا افق رایا،۱۳۹۳ 125- الدارقطنی، أبو الحسن علی بن عمر (385ق)، سنن، بیروت- لبنان، مؤسسه الرساله،1424/2004م. 126- دلبری، سیدعلی، آسیب شناسی فهم حدیث، مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی، معاونت پژوهشی، دفتر پژوهش، چاپ اول1391. 127- دلشاد تهرانی، مصطفی، خلاصه سیره نبوی (منطق عملی)، دفتر دوم: سیره اجتماعی، تهران، انتشارات دریا، چاپ سوم، 1388 128- دورکیم، امیل(1917م)، صوربنیانی حیات دینی، ترجمه باقر پرهام، تهران، نشر مرکز، ۱۳۸۷. 129- دهخدا، علی اکبر(1297)، لغت نامه،تهران، دانشگاه تهران، 1349. 130- دهشیرى، محمدرضا، درآمدى بر نظریه سیاسى حضرت امام خمینى رحمهالله، مرکز اسناد انقلاب اسلامى، 1380، چاپ دوم. 131- دیلمی، حسن بن ابی الحسن(726ق)، اعلام الدین فی صفات المؤمنین،قم، مؤسسه آل البیت،1408ق. 132- الدیلمی، عبدالوهاب بن لطف، معالم الدّعوه، جده، دارالمجتمع،1406. 133- دینی ترکمانی، علی، تبیین افول سرمایه اجتماعی، فصلنامه علمی-پژوهشی رفاه اجتماعی،شماره23، سال ششم، 1386. 134- ذهبی، محمد، سیر اعلام النبلاء، به کوشش شعیب ارنؤوط و دیگران، بیروت، ۱۴۰۴ق /۱۹۸۴م. 135- رازی، فخرالدین ابو عبد الله محمد بن عمر،(606ق)، مفاتیح الغیب، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، 1420. 136- راغب اصفهانی، حسین بن محمد، (502ق)، المفردات فی غریب القرآن، بیروت، دارالعلم،1412ق. 137- رحمانی، محمود و کاوسی، اسماعیل، اندازه گیری و مقایسه سرمایهاجتماعی در بخش های دولتی و خصوصی،تهران، معاونت پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی،1387. 138- رضوی، سید حنان، وحدت و انسجام اسلامی از دیدگاه قرآن و نهج البلاغه، نشریه اندیشه تقریب، شماره29، زمستان1390 139- روشه، گی، تغییرات اجتماعی، ترجمه منوچهر وثوقی، تهران، نشر نی،1380. 140- زارع شاه آبادی، اکبر و ترکان، رحمت اله، رابطه سرمایه اجتماعی و قانون گریزی در بین شهروندان شهر یزد،نشریه مطالعات فرهنگی و ارتباطات، شماره27، تابستان1391. 141- زبیدی،مرتضی، محمد بن محمد(1205ق)،تاج العروس من جواهر القاموس،بیروت، لبنان، دارالفکر، 1414ق. 142- زحیلی، وهبه بن مصطفی، التفسیر المنیر فی العقیده و الشریعه و المنهج، بیروت- دمشق، دارالفکرالمعاصر، چاپ دوم، ،1418. 143- زرگری نژاد، غلامحسین، تاریخ صدر اسلام (عصر نبوت)، تهران: سمت،چاپ سوم،۱۳۸۴. 144- زمخشری،محمدبن عمر(538ق)،الکشّاف عن حقائق غوامض التنزیل،بیروت، دارالکتب العربی، 1407. 145- ساروخانى، باقر، دائرهالمعارف علوم اجتماعى، تهران، کیهان،1370. 146- سبحانی، جعفر، نظام اخلاقی اسلام، قم، مؤسسه بوستان کتاب، چاپ هفتم،1386. 147- سبحانی نژاد، مهدی و فردانش، هاشم، مسئولیت پذیری اجتماعی در برنامه درسی کنونی مدارس ابتدایی ایران، مدرس علوم انسانی،شماره1، دوره چهارم، بهار1379. 148- سروش، مریم، احساس مسئولیّت فردی و اجتماعی، دیگرخواهی و اعتماد اجتماعی (مطالعه نوجوانان شیراز)، نشریه جامعه شناسی کاربردی،شماره2، سال بیست و سوم، تابستان1391. 149- سعادت،رحمان، تخمین سطح وتوزیع سرمایه اجتماعی استانها، فصلنامه علمی-پژوهشی رفاه اجتماعی، شماره 23، سال ششم،1386. 150- سلیمی، علی و داوری، محمد، جامعه شناسی کجروی، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1391. 151- سید قطب، ابن ابراهیم شاذلی(1966م)، فی ظلال القرآن، بیروت- قاهره، چاپ هفدهم،1412. 152- سیوطی، جلال الدین(911ق)، آلاء الرحمن فی تفسیر القرآن، قم، موسسه البعثه مرکز الطباعه و النشر، 1419ق/ 1378. 153- _____________، الأزهار المتناثره فی الأخبار المتواتره، المکتب الإسلامی،1405-1985م. 154- _____________ ،الدّرالمنثور، قم، کتابخانه آیت الله مرعشی، 1404. 155- _____________، الجامع الصغیر فی احادیث البشیر النذیر، بیروت- لبنان، دارالفکر،1429. 156- شارع پور،محمود، بررسی عوامل مؤثر بر اعتماد اجتماعی به نیروهای انتظامی، جامعه شناسی کاربردی، مجله علمی پژوهشی دانشگاه اصفهان، 1388. 157- شایسته فر، مهناز، مناسک حج در نگارگری اسلامی و نقش آن در همبستگی ملی و وحدت اسلامی،نامه پژوهش فرهنگی، شماره12، سال دوازدهم، 1389. 158- شجاعی باغینی، محمد مهدی و همکاران، مبانی مفهومی سرمایه اجتماعی،تهران، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، 1387 . 159- شجاعی، محمدصادق، دیدگاههای روان شناختی مصباح یزدی، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1385. 160- شریفیان ثانی، مریم، سرمایه اجتماعی: مفاهیم اصلی و چارچوب نظری، فصلنامه علمی و پژوهشی رفاه اجتماعی، شماره دوم، سال اول، 1387. 161- الشریف الرضی،ابوالحسن محمد بن الحسین بن موسی(406ق)، نهج البلاغه، ترجمه محمد دشتی، قم، انتشارات الهادی،1381 162- شعارینژاد، فرهنگ علوم رفتاری، تهران، انتشارات امیر کبیر،1375. 163- الشعیری، محمدبن محمد، جامع الاخبار، تحقیق حسن مصطفوی، تهران، مرکز نشر الکتاب،1382ق. 164- شکوری، ابوالفضل، فقه سیاسی اسلام، قم، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه،آذر 1377. 165- شریعتی، روحالله، قواعد فقه سیاسی، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ سیاسی،1387. 166- شوشتری، نورالله بن شریف الدین(1019ق)، احقاق الحق و ازهاق الباطل، قم، کتابخانه آیت الله مرعشی،1409ق. 167- شهید ثانی،زین الدین(993ق)،مَسالِکُ الأفْهام فی شَرْحِ (إلی تَنْقیح) شَرائع الْإسْلام،قم، مؤسسه المعارف الاسلامیه،1413. 168- ____________ ، المصنفات الاربعه، قم، بوستان کتاب،۱۳۸۰. 169- صادقی تهرانی، محمد، الفرقان فی تفسیرالقرآن بالقرآن، قم، انتشارات فرهنگ اسلامی، 1365. 170- صالحی امیری،سیدرضا،کاوسی،اسماعیل،سرمایه اجتماعی، فصلنامه تهران،مجمع تشخیص مصلحت، 1387. 171- صانعی پور، محمدحسن، مبانی تحلیل کارگفتی در قرآن، تهران، دانشگاه امام صادق(ع)،1390. 172- صدر، سیدرضا، تفسیر سوره حجرات، قم، مؤسسه بوستان کتاب، چاپ پنجم،1386. 173- صدر، سید محمد، ماوراء الفقه، بیروت، دارالأضواء للطباعه و النشر و التوزیع،1420. 174- صدوق،ابن بابویه، محمد بن على(381ق)،الامالی، تهران: کتابچی،1376 175- _______________________،خصال، تصحیح علی اکبر غفّاری ، قم، جامعه مدرّسین،1362. 176- _______________________، صفات الشیعه، ترجمه علی توحیدی ،تهران، زراره،1380 . 177- _______________________، محمدعلی،علل الشرایع، قم، دارالحجّه للثقافه، 1416. 178- _______________________، عیون اخبارالرّضا، تصحیح: لاجوردی زاده، مهدی، تهران، جهان،1378. 179- _______________________، معانیالاخبار، قم، جامعه مدرسین، 1361 180- _______________________، من لایحضره الفقیه، قم،۱۳۶۳ دفتر انتشارات اسلامی، 1363. 181- صدیق اورعی، غلامرضا، عبدخدایی، محمد سعید و داوری، محمد، راهکارهای کنترل اجتماعی خشن از دیدگاه قرآن کریم، نشریه اسلام و علوم اجتماعی، شماره9، سال پنجم، بهار و تابستان 1392. 182- صدیق سروستانی، رحمت اله، آسیب شناسی اجتماعی ( جامعه شناختی انحرافات)، تهران، سمت،چاپ اول، 1383. 183- صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، قم، مکتبه آیه الله العظمی المرعشی،1404. 184- صفی پور، عبدالرحیم ابن عبدالکریم ، منتهی الارب،سنایی،1356. 185- طالقانی،سید محمود(1358)،پرتوی از قرآن، تهران، شرکت سهامی انتشار، چاپ چهارم،1362. 186- طباطبایی، سیدمحمد حسین(1360ش)، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه،1417. 187- ______________________، روابط اجتماعی در اسلام و چند رساله دیگر، ترجمه محمد جواد حجّتی کرمانی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، موسسه بوستان کتاب، 1387. 188- طبرانی، سلیمان بن احمد(360)، المعجم الکبیر، قاهره- دارالنشر، مکتبه ابن تیمیه، 1415ه/1994م. 189- طبرسی، احمد بن علی(548)، الاحتجاج علی اهل اللجاج، تصحیح محمدباقر موسوی خراسان، مشهد، نشر المرتضی، بی تا. 190- طبرسی، فضل بن حسن (548ق)، مجمع البیان فی تفسیرالقرآن، بیروت، دارالمعرفه،1406. 191- طبرسی، ابوالفضل علی بن الحسن(600ق)، مشکات الانوار فی غررالاخبار،نجف، المکتبه الحیدریه، 1385 ق / 1965 م / 1344 ش. 192- طبری، ابو جعفر محمد بن جریر(310ق)، جامع البیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دارالمعرفه،1412. 193- طبری، محب الدین احمد بن عبدالله(694ق)، ذخائر العقبى فی مناقب ذوی القربی،تصحیح سامی غریمی،قم، دارالکتب الإسلامیه، 1386. 194- طریحی، فخرالدین،(1085ق)، مجمع البحرین، تهران، کتابفروشی مرتضوی،1375. 195- طوسی، محمد بن حسن(460ق)، الامالی، قم،دارالثقافه،1414. 196- __________________، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بی تا. 197- طیب
