بوستان:گلشن احکام ۱

چشم

چشم دارای احکامی است: ۱- شستن داخل چشم و دهان وبینی در حال وضووغسل لازم نیست. (۱) ۲- اگرروزه داردرچشم خود قطره بریزد روزه اش باطل نیست. (۲) ۳- مدیریت چشم ها واجب است یعنی نگاه به نامحرم ازروی لذت حرام است. (۳) ۴- خانمی که شوهرش فوت کرده است تا چهارماه وده روز نباید به چشم خود سرمه بکشد یا آرایش دیگر بنماید زیرا درعده وفات، مطلق تزیین برزن حرام است. (۴) ۵- خوابی که باطل کننده وضو است خوابی است که نه چشم ببیند و نه گوش بشنود. (۵) ۶- بستن چشم در حال نماز مکروه است ولی نماز را باطل نمی کند.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

۱ - نجا ة العبا د، ص۳۱ . ۲ - توضيح المسائل (محشى إمام خميني)، ج‏۱، ص ۸۹۳. ۳ - توضیح المسائل امام خمینی ، ص۳۸۴،م ۲۴۳۳. ۴ - توضيح المسائل (محشى إمام خميني)، ج‏۲، ص ۵۲۷. ۵ - همان، ج‏۱، ص ۱۸۸.

حلال یا حرام

درمواردی حیوان حلال گوشت ،حرام گوشت می شود : ۱- شکاردرحال احرام. (۱) ۲- حیوان حلال گوشتی که موردتجاوز انسان قرارگیردوبچه آن حیوان که پس ازتجاوز متولدشود. (۲) ۳- آنچه ازبدن حیوان زنده جداشده به غیرازماهی زیرا بیشترفقها می فرمایند اگرماهی زنده ازآب بیرون آورده شودودربیرون آب دونیم شودهردوقسمت آن حلال است. (۳) ۴- حیوان حلال گوشتی که طبق شرایط شرعی ذبح نشده مثلا عمدا پشت به قبله ذبح شده یا عمدا بسم الله گفته نشده یا کافرآن راذبح کرده حرام است ولی فقها فرموده اند اگرکافر ماهی زنده را ازآب بگیرد وآن ماهی بیرون آب جان دهد حلال است. (۴)

ــــــــــــــــــــــــــــــــ

۱ - منا سک محشی ،ص ۱۵۹. ۲ - غا یة المرادفی شرح نکت الارشاد، ج۳،ص۵۳۵. ۳ - مصباح الفقیه ، ج۷،ص۶۶ . ۴ - توضیح المسائل مراجع ،ج۲ ، ص۵۷۳.

گوش دادن

در مواردی گوش دادن واجب است : ۱- اگر امام جماعت در حال خواندن حمد وسوره نماز صبح یا مغرب وعشا است کسانی که اقتدا کرده اند باید ساکت باشند وگوش بدهند وهیچ ذکری را به زبان نیاورند. (۱) ۲- وقتی خطیب جمعه مشغول ایراد خطبه ها است کسانی که در نماز جمعه شرکت کرده اند موظفند به خطبه ها گوش دهند نه روزنامه بخوانند ونه با تلفن همراه صحبت کنند ونه با کسی حرف بزنند. (۲) ۳- قاضی موظف است به سخن دو طرف دعوی وهمجنین به سخن شاهد ها گوش دهد وسپس قضاوت نماید . بدون این مراحل حق قضاوت ندارد. (۳)

ـــــــــــــــــــــــــ

۱ - صراط النجاة ، ج۲ ، ص۴۱۷. ۲ - تحریر الوسیله ، ج۱ ، ص۲۳۵. ۳ - همان ، ج۲ ، ص۴۰۹.

شک و یقین

در مواردی تصمیم ها وسفارش ها هیچ اثری ندارد : 1- کسی که بخواهدخودش یا فرزندش را وقف برای خدمت مسجد یا غیر مسجد کند این وقف باطل است . زیرا وقف در مورد اموال است نه در مورد انسان. (1) 2- پدری که وصیت کرده فرزندش شغل خاصی را انتخاب نماید یا با شخص خاصی ازدواج نماید . این گونه وصیت ها باطل است زیرانمی شود با وصیت کردن در زندگی دیگری دخالت کرد وبرای دیگران تعیین تکلیف نمود. (2) 3- پدر و مادری که نذر کرده اند دختر یا پسر خود را به عقد شخص خاصی درآورند این نذر مورد اشکال است. زیرا اجازه خود زن و مرد در ازدواج شرط است. پس شایسته است که پدران و مادران ، ازچنین نذرهایی خودداری کنند. (3)

ــــــــــــــــــــــــــــــ

1 - هدایة الامة الی احکام الائمه ،ج2، ص197 2 - الوسیلة الی نیل الفضیلة، ص373 3 - توضیح المسائل محشی ، ج2، ص.620.

تصمیم های بی اثر

در مواردی تصمیم ها وسفارش ها هیچ اثری ندارد : ۱- کسی که بخواهدخودش یا فرزندش را وقف برای خدمت مسجد یا غیر مسجد کند این وقف باطل است . زیرا وقف در مورد اموال است نه در مورد انسان. (۱) ۲- پدری که وصیت کرده فرزندش شغل خاصی را انتخاب نماید یا با شخص خاصی ازدواج نماید . این گونه وصیت ها باطل است زیرانمی شود با وصیت کردن در زندگی دیگری دخالت کرد وبرای دیگران تعیین تکلیف نمود. (۲) ۳- پدر و مادری که نذر کرده اند دختر یا پسر خود را به عقد شخص خاصی درآورند این نذر مورد اشکال است. زیرا اجازه خود زن و مرد در ازدواج شرط است. پس شایسته است که پدران و مادران ، ازچنین نذرهایی خودداری کنند. (۳)

ــــــــــــــــــــــــــــــ

۱ - هدایة الامة الی احکام الائمه ،ج۲، ص۱۹۷. ۲ - الوسیلة الی نیل الفضیلة، ص.۳۷۳. ۳ - توضیح المسائل محشی ، ج۲، ص۶۲۰.

امر به معروف و نهی از منکر

امر به معروف و نهی از منکر بر پدر و مادر در محیط منزل واجب است ، علتش این است که پدر و مادر در محیط منزل تأثیر گذار هستند. در مورد مدیران مسأله به همین صورت است یعنی بر مدیران در محیط کاری امر به معروف و نهی از منکر واجب است زیرا آنها در محیط کاری تأثیر گذارند. بنابراین واجب بودن امر به معروف و نهی از منکر دائر مدار تأثیر گذاری و عدم آن است. یعنی هر کس در هر محیطی تأثیر گذار است بر او امر به معروف و نهی از منکر واجب است آن چنان که نماز و روزه واجب است. (۱) و هر کس در هر محیطی که تأثیر گذاری ندارد امر به معروف ونهی از منکر بر او واجب نیست. اگرتذکرلسانی مکرر، باحالت خاص یا حالت جمعی اثردارد ، باید امربه معروف مکررو با آن حالت و یا به صورت جمعی انجام دهند.

ــــــــــــــــــــــــــــ

۱ - توضیح المسائل محشی ، ج۲، ص۷۶۷.

تصرف در مال مردم

در مواردی تصرف در مال دیگران احتیاج به کسب اجازه و رضایت مالک ندارد: ۱. کسی در حال هلاکت است و نجات او بستگی به تصرف در ملک دیگران دارد مثل این که شخص در حال غرق شدن و ما می توانیم آن شخص را نجات دهیم اینجا برای نجات غریق لازم نیست از صاحب ملک و استخر اجازه بگیریم. ۲. اگر ظالمی شخصی را مجبور کند به تصرف مال مردم به نحوی که برای آن شخص خطر وجود داشته باشد. (۱) ۳. شخصی که مدیون است و دین خود را نمی دهد حاکم شرع (مجتهد جامع الشرایط) مدیون را مجبور می کند که ملکش (مقصود از ملک خانه مسکونی که مدیون در آن می نشیند نیست) را بفروشد و طلب طلبکاران را بدهد. (۲) ۴. شخصی که احتکار کرده حاکم شرع او را مجبور می کند اجناسش را به قیمت عادلانه بفروشد گر چه فروشنده ناراضی باشد. (۳)

ــــــــــــــــــــــــــــ

۱ - مهذب الاحکام ،ج۲۱،ص۳۶۶. ۲ - حاشیة کتاب المکاسب،ج۳، ص۲۷۱ ۳ - المبسوط فی فقه الامامیة ، ج۲،ص۱۹۵.

مواردی که ترک روزه قضا وکفاره ندارد

در مواردی کسی که روزه ماه رمضان را نگرفته نه قضا دارد و نه کفاره: ۱. دیوانه ای که عاقل شود. بعد از عاقل شدن لازم نیست آن روزه هایی را که نگرفته قضا کند. ۲. کافری که مسلمان شود البته به شرط این که تازه مسلمان باشد، نه این که مرتد. زیرا مرتد اگر مسلمان شود نماز و روزه های زمان ارتدادش را باید قضا کند. ۳. کسی که به سبب مرض یا حیض یا نفاس روزه نگرفته و قبل از تمام شدن ماه رمضان و یا بلافاصله بعد از ماه رمضان از دنیا رفت اینجا هم لازم نیست از طرف او روزه بگیریم. (۱) تذکر: در حج هم مسأله همین است یعنی کسی که مستطیع شد ودراولین سال استطاعت برای حج ثبت نام کرد و هنوز در نوبت بود که مرد لازم نیست از طرف او نائب بگیریم و حج برایش بجا آوریم . زیرا مردن او کشف از عدم استطاعتش می کند. (۲)

ـــــــــــــــــــــــــــ

۱ - توضیح المسائل امامخمینی(ره) ص۲۵۷. ۲ -مناسک محشی ،ص۵۶.

معنی فرزند

۱- وقتی می گوییم نفقه فرزند بر پدر واجب است مقصود فقط فرزندی نیست که با پدر و مادر زندگی می کند بلکه حتی اگر به حد بلوغ رسیده و یا جدای از پدر و مارد زندگی می کند و فقیر است (خرج سالش را ندارد و کسب و کاری هم ندارد که بتواند بتدریج مخارج خود را فراهم کند) باز نفقه او بر پدر واجب است. ۲- وقتی می گوییم اگر پدر و مادر به فرزندشان دستور دهند که در نماز جماعت شرکت کند (به نحوی که از شرکت نکردن فرزندشان در نماز جماعت ناراحت هستند) بر فرزند شرکت در نماز جماعت واجب است مقصود ما تنها فرزندی نیست که در کنار پدر و مادر زندگی می کند بلکه حتی اگر بزرگسال است و جدای از پدر و مادر زندگی می کند باز شرکت در نماز جماعت براو واجب است. ۳- عقوق والدین (به خشم آوردن پدر و مادر) حرام است واین حکم شامل هر فرزندی می شود. ۴- وقتی می گوییم اگر پدر و مادر از مسافرت فرزندشان ناراحت و عصبانی هستند فرزند باید نماز ظهرو عصر و عشاء را کامل (چهاررکعتی) بخواند باز مقصود هر فرزندی است. (۱)

ـــــــــــــــــــــــــــــــــ

۱. تمام موارد فوق به علت اطلاق کلام فقهاء است چرا که فرزند را مقید به مورد خاصی نکرده اند .

عبادات حرام

بعضی از عبادات، گناه دارند و باطل هستند مثل: ۱- نماز و روزه وطواف واعتکاف درحال حیض و نفاس(با این تفاوت که نمازها را لازم نیست قضا کند ولی قضای روزه را باید بجا آورد). (۱) ۲- نافله ظهر و عصر در سفر (۲) ۳- اذان واقامه برای نمازهای غیر یومیه ویا اذان قبل ازوقت (۳) ۴- وضو بعد از غسل جنابت (تا وقتی کاری که وضو را باطل می کند از او سر نزده) (۴) ۵- روزه عید قربان و فطر (۵) ۶- روزه یوم الشک به نیت اول ماه رمضان یعنی روزی که نمی داند آخر شعبان است یا اول رمضان نباید به نیت ماه رمضان روزه بگیرد ولی اگر به نیت روزه قضا یا روزه مستحبی روزه گرفت صحیح است و اگر هم بعداً معلوم شد همان روز اول ماه رمضان بوده از ماه رمضان حساب می شود. (۶) ۷- سوره های که سجده واجب دارد درنماز واجب خواندن یا درحال جنابت وحیض ونفاس خواندن عبادت نیست وحرام است . (۷) تذکر:سوره هایی که سجده واجب دارند چهار موردند: سوره ۳۲ (سجده) سوره ۴۱ (فصلت) سوره ۵۳ (نجم) سوره ۹۶ (علق)

ــــــــــــــــــــــــــــــــــ

۱ - توضیح المسائل محشی ،ج۱،ص۲۶۰. ۲ - همان،ص۴۲۶. ۳ - همان،ص ۵۱۸. ۴ - همان ،ص۲۲۷. ۵ - توضیح المسائل محشی ،ج۱ ،ص۹۶۴. ۶ - همان ،ص۸۸۹ . ۷ - همان ،ص ۵۴۵.

قنوت

دعای دست در همه نمازها، مستحب است چه نمازهای مستحبی و چه نمازهای واجب ، مگردرنمازعیدفطروعید قربان که قنوت های نه گانه (پنج قنوت در رکعت اول و چهار قنوت در رکعت دوم) در آن لازمست. در قنوت باید به چند نکته توجه کنیم: ۱- در خواست حرام از خداوند( مثل نفرین بر خویشاوندان) هم حرامست و هم نماز را باطل می کند. (۱) ۲- مستحب است قنوت را بلند بخوانیم مگر اینکه مأموم (اقتدا کننده به امام جماعت) باشیم و امام صدای ما را می شنود که در این صورت شایسته است آهسته بخوانیم. (۲) ۳- خواندن دعاهای قرآنی در قنوت مناسب است مثل «ربنا آتنا فی الدنیا حسنه و فی الاخره حسنه و قنا عذاب النار». ۴- مستحب است در قنوت خواندن کلمات الفرج:« لا اله الا الله الحلیم الکریم. لا اله الا الله العلی العظیم. سبحان الله رب السموات السبع و رب الارضین السبع و ما فیهن و ما بینهن و رب العرش العظیم و الحمد لله رب العالمین». (۳)

ــــــــــــــــــــــــــــ

۱ - مدارک العروة ،ج۱۵ ،ص۶۰۱. ۲ - همان ،ص۶۱۵ . ۳ - العروة الوثقی ،ج۲،ص۶۰۹.

شیر دادن به نوه

خانمی که شیر دارد و به فرزند دخترش(نوه دختری چه پسر و چه دختر) شیردهد، دامادش بر دخترش حرام می شود. مثلا: فاطمه دختری بنام سمیه دارد و سمیه ازدواج کرده و کودکی زیر دو سال دارد چنانچه فاطمه فرزند سمیه را (چه دختر و چه پسر) شیر کامل(۱۵ مرتبه یا یک شبانه روز) دهد سمیه بر شوهرش حرام می شود. علت این حکم این است هیچ کس نباید فرزند شیردهنده بچه خود را به زوجیت برگزیند و الان شوهر سمیه، سمیه را که فرزند شیر دهنده(مادر بزرگ بچه) بچه خود است به زن بودن و زوجیت انتخاب نموده پس سمیه بر شوهرش حرام می شود و باید با یکدیگر متارکه کنند و نیاز به طلاق هم نیست. تذکر:این حکم، شامل نوه پسری نیست یعنی اگر خانمی به فرزند پسرش، (چه دختر و چه پسر) شیر دهد عروسش بر پسرش حرام نمی شود. (۱)

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

۱. کتاب النکاح ،ص۳۴۱.

دو نکته

دو نکته که ممکن است سبب سوء برداشت شود تذکر به آنها شایسته است: ۱. وقتی می گوییم نماز مسافر شکسته است مقصود این نیست که نمازهای چهار رکعتی تبدیل به دو تا دو رکعتی می شود بلکه فقط دو رکعت است و در رکعت دوم بعد از تشهد سلام می دهیم . پس بهتر است بگوییم نماز مسافر کوتاه می شود تعبیر قرآن هم قصر است. تذکر: معلوم است که نماز صبح و مغرب هیچگاه تغییر نمی کند. ۲. وقتی می گوییم با خون کمتر از بند انگشت می شود ، می شود نماز خواند، مقصود این نیست که این خون پاک است بلکه نجس است و مانع نماز نیست. تذکر:این چنین نیست که با هر خون کمتر از بند انگشت بشود نماز خواند بلکه باید با آب مخلوط نبوده از خون های سه گانه(حیض، نفاس و استحاضه) و خون سگ و خوک نباشد بلکه از خونهای متعارف مثل خون بدن انسان یا حیوان حلال گوشت باشد. پس خونی که با این شرایط است می توانیم با بدن یا لباس آلوده به آن نماز بخوانیم ولی بعد از نماز آن را آب می کشیم. (۱)

ــــــــــــــــــــــــــــــــــ

۱. نجاة العباد ، ص۷۸.

باغداری

در مورد باغداری نکاتی قابل تأمل است: ۱. اگر شخصی با آب غصبی درختان خود را آبیاری کند محصول بدست آمده مال صاحب باغ و درختان است ولی باید پول آب را به مالک آب بپردازد. ۲. یکی از عقود اسلامی عقد مساقات است. عقد مساقات این است که صاحب باغ با باغبان قرارداد ببندد که باغبان به درختها رسیدگی کند و بعد از جمع میوه ها، درصدی از میوه ها را(طبق آنچه قرار گذاشته اند) به باغبان بپردازد. (۱) ۳. رفتن به باغ مردم و خوردن از میوه های آنان حرام است و بدهکار صاحب باغ خواهد بود. ۴. حق المارّه یعنی اینکه بخواهد در حال عبور از باغ مردم میوه بردارد و بخورد. نکته مسلم بین فقها نیست زیرا هم اصل این مطلب و هم کم و کیفش محل اشکال است و بدین سبب احتیاط در ترک آن است. (۲) ۵. از محصولات باغداری فقط خرما وکشمش اگر به حد نصاب برسد زکات دارد. (۳)

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

۱ - همان ،ص۳۶۷. ۲ - الروضة البهیة ،ج۳ ،ص۳۷۱. ۳ - رساله امام خمینی (ره)/م۱۸۶۴.

قرض

قرض گرفتن و قرض دادن احکامی دارد: ۱- قرض دادن به کسی که نیاز دارد از مستحبات اکیده وگاهی واجب است . ۲- طلبکار نمی تواند منزل و لوازم منزل مدیون را بفروشد مگر آنکه مدیون منزل یا لوازم اضافی داشته باشد. ۳- مدیون باید در موعد مقرر دَین خود را بپردازد. ۴- زیاد گرفتن طلبکارحرام است بلکه به همان مقدار که قرض داده می تواند از بدهکاردریافت کند و اگر اضافه بگیرد ربا و حرام است مگر خود مدیون دوست داشته باشد مقداری اضافه تر بدهد. ۵- قرض، صیغه خاصی ندارد. ۶- اگر مدیون پول ندارد باید کار کند و بدهی خود را بپردازد . ۷- در پرداخت دین قصد تقرب الی الله شرط نیست پس اگر بدهکار برای ریا یا برای ثابت کردن خوش حسابی خود بدهی خود را می پردازد دین خود را پرداخت کرده. ولی اگر برای رضای خداوند بدهی اش را می پردازد علاوه بر اینکه دین خود را پرداخته ثواب نیز می برد. (۱) ۸- اگر بدهکار پول دارد ولی برای فرار از دست طلبکار مسافرت می کند در این سفر باید نمازهای خود را کامل بخواند و اگر ماه رمضان است باید روزه خود را بگیرد. چون سفر، سفر معصیت است. (۲)

۹- اگر در حال نماز هستیم و طلبکار آمد و بعدا او را نمی بینیم باید نماز را بشکنیم و طلب او را بدهیم. (۳)

ـــــــــــــــــــــــــــــــ

۱ - توضیح المسائل محشی ،ج۲ ،ص۳۹۲. ۲ - همان ،ج۱،ص۶۹۶. ۳ - توضیح المسائل محشی ، ج۱،ص۶۳۲.

نمازهای مستحبی

همه نمازهای مستحبی دارای احکامی هستند: ۱. مخیر هستیم آنها را بلند بخوانیم یا آهسته (۱) ۲. نمازهای مستحبی را به جماعت نمی شود خواند.مگرچهارنماز؛ نماز باران و عید فطر و عیدقربان. (۲) ونمازی که فرادا خوانده بعدجماعت منعقدشده است. ۳. مخیر هستیم که ایستاده بخوانیم یا نشسته یا در حال حرکت که در این صورت (درحال راه رفتن) رکوع و سجود را با اشاره سر انجام می دهیم و نیز در این صورت لازم نیست رو به قبله باشیم و شرط آرامش بدن نیز ساقط است. (۳) ۴. نمازهای مستحبی رادرهرجا می شود خواند بجزنافله ظهروعصردرسفر،زیرا مسافری که نمازهای چهاررکعتی رابایددورکعتی بخواندنباید نافله ظهروعصر بخواند ولی نافله عشا (دورکعت وتیره) رارجاء می تواند بخواند (به امیداین که صحیح باشد). (۴) ۵. در نمازهای مستحبی انسان مخیراست بنارا بررکعت اول بگذارد و یک رکعت دیگربخواند و می تواند بنارابررکعت دوم بگذارد و سلام دهد. ولی اگردرنمازمستحبی شک کردرکعت دوم است یا سوم، حتما بنا رابردوم می گذارد زیرا نمازمستحبی سه رکعتی نداریم. (۵) ۶. کم شدن رکن ، نماز مستحبی را باطل می کند اما اضافه شدن رکن باطل نمی کند. مثلا کسی درنمازمستحبی سوره حمدرافراموش کرد وبه رکوع رفت باید برگردد حمدرابخواند ودومرتبه به رکوع برودواین اضافه شدن رکن (رکوع) نمازرا باطل نمی کند درصورتی که درنمازواجب نمی شود این کاررا کرد یعنی اگرکسی درنمازواجب حمد رافراموش کند و به رکوع برود باید نمازرا ادامه دهد واگربرگردد برای خواندن حمد ودومرتبه به رکوع رودنمازش باطل است. (۶) ۷. اگر گمان کردیم باید گمان را بگیریم مثلا گمان کردیم رکعت اول هستیم باید حتما بنا بگذاریم که رکعت اول هستیم. این حکم درنمازهای واجب نیز جریان دارد. (۷)

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ۱ - موسوعة الامام الخوئی (م۱۴۱۳) ج۱، ص۹۹. ۲ - مناهج الاحکام ،میرزای قمی (م۱۲۳۲) ص۴۲۱. ۳ - مجمع الرسا ئل ،ج۱،ص۲۴۱. ۴ - توضیح المسائل محشی، ج۱،ص۴۲۷. ۵ - همان، ص۶۴۸. ۶ - توضیح المسائل محشی، ج۱، ص۶۴۸. ۷ - همان.

ذبح حیوانات

بعضی از احکام ذبح حیوانات بدین قرار است: ۱. گوشت مرغ که در بازار مسلمین است پاک و خوردن آن حلال است و تفحص کردن در این زمینه واجب نیست. (۱) ۲. چنانچه سر گنجشک و کبوتر و امثال آنها را با دست جدا کنیم این حیوانات حرام می¬شوند و خوردن از گوشت آنها جایز نیست. این قبیل حیوانات نیز مانند حیوانات بزرگتر باید رو به قبله و طبق شرایط ذبح شوند. (۲) ۳. شوک وارد کردن به حیوانات حلال گوشت قبل از ذبح اشکال ندارد به شرط این که زنده بمانند تا ذبح شوند و به مقدار متعارف خون از بدنشان خارج گردد. (۳) تذکر: هیچ یک از حیوانات حرام گوشت مانند روباه وگرگ واقسام خرگوش ها باذبح شرعی حلال نمی شوند.(۴) گرچه پوست آنان پاک وقابل استفاده می گردد، لازم به ذکر است که سگ وخوک نجس هستند وباذبح شرعی پاک وحلال نمی شوند و خوردن گوشت آنها حرام واجزای آنها نجس است. (۵)

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

۱ - تحریر الوسیلة ، ج۱،ص۱۱۶. ۲ - وسیلة النجاة ،ص۶۰۶. ۳ - توضیح المسائل محشی،ج۲ ،ص ۵۷۶. ۴ - تحریر الوسیلة ،ج۲ ،ص۱۵۶. ۵ - رساله امام / م ۲۵۸۷.

اخلاص در عبادت

عبادات باید خالصانه برای خدا باشد و هیچ کس -حتی اولیاء خدا- را در آنها شریک نکنیم. (۱) سوال: پس نماز امام زمان چیست؟ آیا این نماز برای امام زمان خوانده می شود؟ جواب: این نمازیست که به دستور امام زمان(عج) است یعنی ایشان به ما یاد داده اند ولی وقتی این نماز را می خوانیم فقط باید برای رضای خدا بخوانیم. نماز سایر معصومین(ع) هم این چنین است مثل نماز امیرالمؤمنین(ع)، نماز امام جواد(ع) و ... که این نمازها به دستور این بزرگواران است و آنها به ما یاد داده اند ولی وقتی می خواهیم بخوانیم فقط برای رضای خدا باید بخوانیم. اگروضو یا نماز یا روزه یا حج به انگیزه دیگری غیراز رضای خدا واطاعت او انجام شود ، باطل است. (۲)

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

۱ - المسائل الصاغانیة ،ص۱۱۸. ۲ - توضیح المسائل امام خمینی (ره) مسأله ۲۸۱.

حقوق زنان

زنی که به عقد مردی در می آید حقوقی بر آن مرد پیدا می کند: ۱- مهریه زن بر مرد واجب است چه مهریه کم باشد یا زیاد. ولی اگر قبل از عروسی، مرد زن را طلاق دهد فقط نصف مهریه را به باید او بپردازد. (۱) ۲- نفقه زن بر مرد واجب است واگرنپرداخت به صورت دَین(و قرض) باقی می ماند یعنی زن طلبکار و مرد بدهکار نفقه است ولی اگر پدر نفقه فرزند را نپردازد فقط گنه کار محسوب می شود و به فرزند مدیون نیست. (۲) ۳- وظیفه حقوقی و فقهی زنان کارکردن در منزل نیست گرچه بانوان ما بزرگوارند و همکاری با شوهران را بر خود لازم می دانند ولی از نظر فقهی و حقوقی بر آنان واجب نیست. بنابراین مرد حق ندارد همسر خود را مجبور به کار کردن در منزل نماید. (۳) ۴- حفظ جان ومال وآبروی زن ومرد مسلمان ،بریکدیگرواجب است.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

۱ -شرائع الاسلام فی مسائل الحلال والحرام ،ج۲،ص۲۷۴. ۲ -توضیح المسائل محشی ،ج۲،ص۴۷۶. ۳ -همان ،ص۴۷۸.

پوشش مو در مورد بانوان

همه فقها وعلمای شیعه (قدیما و جدیدا) فرموده اند: واجب است بر بانوان که موی خود را از نامحرم بپوشانند . فرقی نمی کند که: ۱- در نشان دادن مو به نامحرم قصدی دارند یا نه. ۲- در مجلس عروسی باشند یا غیر آن ۳- در داخل منزل باشند یا بیرون ۴- مجرد باشند یامتأهل. بنابراین بر همه دخترخانمها که به سن ۱۰ سالگی یا بیشتر رسیده اند واجب است موی خود را از نامحرم بپوشانند. تذکر: دخترانی که به حد بلوغ (۱۰ سالگی) نرسیده اند شایسته است آنان را تعلیم وتمرین دهیم که حجاب خود را حفظ کنند تا درزمان بلوغ حفظ حجاب برآنان دشوار نباشد. (۱)

ــــــــــــــــــــــــــ

۱ - العروة الوثقی محشی ، ج۲ ، ص۳۱۷.