فرهنگ مصادیق:درمان چشم چرانی
نویسنده: احمد فامیل دردشتی
وقتی خانمی میبینم، نمیتونم جلوی خودمو بگیرم و بهش نگاه میکنم؛ وقتیم خوشگل باشه بدنم سست میشه و دوست دارم زنم باشه. من خودم زنی دارم که زیبا نیست. به همین خاطر چشم چرانی میکنم؛ میخوام ببینم من چرا انقدر بدبختم؟ اونا چی دارن که زن من نداره؟ راهنمایی بفرمایید.
در خصوص مسالهای که با ما در میان گذاشتهاید به چند نکته اشاره میکنم:
۱. نیاز جنسی را شاید بتوان مهمترین و پرنفوذترین نیاز در ساختار وجود انسان به شمار آورد. این نیاز ترکیبی از نیاز زیستی (رفتار جنسی)، نیازهای روان شناختی (امنیت، آرامش، احترام و دلبستگی) و نیازهای معنوی و وجودی (عشق و پرستش، کمال جویی و زیبا شناسی) است. معمولاً دختران و پسران در برهه خاصی از زندگی (دوران بلوغ) رفته رفته با وضوح و روشنی متوجه میشوند که چنین نیازی در درون شان وجود دارد و آنان را بی قرار، کم حوصله و مضطرب کرده و خواهان ارضا و آرامش است. جوان احساس میکند که دیگر مادر، پدر، خواهر و نه حتی دوستان صمیمی اش نمیتوانند خلأ درونی او را پر کرده و آرامش و صمیمیتی را که طالب است در اختیارش قرار دهند؛ میفهمد که نهاد ناآرام او تنها و تنها در کنار فردی از جنس متفاوت از او آرام گرفته و زندگی تکراری و روزمرگی آزاردهندهای که او را به سمت بی لذتی و افسردگی میکشاند، فقط با او معنا و طراوت تازهای پیدا میکند .ازدواج بهترین و سالمترین پاسخ به این نیاز اصیل و نیرومند است که به لطف الهی شما از این نعمت بزرگ برخوردارید. اگر قدر آن را بدانید و با آموختن مهارتهای لازم و پرورش نگرشها و بینشهای صحیح دربارهٔ زندگی از موهبت این فرصت پرقیمت استفاده کنید.
۲. نیازها و امیال جنسی، پیچیده و چند لایهاند. شاید به دشواری بتوان نیازها و امیالی را سراغ گرفت که تا به این حد با عواطف، احسا سهای زیباشناسانه، اخلاق و ارزشهای دینی آمیخته و در تأثیر متقابل باشد. امیال جنسی ما شدیداً تحت تأثیر ارزشهای اخلاقی و آموزههای دینی است و به همین خاطر در بسیاری از مواقع ممکن است تحت پوششهای به ظاهر موجه و مقبول بروز و ظهور پیدا کند. هرچقدر شخصیت و شاکله فکری و اخلاقی فرد بیشتر تحت تأثیر ارزشهای اخلاقی و دینی باشد، امیال جنسی ناموجه و نامقبول او بیشتر احساس گناه و اضطراب را در ذهن و روان او ایجاد میکنند. از طرف دیگر نگاه کردن به زنان و دختران جوان و البته زیبارو و جذاب، اگر چه در ابتدای امر لذت بخش و خوشایند است اما نتیجه آن، پدید آمدن احساس حسرت، محرومیت و ناکامی است. تحلیل روان شناختی امیال جنسی مردان، مبین این واقعیت است که مردان با دیدن زنان جوان و زیبا سریعاً برانگیخته شده و امیال جنسی آنها فعال میشود. این امیال تنها و تنها با یک رفتار جنسی کامل و آمیزش با فرد مورد نظر، آرام گرفته و تأمین میشود و اگر نگاه کردن و برانگیخته شدن به رابطه جنسی نینجامد، نوعی رفتار ناقص جنسی اتفاق افتاده و این مسأله موجب احساس ناکامی، محرومیت و خشم میشود. این حالتها در صورت تکرار و تراکم، به عقدههای جنسی تبدیل شده و موجب افسردگی و اضطرابهای تعمیم یافته و گاه وسواسهای جنسی و غیر جنسی میگردد. مردان متأهل در این خصوص آسیب پذیرتر از مردان مجرداند زیرا با دیدن زنان دیگر به طور ناخودآگاه آنها را با همسر خود مقایسه کرده و ممکن است احساس ناکامی و حسرت شدید به آنان روی آورد. واقعیت این است که هر زنی دارای پارهای از زیباییها و جذابیتهایی است که زنان دیگر آن را یا ندارند و یا کمتر دارند. به دشواری میتوان زنی را پیدا کرد که فاقد هرگونه ظرافت و جاذبه زنانه باشد. وقتی پایه مقایسه به میان میآید باید هر زنی را با مجموعه زیباییها و جاذبههای خودش در نظر گرفت نه او را با همه زنانی که در جامعه وجود دارند مقایسه کرد! مردانی که به چشم چرانی روی میآورند همسر خود را با همه زنانی که میبینند مقایسه میکنند و مسلما در این مقایسه نا برابر نه تنها زیباییهای دیگر زنان را بیش از انچه که هست ارزیابی میکنند که زیباییهای واقعی همسر خودشان را اصلا نمیبینند یا برایشان از جلوه و جاذبه میافتد. چشم چرانی هیچ محصولی جز احساس حسرت، احساس ناکامی، خشم و نفرت از همسر به دنبال ندارد. این احساسهای بد و ناخوشایند، احساس رضایت از زندگی و همسر را به شدت کاهش داده و مردان را به سمت افسردگی سوق میدهند. میپذیرم که هرچه همسر انسان زیباتر و جذاب تر باشد احساس بهتری را در او بر میانگیزد اما باید توجه کرد که حتی اگر زیباترین زنان دنیا هم در کنار تو باشند و تو به نظر بازی و چشم چرانی عادت کنی همین اتفاق خواهد افتاد. مردانی را میشناسم که با وجود داشتن زنان زیبارو باز هم به دنبال زنان دیگری هستند که گاه از نظر زیبایی به مراتب زیادی پایین تر و کمتر از زنان خودشان ارزیابی میشوند. آنچه به عنوان توصیه اصلی و اساسی برای رفع این وضعیت، به شما پیشنهاد میکنم این است که علاوه بر مدیریت رفتارها و کنترل نگاهها، انرژیها و امیال جنسی خود را به سمت رفتارهای کاملاً مفید و مقبول هدایت کرده و سعی کنید زیباییها و جذابیتهای همسر خود را بهتر دیده و برای خودتان برجسته کنید. آنچه که شما را آزار میدهد در واقع افکار و نگاههای نادرست شما به مقوله زیبایی و رابطه با همسر است نه واقعیت زیبا یا نازیبا بودن همسر!
در اینجا به راهکارهایی اشاره میکنم که در امر والایش کارآمد و هدایت امیال و تکانههای جنسی به سمت فعالیتهای سودمند و مدیریت آنها به شما کمک خواهد کرد:
۱. جدولی از سودها و زیانهای نظربازی آماده کنید و با تفکر در احوالات و احساسات خودتان ببینید که این رفتار چه سودی برای شما دارد و چه زیانهایی را به شما وارد میکند. این جدول را روزی چند بار و به خصوص شب، هنگام خواب مطالعه کنید. با تلاش و صبوری کوشش کنید رفتارهای خود را مدیریت کرده و چشمانتان را از نگاه به زنان نگه دارید.
۲. سعی کنید با توجه بیشتر و منصفانه به شخصیت همسر خودتان دوباره نگاه کنید و زیباییهای وجودی او را پیدا کنید. تماس چشمی خودتان با او را افزایش دهید و از معاشقههای گاه و بیگاه غافل نشوید. مرتب این جملات را به خودتان تلقین کنید که همسرم را دوست دارم؛ او برایم عزیز و دوست داشتنی است؛ همسر من زیباییهایی دارد که ممکن است دیگر زنان نداشته باشند؛ من زیبایی ظاهر زنان را میتوانم ببینم ولی زیبایی اخلاقی و باطن مهم تر است که شاید از آن محروم باشند. افکاری که در شما احساس حسرت و ناکامی را ایجاد میکنند شناسایی کرده و با افکار خوب و منطقی جایگزین کنید.
۳. بخشی از اوقات خودتان را به تفکر دربارهٔ آفرینش، معنا و ماهیت زندگی، مرور ارزشها و اهداف تان اختصاص دهید. بکوشید با یک خودشناسی جامع و دقیق، ارزشها و اهدافی اصیل و حقیقی را برای زندگی خودتان انتخاب کنید. «خودشناسی بهترین و سودمندترین معرفت هاست» [۱] و علاوه بر اینکه راه مهمی در خداشناسی و پیوند خوردن با جان هستی است، بهترین وسیله برای بهره بردن از زندگی است. این اولین قانون زیستن در این عالم است که تا خودت را و عالمی که در آن زندگی میکنی را نشناسی، نخواهی توانست به سود حقیقی و پایدار خود دست یابی! انکار واقعیتهای زندگی و هستی و بی اعتنایی به تکالیفی که بخواهی یا نخواهی بر عهده تو نهاده شده است، فقط فرصتها را یک به یک از دست تو بیرون میکند. یَا أَیُّهَا الْإِنسَانُ إِنَّکَ کَادِحٌ إِلَی رَبِّکَ کَدْحًا فَمُلَاقِیهِ [۲]؛ ای انسان تو بخواهی یا نخواهی شتابان و پر تلاش به سوی خداوندگارت در تکاپویی و یقینا او را ملاقات خواهی کرد. یا در بهشت و یا در دوزخ! راحتی و آرامش حقیقی و لو به هر علت نخواهیم بپذیریم جز در دوستی با خداوند و تلاش برای مهیا کردن یک زندگی بالنده و مبتنی بر آموزههای پیامبران الهی دست یافتنی نیست.
۴. یک ساعت ورزش منظم و نیمه سنگین روزانه؛ ورزش علاوه بر تأمین تندرستی و نشاط جسمی و روانی، موجب بالا رفتن عزت نفس و اعتماد به نفس، تقویت اراده، تخلیه استرس و صرف انرژیهای متراکم و زاید بدن و روان میگردد؛ در واقع ورزش نوعی والایش انرژیهای جنسی به حساب میآید.
۵. برنامهای متنوع، واقع بینانه و پربار، برای زندگی خود طراحی کنید. دفتری آماده کنید و با تفکر و تأمل در گذشته و حال و امکانات موجودتان، علایق و فعالیتهای مفید و سودمندی را برای خود شناسایی کرده و در قالب یک برنامه کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت، به آنها بپردازید. خواندن کتابهای سودمند، تفریح، مسافرتهای کوتاه مدت درون شهری و برون شهری، توسعه روابط عاطفی با دوستان، رفتن به مسجد، حفظ قرآن، خواندن شعر، مطالعه تاریخ و ...
۶. عبادت و توجه به خدا، و انس با قرآن، علاوه بر ایجاد آرامش حقیقی، موجب معنا یافتن زندگی و جوانه زدن انگیزهها و احساسهای پاک و تعالی بخش در وجودتان میشود. نماز اول وقت، مداومت بر ذکر لاحول و لا قوه الا بالله العلی العظیم و ذکر شریف یا انیس، دائم الوضو بودن، خواندن نماز جعفرطیار قبل از ظهر روز جمعه، موجب آرامش و برطرف شدن اندوه و اضطراب از دل و جان آدمی است. اگر ناخواسته چشمتان به نامحرم افتاد سریعا چشم خودتان را برگردانید و ذکر یا خیر حبیب و محبوب صل علی محمد و آل محمد را تکرار کنید
۷. کتابهایی پیرامون زندگی اولیای الهی و به خصوص کسانی که در عین توانایی بر گناه، پاکی ورزیدند و به خاطر خداوند از هوسهای ناروا چشم پوشیدند و به مقامات بلندی نائل آمدند، را مطالعه کنید تا انگیزه استقامت در راه خدا و صبرورزی در برابر گناه در وجود شما محکم و استوار شود.
۸. یک قطعه کش بیست سانتی را طوری به مچ دست خودتان ببندید که ده سانت آن رها باشد. هرگاه احساس کردید که تکانههای جنسی ممکن است بر شما غلبه کرده و تاب مقاومت را از شما بستاند و موجب شود که به زنان نگاه کنید، چندین مرتبه کش را محکم بکشید و رها کنید. اصابت ضربه کش به دست شما موجب درد شدید و از بین رفتن تکانههای جنسی میشود. این رفتار در درازمدت موجب احساس تنفر از نظربازی میشود. همچنین میتوانید از روشهای تنبیهی استفاد کنید. با یک قسم شرعی خودتان را مکلف کنید که اگر چشم چرانی کردید مثلا فلان مقدار صدقه بدهید، یا در غیر ماه رمضان فردای آن روز را روزه بگیرید و ...
۹. داشتن یک رژیم غذایی مطلوب و سالم، پرهیز از خوردن غذاهای فست فودی، گوشتهای صنعتی و غذاهای پرادویه، تند و سرخ کرده، نوشابههای غیرطبیعی و در عوض، گنجاندن سبزیها و میوهها و عرقهای گیاهی مانند عرق بیدمشک و کاسنی و ... در برنامه غذایی روزانه، ضرورتی اجتناب ناپذیر است.
۱۰. شبها حتما با همسرتان در یک رختخواب بخوابید و سعی کنید رابطه جنسی رضایت بخشی را با هم داشته باشید. از همسرتان بخواهید که برای شما آرایشهای متنوع و تازه داشته باشد. مرتب لباسهای نو و زیبا بپوشد و هر بار به صورت جدیدی برایتان ظاهر شود تا حس تنوع طلبی شما را ارضا کند. احترام، خوش زبانی، خوش رفتاری و استفاده از کلمات عاطفی و عاشقانه، تأثیر شگرفی در احساس عشق و محبت و در نتیجه احساس رضایت از همسر را به دنبال دارد. این مسأله را خودتان به طور جدی رعایت کرده و آن را از همسرتان هم بخواهید.
۱۱. اکثر گناهان و به خصوص گناهان جنسی، لذت بخش و خوشایند نفس حیوانی ما هستند و این واقعیت را نمیشود و نباید انکار کرد. کسانی که تلاش میکنند (بدون رسیدن به مراتب بالای معرفت و سلوک معنوی) احساس تنفر یا ترس از گناه را به خود تلقین کنند بیش از دیگران در معرض آلوده شدن به گناهان قرار دارند. همواره با خود این گونه حدیث نفس کنید که: نگاه کردن به زنان، رفتاری لذت بخش و هیجان انگیز است اما من به خاطر خدا و برای پاسداشت ارزشهای اخلاقی و مراقبت از پاکدامنی خود از این لذت، چشم پوشی میکنم.
۱۲. روایات پرشماری که در ابواب مختلف کتابهای حدیثی و از جمله میزان الحکمه، در موضوعات تقوا، عفت، حیا، نگاه و شهوت، جمع آوری شده را مطالعه کنید تا انگیزههای معنوی شما برای استقامت در راه خداوند قوی تر و استوارتر شود.
در پایان کتابهای سودمند زیر را به شما پیشنهاد میکنم:
- رشد، علی صفایی حایری، انتشارات لیله القدر، قم
- نامههای بلوغ، علی صفایی حایری، انتشارات لیله القدر، قم
- کیمیای محبت، محمد محمدی ری شهری، انتشارات دارالحدیث، قم
- سیمای فرزانگان، رضا مختاری، انتشارات جامعه مدرسین، قم
- رضایت از زندگی، عباس پسندیده، انتشارات دارالحدیث، قم
- گناهان کبیره، آیه الله شهید دستغیب
