فرهنگ مصادیق:ممنوعیت خوردن خون
محتویات
مقدمه
خدا در قرآن میفرماید :
« همانا او خوردن مردار و خون را بر شما حرام کرد »
نزول
مساله حرمت خون در چهار سوره قرآن کریم با الفاظ مختلف تکرار شده است که در سه سوره نحل ، بقره و مائده الفاظ کاملا شبیه همدیگر است ولی در سوره انعام این گونه آمده است :
« بگو ای پیامبر در احکامی که به من وحی شده ، من چیزی را که برای خورندگان طعام حرام باشد نمییابم جز آنکه مردار حیوان مرده باشد یا خون ریخته یا گوشت خوک باشد که آن پلید است »
در این آیه تعبیر ( دما مسفوحا) خون ریخته شده ، آمده است . این در مقابل خونهای کمی است که در لابه لای مویرگهای گوشت حیوانات پس از سر بریدن آنها میماند .و ضمیر در عبارت (فانه رجس ) با اینکه مفرد است ولی به عقیده ی بسیاری از مفسران به هر سه مورد ( خون ، مردار، خوک ) نه فقط به خوک ، برمی گردد و این با ظاهر آیه نیز سازگار تر است . یعنی اینها همه پلید هستند و با طبع انسان نا سازگارند.
آیات سورههای نحل و انعام در سرزمین مکه و آیات سورههای بقره و مائده در مدینه نارل شدهاند و تکرار حرمت خون در قرآن به خاطر تاکید بر موضوع و خطرات جسمی و روحی آن و نیز شیوع عادت زشت خونخواری در مردمان عصر جاهلیت بوده است .
تاریخچه
مساله خوردن خون در میان اقوام و ملل جهان سابقه طولانی داشته است و گاهی از آن به عنوان یک غذای لذیذ استفاده میشده است .
در آمریکای شمالی ( قدیم ) با خون تغذیه میکردند.
و در دوران جاهلیت نیز مردمان خون را میخوردند و یکی از غذاهاید رسمی و مفید میدانستند.
در یهود هم مساله حرمت خون سابقه دارد به طوری که تورات میخوانیم :
« خون را مخور آن را مثل آب بر زمین بریز»
احکام
در شریعت اسلام چند حکم در مورد خون آمده است :
اول: خون در لیست عذاهای ممنوعه است و خوردن آن حرام است و گناه محسوب میشود .
دوم: خون انسان و هر حیوانی که خون جهنده دارد ( یعنی هنگامی که رگ بریده میشود خون آن میجهد ) نجس است.
سوم : خرید و فروش عین نجس جایز نیست مگر آنکه بتوان از آن استفتده حلال نمود. و خون با اینکه عین نجس است اما خرید و فروش آن جایز است چون استفادههای حلال و معقول مثل تزریق خون برای نجات جان مجروحان و بیماران دارد.
حکمت و اسرار علمی
در مورد حرام بودن خون و نجس بودن آن و اسرار علمی و فقلسفه وجودی این احکام سخنان متفاوتی توسط متخصصان علوم چزشکی و غذایی بیان شده است . و روایاتی نیز در این باره وجود دارد.
۱- « مردی از امام صادق پرسید : چرا خداوند خوردهنئخون را حرام کرده است ؟ امام فرمود : برای آنکه خوردن خون باعث قساوت قلب و رفتن مهر و عاطفه است و خون خواری موجی تعفن بدن و تغیر رنگ چهره و بدن میشود .»
در روایتی میخوانیم :
« آنها که خون میخورند آن چنان سنگ دل میشوند که حتی ممکن است دست به قتل پدر و مادر و فرزند خود بزنند .»
۲- دکتر احمد قرقوز و دکتر عبدالحمید دیاب مینویسند :
« خون غذای انسان نیست . چرا که پروتئینهای پلاسما ( آلبومین ، گلاوبوبین ، فیبرینوژن ) بسیار کم است (حدود ۶-۸ میلی گرم در صد ) و ترکیبات خون بسیار دیر هضم است ویا به سختی جذب رودهها میشود .
از آنجا که یکی از وظایف خون حمل کردن سموم و مواد زائد بدن ( مثل اوره ، اسید اوریک، کریاتینین و گاز دی اکسید مربن است . در صورتی که کسی خون را از طریق دهان بخورد به میزان زیادی از این مواد و سموم را وارد بدن خود کرده است . خون محیط مناسبی برای رشد انواع میکروب هاست که این میکروبها را ابزار کشتن ( ذبح کردن ) ، دستها ، هوا ، مگسها و ظرفی که خون در آن ریخته میشود جذب میکند و علاوه بر آن گاهی حیوانی که خون آن در دست ماست بیمار است ( به ویژه بیماریهای عفونی ) که در آن صورت خطرناک است .
هنگام خوردن خون از طریق دهان ، میزان اوره خون به دلیل شکسته شدن پروتئینها بالا میرود و گاهسی منجر به کما میشود .
برخی ادعا دارند که خوردن خون برای استفاده از ترکیبات آهن موحود در آن مفید میباشد . این سخن مردود است زیرا آهن موجود در خون ، آهن آلی است که نسبت به عترکیبات آهن غیر آلی بسیار کند تر و سخت تر جذب رودهها میشود ...
خوردن کبد ( جگر سیاه ) و طحال حیوانات حلال گوشت که از نظر شرعی نیز بلا اشکال است میتواند مقدار قابل توجهی آهن به بدن برساند . و دانش پزشکی نیز هیچ گونن زیانی برای مصرف این دو قائل نیست بلکه بر عکس ، ثابت شده که این دو عضو از مظر در برداشتن بسیاری از مواد غذایی ، مفید می با شند واز جمله ماده قند زای گلوکوژن ، آهن ، پروتئین و انواع ویتامین هاست . بدین ترتیب میبینیم که تا چه حد دانش پزشکی مهر تایید بر نظریات شرعی میزند »
۳- برخی مفسران مینویسند :
« هنگامی که خون از جریان میافتد و به اصطلاح میمیرد ف گلبول هلی سفید از بین میروند و به همین دلیل میکروبها که میدان را خالی از حریف میبینند به سرعت زاد و ولد کرده گسترش مییابند .بنابراین اگر گفته شود خون به هنگامی که از جریان میافتد آلودهترین اجزای بدن انسان و حیوان است گزاف گفته نشده است . »
