فرهنگ مصادیق:تشویق کردن بچهها
تشویق
برای اینکه انسان، استعدادهایی را که در اطرافیان وجود دارد، شکوفا سازد، باید از نیرویی جهت پیشبرد اهدافش بهره ببرد که همان قدرشناسی و تشویق است. در بعد تربیتی دانش آموزان یک مفهوم به نام «تحسین و تشویق» بیشتر از مفاهیم دیگر خودنمایی میکند و کاربرد فراوان دارد.
همواره دانش آموزان، مخصوصاً کودکان از تشویق کردن خوش شان میآید و باید به این نکته توجه کنیم که تحسین کردن در مقایسه با تنبیه و تحقیر اثرات بهتری به بار میآورد. ما معمولاً به رفتارهای اشتباه دانش آموزان بیشتر توجه میکنیم و به آن دامن میزنیم، بدون اینکه رفتارهای خوب آنان را تقویت بخشیم و تشویق کنیم.
دانش آموزان وقتی در حالت عادی با هم هستند، اگر رفتارشان را نظاره کنیم با یکدیگر رفتار خوبی دارند و کسی نیست آن لحظه آنها را تشویق و به ادامه رفتار خوب ترغیب کند، ولی اگر برخوردی بین آنان پیش آید، وارد دعوای آنان شده و شروع به امر و نهی یا در واقع تنبیه میکنیم و این ضعیفترین شیوه برخورد است و ما باید به رفتارهای آنان قبل از کشمکش توجه میکردیم و این ما هستیم که با بی توجهی، رفتارهای غلط را کاهش یا افزایش میدهیم.
استفاده از تحسین ویژه
برای اینکه از تحسینهایی که انجام میدهیم، پاسخ مثبت دریافت کنیم، باید تحسینها را نسبت به اخلاقیات و رفتار آنها انجام داد و نسبت به آنها شناخت پیدا کرد.تحسین و تشویق دانش آموزانی که در دوره ابتدایی تحصیل میکنند با دانش آموزان دوره متوسطه تفاوت دارد و باید به سن آنها توجه کرد، به عنوان مثال دانش آموزان ابتدایی، تشویق مستقیم را بیشتر دوست دارند ولی افراد بزرگ تر، تشویق غیرمستقیم و همراه با شوخی را بیشتر ترجیح میدهند و میپسندند.
اگر آزمونی از دانش آموز گرفته میشود و نمره خوبی به دست نیاورد، نباید سریع او را توبیخ کرد و تمام کارهایش را زیر سوال برد. میتوان به پیشرفت کوچک او اشاره و همان را تحسین کرد و با این عمل و به یاد آوردن آن، ذهن دانش آموز را به آن پیشرفت سوق داده و یادآوری اینکه او میتواند و باید تلاش کند.
باید در به کار بردن الفاظ، دقت فراوان کرد، زیرا دانش آموزان آنها را با رفتارشان تطبیق میدهند و در صورت همراهی با رفتار میتوانند با رفتارهای خویش ارتباط دهند، به عنوان مثال اگر بگویید «چه دانش آموز و دختر یا پسر خوبی» این جمله بدین معناست که خوب بودن در تمام اوقات است و این انتظار غیرممکن است و به جای آن میتوانید از جمله «من از این رفتار شما با دوستت خوشم آمد» استفاده کنید.
به طورکلی چند اصل را برای تحسین و تمجید سازنده عنوان میکنند؛
۱- رفتارهای خوب دانش آموزان را باید تحسین کنیم و با کلمات ناشایست آنان را خطاب نکنیم.
۲- نباید سعی کرد شخصیت دانش آموزان را عوض کرد که به مراتب سخت است. باید سعی کرد رفتار آنان را مورد دقت قرار داد و در تغییر رفتارشان کوشید.
۳- بهتر است رفتارهای خاصی را مشخص کرده و روی آنها تاکید کنیم و تحسین لازم بر آن رفتارهای خاص انجام شود.
۴- هرچه تحسین، اختصاصی تر شود، تاثیر آن بیشتر خواهد بود، زیرا فرد درست بودن کارش را بهتر درک کرده و آن کار را به مراتب بیشتر انجام میدهد، به عنوان مثال اگر بگویید؛ از اینکه تکالیف ات را به این خوبی انجام دادی، خیلی مرا خوشحال کردی، ممنونم.
۵- در تحسین کردن نباید از کلمات تکراری استفاده کرد، زیرا دانش آموزان زود خسته میشوند و این موضوع بی اثر میشود.
۶- سعی و تلاشی که یک فرد انجام میدهد، مورد تشویق قرار گیرد، نه نتیجه آن. انسانها نیاز دارند صرف نظر از آنچه میتوانند انجام دهند مورد تایید و پذیرش قرار گیرند.
۷- دانش آموزان با صراحت و بدون اما، مورد تحسین قرار گیرند.
۸- تعریف باید واقعی باشد و دروغین نباشد چراکه فرد را بی اعتماد خواهد کرد.
۹- تحسین باید بدون وقفه انجام شود و فاصله ایجاد نشود و مخصوصاً در دوره ابتدایی که نباید آنها را در انتظار گذاشت.
۱۰- بعضی مواقع بهتر است تحسین به صورت لمسی صورت گیرد، مثلاً با آغوش گرفتن و حتی بوسیدن.
به طور کلی برای اینکه بتوانیم دانش آموز را به درس علاقه مند کنیم، میتوانیم از روش «تحسین کردن» استفاده کنیم اما نباید آن را محور اصلی قرار داده و خواستههای دیگر او را نادیده بگیریم. باید نیازهای عاطفی او را نیز در نظر گرفت.
بنابراین محور اصلی، ارضای نیازهای عاطفی است و اگر بخواهیم به اهداف مان سریع تر برسیم راه آن از طریق ارضای نیازهای عاطفی و ایجاد روابط صمیمی با دانش آموز است و آن از طریق تحسین کردن، برآورده میشود و میتوان با او رابطه نزدیک برقرار کرد.
