فرهنگ مصادیق:برکت در ازدواج
میتوان گفت بزرگترین دلیل بالا رفتن سنّ ازدواج در کشور ما ترس جوانان از تأمین هزینهها و مخارج زندگیست .
این ترس باعث شده جوانان دست کم تا زمانی که شغل مورد علاقهٔ خود را پیدا نکردهاند ازدواج را به تعویق بیندازند و با توجّه به بحث تحصیل دست کم سنّ ازدواج به بالای ۲۵ و ۲۶ انتقال پیدا میکند و مؤیّد این سخن آماری است که بیان میکند سنّ ازدواج برای پسران در ایران به ۲۷ سال رسیده است که این مشکل بسیار بزرگی است . حاج آقا قرائتی میفرمودند بنده بزرگترین مشکل جامعهٔ امروز کشور را بالا رفتن سنّ ازدواج میدانم . در حالی که سن بلوغ نیز پائین آمده و در حدود ۱۲ - ۱۳ و در برخی موارد پائین تر میباشد ، در فاصلهٔ بین بلوغ تا ازدواج در سن ۲۷ سالگی چه مشکلاتی که جوان باید با آن دست و پنجه نرم کند . با توجّه به وضعیت موجود حجاب در جامعه یک جوان به چه حال و روزی خواهد افتاد ؟ حتّی اگر فرض کنیم به گناه نیز دچار نشود ، فشار روانی بسیار سنگینی بر روی جوانان خواهد بود و این میتواند سر منشاء بسیاری از نابسامانیها و بزهکاریها باشد .
در این حال است که ارتباطات نامشروع افزایش خواهد یافت و جوانی که باید محبّت و عشق ورزی خود را خرج کانون گرم خانوادهٔ خود کند تا قبل از ازدواج این محبّتها را خرج شخصی میکند که معلوم نیست بعداً با او بماند و یا نه و اینگونه میشود در زمان ازدواج اگر شخص خانواده تشکیل دهد آن شور و هیجانی که باید بین زوجین در ابتدای زندگی مشترک برقرار شود ، اتّفاق نمیافتد ، چون هردوی آنها قبلاً این شور و محبّت را به هر حال یا خرج هم در ارتباط قبل از ازدواج ، و یا خرج دختر و پسری دیگر کردهاند و این باعث میشود هدف اصلی تشکیل خانواده برای زوجین حاصل نشود و خود این میتواند سر منشاء بسیاری از طلاقها شود . این مشت از نمونهٔ خروار مشکلات حاصل از بالا رفتن سنّ ازدواج است که میتوان به آن انحرافات جنسی و ایجاد اختلال در تربیت فرزند با توجّه به اختلاف سن بالا بین پدر و مادر و فرزند و همچنین بالا رفتن میانگین سنّی کشور و خروج از چوانی و ورود به میانسالی و همچنین مشکلات بارداری برای خانمها با توجّه به بالا رفتن سن و وجوب تک فرزندی با توجّه به همین موضوع و چندین مشکل دیگر که ضرورت ازدواج در سنین پائین تر را بیان میکند .
امّا در مورد بحث مالی و تأمین هزینهها در ازدواج که جوانان از آن ترس داشته و به خاطر آن برای ازدواج صبر میکنند و به سنینی بالا میرسند باید گفت یکی از آیات محکمی در قرآن در این زمینه بیان شده آیهٔ ۳۲ سورهٔ مبارکهٔ نور است :
وَ أَنْکِحُوا الْأَیامی مِنْکُمْ وَ الصَّالِحینَ مِنْ عِبادِکُمْ وَ إِمائِکُمْ إِنْ یَکُونُوا فُقَراءَ یُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلیمٌ
در این آیه به بحث ازدواج میپردازد و دستور به تزویج جوانان مجرّد میدهد و در پایان آیه نیز تضمین میدهد که اگر فقیر باشند خدا آنها را از فضلش غنی میکند . استاد بنده میفرمودند خزائن فضل الهی سوای بحث اسباب و علل در دنیاست و خدا به صورت ویژه وعده داده که اگر فقیر باشند و ازدواج کنند او از فضل خودش ایشان را غنی میکند و خداوند نیز خلاف وعده انجام نمیدهد زیرا "انّ الله لا یخلف المیعاد"
البتّه شاید بعضی بگویند ما ازدواج کردیم و مشکل ما کمتر که نشد هیچ بیشتر نیز شد ، پس چه می گوئید ؟
پاسخ این است که ما گهگاه برای امتحان خداوند کاری را انجام میدهیم و به آن ایمان قلبی نداریم و لذا به نتیجهای که باید نمیرسیم . باید به این حقیقت که در آیه به آن اشاره شده ایمان قلبی داشت و بر خدا توکّل کرد ، نه این که به زعم خودمان بگوئیم کار را انجام میدهیم شاید شد شاید نشد و ضمناً به عمل خود ما هم بستگی دارد یعنی اینکه در خانه بنشینیم و بگوئیم خدا روزی ما را میرساند چنین چیزی بعید از ذهن است و همچنین ما که قبل از ازدواج بنا را بر راه نادرست ارتباط با جنس مخالف گذاشتهایم نباید انتظار داشته باشیم که لطف الهی شامل حال ما نیز بشودزیرا که در آیهٔ ۱۲۴ سورهٔ طه فرموده است : وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِکْری فَإِنَّ لَهُ مَعیشَهً ضَنْکاً وَ نَحْشُرُهُ یَوْمَ الْقِیامَهِ أَعْمی یعنی هرکس از یاد من روی بگرداند بی تردید زندگی سختی خواهد داشت و روز قیامت او ار نابینا محشورش میکنیم ، البتّه نه اینکه کسی که وضعیتش اینگونه بوده دیگر هیچ امیدی نداشته باشد زیرا در توبه و بازگشت همیشه باز است .
در این زمینهٔ مورد بحث در یک جستجوی کوچک در منابع دینی به روایاتی برخورد میکنیم که بسیار زیبا و جالب است که به تعدادی از آنها اشاره میکنیم :
قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص مَنْ تَرَکَ التَّزْوِیجَ مَخَافَهَ الْعَیْلَهِ فَقَدْ أَسَاءَ ظَنَّهُ بِاللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ إِنْ یَکُونُوا فُقَراءَ یُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ -الکافی ج : ۵ ص : 331
مفهوم روایت این است که کسی که به خاطر ترس از معیشت و امرار معاش ازدواج را ترک کند به خدا بد بین شده است و به آیهٔ مورد بحث استدلال میکند .
حاج آقا قرائتی میفرمودند این بدبینی به خدا اینگونه است که ما فکر میکنیم تا مجرّد هستیم خدا میتواند روزی ما را برساند ، ولی وقتی دو نفر بشویم خداوند دیگر توان روزی زسانی را ندارد .
عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَی النَّبِیِّ ص فَشَکَا إِلَیْهِ الْحَاجَهَ فَقَالَ تَزَوَّجْ فَتَزَوَّجَ فَوُسِّعَ عَلَیْهِ -وسائلالشیعه ج : ۲۰ ص : 43
مفهوم روایت این است که شخصی نزد رسول خدا(ص) از حاجت و مشکلاتش شکایت کرد . رسول خدا(ص) به او فرمود ازدواج کن و در پایان میگوید ازدواج کرد و وسعت رزق و روزی در کارش ایجاد شد .
بسیار جالب است این روایات دقیقاً مخالف دید ما در جامعهٔ امروزی است که فکر میکنیم ازداوج مشکلات را بسیار بیشتر میکند .
و قال ص تزوجوا النساء فإنهن یأتین بالمال -مکارمالأخلاق ص : 196
مفهوم روایت این است که رسول خدا(ص) فرمودند با زنان ازدواج کنید که آنها یا مال و ثروت میآیند .
باید گفت در زمان ازدواج دختر همان دختر است و تنها از خانهای به خانهٔ دیگر انتقال پیدا میکند و خدایی که به او روزی میداد باز هم به او روزی میدهد و در واقع روزی اش را با خودش میآورد .
قال النبی ص تزوجوا الزرق فإن فیهن البرکه -مکارمالأخلاق ص : 198
و این روایت نیز به قول معروف تیر آخر را زده و مفهومش این است که برکت در ازدواج است . البتّه میدانید که برکت چیزی سوای زیاد شدن ثروت است .
باید توجّه داشته باشیم افرادی این سخنان را به ما فرمودهاند که به سرچشمهٔ غیب الهی متّصل بودهاند و افرادی معصومند و دربارهٔ ایشان گفته شده از روی هوای نفس صحبت نمیکنند ، یعنی اینها صرفاً برای دلخوشی نیست و توجّه به آنها کار ما را بسیار جلو میاندازد .
لازم به ذکر است که این موارد دلیلی بر بی توجّه مسئولین به ازدواج جوانان نمیشود و ایشان باید نهایت تلاش خود را در این زمینه انجام دهند و مشکلات را سهل الوصول تر گردانند ان شاء الله .
ازدواج به موقع
یکی از مباحثی که در جامعهٔ امروز ما بسیار مهم است بحث ازدواج و بالا رفتن سن آن به دلیل ترس از مشکلات مالی و تحصیل و . . . میباشد .
این بالا رفتن سن در گسترهٔ زمان مشکلاتی هم به وجود میآورد که یکی از این مشکلات بالا رفتن میانگین سنّی کشور است .
مهمتر از این یک مشکل بسیار مهم دیگر به وجود میآید که نمود آن را در شهرهای بزرگ و کوچک کشورمان مشاهده میکنیم مثل ارتباطات نا مشروع ، دوستیهای مخفیانه و . . . . البته مواردی چون تبلیغات ماهوارهای و اینترنتی نیز در این امر بی تاثیر نبوده ولی شاید به جرات بتوان گفت علّت العلل این مشکلات همین به تعویق افتادن سنّ ازدواج است .
در سر راه ازدواج جوانان مشکلاتی وجود دارد ولی اینگونه نیست که لاینحل باشد و با تدبیر میتوان آنها را برطرف کرد . یکی از بزرگترین مشکلاتی که جوانان به علت آن تن به ازدواج نمیدهند بحث شغل و کسب در آمد است البتّه انتظار بی جای برخی از خانوادهها از جوانان نیز بر این قضیه دامن میزند .
اگر کمی توکّل و توجه به بعد معنوی و تکیه بر وعدههای الهی و اعتقاد به آنها در جوانان عزیز وجود داشته باشد و نیز خانوادهها سطح توقّع خود را از جوانان پائین بیاورند ؛ میتوان با برنامه ریزی صحیح این برحه از زندگی را به راحتی مدیریت نمود که لازمهٔ این برنامه ریزی رسیدن شخص به بلوغ فکری و اجتماعی است .
ترس از ازدواج به علّت ترس از مشکلات مالی در روایات ما مضموم است و از سوی دیگر تشویق به ازدواج در روایات ما از سوی نبی مکرّم اسلام بسیار وارد شده است و همچنین در این روایات به عدم ترس از مشکلات مالی برای ترک ازدواج تاکید شده است .
برای نمونه به چند روایت در این باب اشاره مینماییم :
۱- عَلِیُّ بْنُ إِبْرَاهِیمَ عَنْ أَبِیهِ عَنِ ابْنِ أَبِی عُمَیْرٍ عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ حَرِیزٍ عَنْ وَلِیدِ بْنِ صَبِیحٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ مَنْ تَرَکَ التَّزْوِیجَ مَخَافَهَ الْعَیْلَهِ فَقَدْ أَسَاءَ بِاللَّهِ الظَّنَّ- الکافی ج : ۵ ص : 330
مفهوم روایت این است که کسی مه به خاطر ترس از عدم توانایی رفع مشکلات مادی خانواده ازدواج نکند به خداوند بد گمان شده است .
۲- مُحَمَّدُ بْنُ یَحْیَی عَنْ أَحْمَدَ وَ عَبْدِ اللَّهِ ابْنَیْ مُحَمَّدِ بْنِ عِیسَی عَنْ عَلِیِّ بْنِ الْحَکَمِ عَنْ هِشَامِ بْنِ سَالِمٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَی النَّبِیِّ ص فَشَکَا إِلَیْهِ الْحَاجَهَ فَقَالَ تَزَوَّجْ فَتَزَوَّجَ فَوُسِّعَ عَلَیْهِ- الکافی ج : ۵ ص : 330
در این روایت بحث ازدواج از سوی نبی مکرم اسلام(ص) باعث برکت و وسعت روزی معرّفی گردیده است که این در واقع در نقطهٔ مقابل این موضوع مورد بحث ما قرار میگیرد .
از این دست روایات به تعداد زیادی در جلد ۵ کتاب شریف اصول کافی در باب نکاح وجود دارد .
به طور کلّی میتوان به چند مورد اساسی در آسان سازی ازدواج جوانان اشاره کرد :
۱ - توکّل بر خدا و توجّه به وعدههای الهی
۲ - پائین آوردن سطح توقّعات برای آغاز زندگی چه از سوی خانوادهها و چه از سوی طرفین
۳ - کمک خانوادهها به فرزندان برای شروع زندگی
۴ - برنامه ریزی و مدیریت زمان
۵ - برنامه ریزی دولت در این زمینه
۶ - فرهنگ سازی در این زمینه از طریق رسانهها و . . .
۷ - توجّه به نکات مثبتی که در ازدواج به موقع وجود دارد و . . .
البتّه ازدواج آمادگیهایی هم نیاز دارد که منکر آن نمیشویم که از جمله آن میتوان به بلوغ عقلی و اجتماعی و عاطفی و همچنین آشنایی با خصوصیات طرف مقابل اشاره کرد .
در کل کمک به جوانان برای ازدواج به موقع بسیاری از مشکلات ناشی از بالا رفتن سن ازدواج را مرتفع نموده و پاک سازی جامعه را به دنبال خواهد داشت .
