مهارت در انتقادگری عاملی در سلامت روان همسران

عنوان: مهارت در انتقادگری عاملی در سلامت روان همسران مجموعه ها: مقالات شناسه کتاب: ۳۴۶ نویسنده: دکتر بهزاد مرتضایی شابک: - تعداد صفحات: ۰ نام اپراتور: محمد خلیلی ایمیل اپراتور: ۲farizeh@gmail.com زبان: پارسي رتبه: 0 تصویر: cover دانلود فایل: دانلود مهارت در انتقادگری عاملی در سلامت روان همسران توضیحات:

مهارت در انتقادگری عاملی در سلامت روان همسران دکتر بهزاد مرتضایی

چکیده:

يكي از رموز موفقيت در روابط زناشویی، داشتن ظرفیت انتقادپذیری است. هيچ كس نبايد خود را از نصيحت و انتقاد بي­نياز بداند زيرا انتقادپذيري از نيازهاي اساسي هر انسان در راه كمال است. نصيحت­پذيري و عيب­شناسي، پويايي در جهت رفع عيب­هاست و آثار سازنده و سودمند زيادي دارد. پذیرش و هضم انتقاد کار دشواریست، حتی اگر منتقد در نهایت حسن­ نیت و درستی به اظهار نظر بپردازد. قبول­کردن حرف­های کسی که اشتباهات­تان را به شما گوشزد می­کند امر خوشایندی نخواهد بود. اما برای تجلی هر چه بیشتر موفقیت در بین اعضای خانواده، انتقاد باید در ذهن همسران  جا بیفتد، در روح آن­ها سیلان پذیرد و به­عنوان پاره­ای تفکیک­ناپذیر از بدنه­ی فرهنگی جامعه درآید.

کلید واژه: انتقادگری، انتقادپذیری، همسران، تعامل از جمله عوامل مؤثر در روابط زن و شوهر، شیوه­ی انتقادکردن، سؤال­کردن، اعتراض­کردن، ایرادگرفتن و اظهار نارضایتی از گفتار یا رفتار یک­دیگر است. همسری، قصد دارد از همسر خود ایراد بگیرد یا اشکال گفتاری و رفتاری او را اصلاح کند. در ظاهر این کار را ساده و عادی می­داند در حالی که انتقاد یا امر و نهی کردن، کار ساده و آسانی نیست و اگر قرار باشد این امر و نهی و انتقاد، مفید و تاثیرگذار باشد، کاری پیچیده و مستلزم مهارت انتقادگری است. توانایی بر این کار نیازمند مهارت خاصی است چون باید بتوانیم فرد را بدون آن که ناراحت شود متوجه اشتباهش نماییم، در غیر این صورت انتقادگری سبب آزردگی و عدم تأثیرگذاری می­شود و از ترس این که طرف مقابل آزرده شود از انتقادکردن و حتی امر به معروف و نهی از منکر صرف­نظر می­شود، در حالی که پیش­رفت هر انسانی در سایه­ی نقدشدن و نقدکردن است و بقا و ثبات زندگی اجتماعی، با امر به معروف و نهی از منکر میسر می­شود. در چنین وضعیتی، اطلاع و آگاهی از شیوه­های انتقادگری و ایراد گرفتن ضروری به­نظر می­آید، زیرا در بسیاری از موارد ناآگاهی از این شیوه­ها باعث سوءتفاهم و در نهایت بحث و جدل بیهوده، نارضایتی، کینه، نفرت و عدم تأثیرگذاری امر و نهی و انتقادگری می­شود. لزوم مهارت انتقادپذيري و انتقادگری صحیح برای رفع سوء تفاهم

تعریف انتقاد

نقد و انتقاد در لغت به معنی ارزیابی، بررسی، شناسایی نمودن، زیر و رو کردن، عیب­ها را نمایاندن و پنهان­ها را رو کردن است.۱ در اصطلاح، وارسی و بررسی نوشتار، گفتار یا رفتاری برای شناسایی و شناساندن زیبایی و زشتی، بایستگی و نبایستگی، بودها و نبودها و درستی و نادرستی آن­ها است.۲ شرط اول انتقادگری صحیح، انتقادپذیری صحیح است. در احادیث اسلامی، انتقادپذیری نعمت و توفیق الهی دانسته­ شده. امام جواد(ع) مي­فرمايند: «مومن نياز دارد به توفيقي از طرف خدا و به پندگويي از طرف خودش و به پذيرش از کسي که او را نصيحت کند.»۳ خطر انتقادناپذيري، اين است که با از بين ­بردن محبت ميان زن و شوهر، حس لجاجت را در آنان تقويت مي­کند. بسیاری عقیده دارند که زندگی زناشویی اصولاً یک نوع نزاع دوستانه است و اختلاف خلقت بین آن دو ایجاب می­کند که با یک­دیگر گاه­گاهی نزاع کنند و خداوند حکیم طوری این دو جنس مخالف را با همدیگر پیوند داده و بین آن­ها الفت ایجاد کرده که پرخاش­ها و تندخویی­ها در برخی از اوقات ثمربخش است. از این رو کمتر خانواده­ای است که در طول زندگی زناشویی خود دچار بحران­های زودگذر نشود. غالباً اختلافات جزئی و کلی در اکثر خانواده­ها بین زن و شوهر امری است طبیعی که نه تنها به مراحل خطر و بحران شدید و جدایی نمی­کشد بلکه دنبال آن یک نوع محبت و سازش پدید می­آید. اگر نزاع اصلاً صورت نگیرد، ناراحتی­های دو طرفه انباشته و متراکم شده، یک­باره بسان کوه آتشفشان منفجر می­شود. عدم موافقت­ها همیشه جدایی پیش نمی­آورد، بلکه پیش از ناسازگاری، عدم توانایی هر یک از طرفین در غلبه بر مشکلات موجب جدایی می­شود. • بررسی دلایل مشاجره

 در سال‌های نخست ازدواج، هر تفاوت دیدگاه و اختلاف نظری دلیلی برای جر و بحث است. از مهم‌ترین دلایل مشاجره بین زوج‌ها می‌توان به این موارد اشاره کرد: مشکلات اقتصادی، روابط زناشویی ناموفق، مشکلات کاری، بحث سر فرزندان و تقسیم وظایف منزل. اختلاف‌نظر و ناهماهنگی عقاید هم از علل ثانویه­ی مشاجره بین زوج‌هاست. اکثر زوج‌ها ظرافت‌های «صحبت کردن با هم» را بلد نیستند و همین مسئله باعث جر و بحث و اختلاف آن­ها می‌شود. باید یاد بگیریم که حرف یک­دیگر را بشنویم و درست با هم صحبت کنیم.

• چگونه با یک­دیگر گفت­وگوی سازنده­ای داشته باشیم؟

انتقاد شنیدن ذاتاً تلخ و گزنده است و مانند داروی تلخی است که به مذاق شخص ناگوار و از طرف دیگر لازم و ضروری است. از زاویه­ی دیگر، انتقادکردن آسان و انتقادشنیدن سخت است ولی اگر دقت کنیم انتقاد صحیح کردن نیز سخت است و نیاز به مهارت­های خاصی دارد که اگر افراد این مهارت­ها را ندانند، عملاً انتقاد آن­ها نه تنها اثر سازنده ندارد، بلکه باعث موضع گرفتن، کینه و دشمنی بین افراد می­شود.

بخش زیادی از کدورت­ها و نارضایتی بین افراد خانواده، دوستان، همکاران و همسایگان ناشی از انتقادی است که از یک­دیگر دارند، در حالی که اگر افراد شیوه­ی درست انتقاد و ایرادگرفتن را بدانند، این کدورت­ها و دشمنی­ها به­وجود نمی­آید. امام حسین(ع) فرمودند: «مَن اَحَبَّکَ نَهاکَ وَ مَن اَبغَضَکَ اَغراکَ؛ کسی که تو را دوست دارد، از تو انتقاد می­کند و کسی که با تو دشمنی دارد، از تو تعریف و تمجید می کند».۴ اگر بپذیریم شنیدن انتقاد مانند خوردن داروی تلخ است، آن گاه باید همان کاری را کرد که داروسازان می­کنند؛ داروسازان داروهای تلخ را در لایه­ای از مواد شیرین قرار می­دهند تا تلخی آن کمتر در کام بیمار ریخته شده و اثرگذار شود.

یک انتقاد صحیح بایستی شرایط زیر را داشته باشد تا بتواند ضمن آن که تأثیرگذار است، سبب ناراحتی و نارضایتی طرف مقابل هم نشود:

۱- در زندگی روزمره قضاوت­های عجولانه و تفسیرهای نادرست از گفتار و رفتار دیگران سبب انتقادگری و امر و نهی بی­دلیل از افراد می­شود که باعث بی­ثمری انتقاد و بی­اعتباری انتقادگر می­شود. بنابراین قبل از اعتراض و انتقادکردن،‌ اول مطمئن شوید که آن چه می‌خواهید مورد انتقاد قرار بدهید، واقعاً غلط بوده و شما درست ارزیابی کرده­اید و صرفاً برداشت شخصی شما نیست. در واقع باید تلاش نمود که به­دنبال عیوب دیگران نباشیم. امیر مؤمنان علی(ع)می­فرمایند: «... آن کس که جز به حساب نفس خویش پردازد، خود را در تاریکی­ها، سرگردان و در هلاکت افکنده است و شیاطین، او را به سرکشی و طغیان می­کشانند و رفتار زشت او را در دیده­اش زیبا می نمایانند.»۵

۲- یقین پیدا کنید همسرتان بر خطای خود اصرار و قصد تکرار دارد. اما اگر قصد تکرار ندارد لزومی بر انتقاد و سرزنش نیست.

۳- با پیش­داوری انتقاد نکنید. از قبل با ذهنیت منفی، گفتار و رفتار همسرتان را تفسیر نکنید. خداوند در قرآن‏ می‏فرماید:

یا ایّها الّذین آمنوا اجتنبوا کثیرا من الظّن انّ بعض الظّنّ اثم.

ای کسانی که ایمان آورده‏اید، از بسیاری از گمان­ها دوری کنید که پاره‏ای از آن­ها گناه و بر خلاف‏ واقع است.۶ ۴- در اولین بار خطای همسرتان، خود را به تغافل، ندیدن و نشنیدن بزنید و تظاهر کنید که متوجه خطای او نشده­اید. اتفاقات زيادي در اعمال روزانه­ی ما وجود دارد كه با رعايت تغافل و چشم­پوشي مي­توانيم آسايش خانواده را حفظ كرده و انساني با آن­ها برخورد نماييم. حضرت امير المومنين علي(ع) فرمودند: «من لم يتغافل و لايغض عن كثير من الامور تنصف عيشته؛ هر كس نسبت به بسياري چيزها بي­توجهي و چشم­پوشي نكند زندگيش ناگوار شود.»۷ باز در حديث ديگري فرمودند: «لاحلم كاالتغافل، لاعقل كاالتجاهل؛ هيچ بردباري­ای چون ناديده­گرفتن نيست و هيچ خردمندي­ای چون وانمود كردن به ناداني و بي­اطلاعي نيست.»۸ ۵- خطا را در دومین مرتبه گوشزد کنید اما ببخشید. پيامبر(ص) فرمودند: «تَعافَوا تَسقُطِ الضَّغائِنُ بَينَكُم؛ از يك­ديگر گذشت كنيد تا كينه‏هاى ميان شما از بين برود.»۹ ۶- اگر همسرتان برای بار سوم خطا را تکرار کرد با رعایت نکات زیر در اصلاح رفتار او سعی و تلاش کنید. ۷- یک بار عمل­کرد خود را ارزیابی کنید. کدام کار یا نقطه­ضعف شما باعث جسور شدن همسرتان برای تکرار خطایش شده؛ آن را بر طرف کنید. در بسیاری اوقات سرچشمه­ی بروز خطا، در افکار، گفتار و رفتار خود ما هست. بنابراین قبل از سرزنش همسر، عیب و خطای خود را اصلاح کنیم. امام علی(ع) فرمودند:‌ «مَن أبصَرَ عَیبَ نَفسِهِ شُغِلَ عَن عَیبِ غَیرِهِ؛ هر كس عیب خود را ببیند از پرداختن به عیب دیگران باز ایستد.»۱۰

اگر معلوم شد عمل­کرد شما  اشکالی ندارد  مراحل زیر را با دقت اجرا کنید.

۸- در جمع انتقاد نکنید. انتقاد از همسر در میان جمع، معمولاً به ایجاد حس حقارت ـ و دست کم‌ حس شرمندگی ـ منجر می‌شود. چنین انتقادهایی در بیشتر مواقع موجب رنجش ­خاطر می‌شوند و نتیجه­ی مطلوبی در پی ندارند. اما انتقادهایی که در خلوت انجام می‌شوند، گویای حسن­ نیت انتقادکننده‌اند و بار سازندگی‌شان بیشتر است. امام حسن عسكرى(ع) فرمودند: «مَن وَعَظَ أَخاهُ سِرّا فَقَد زانَهُ وَمَن وَعَظَهُ عَلانيَةً فَقَد شانَهُ؛ هر كس برادر (دينى) خود را پنهانى نصيحت كند، او را آراسته و اگر آشكارا نصيحتش نمايد ارزش او را كاسته است.»۱۱ امام على(ع) می­فرمایند: «النُّصحُ بَينَ المَلأَِ تَقريعٌ؛ نصيحت­كردن در حضور ديگران، خُرد كردن شخصيت است.»۱۲ ۹- در زمان مناسب انتقاد کنید. انسان از نظر روحی و روانی همیشه در یک حالت قرار ندارد؛ زمانی انتقاد کنید که همسرتان حوصله­ی شنیدن حرف­های شما را داشته باشد. اوقاتی که همسرتان خسته، عصبی یا آزرده­خاطر است انتقاد نکنید. شاید بهترین موقع برای انتقادکردن، مدت کوتاهی پس از ارتکاب همان عملی باشد که می‌خواهید از آن انتقاد کنید. البته تا آن جا که در توان‌تان هست باید سعی کنید زمینه را برای یک گفت­وگوی خصوصی در خلوت و بحث بی‌طرف با فرد انتقادشونده فراهم کنید. اگر لحن و کلماتی که برای انتقادکردن انتخاب می‌کنید، نامناسب باشد همسرتان حس می‌کند که شما می‌خواهید او را زمین بزنید. ۱۰- قبل از انتقادکردن و بیان اشکالات گفتار و رفتار همسرتان، ابتدا مختصری از محاسن، خوبی­ها و توانمندی­های او سخن بگویید. این کار باعث می­شود همسرتان احساس کند شما دوست او هستید و دشمنی ندارید و در نتیجه حاضر به شنیدن سخن شما خواهد بود.

هر آدمی دوست دارد که نقاط مثبتش دیده شود و مورد تحسین قرار بگیرد به همین دلیل، بهتر است پیش از شروع کردن به انتقاد و تذکردادن نقاط ضعف، از یک یا چند نقطه­ی قوت در همسرتان یاد کنید و پس از اشاره به این ویژگی‌های مثبت، بگویید که در او یک نقطه­ضعف هم می‌بینید که اگر بهبود پیدا کند، نقاط مثبتش را پررنگ‌تر خواهد کرد. در پایان انتقاد هم دوباره به خوبی‌های او اشاره‌ای کنید تا حس مثبتش، او را به تغییر و بازسازی آن نقطه­ضعف، ترغیب کند.

۱۱- مختصری از زمان­هایی که خودتان خطا یا اشتباهی کرده­اید سخن بگویید تا همسرتان احساس نکند قصد شما از انتقادکردن اثبات برتری خود و ضعف طرف مقابل است. سخن گفتن از اشتباهات خود زمینه­ی پذیرش را در همسرتان فراهم می­کند. ۱۲. وقتی می­خواهید خطا و اشکال همسرتان را بگویید دقت کنید، که به­طور مستقیم بازگو نکنید، بلکه این کار را غیرمستقیم انجام دهید. مثلاً به­صورت سؤال مطرح کنیم که آیا از نظر شما این سخن یا عمل چگونه است، خوب یا بد؟ ۱۳- موضوعی را که می­خواهید از آن انتقاد کنید، تا حد امكان واضح و مشخص بيان كنيد. اگر در همسرتان رفتارهای زیادی وجود دارد که مورد انتقاد شماست، بهتر است هر دفعه‌ای که می‌خواهید از او انتقاد کنید، بیشتر از یک مورد را برای مطرح کردن انتخاب نکنید. ۱۴- دقیقا مشخص کنید کدام قسمت از رفتار یا گفتار همسرتان مورد انتقاد شماست و انتظارش را نداشته‌اید. منظورتان را البته در لفافه هم می­توانید بفهمانید اما اگر این کار را به دقت انجام ندهید، ممکن است تمام تلاش‌تان به باد برود. در پایان انتقاد باید مطمئن شوید که همسرتان دقیقاً فهمیده است دلیل و انگیزه­ی اصلی انتقاد شما از او چیست. ۱۵- اجازه ندهيد گفته­هاي­تان، از احساسات منفي شما رنگ بگيرد. مواظب باشيد صداي­تان بلند و لحن كلام­تان خشن و طعنه‌آميز نباشد زیرا این حالات مانع از اثرگذاری انتقاد می­شود. ۱۶- مستقیم دستور ندهید و برای اصلاح سخن یا رفتار مورد نقد، به­صورت دستوری تحکم نکنید، بلکه سخن یا رفتار درست را پیشنهاد بدهید. ۱۷- خیلی دقت کنید هنگام انتقادکردن و ایراد گرفتن، موضوع و سخن معیوب را مورد انتقاد قرار دهید و از بدبودن آن سخن بگویید و هیچ­گاه صفت بد یا زشت یا غلط را به شخصیت همسرتان نسبت ندهید در واقع کار بد و ناشایست را سرزنش کنید نه شخصیت همسرتان را. امام على(ع) فرمودند: «اَلمُسلِمُ مِرآةُ أَخيهِ فَإذا رَأَيتُم مِن أَخيكُم هَفوَةً فَلاتَكُونُوا عَلَيهِ إلبا وَأَرشِدُوهُ وَانصَحُوا لَهُ وَتَرَفَّقُوا بِهِ ... ؛ مسلمان آينه­ی برادر خويش است، هرگاه خطايى از برادر خود ديديد همگى او را مورد حمله قرار ندهيد بلكه او را راه­نمايى و نصيحت نماييد و با او مدارا كنيد.۱۳ ۱۸- واضح و شمرده سخن بگوييد، به طوري كه همسرتان انتقاد شما و دليل مطرح كردن آن را بفهمد. امام علي(ع) فرمودند: «اجملوا في الخطاب تسمعوا جميل الجواب؛ در گفتار خود اختصار را پيشه کنيد تا جواب­هاي نيکو بشنويد.»۱۴ ۱۹- هنگام انتقاد کردن از مقایسه کردن بپرهیزید. اگر مزایای رفتاری و گفتاری یک نفر دیگر را به رخ همسرتان بکشید، معمولاً تاثیر انتقادتان معکوس می‌شود. از هر گونه مقایسه‌ای که منجر به تحقیر می‌شود، پرهیز کنید. این کار، سازندگی انتقادتان را مخدوش می‌کند، اما مقایسه‌هایی که انتقاد شونده در آن­ها دست بالا را خواهد داشت، مطلوب‌اند و حسن نیت شما را به مخاطب منتقل می‌کنند. ۲۰- اطمينان حاصل كنيد كه اعمال و رفتاري را كه مورد انتقاد قرار مي‌دهيد، قابل تغيير است. انتقاد در مورد مسائل غیرقابل تغییر بی­تأثیر است، بنابراین اگر می‌دانید تاثیر ندارد، انتقاد لازم نیست. ۲۱- حساس باشید که هنگام انتقاد کردن هدف، خود را گم نکنید. هدف تأثیرگذاری و اصلاح کردن است. پس موضوع را كش ندهيد و انتقاد را به سخن­راني یا بحث و جدل بیهوده تبديل نكنيد. در این مسیر ممکن است همسر شما با ابراز نارضایتی و توجیه کردن سخن خود، ناخودآگاه شما را به موضع جدل بکشد و در این جریان، هدف اصلی فراموش شود و گفت­وگو به مسیر غلط کشیده شود. ۲۲- خطا و اشتباه همسر را به­گونه­ای مورد انتقاد قرار دهید که آن را قابل اصلاح و جبران نشان داده باشید. افراط در انتقادکردن می­تواند به جایی برسد که همه­ی راه­ها را برای جبران خطا و اشتباه، مسدود و همسرتان را از اصلاح خطای خود ناامید و مأیوس کند. ۲۳- برای متقاعدکردن خطا کار بودن همسرتان یا غلط بودن سخن و رفتار او از برچسب زدن به او خودداری کنید. امام صادق(ع) فرمودند: «هر كس به برادر دينى خود تهمت زند حرمتى ميان آن دو به جا نمى‏ماند.»۱۵ از کلماتی مثل «همیشه» و «هرگز» برای توصیف رفتارهای منفی دیگران استفاده نکنید. مثلا نگویید: «تو همیشه با صدای بلند می‌خندی» یا «تو هیچ ‌وقت به حرف من دقت نمی‌کنی» و... این کلمات، شخصیت آدم‌ها را به لاک دفاعی فرو می‌برد و این حس به آن­ها دست می‌دهد که شما متمرکز شده‌اید روی نقاط ضعف‌شان و چشم‌تان را به نقاط قوت‌شان بسته‌اید. «بعضی اوقات» و «معمولاً» خیلی موثرتر است از «همیشه» و «هرگز» و ... زیرا تأثیرگذاری انتقاد را به صفر می­رساند. ۲۴- بكوشيد با پيش‌بيني، از واكنش‌هاي منفي همسرتان جلوگيري كنيد. جملاتي مانند: «مي­دانم که به من اين اجازه را مي­دهيد که در مورد … حرف بزنم، چون معتقدم كه براي شما مفيد خواهد بود». در كاهش واكنش‌هاي منفي مؤثر است. گاهی افراد برای کاستن از تلخی انتقاد، شوخی را چاشنی انتقاد می­کنند؛ این کار باعث بی­تأثیری انتقاد می­شود. اگر چه شاید بامزه به نظر برسد که به هنگام انتقادکردن از این و آن، حرف‌های‌تان را با شوخی مخلوط کنید، اما بیشتر آدم‌ها آن را این طور تعبیر می‌کنند که دارید آن­ها را مسخره می‌کنید و در چنین شرایطی هم طبیعتاً دیگر نمی‌شود به انتقادتان بگویید انتقاد سازنده! امام على(ع) فرمودند: «كَثرَةُ المِزاحِ تُذهِبُ البَهاءَ وَ توجِبُ الشَّحناءَ؛ شوخى زياد، ارج و احترام را مى­برد و موجب دشمنى مى­شود.»۱۶ ۲۵- از ژست‌هاي خشم‌آلود، مانند گره كردن دست، اخم كردن، گره به ابرو انداختن و نظاير آن بپرهيزيد. ۲۶- ویران نکنید، بسازید. خطای همسرتان را به گونه­ای بازگو نکنید که امید به اصلاح در خود را از دست بدهد بلکه درپایان انتقاد، راه اصلاح را باز بگذارید. می­توانید یا پیشنهاد اصلاحی بدهید؛ برای مثال گفتن عباراتی همچون «من مطمئنم که تو خیلی بهتر از این­ها می‌توانی انجام وظیفه کنی چون...، من مطمئنم که می‌توانم توی این قضیه روی تو حساب کنم چون. . .» باعث می‌شود اعتمادبه­نفس همسر‌تان افزایش پیدا کند و حس کند که شما دل­تان می‌خواهد او از وضعیتی که دارد به وضعیت بهتری دست پیدا کند. اما اگر لحن و کلماتی که برای انتقاد کردن انتخاب می‌کنید، نامناسب باشد او حس می‌کند که شما می‌خواهید او را زمین بزنید و به این ترتیب، تاثیر حرف‌ها و انتقادات‌تان به حداقل می‌رسد. ۲۷- اگر نتيجه­ی مثبت انتقاد خود را در رفتار همسر خود مشاهده نموديد، وي را تحسين و از این که به سخنان شما گوش کرده است تشکر كنيد. امام على(ع) فرمودند: «شُكرُكَ لِلرّاضى عَنكَ يَزيدُهُ رِضا وَ وَفاءً؛ سپاس­گزارى تو از كسى كه از تو راضى است، موجب رضايت و وفادارى بيشتر او مى شود.»۱۷ نتیجه­گیری: آن چه در متن مقاله به­عنوان راه­کارهای صحیح انتقادگری ارائه شد ممکن است برای هر انتقادی لازم نباشد. یعنی در بعضی موارد با حرکت صحیح فقط لازم باشد تا چند مرحله ادامه داد و به نتیجه رسید و یا ممکن است نوع خطا و اشتباه به گونه­ایی باشد که عمل به بندهایی از این آداب لازم نباشد. البته بعضی از خطاها نیز به گونه­ای است که زمان لازم برای اجرای این اصول وجود ندارد و خیلی سریع باید اقدام کرد در نتیجه این اصول در موارد مختلف قابل افزایش و کاهش و به تناسب نوع خطا و اختلاف و حالات روحی و روانی مخاطب قابل تغییر هستند. فهرست منابع ۱. قرآن کریم ۲. خمینی، روح­الله، چهل حدیث، مؤسسه­ی نشر آثار امام خمینی(ره)، چاپ بیستم، ۱۳۷۸ش. ۳. ابو محمد الحسن بن علی بن الحسین بن شعبه الحرانی، تحف العقول عن آل الرسول(ص)، بیروت، مؤسسه الاعلمی للمطبوعات. ۴. حسينى حائرى، كاظم، التهذیب،۱۴۲۵ قمرى، چاپ اول، التهذیب، آیت الله العظمی میرزا جواد تبريزى، ۱۴۲۳ قمرى، چاپ اول. ۵. بابازاده، على­اکبر، مسائل ازدواج و حقوق خانواده، دفتر تحقیقات و انتشارات بدر، چاپ سوم، ۱۳۷۵. ۶. دستغیب، سیدعبدالحسین؛ گناهان کبیره، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ ۱۶، سال۱۳۸۲ش. ۷. حسینی دشتی، مصطفی، معارف و معاریف، نشر: آرایه، مرداد، ۱۳۸۵. ۸. فیض کاشانی، ملامحسن، المحجه البیضاء، تصحیح و تحقیق علی­اکبر غفاری، نشر دفتر انتشارات اسلامی، چاپ چهارم، ۱۴۱۷ق. ۹. قائمی، علی، حدود آزادی در تربیت، ناشر: انجمن اولیاء و مربیان، ۱۳۸۷. ۱۰. قبادی، محمد­صادق، ترجمه­ی رساله الحقوق امام سجاد(ع)، سیمای مومنین، نشر حلم، آذر، ۱۳۸۶. ۱۱. شریفی، احمد حسین، آیین زندگی. ۱۲. قمي، عباس، سفينه البحار و مدينه الحكم و الاثار, ١٢٥٦-١٣١٩. ۱۳. شيخ صدوق، من لا يحضره الفقيه، بيروت، دار الاضواء، الطبعه الثانيه، ۱۴۱۳ ق. ۱۴. شیخ حر عاملی، محمد بن الحسن، وسایل الشیعه، مؤسسه آل البیت لإحیاء التراث، چاپ اول، سال۱۴۰۹ق. ۱۵. کلینی، یعقوب، فروع کافی، تصحیح و تحقیق علی­اکبر غفاری، دار الکتب الإسلامیه،۱۳۷۷ق. ۱۶. طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، دار الکتب الإسلامیه، چاپ سوم، ۱۳۹۴ق. ۱۷. طبرسی، شیخ ابو علی، فضل بن حسن بن فضل، مجمع البیان، به تحقیق حاج سید هاشم رسولی محلاتی، ۱۳۷۹ هـ ق. ۱۸. مجتبوی، سیدجلال الدین، علم اخلاق اسلامی(ترجمه­ی جامع السعادات) انتشارات حکمت، چاپ چهارم، ۱۳۷۷ش. ۱۹. موسوي جزائري، محمد بن شرف ‏الدين علي، جوامع الكلام في دعائم الاسلام. ۲۰. مصباح یزدی، محمدتقی، اخلاق در قرآن، قم، مؤسسه­ی آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ۱۳۷۵. ۲۱. مجلسی، محمدباقر، ۱۳۶۳، بحار الانوار، تهران دار الکتاب. ۲۲. مجلسى، محمدباقر،۱۳۶۳، تحف العقول عن آل الرسول(ص)، قم، موسسه النشر الاسلامى.. . ۲۳. محمدى رى شهرى، محمد، منتخب ميزان الحكمه، قم، دار الحديث، ۱۴۲۲ ق. ۲۴. معطوف، لویس، المنجد، ج ۲، ماده «ن ق د».

۲۵. نراقی، ملا احمد(ره)، معراج السعاده، تهران، انتشارات دهقان (بی تا .( ۲۶. نوری، میرزا حسین، مستدرک الوسایل، بیروت موسسه ال البیت لاحیاء التراث ۱۴۰۸.

۱. معطوف، لویس، المنجد، ج۲، ص۱۹۹۰. ۲. شریفی، احمد حسین؛آیین زندگی، ص۸۲ – ۸۴. ۳. تحف العقول، ص۴۸۰. ۴. بحار الانوار، ج۷۵، ص۱۲۸. ۵. نهج البلاغه، خطبه­ی۱۵۷. ۶. حجرات، آیه­ی۱۲. ۷. ميزان الحكمه، ج۹، حديث ۱۵۲۲۰ ، ص۴۳۷۴ . ۸. همان، ح۱۵۲۲۴، ص۴۳۷۴. ۹. كنزالعمال، ج۳، ص۳۷۳، ح۷۰۰۴. ۱۰. تحف العقول عن آل الرسول(ص)، شیخ ابو محمد الحسن بن علی بن الحسین بن شعبه الحرانی، بیروت، مؤسسه الاعلمی، للمطبوعات، ص۸۸. ۱۱. تحف العقول، ص۴۸۹. ۱۲. شرح نهج البلاغه، ج۲۰، ص۳۴۱، ح۹۰۸. ۱۳. تحف العقول، ص۱۰۸. ۱۴. غررالحكم، ص۲۵۶۸. ۱۵. الكافي، ج۲ / ۳۶۱ / ۲ منتخب ميزان الحكمه، ص۹۶. ۱۶. غرر الحكم، ح۷۱۲۶. ۱۷. غررالحكم، ج۴، ص۱۶۱، ح۵۶۶۸.

سوتیترها - در سال‌های نخست ازدواج، هر تفاوت دیدگاه و اختلاف نظری دلیلی برای جر و بحث است. - امام حسین(ع) فرمودند: «مَن اَحَبَّکَ نَهاکَ وَ مَن اَبغَضَکَ اَغراکَ؛ کسی که تو را دوست دارد، از تو انتقاد می­کند و کسی که با تو دشمنی دارد، از تو تعریف و تمجید می کند». - هر آدمی دوست دارد که نقاط مثبتش دیده شود و مورد تحسین قرار بگیرد. به همین دلیل، بهتر است پیش از شروع کردن به انتقاد و تذکردادن نقاط ضعف، از یک یا چند نقطه­ی قوت در همسرتان یاد کنید. - از کلماتی مثل «همیشه» و «هرگز» برای توصیف رفتارهای منفی دیگران استفاده نکنید.

شنبه, ۱۴ آبان ۱۳۹۰ پیام زن - شماره ۲۳۶