فرهنگ مصادیق:احکام قسم خوردن

پرسش و پاسخ - قسم

سؤال ۱_ اگر انسان قسم بخورد کاری انجام دهد یا ترک کند، چنانچه عمداً مخالفت کند، چه باید بکند؟
جواب _ اگر قسم بخورد که مثلاً روزه بگیرد، یا دخانیات استعمال نکند، اگر عمداً مخالفت کرد، باید کفّاره بدهد.
س ۲_ کفّارهٔ قسم چیست؟
ج _ باید یک برده آزاد کند، یا ده فقیر را سیر نماید، یا آنان را بپوشاند.
س ۳_ اگر نتوانست کفّاره را انجام دهد، حکم آن چیست؟
ج _ باید سه روز، روزه بگیرد.
س ۴_ آیا قسم خوردن شرایطی دارد؟
ج _ قسم پنج شرط دارد.
س ۵_ اولین شرط قسم چیست؟
ج _ کسی که قسم می‌خورد باید بالغ و عاقل باشد و از روی قصد و اختیار قسم بخورد.
س ۶_ آیا قسم خوردن بچّه، دیوانه، مست و کسی که مجبورش کرده‌اند، درست است؟
ج _ خیر، درست نیست.
س ۷_ اگر در حال عصبانیّت، بدون قصد قسم بخورد، آیا قسم او درست است؟
ج _ خیر، درست نیست.
س ۸_ دومین شرط قسم چیست؟
ج _ باید کاری که قسم می‌خورد انجام دهد، حرام یا مکروه نباشد و کاری که قسم می‌خورد ترک کند، واجب یا مستحب نباشد.
س ۹_ اگر قسم بخورد که کار مباحی را بجا آورد، حکم آن چیست؟
ج _ باید ترک آن در نظر مردم، بهتر از انجامش نباشد.
س ۱۰_ اگر قسم بخورد که کار مباحی را ترک کند، حکم آن چیست؟
ج _ باید انجام آن در نظر مردم، بهتر از ترکش نباشد.
س ۱۱_ سومین شرط قسم کدام است؟
ج _ به یکی از نامهای خدا قسم بخورد که به غیر از ذات مقدّس او گفته نمی‌شود، مانند « خدا » و «الله »
س ۱۲_ اگر به اسمی دیگر قسم بخورد، آیا صحیح است؟
ج _ اگر به اسمی قسم بخورد که به غیر از خدا نیز بگویند ولی به قدری به خدا گفته می‌شود که هر وقت کسی آن اسم را بگوید، ذات مقدّس حق در نظر می‌آید، مانند « خالق » یا « رازق »، صحیح است.
س ۱۳_ چهارمین شرط قسم کدام است.
ج _ قسم را بر زبان بیاورد.
س ۱۴_ اگر قسم را بنویسد یا در قلبش آن را قصد کند، آیا صحیح است؟
ج _ خیر، صحیح نیست.
س ۱۵_ شخص لال چگونه باید قسم بخورد؟
ج _ اگر شخص لال با اشاره قسم بخورد، قسم او صحیح است.
س ۱۶_ پنجمین شرط قسم چیست؟
ج _ عمل کردن به قسم برای او ممکن باشد.
س ۱۷_ اگر موقعی که قسم می‌خورد، عمل به آن برای او ممکن باشد و بعد از عمل به آن عاجز شود، چه باید بکند؟
ج _ از وقتی که عاجز می‌شود قسم او به هم می‌خورد و همچنین است اگر عمل کردن به نذر به قدری مشّقت پیدا کند که نشود آن را تحمّل کرد.
س ۱۸_ اگر پدر از قسم خوردن فرزند جلوگیری کند، آیا قسم آن صحیح است؟
ج _ قسم آن صحیح نیست.
س ۱۹_ اگر شوهر از قسم خوردن زن جلوگیری نماید، آیا قسم او صحیح است؟
ج _ قسم او صحیح نیست.
س ۲۰_ اگر فرزند بدون اجازهٔ پدر و زن بدون اجازهٔ شوهر، قسم بخورد آیا پدر و شوهر می‌توانند قسم آنان را بر هم بزنند؟
ج _ پدر و شوهر می‌توانند قسم آنان را به هم بزنند.
س ۲۱_ اگر انسان از روی فراموشی یا ناچاری به قسم عمل نکند، آیا کفّاره بر او واجب است؟
ج _ کفّاره بر او واجب نیست.
س ۲۲_ اگر مجبورش کنند که به قسم عمل نماید، آیا کفّاره بر او واجب است؟
ج _ کفّاره بر او واجب نیست.
س ۲۳_ اگر شخص وسواس‍ی قسم بخورد و به قسم عمل نکند، آیا کفّاره دارد؟
ج _ قسمی که شخص وسواسی می‌خورد، مانند اینکه بگوید: و الله الان مشغول نماز می‌شوم، و بر اثر وسواس مشغول نشود، اگر وسواس او طوری باشد که بی اختیار به قسم عمل نکند، کفّاره ندارد.
س ۲۴_ کسی که بر ادعای خود قسم می‌خورد، حکم آن چیست؟
ج _ اگر حرف او راست باشد، قسم خوردن او مکروه است و اگر دروغ باشد، حرام و از گناهان کبیره می‌باشد.
س ۲۵_ اگر برای اینکه خود یا مسلمان دیگری را از شر ظالمی نجات دهد، قسم دروغی بخورد، آیا اشکال دارد؟
ج _ خیر، اشکال ندارد، بلکه گاهی واجب می‌شود. اما اگر بتواند « توریه » کند.
س ۲۶_ « توریه » به چه معنی است و آیا اشکال دارد؟
ج _ یعنی هنگام قسم خوردن طوری نیت کند که دروغ نشود، بنابر احتیاط مستحب، باید توریه نماید، مثلاً اگر ظالمی بخواهد کسی را اذیت کند و از انسان بپرسد او را ندیده‌ای؟ و انسان یک ساعت قبل او را دیده باشد، باید بگوید او را ندیده‌ام و بنا بر احتیاط مستحب قصد کند از پنج دقیقه پیش ندیده‌ام.