فرهنگ مصادیق:طول امل (آرزوهای طولانی)
عقاید
منظور از طول اَمَل (آرزوهای طولانی) چیست و شامل چه آرزوهایی می شود؟ طول امل چه عواقبی در زندگی دنیا و آخرت ما دارد؟
کسی که چشم تسلی ز آرزو دارد * علاج تشنگی از آب شور می جوید[۱]
طول امل که از مهم ترین رذایل اخلاقی بوده، انسان را از خدا دور ساخته و به انواع گناهان آلوده می کند. این آرزوها مانند سراب در بیابان زندگی ظاهر می شوند و هر لحظه انسان را تشنه تر می سازند تا از شدت تشنگی هلاک سازند.
در واقع آرزو اگر از حد بگذرد و به صورت آرزوی دور و دراز درآید، بدترین عامل انحراف و بدبختی است و درست همانند آب باران است که اگر از حد گذشت مایه غرق شدن و نابودی خواهد شد.
این آرزوی کشنده همان است که قرآن کریم می فرماید: «رُبَمَا یوَدُّ الَّذِینَ کَفَرُوا لَوْ کَانُوا مُسْلِمِینَ * ذَرْهُمْ یأْکُلُوا وَیتَمَتَّعُوا وَیلْهِهِمُ الْأَمَلُ فَسَوْفَ یعْلَمُونَ»؛ کافران (هنگامی که آثار شوم اعمال را ببینند) چه بسا آرزو می کنند مسلمان بودند! بگذار آن ها بخورند و بهره گیرند و آرزوها آنان را غافل می سازد ولی به زودی خواهند فهمید.[۲]
اگر انسان در زندگی بلند پرواز بود و خواسته ای بالاتر از حد امکانات و توانایی خود داشت و اصرار بر رسیدن به آن به هر قیمت و از هر راهی داشت، مجبور است همه حریم ها را بشکند و به هر وسیله ای متوسل گردد تا به خواسته خود برسد؛ و طبیعی است که چنین انسانی نمی تواند در چارچوب شرع و دین و عقل حرکت کند، و اعمالش از حکم دین و عقل پیروی نمی کند، در نتیجه اعمالش زشت و ناپسند و ناگوار می گردد.
طول امل باعث قساوت قلب می شود: آرزوی طولانی انسان را از خدا غافل می کند و به دنیا حریص می سازد و آخرت او را به دست فراموشی می سپارد، و این ها همه اسباب سنگدلی و قساوت است. به همین دلیل در حدیثی آمده است که خداوند به موسی علیه السلام فرمود: «یا مُوسَى لَا تُطَوِّلْ فِی الدُّنْیا أَمَلَکَ فَیقْسُوَ قَلْبُکَ وَ الْقَاسِی الْقَلْبِ مِنِّی بَعِیدٌ»[۳]
صاحبان آرزوهای دراز ناچارند شخصیت انسانی خود را درهم شکنند و برای رسیدن به مقصود خیالی، در برابر هر کسی خضوع کنند و دست التماس به سوی این و آن دراز نمایند و به زندگی ذلت بار تن دهند.
امیرمؤمنان علی(علیه السلام) در این مورد می فرمایند: «خواری مردان در ناکامی آرزوهاست.»[۴]
