فرهنگ مصادیق:ویژگیهای بندگان خدا در قرآن
مقدمه
در قرآن علاوه بر آیه مورد بحث، در دو مورد دیگر سخن از اعراض و دوری از لغو و دوری از لغو به میان آمده و چنین اعراضی را از ویژگیها و خصال مومنان و حق طلبان دانسته است:
والذین هم عن اللغو معرضون؛
مومنان از کارهای بیهوده، روی گردان هستند.
و در وصف حق طلبان میفرماید:
و اذا سمعوا لغوا اعرضوا عنه؛
آنها وقتی سخن لغو و بیهودهای بشوند، از آن روی بر میگردانند.
پیامبر اکرم (صلی الله علیه آله و سلم) فرمود:
اعظم الناس قدرا نت ترک ما لا یعنیه؛
ارزشمندترین انسانها کسی است که کارهای بیهوده را ترک کند.
امام صادق (علیه السلام) فرمود:
ایاک و الدخول فی ما لا یعنیک فتضل؛
از ورود به کارهای بی هدف و بیهوده دوری کن که ورود در آن کارها موجب ذلت و خواری تو گردد.
امیرمومنان علی (علیه السلام) فرمود:
من اشتغل بالفضول، فاته من مهمه المعمول؛
کسی که خود رابه کارهای زائد و غیر مهم مشغول سازد، کارهای مهم مورد توجه را از دست خواهد داد.
از دعاهای امام سجاد (علیه السلام) است که عرضه میدارد:
وعمرنی ما کان عمری بذله فی طاعتک؛ فاذا کان عمری مرتعا للشیطان فاقبضنی الیک؛
خدایا! تا هنگامی که عمرم در راه انجام فرمان تو به کار رود، به من عمرده، و هرگاه چراگاه شیطان گردد، مرا بمیران.
در روایت آمده است: در عصر امام سجاد (علیه السلام) در مدینه دلقکی بود که با کارهای بیهوده، مردم را میخندانید و گاه اظهار میکرد که این مرد (اشاره به امام سجاد (علیه السلام)) مرا خسته کرده است، و هر چه سعی کردم نتوانستم او را بخندانم.
روزی همین دلقک از پشت سر امام سجاد (علیه السلام) حرکت کرد و عبای آن حضرت را از دوش مبارکش گرفت، امام (علیه السلام) به او اعتنا نکرد.
همراهان امام به دنبال او دویدند و عبا را از دستش گرفتند و به محضر امام آوردند.
امام سجاد (علیه السلام) پرسید: این شخص کیست؟
عرض کردند: دلقکی از اهالی مدینه است که مردم را به این گونه کارها میخنداند.
امام سجاد (علیه السلام) فرمود: به او بگویید:
ان لله یوما یخسر فیه المبطلون؛
خداوند را روزی است (قیامت) که بیهوده کاران در آن روز زیان میبینند.
