احکام تلفن همراه

احکام تلفن همراه

مشخصات کتاب

نویسنده	مرتضی دایی چینی
زبان	فارسی
ناشر	نشر معروف
محل انتشارات	قم
قطع	جیبی
دانلود	PDF

سخن پژوهشکده

فقه و زندگی و سبک زندگی اسلامی
اسلامی شدن زندگی اجتماعی سه گام دارد:
۱- شناخت معروف و منکر در فعالیت‌های فردی و روابط انسان و خداوند عز و جلّ
۲- شناخت معروف و منکر در حوزه روابط اجتماعی و معاملات اقتصادی.
۳- شناخت معروف و منکر در روابط دولت و ملّت
در گام اول فعالیت‌های فقهی، اخلاقی پژوهشهای اخلاق مدار فراوانی توسط عالمان و محققان پدید آمده و اصلاح و تقویت روابط عبادی، عقیدتی و معرفتی انسان با خداوند متعال را مورد توجه قرار داده است.
گام دوم یعنی شناخت معروف و منکر در روابط اجتماعی و معاملات اقتصادی، کاری است که با وجود برخی از آثار علمی و پژوهشهای ارزشمند با نگاه تخصصی به هر صنف مورد توجه قرار نگرفته است. سلسله کتابهای «فقه و زندگی» به پژوهش و نگارش در حوزه اصناف خاص توجه دارد و بایدها و نبایدهای فقهی و اخلاقی و آداب اسلامی هر اتحادیه صنفی و دست‌اندرکاران مشاغل مختلف تولیدی، توزیعی، و خدماتی را محور پژوهش و نگارش و اطلاع‌رسانی خویش می‌داند.
گام سوم در شناخت معروف و منکر به روابط مردم و حکومت‌ها اختصاص دارد، اسلامی شدن روابط دولت و ملّت بالاترین گام به سوی رضای خداوند متعال محسوب می‌شود و در سایه‌ی پیروی از رهبری الهی و تسلیم دولت و ملت در برابر قوانین قرآن و عترت امکان پذیر است.
در حدود سال‌های ۱۳۷۲ ش با آغاز فعالیت‌های ستاد احیای امر به معروف و نهی از منکر طرح پژوهشی «فقه و زندگی» توسط جناب حجت الاسلام و المسلمین حاج شیخ محمد حسین فلاح زاده، در پژوهشکده باقرالعوم(ع) قم، پی‌ریزی شد. هدف طرح، تألیف و تدوین مجموعه کتابهایی در زمینه آداب و احکام اسلامی برای اصناف و مشاغل گوناگون اقتصادی و بازاریان کشور بود. با هماهنگی این دو نهاد فرهنگی تألیف حدود بیست جلد از این مجموعه در سال‌های آغاز کمک خوبی به بازاریان متدین در زمینه شناخت احکام شرعی و حلال و حرام مشاغل بشمار می‌رفت. اما مثل بسیاری دیگر از طرح‌ها این کار هم به دلایل مختلف ناتمام ماند و در زمینهٔ احکام فقهی بسیاری اصناف اثری فراهم نیامد.
ضرورت اسلامی شدن بازار، علاقهٔ بسیاری از کسبهٔ محترم در بخش‌های تولید و توزیع و خدمات و پیگیری ریاست محترم ستاد احیاء حجهٔ الاسلام و المسلمین زرگر دام عزه العالی سبب احیای مجدّد این طرح پژوهشی کاربردی در سال ۱۳۹۳ ش شد و تالیف و تدوین کتبی دیگر در زمینه فقه اصناف در دستور کار پژوهشکده امر به معروف و نهی از منکر قرار گرفت.
در سالهای آغازین، این پژوهش‌ها با هدایت و حمایت ستاد و نظارت علمی و فقهی برادران گرامی حجج اسلام محمد حسین فلاح زاده و محمود مهدی پور شکل گرفت و بیست دفتر از آن فراهم آمد. اینک بار دیگر پس از حدود چهارده سال، این کار ناتمام و بر زمین مانده به توفیق الهی و یاری همان دو برادر و همکاری گروهی از فضلای حوزه علمیه قم در پژوهشکده امر به معروف پیگیری می‌شود.
همیشه اصناف محترم و صاحبان مشاغل در انجام وظیفه خود نیاز به احکام و قوانین الهی دارند و لازم است معروف و منکرات صنفی را بشناسند. تحوّلات صنفی و دگرگونی‌ها در حوزه کسب و کار سبب می‌شود که احکام بر اساس نیازهای روز مورد بازنگری فقهی و علمی قرار گیرد و تفقه و اجتهاد جدید ضرورت یابد. از این رو بار دیگر با استفاده از فتاوی مراجع بزرگوار تقلید و قوانین مصوب شورای نگهبان موضوعات کار نشده در برنامه پژوهشی قرار گرفت و بیست اثر جدید تحقیق و تولید شد. عناوین پژوهش‌های سال ۱۳۹۳ ش بدین شرح است:
۱- احکام صنف طلا و جواهر
۲- احکام تلفن همراه
۳- احکام بازی‌های رایانه‌ای
۴- احکام صنف اتوبوس‌رانی
۵- احکام صنف فرش و تابلو فرش
۶- احکام صنف کیف و کفش سراجان
۷- احکام صنف صید و صیادان
۸- احکام صنف ناشران
۹- احکام صنف پوشاک
۱۰- احکام صنف نانوایان
۱۱- احکام صنف اینترنت و رایانه
۱۲- احکام صنف پرندگان و پرنده فروشان
۱۳- احکام صنف اغذیه فروشان
۱۴- احکام صنف پارک‌ها و مراکز تفریحی
۱۵- احکام صنف قهوه‌خانه‌ها
۱۶- احکام صنف الکتریکی
۱۷- احکام صنف عطاری و داروگیاهی
۱۸- احکام صنف صوتی و تصویری
۱۹- احکام بیمه‌ها
این دفتر از فقه و زندگی که با تلاش برادر گرامی حجت الاسلام مرتضی دائی‌چینی پدید آمده به احکام صنف تلفن همراه اختصاص یافته است و امیدواریم محققان و بازاریان محترم با ارائه تجارب و مسائل شرعی خویش ما را در تکمیل این اثر یاری کنند.
با درخواست توفیق از خداوند دانا و توانا و یاری محققان حوزوی و همراهی اصناف کشور، بسیج اصناف و مسؤلان ستادهای امر به معروف، می‌توان به سوی اسلامی شدن بازار، آرامش روانی جامعه، کاهش جرم و تخلفات اقتصادی و کسب رضای حضرت حق گام هایی بلندتر برداشت.
امیدواریم با شناخت احکام الهی در تمام بخش‌ها و اجرای آن در زندگی فردی و اجتماعی و در سایه فقه ناب اسلامی و با هدایت حضرت بقیه الله عجل الله تعالی فرجه الشریف، توحید و عدالت در سراسر حاکم گردد. ان شاءالله.

قم پژوهشکده امر به معروف و نهی از منکر خیابان سمیه کوچه ۱۲ پلاک ۳۵۵
Fmaroof.ir
info@fmaroof.ir

مقدمه

خدای قادر متعال، انسان را موجودی اجتماعی خلق کرد و به او یاد داد برای رفع نیازها و تبادل اطلاعات از زبان گویای خود استفاده کند. فطرت جستجوگر و خلاقی به او عنایت فرمود تا بتواند شیوه‌های دیگری هم برای ارتباط با دنیای اطرافش پدید آورد.
انسانهای اولیه با دمیدن در شاخ حیوانات، روشن کردن آتش، طبل زدن و ....پیام‌های خود را به نقاط دور دست می‌فرستادند. ابداع خط و الفبا، انسان را وارد عرصه تازهای برای انتقال پیام ساخت.سپس انسان‌ها از طریق پیکنامهبر، پیغامهای خود را به سرزمینهای دور فرستادند.
با اختراع چاپ، سرعت پیشرفت بشر، دگرگون شد و انسانها به مرحله‌ی جدیدی گام نهادند.
با اختراع تلفن، انسان توانست برای اولین بار صدای خود را به نقاط دوردست بفرستد و تلویزیون تصویر بشر را در تمام دنیای خاکی گستراند.
پیشرفتها ادامه داشت تا انسان به عرصه‌ی فناوری «صفر و یک »پا گذاشت و رایانه، اینترنت، ماهواره، دنیای ارتباطات را باسرعت غیرقابل باوری برای ساکنان کره‌ی زمین در یک صده پیش روبهرو ساخت.
امروزه دو نفر در شرق و غرب جهان از طریق اینترنت می‌توانند چنان باهم صحبت کنند که گویا کنار هم هستند.
دست آورد جدید بشر در فناوری، تلفن همراه است که بسیاری از فناوریهای پیشین را در خود جای داده است.
تلفن همراه وسیلهای مفید و سازنده است که می‌تواند زیانآور و مخرّب باشد؛ مانند چاقوی آشپزخانه که آشپز آن را در خدمت انسان قرار می‌دهد و زنگی مست آن را خطری برای جان انسانها می‌سازد.
بنابراین، برای اینکه این چکیده فناوری روز دنیا در راه سعادت و اعتلای بشر قرار گیرد باید قانون و مقرراتی رعایت شود تا مانع سوق دادن انسان به‌سوی گمراهی و تباهی شود و محکمترین و استوارترین قوانین، قوانین الهی است که تضمین کننده‌ی سعادت دنیا و آخرت انسانها هستند.
در این نوشتار، قوانین الهی و اجتماعی مربوط به تلفن همراه و فرهنگ استفاده از آن گرد آمده است.

پیشینه‌ی تلفن همراه در جهان

فکر متحرک یا سیار کردن تلفن و بکارگیری آن در مکان‌های مختلف به منظور بهره گیری بیشتر از این وسیله ، از دهه ۱۹۶۰ میلادی در کشورهای اسکاندیناوی (سوئد ، نروژ ، دانمارک و فنلاند) پا گرفت و در اواخر آن دهه ، اولین تلفن نقطه به نقطه به کار گرفته شد که نقطه عطفی در روند مخابراتی به شمار آمد.
تلفن سیار این سیستم بصورت لامپی و آنالوگ (غیر هوشمند) بود که پاسخگوی متقاضیان نبود. این سیستم با یک مرکز اصلی مرتبط بود و این مرکز محور ارتباط متقابل تلفنهایی بود که هر یک جداگانه باهمان مرکز و فرکانس توان مبادله داشتند و امکان وصل این سیستم به شبکه خودکار در سطح کل جامعه وجود نداشت.
در اوایل سال ۱۹۸۰ میلادی ، استفاده از تلفن‌های دیجیتالی در اتومبیل مورد توجه قرار گرفت.
درسال ۱۹۸۵ میلادی ، انستیتو (ETSI) متشکل از ۱۷ کشور اروپایی درصدد طراحی و ابداع یک استاندارد مشترک برای تأسیس شبکه سلولی برآمد تا این استاندارد به صورت هماهنگ ، طرح تلفن سیار دیجیتال را اجرا کند ، این استاندارد (GSM) نام گرفت .
در سال ۱۹۸۶ میلادی ، شبکه جهانی اطلاع رسانی اینترنت ، فراگیرترین شبکه اطلاع رسانی بین الملل ، راه اندازی شد.
موبایل یا گوشی همراه یا تلفن سلولی وسیله‌ای است که برای اتصال به شبکه‌ی تلفن همراه به کار می‌رود. این وسیله اولین بار در تاریخ ۳ آوریل ۱۹۷۳ میلادی با وزنی نزدیک به یک کیلوگرم توسط مارتین کوپر که مدیرکل بخش سیستم‌های ارتباطی شرکت موتورولا بود، اختراع شد.
نسل اول تلفن‌های همراه در سال ۱۹۷۹ میلادی برای استفاده تجاری در آمریکا و ژاپن به کار گرفته شد.
این تلفن‌ها که از سیستم مخابرات سلولی استفاده می‌کردند ، بعدها تکامل پیدا کردند که این تکامل منجر به پیدایش نسل دوم تلفن همراه و سیستم‌های دیجیتالی شد . تکامل این سیستم نیز که امکان شنود در آن کمتر بود و افزایش تعداد مشترکان را به همراه داشت ، باعث پدید آمدن نسل سوم تلفن همراه شد.

پیشینه‌ی تلفن همراه در ایران

بهره برداری از اولین فاز شبکه تلفن همراه کشور ، در مرداد ماه سال ۱۳۷۳ در شهر تهران با استفاده از ۱۷۶ فرستنده و گیرنده در ۲۴ ایستگاه رادیویی و با ظرفیت ۹۲۰۰ شماره آغاز شد . به دنبال استقبال غیرمنتظره و بی نظیر مشترکین از این پدیده ، شرکت مخابرات ایران درصدد گسترش پوشش آن از تهران به کل کشور بر آمد ، به طوری که در سال ۱۳۷۴ تعداد تلفن‌های فعال به ۱۵۹۰۷ شماره افزایش یافت و افزون بر تهران ، شهرهای مشهد ، اهواز ، تبریز ، اصفهان و شیراز نیز زیر پوشش شبکه تلفن همراه قرار گرفت.
گسترش شبکه ارتباطات سیار در سالهای بعد نیز ادامه یافت ، به طوری که در سال ۱۳۷۵ علاوه بر شهرهای یاد شده ، ۲۸ شهر دیگر به این شبکه پیوست . ضمن آنکه تعداد تلفن‌های دایر شده در این سال به ۵۹۹۶۷ شماره بالغ گشت و در پایان سال ۱۳۸۲ به ۳۴۴۹۸۷۸ شماره رسید.
هم اکنون(سال۹۲) شرکت ارتباطات سیار ایران حدود ۵۶ میلیون مشترک دارد و ۱۱۷۳شهر و بیش از ۷۰هزار کیلومتر از جاده‌های کشور را تحت پوشش قرار داده است . ضریب نفوذ این اپراتور حدود ۷۴ درصد و ارتباط رومینگ بین الملل آن با ۲۷۱ اپراتور در ۱۱۲ کشور جهان برقرار است.

بخش اول: معروفات تلفن همراه

امروزه تلفن همراه یکی از ضروریات زندگی محسوب می‌شود و به جزئی از زندگی افراد در جامعه تبدیل شده است، البته می‌تواند وسیلهای بسیار مفید و کارساز باشد؛ رفاه و آسایش و گشایش در کارها به دنبال داشته باشد، این خود نعمتی است از نعمتهای الهی و شکر این نعمت، آن است که در جهت درست و صحیح آن استفاده شود.
موارد ذیل از کارکردهای صحیح و مثبت تلفن همراهست.

ادخال سرور در دل مؤمن

در خلال کار روزانه یک پیامک کوتاه می‌تواند نقش مهمی در التیام بخشیدن، به خستگی اعصاب و روان، ایفا کند.یک شوخی و مزاح، که نه غیبتی در او باشد، نه تمسخر و استهزاء کسی یا قومی، باعث نشاط و شادی افراد می‌شود؛ این امری مباح و جایز، بلکه مستحب است و امامان معصوم (علیهم السلام) مردم را سفارش به این کار می‌کردند و خود نیز با مردم مزاح می‌کردند.

صله‌رحم با پیامک

امیرالمؤمنین علی (علیه السلام):«صِلَه‌ی الرَّحِمِ تُدِرُّ النِّعَمَ وَتَدفَعُ النِّقَمَ؛» «صله رحم نعمت‌ها را فراوان می‌کند و سختی‌ها را از بین می‌برد.»
مشکلات و گرفتاریهای روزانه گاهی باعث می‌شود که صله رحم، فراموش شود و منجر به قطع رحم شود که در پیشگاه خدای متعالف گناه کبیره است و عقوبتی سخت دارد.
در مقابل، صله رحم ،بسیار سفارش شده است و ثواب آن از ثواب همهٔ طاعتها زودتر به صاحبش می‌رسد.
صله رحم مصادیق متعددی دارد مانند رفتن به خانه بستگان ، برطرف کردن نیاز آنان، که باعث خوشحالی آنان شود، عیادت از بیمار، شرکت در مراسم عزا و عروسی، هدیه دادن و حتی تنها با سلام کردن ولو از طریق تلفن باشد، با پیامک می‌توان احوال آنان را پرسید و آنها را یاد نمود.

تبلیغ دین

تبلیغ دین، روشهای مختلفی دارد؛ یکی از این روشها استفاده از تلفن همراه است .
تلفن همراه در گسترش آموزه‌های مذهبی و دینی، بسیار مفید و کارساز است.که چند مورد عبارتند از:
. استفاده از نرمافزارهای مذهبی و قرائت قرآن کریم و ادعیه
. ارسال پیام تبریک و تهنیت در مناسبتهای مذهبی
. گوش دادن به سخنرانی و اصوات دینی و مشاهده فیلمهای دینی از طریق آن.
. امر به معروف و نهی از منکر نمودن از طریق تلفن همراه با فرستادن پیامک و غیره.

استفاده کردن در آموزش

تلفن همراه در مدارس ، آموزشگاه‌ها و دانشگاه‌ها کاربردهای فراوانی دارد که تعدادی از آنها عبارتند از:
. تبلیغ و اطلاع رسانی دوره‌های جدید به دانش آموزان از طریق پیامک.
. ارسال پیامکهای آموزشی مانند لغات و ترجمه.
. برگزاری نظرسنجی و ارزشیابی دوره‌ها و اساتید با ارسال پیامک.
. امکان ارتباط مستقیم با والدین دانش آموزان و ارائه نمرات و…به آنها.

استفاده کردن در اطلاع رسانی

یکی از خدمات رایج و متداول تلفن همراه، اطلاع رسانی است مانند:
. ارسال پیامک گروهی برای گروهی خاص مانند دانشجویان یک کلاس
. فرستادن پیامهای فوری و اضطراری
. اعلان وقایع روز و فرستادن خبرنامه
. خدمات پاسخ به پرسشهای فرستاده شده به سایت‌های مرجع مانند سایت مراجع تقلید

استفاده کردن در پزشکی

یکی دیگر از کاربردهای تلفن همراه استفاده کردن در امور پزشکی است مانند:
. سیستم نوبت دهی غیرحضوری جهت بیماران بوسیله پیام کوتاه.
. ارسال اطلاعات پزشکی و دارویی به بیمار.
. اعلام جلسات کاری با همکاران و اساتید.
. ایجاد ارتباط سریع و دو طرفه بین بیمار و بیمارستان با کمترین هزینه.
و همچنین در خیلی جاهای دیگر مانند صنعت، تجارت، خبر و... که ذکر همه آنها در اینجا مقدور نیست.

بخش دوم: احکام مربوط به تولیدکنندگان

عدم ضرر رسانی به رقیب

پرسش: گاهی در بازار رقابت برای جذب مشتری و یا فرار از ورشکستگی کارخانه‌ای اقدام به فروش کالایی زیر قیمت تمام‌شده می‌کند و یا یک شرکت داخلی با شرکت خارجی قراردادی ببندد که باعث ضرر و خسارت به تولیدکننده داخلی شودآیا این کار جایز است؟
پاسخ: مفهوم عرفی ضرر یا خسارت را همه می‌دانیم. هر جا که نقصی در اموال ایجاد شود یا منفعت مسلمی از دست برود و باید دانست ضرری موجب مسئولیت مدنی می‌شود که واجد سه شرط اساسی زیر باشد:
۱. ضرر مسلم باشد
۲. ضرر باید مستقیم و بی‌واسطه باشد
۳. ضرر جبران نشده باشد
در این موارد اگر ضرر مستقیم مربوط به اقدام کسی باشد او ضامن است ولی گاهی عدم النفع است و ضرر با عدم النفع تفاوت واضحی دارد مثلاً دو مغازه دار کنار هم رقابت می‌کنند و یکی با مدیریت و تنزل سودش، باعث شود مغازه بعدی سود نکند، در این گونه موارد، کسی ضامن نیست.

اصول اخلاقی

پرسش: آیا برای فروش بیشتر و یا ماندن در بازار تجارت، می‌توان از نرمافزار و بازیهای مناسب فرهنگ غرب استفاده کرد؟
پاسخ: رعایت اصول و قواعد اسلامی مقدم بر سود است و هر آنچه باعث ترویج فرهنگ یا مذهب کفر شود حرام است.
در جامعه اسلامی، افزون بر مردم، حکومت نیز وظیفه دارد جلوی حفظ، نشر و ترویج چیزهایی را که باعث ضلالت مردم می‌شود، بگیرد و با توجه به اینکه همواره افرادی از این حکم سرپیچی کرده و چیزهایی را در جامعه منتشر می‌کنند که باعث اضلال مردم می‌شود، حکومت وظیفه دارد که جبران این تخلف را هم بکند، و به وسیله چیزهایی که مایه هدایت است، آن مشکلات و شائبه‌ها را حل کند و این حکم شرعی و فقهی است، نه سلیقهای. حکومت وظیفه دارد که نگذارد این گناه در جامعه واقع گردد.
بنابراین دولت وظیفه دارد در ساخت نرمافزار و بازیهای اسلامی سرمایه‌گزاری کند و متخصصان فن را به کار گمارد و این خلاء عظیم و خطرناک را پر کند.
امام خمینی (قدس سره) در ضرورت خودباوری و تکیه بر فرهنگ ایرانی اسلامی می‌فرماید: اول چیزی که بر ملت لازم است و بر دانشگاه‌ها لازم است و بر دانشکده‌ها لازم است و بر همه ملت لازم است این است که این مغزی که حالا شده است یک مغز اروپایی یا یک مغز شرقی، این مغز را بردارند، یک مغز انسان خودمانی، انسان ایرانی- اسلامی، همان طور که آنها شستشو کردند مغزهای ما را، مغزهای بچه‌های ما را و به جای مغز خودشان مغز دیگری نشاندند، ما هم حالا عکس العمل نشان بدهیم و شستشو کنیم مغز خودمان و بچه‌های خودمان را و یک مغز اسلامی- انسانی جایش بنشانیم، تا از این وابستگی فرهنگی و وابستگی فکری بیرون بیاییم. اگر ما از وابستگی فکری بیرون بیاییم، همه وابستگی‌ها تمام می‌شود.
رهبری در زمینه فرهنگ می‌فرماید؛ فرهنگ هویّت یک ملّت است. ارزشهای فرهنگی روح و معنای حقیقی یک ملّت است. همه چیز مترتّب بر فرهنگ است.
در زمینهٔ هدایت فرهنگی جامعه. می‌فرماید؛ دولت و مسئولان موظّفند که توجّه کنند به جریان عمومی فرهنگ جامعه؛ ببینند کجا داریم می‌رویم، چه دارد اتّفاق می‌افتد، چه چیزی در انتظار ما است؛ اگر چنانچه مزاحماتی وجود دارد، آنها را برطرف کنند؛ جلوی موانع را، عناصر مخرّب را، عناصر مفسد را بگیرند.

بخش سوم: احکام مربوط به فروشندگان

مبانی محاسبه و قیمت‌گذاری در نظام توزیع کالاها دارای پیچیدگی خاصی است که از سوی کارشناسان وضع می‌شود؛ ولی در معاملات بین فروشنده و خریدار، صورت‌های مختلفی از بیع تحقق می‌گیرد که طرفین معامله لازم است به شرایط آن واقف باشند تا خدای‌نخواسته دچار ربا و بیع باطل نشوند.
بنابراین به‌طور مختصر چند نوع از این معاملات را که امروزه متداول است جهت آشنایی کسانی که اقدام به خریدوفروش تلفن همراه می‌کنند مطرح می‌شود

انواع خرید و فروش

۱. معامله نقد: معاملهای است که پس از آن، طرفین حق دارند جنس و عوض را از یکدیگر مطالبه کنند
۲. معامله نسیه: خریدار می‌تواند جنس را مطالبه کند، اما برای عوض آن (مثل پول) مدت تعیین شده است.
۳. سلف (پیش خرید): مشتری ملزم است عوض را بپردازد که بعد از مدتی جنس را تحویل بگیردمثلاً بگوید: این پول را می‌دهم که ۶ ماه بعد فلان جنس را بگیرم. (عکس نسیه است).
البته هر کدام از این معاملات، اصول و قوانین ویژهای دارد که بدون رعایت آن، معامله باطل است و گاهی ربا، طرفین معامله را تهدید می‌کند.

خیار در احکام دادوستد

خیار: حقّ به هم زدن معامله را «خیار» می‌گویند حق خیار این است که خریدار و فروشنده در شرایطی می‌توانند معامله را فسخ کنند. تدلیس تدلیس: یعنی پنهان کردن عیوب کالا از مشتری
در اصطلاح، «تدلیس» این است که فردی واقعیت را بپوشاند و دیگری را اغفال کند و خسارتی به او بزند. در سه صورت ممکن است نمایان شود:
۱- عیبی پنهان دارد که فروشنده آن را به خریدار نمی‌گوید بلکه ضدّ آن را گوید و از کالا تعریف می‌کند؛
۲- کالا عیب پنهان دارد و فروشنده آن را به خریدار نمی‌گوید؛
۳- عیبی ندارد، امّا فروشنده صفت کمالی را برای آن می‌شمارد که فاقد آن است.
در این موارد، قصد تدلیس، شرط نیست؛ چون این موارد از اموری است که قصد در آن قهری است.
به چند پرسش فقهی در این زمینه توجه کنید:
پرسش: اگر کالا را به‌گونه‌ای تزیین کنندکه باعث جذب مشتری شود؛ مثلاً کالا را در بسته‌بندی‌های عالی و تزیینی یا در معرض نور لامپ‌های پرقدرت، قرار دهند، آیا این کار تدلیس است؟
پاسخ: معیار تشخیص تدلیس، عرف است اگر کالا را به‌گونه‌ای بیارایند که مشتری به خرید او رغبت کند، این تدلیس نیست.
پرسش: گاهی فروشنده می‌گوید این کالا را به چه مبلغی خریده‌ام و به چه مقدار سود می‌فروشم، آیا گفتن قیمت واقعی آن لازم است؟
پاسخ: بهترین معامله، دادوستدی است که خریدار و فروشنده راضی به قیمت آن باشند؛ بی‌آن که خریدار بگوید من این کالا را به چه مبلغی خریده‌ام.
اگر فروشنده عمداً یا سهواً، دروغ بگوید، خرید و فروش صحیح است؛ ولی خریدار حق فسخ دارد.
پرسش: گاهی مشتری کالایی را می‌خواهد بخرد که وصف خاصی دارد اما این صفت خاص هنگام معامله مجهول می‌ماند؛ مثلاً تلفن همراهی را می‌خواهد که فارسی‌ساز داشته باشد اما بعد از خرید آن متوجه می‌شود که فارسی‌ساز ندارد؛ آیا این معامله صحیح است؟
پاسخ: یکی از شروط معامله این است که کالایی که فروخته می‌شود، آن دسته از صفات کالا که در ارزش‌گذاری و تمایل مردم در خرید آن مؤثر است، معین شود. بنابراین اگر این صفت در خرید و تمایل مردم مؤثر است، مشتری حقّ فسخ دارد
پرسش: اگر هنگام معامله، کالا به رؤیت مشتری رسید و خریدار و فروشنده بر قیمت آن توافق کردند. ولی بعد از معامله، مشتری مدعی شد کالا فاقد آن صفتی است که باعث ترغیب خرید می‌شود؛ آیا این ادعا باعث فسخ معامله می‌شود؟
پاسخ: ذکر اوصاف کالا در عقد، برای رفع ابهام از مورد معامله است و بدین‌جهت برای صحت چنین معامله باید تمامی اوصافی که موجب اختلاف قیمت و رغبت خریداران می‌شود ذکر گردد. ابهام بعضی کالاها با دیدن برطرف می‌شود؛ مانند میز، صندلی، تختخواب، ساختمان و امثال آن‌ها
در تلفن همراه اوصاف کیفی، تنها با دیدن ظاهر، مشخص نمی‌شود؛ بلکه بیشتر اوصاف کیفی آن در درون دستگاه نهفته است که باید توسط فروشنده توصیف شود یا مشتری در دستگاه جستجو کند. بنابراین؛ اگر مشخصات گوشی تلفن همراه، هنگام خرید معلوم بوده، معامله صحیح است والا باطل است.

خیار غبن

خیار غین: خیار غبن درجایی است که یکی از دو طرف معامله، کالا را به کمتر از ثمن (قیمت مثل جنس فروخته‌شده) بفروشد یا به بیشتر از آن بخرد. مغبون، خیار فسخ دارد.

زمان استفاده از خیار غبن

پرسش: تا چه زمانی می‌توان از خیار غبن استفاده کرد؟
پاسخ: فردی که حقّ خیار غبن دارد اگر بعد از اطلاع بر غبن معامله را فسخ نکرد، در صورت جهل به‌حکم خیار، خیار او باقی است و در صورت علم به حکم خیار و تصمیم به فسخ، اگر تأخیر در فسخ برای غرضی بوده و موجب ضرری بر غابن نباشد، بازهم خیارش باقی است.
پرسش: گاهی مشتری پیش‌پرداخت به فروشنده می‌دهد که جنسی را به مبلغ معینی برای او تهیه کند؛ ولی هنگام تحویل جنس، فروشنده به علت بالا رفتن قیمت، از تحویل دادن کالا خودداری می‌کند, آیا فروشنده می‌تواند به‌این بهانه که مغبون شده، از تحویل دادن کالا خودداری کند؟
پاسخ: اگر معامله تمام‌شده، فروشنده حق به هم زدن معامله را ندارد و ترقی قیمت بعد از معامله، غبن و ضرر محسوب نمی‌شود.

خیار عیب

هرگاه کالای فروخته شده معیوب باشد، خریدار خیار دارد، یعنی می‌تواند معامله را فسخ یا آن را امضا کند و ارش بگیرد. چنان که در صورت معیوب بودن بهای پرداختی، فروشنده نیز حقّ خیار پیدا می‌کند .
پرسش: اگر مشتری در کالا تصرف کرد، آیا در صورت معیوب بودن کالا، خیار فسخ دارد؟
پاسخ: تصرّف، قبل از آشکار شدن غبن، اسقاط خیار نمی‌کند و خیار برای مغبون ثابت است.
پرسش: اگر فردی پس از خرید جنسی، متوجه اختلاف زیاد قیمت آن جنس در بازار شود، آیا می‌تواند تفاوت قیمت را از فروشنده مطالبه کند؟
پاسخ: اگر محرز شود که یکی از طرفین معامله، مغبون شده است، می‌تواند معامله را فسخ نماید و حقّ دیگری ندارد.

گارانتی (Guarantee)

گارانتی یا ضمانت‌نامه، تعهدی کتبی است که سازنده‌ی کالا متعهد می‌گردد اگر کالا در مدت‌زمان معینی که در ضمانت‌نامه قید گردیده، دچار نقص یا ایرادی (بنا به تشخیص کارشناسان شرکت) گردد، رایگان آن را تعمیر کند.

وارانتی (Warranty)

وارانتی یا تضمین قطعات، تعهدی کتبی است که در آن سازنده کالا متعهد می‌گردد اگر بعد از اتمام گارانتی، دستگاه دچار نقص فنی گردد، قطعه آن را در عوض دریافت هزینه و اجرت تعمیردر اختیار بگذارد.
پرسش: گارانتی از چه زمانی شروع می‌شود؟
پاسخ: سه زمان برای شروع گارانتی وجود دارد:
۱. زمانی که در شماره سریال کالا یا کارت ضمانت قیدشده است.
۲. هنگام خرید، فروشنده با ارائه برگ خرید و قید تاریخ، زمان گارانتی را تعیین می‌کند.
۳. فروشنده دستگاه را در محل نصب می‌کند و دفترچه ضمانت را تحویل دهد.
پرسش: اگر در معامله، فقط تضمین (گارانتی) تعمیر و تعویض وجود داشت و مشتری پس از معامله، عیبی در کالا دید، آیا مشتری حقّ فسخ معامله را دارد؟
پاسخ: شرط ضمنی عقد، سالم بودن کالاست یعنی معامله بر اساس صحت کالا منعقد می‌شود و گارانتی یعنی اگر کالا در مدت‌زمان معینی که در ضمانت‌نامه قیدشده، دچار نقص یا ایرادی شد، توسط شرکت مربوطه تعویض یا تعمیر شود بنابراین؛ اگر از اول معیوب بوده، خریدار حقّ فسخ معامله را دارد.
پرسش: مدت‌زمانی که مشتری به‌واسطه وجود عیب در کالا، می‌تواند برای فسخ معامله رجوع کند چقدر است؟
پاسخ: فاصله‌ی مشخصی اعتبار ندارد. هر وقت ثابت شود که غبن بوده و سایر شرایط خیار هم موجود است حق فسخ ثابت است
پرسش: در بعضی مغازه‌ها تابلویی نصب می‌کنند که جنس فروخته‌شده پس گرفته نمی‌شود، آیا این نوشته دلیل بر اسقاط خیار عیب است؟ یعنی اگر جنس معیوب بود، مشتری حقّ فسخ ندارد؟
پاسخ: این تابلو در مورد اقاله معامله است، اقاله یعنی فسخ عقد از ناحیه هر دو طرف.
توضیح مطلب:
در معاملات گاهی هر دو طرف پشیمان می‌شوند در این صورت فسخ و اقاله معامله معلوم است زیرا هر دو طرف همان طوری که با اراده خود معامله‌ای را انجام داده‌اند، با اختیار خود آن را به هم می‌زنند.
دراغلب موارد، فقط مشتری پشیمان می‌شود و فروشنده می‌گوید مالی که فروخته شد پس گرفته نمی‌شود؛ و بعضیها به صورت تابلو، این جمله را در مغازهٔ خود نصب می‌کنند،در واقع فروشنده با گذاشتن این تابلو به مشتری می‌گوید که اقاله را رد می‌کند. هر چند در روایات رسیده از اهلبیت (علیهم السلام) برای پذیرفتن اقاله پاداش اخروی زیادی بیان شدهاست.که چند مورد آن بیان می‌شود.
امام صادق (علیه السّلام) فرمود: قَالَ: أَیُّمَا عَبْدٍ أَقَالَ مُسْلِماً فِی بَیْعٍ- أَقَالَهُ اللَّهُ عَثْرَتَهُ یَوْمَ الْقِیَامَه‌ی
«هر عبدی که استقالهٔ مسلمانی را پذیرفته و معامله را اقاله کند، خداوند در روز قیامت استقالهٔ او را نسبت به لغزشهای او پذیرفته و اقاله می‌کند.»
و در حدیث دیگر از امام صادق (علیه السّلام) وارد شده است که: أَرْبَعَه‌ی یَنْظُرُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَیْهِمْ یَوْمَ الْقِیَامَه‌ی مَنْ أَقَالَ نَادِماً أَوْ أَغَاثَ لَهْفَانَ أَوْ أَعْتَقَ نَسَمَه‌ی أَوْ زَوَّجَ عَزَباً.
«خداوند بزرگ در قیامت به چهار دسته نظر محبت و رحمت خواهد داشت:
۱- کسی که معاملهٔ پشیمانی را اقاله کند. ۲- کسی که به کمک بیچاره‌ای بشتابد. ۳-کسی که بنده‌ای را آزاد کند. ۴- کسی که مجردی را تزویج کند.»
پرسش: اگر فردی چند دستگاه تلفن همراه به صورت عمده بخرد و بعد متوجه شود یکی از آنها معیوب است، آیا مشتری حقّ دارد تمام آنها را پس بدهد و کل معامله را فسخ کند؟
پاسخ: (خیار تبعّض صفقه) دارد. اگر بخشی از کالای فروخته‌شده به علّتی، همچون معیوب بودن یا ملک دیگری بودن، صلاحیت معامله را نداشته باشد، خریدار می‌تواند معامله را به هم بزند
در ماده ۴۴۱ قانون مدنی آمده است: خیارتبعض صفقه وقتی حاصل می‌شود که عقد بیع نسبت به بعض مبیع، به جهتی از جهات باطل باشد. در این صورت مشتری حق خواهد داشت بیع را فسخ نماید یا به نسبت قسمتی که بیع واقع‌شده است قبول کند.و نسبت به قسمتی که بیع باطل بوده است ثمن را استرداد کند.
پرسش: اگر فروشنده هنگام فروش تلفن همراه، باطری اصلی آن را عوض کند و به‌جای آن باطری دیگری که کیفیتش پایین‌تر است در آن قرار دهد؛ آیا مشتری حق فسخ دارد؟
یکی از موارد غش در معامله، موردی است که کالایی را به جای کالای دیگر تحویل دهد که در ماهیت با هم تفاوت دارند و اگر این ماهیت مقوّم مبیع است بیع باطل است و اگر مقوّم مبیع نیست، مشتری حق فسخ دارد.

فروش کالای سوخته

پرسش: تعمیرکار کالایی را به‌عنوان اسقاطی و سوخته می‌خرد ولی می‌داند که قابل تعمیر است و آن را تعمیر می‌کند و می‌فروشد آیا این کار جایز است؟
پاسخ: اگر دروغ گفته باشد، جایز نیست چون یکی از کسبهای حرام، کسب از طریق کذب و دروغ است

کپی و تکثیر نرمافزار

پرسش: آیا تولید نرم‌افزار حقّی برای تولیدکننده‌ی آن ایجاد می‌کند؟
پاسخ: امام خمینی(ره): آنچه که متعارف شده از ثبت صنعت برای مخترع آن و منع دیگری از تقلید و تکثیر آن، شرعا اثری ندارد
مقام رهبری،آیت الله خامنهای: احوط این است که در نسخه برداری و تکثیر نوارهای کامپیوتری که در داخل تولید شده است، حقوق صاحبانشان از طریق کسب اجازه از آنان رعایت شود و در مورد خارج کشور، تابع قرارداد است
آیت الله مکارم شیرازی: تمام افرادی که جان و مال آنها محترم است، حقّ امتیازات آنها نیز محترم است.

مقدار سود حلال

پرسش: معیار محاسبه‌ی میزان سود حلال چیست؟
در مقدار سود، حدّومرزی نداریم؛ ولی دو ملاک برای تعیین قیمت می‌توان ارائه کرد:
۱. گران‌فروشی در آن صادق نباشد و انصاف رعایت شود
۲. بر اقتصاد مسلمانان ضرر و لطمه نزند.
پرسش: گاهی به دلیل چانه زدن بسیار مشتری، فروشنده قیمت کالا را مقداری بالا می‌برد و هنگام فروش، به اسم تخفیف،آن را به قیمت واقعیاش می‌فروشد، آیا این کار جایز است؟
پاسخ: فی حد ذاته جایز است هرچند مکروه است
پرسش: گاهی گرانی به‌صورت موج در بازار به وجود می‌آید که فروشنده اگر گران نفروشد دیگر قدرت خرید نخواهد داشت، آیا گران فروختن جایز است؟
پاسخ: اگر این موج گرانی توطئه‌ی دشمن برای بازار مسلمانان است و می‌خواهد به اقتصاد مسلمانان لطمه بزند گرانفروختن جایز نیست، ولی اگر قیمت متعارف بازار باشد و قیمت فعلی جنس است اشکال ندارد
پرسش: برخی فروشندگان قیمت گوشی را پایین می‌آورند تا مشتری جنس را بخرد ولی در عوض قیمت نرم‌افزارها را بالا می‌برد یا نرم‌افزارهایی که غیرضروری هستند به‌عنوان ضروری به مشتری می‌فروشد، آیا این کار جایز است؟
پاسخ: هر نوع دروغ و کلاهبرداری جهت فروش کالا جایز نیست و در صورتی که به حد اجحاف به مشتری نرسد، مانعی ندارد.

معامله اینترنتی

پرسش: آیا معامله به‌صورت اینترنتی صحیح است یا خیر؟
پاسخ: اگر شروط بیع را داشته باشد، صحیح است..
پرسش: در معاملات اینترنتی، گاهی جنس خریداری‌شده توسط پیک ارسال می‌شود و بین راه آسیب می‌بیند یا تلف می‌شود ضامن کیست؟
پاسخ: طبق قاعده فقهی؛ قبل از رسیدن کالا به دست مشتری اگر مبیع، معیوب یا از بین برود؛ فروشنده ضامن است. چون با از بین رفتن کالا، معامله از هنگام تلف فسخ می‌شود؛ بنابراین اگر فروشنده در نگهداری کالا کوتاهی کرده باشد،مثلاً در نوع بسته بندی و انتخاب شرکت حمل و نقل دقت نکرده باشد، ضامن است و باید جبران کند.
و اگر هیچ اهمال و کوتاهی صورت نگرفته، بلکه به بلای آسمانی، کالا معیوب و یا از بین رفته باشد، با توجه به پرداخت هزینه بستهبندی، ارسال و انتخاب نوع مراسله توسط مشتری، این معنی را می‌رساند که تا این اندازه رساندن، با رضایت مشتری بوده، و این به منزله رسیدن جنس است، احتیاطاً مصالحه نمایند.

فروش کالا قبل از قبض

پرسش: آیا پس از خریدن کالا، می‌توان آن را قبل از تحویلگرفتن، به دیگران فروخت؛ مثلاً اینترنتی خرید و اینترنتی فروخت؟
پاسخ: اگرکالا عین است، فروش آن قبل از تحویلگرفتن، جایز است؛ اگر معامله، سلف(پیشفروش) است، فروش آن قبل از مدت معین‌شده برای تحویلگرفتن کالا، جایز نیست.

معامله با افراد نابالغ

پرسش: گاهی اقتضای شغلی ایجاب می‌کند که یکی از دو طرف معامله، غیر بالغ باشد، آیا معامله اشکال دارد؟
پاسخ: درصورتی‌که در این‌گونه معاملات، غیر بالغ به‌منزله‌ی واسطه در مبادله‌ی عوضین(کالا و پول) باشد، مانعی ندارد و میزان تا حدّی است که عنوان واسطه بر او صدق کند. معامله با بچه‌ی نابالغ، باطل است، حتّی اگر ولی به او اجازه داده باشد؛ مگر این‌که طرف معامله، ولیّ طفل باشد و طفل وسیله‌ی رساندن پول به فروشنده یا جنس به خریدارباشد.

فروش کالای نجس شده

پرسش: آیا فروش تلفن همراه نجس شده که قابل‌تطهیر نیست جایز است؟ آیا اعلان نجس بودن تلفن همراه واجب است؟

پاسخ: شئ نجس از جهت امکان تطهیر، به دو صورت است:
۱. در حال نجاست، منفعت حلالی ندارد؛ مانند دارویی که نجس شده و منفعت آن منحصر در شرب است، و شرب نجس هم در غیر موارد ضرورت، حرام است؛بنابراین معامله صحیح نیست.
۲. در حال نجاست منفعت حلال دارد؛ بنابراین معامله جایز است.
و اگر قابل تطهیر باشد؛معامله جایز است، و اگر فروشنده بداند که خریدار، آن را در خوردن و آشامیدن استعمال می‌کند؛ باید نجاستش را به او بگوید.

خرید و فروش تلفن همراه با روکش طلا

پرسش: آیا خریدوفروش تلفن همراهی که تزیین به طلا شده جایز است؟
پاسخ: پوشیدن طلا، خواه حلقه‌ی انگشتری باشد یا غیر آن، برای مردان مطلقاً حرام است؛ هرچند به‌قصد زینت نباشد و از دید دیگران مخفی باشد. بنابراین، پوشیدن طلا برای مردان جایز نیست ولی در مورد وسایلی که صدق پوشیدن نمی‌کنند، ملاک صدق زینت است، مثل اسلحه شکاری که روکشی از طلا داشته باشدکه بنابر فتوای مراجع تقلید، آیت الله سیستانی، آیت الله مکارم، آیت الله صافی : اگر زینت باشد جایز نیست.

فروش نقد و نسیه

پرسش: اگر در معامله نسیه، زمان پرداخت پول مشخص نباشد؛ آیا معامله صحیح است؟
پاسخ: امام خمینی(قدس سره) : اگر مدت به طور دقیق تعیین نشود و نسیه معامله شود، معامله باطل است.
آیت الله بهجت : در نسیه باید زمان مشخص باشد و اگر مدت تعیین نشود، معامله حالّ است و فروشنده هر وقت بخواهد می‌تواند مطالبه کند.

معاملات سَلَف

پرسش: آیا فروش کالایی که هنوز در کارخانه تولید نشده جایز است؟ مثلاً شرکتی تبلیغ کالایی را می‌کند که به‌زودی روانه بازار می‌کند و مشتری به فروشنده سفارش خرید کالا را به‌صورت بیع سلف می‌دهد، آیا این معامله جایز است؟
پاسخ: اگر مشتری پول را بقصد تملیک به بایع داده و بایع هم بقصد تملک پول را دریافت نموده باشد، معامله صحیح است.
پرسش: اگر خریدار گوشی تلفنی را خرید و از فروشنده بخواهد که جنس را برایش نگهداری کند، فروشنده تا چه زمانی باید آن را نگهدای کندد؟
پاسخ: اگر مشتری پول جنسی را که نقد خریده تا سه روز ندهد و فروشنده هم جنس را تحویل نداده باشد، و اگر مشتری شرط نکرده باشد که دادن پول را تأخیر بیندازد و شرط تأخیر جنس هم نشده باشد، فروشنده می‌تواند معامله را به هم بزند (خیار تأخیر).

تغییر بسته بندی کالا

پرسش: گاهی کالا از حالت بسته‌بندی اولیه درکارخانه، خارج می‌شود، آیا جایز است ظاهرش را مانند پلمپ کارخانه کرد و به همین عنوان فروخت؟
پاسخ: یکی از موارد حرام در معاملات ، غش در معامله است یعنی هر معاملهای که در ثمن و مثمن فریب و خدعهای باشد.
بنابراین اگر کالا صدق مال مغشوش نکند، و یا تصرف در بسته بندی مشهود باشد، معامله آن با همان عنوان اشکال ندارد

بخش چهارم: احکام تعمیرکاران

تعیین دستمزد

پرسش: قیمت تعمیرات گوشی بر چه مبنایی است؟
پاسخ: قیمت‌گذاری انواع تعمیرات در کشور، غالباً توسط اتحادیه‌ها صورت می‌گیرد و هر منطقهای هم قیمت خاص خود را دارد؛ ولی ملاک و معیار کلی قیمت‌گذاری در هر تعمیری، بستگی به مدت‌زمانی که تعمیرکار برای آن‌وقت می‌گذارد و سختی کار و میزان ریسک و خطر خراب شدن گوشی، تعیین می‌شود.
پرسش: آیا تعمیرکار با بازکردن گوشی و نظر کارشناسی دادن، بدون اینکه تعمیری صورت انجام دهد، تعمیرکار مستحق اجرت می‌شود؟
پاسخ: هرگاه کسی بر حسب امر دیگری اقدام بعملی نماید عامل، مستحق اجرت عمل خود، خواهد بود.
در اجارهٔ خود انسان برای کار؛ کارگر، استحقاق اجرت مثل کارش را دارد

ضامن بودن تعمیرکار

پرسش: آیا تعمیرکاری که گوشی تلفن را خراب کرده، ضامن است؟
پاسخ: هرگاه صنعتگر چیزی را که گرفته ضایع کند ضامن است.

نگاه به‌عکس و فیلم

پرسش: آیا نگاه کردن به عکس و فیلم خصوصی داخل گوشی برای تعمیرکار جایز است؟
پاسخ: عکس و فیلم جزء حوزه زندگی هر فردی است که انتظار دارد دیگران بدون رضایت او، به آن قلمرو وارد نشوند،نگاه و نظارت نکنند، به اطلاعات آن دسترسی نداشته باشند؛ و اطلاعات داخل تلفن-همراه، عکس، فیلم، جزء این قلمروست.
بنابراین نگاه کردن به‌عکس و فیلم خصوصی، بدون اجازه صاحب آن، ورود به حریم خصوصی افراد است و حرمت آن عقلاً و عرفاً وشرعاً بر کسی پوشیده نیست و آیه ۱۲ سوره حجرات که می‌فرماید: تجسس نکنید شامل این مورد هم می‌شود و روایات متعددی وارد شده که نهی می‌کند از ورود به حریم خصوصی افراد مانند روایت امام صادق (علیه السلام) از رسول خدا(صلی الله علیه و آله وسلم) که می-فرماید: «نَهَی أَنْ یطَّلِعَ الرَّجُلُ فِی بَیتِ جَارِهِ» رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) نهی کرد که کسی به خانه‌ی همسایه‌ی خودش سرک بکشد.
و همچنین می‌فرماید: مَلْعُونٌ مَنِ اطَّلَعَ عَلَی جَارِهِ در اینجا از تصرف در حریم خصوصی دیگران به معنای اطلاع و آگاهی از آن نهی شده است. اطلاع و آگاهی نوعی تصرف است.
اما چرا سرک کشیدن به خانه همسایه، حرام است؟ چون ممکن است، شخص اموری در خانه خود نگهداری کند که مایل نیست دیگران باخبر شوند، یا در حال خاصّی باشد که نمی‌خواهد کسی او را در آن وضعیت مشاهده کند.
ممکن است این حکم شامل همه مکانهایی که خصوصیتی مانندخانه دارند، بشود؛ بنابراین اطلاعات خصوصی درون تلفن همراه، یکی از مصادق مسائل خصوصی است که باید از نگاه کردن بدون اجازه صاحبش اجتناب کرد.
و اما نگاه به عکسو فیلم و...
نگاه کردن به هر چیزی یا هر کسی به قصد لذّت جنسی با خوف افتادن در گناه حرام است.

تعویض قطعات تلفن همراه با قطعات کهنه

پرسش: یکی از کارهایی که در تعمیرات گوشی صورت می‌گیرد این است که قطعه خراب را با قطعه کارکرده و دست‌دوم تعویض می‌کنند و هزینه‌ی قطعه نو را از مشتری می‌گیرند، آیا این کار جایز است؟
پاسخ: غشّ در معامله،حرام است، یعنی فروختن جنسی که با چیز دیگر مخلوط شده، در صورتی که معلوم نباشد و فروشنده هم به خریدار نگوید
یکی از موارد غش در معامله، ذکر صفت مرغوب فیه برای جنسی که این صفت را ندارد، مثلاً فروختن جنس کهنه را به جای جنس نو، اگر از مشتری پنهان کند در حکم غش در معامله است و اگر آن صفت مقوم کالا باشد، معامله باطل و اگر مقوم نباشد مشتری حق فسخ دارد.

اجناس کهنه به جای نو

پرسش :آیا می توان اجناس کهنه را رنگ کرد، به گونه‌ای که ظاهر و باطن آن با جنس نو تفاوتی نکند و آن را به جای جنس نو به مشتری فروخت؟
پاسخ: اگر غشّ در معامله شود، جایز نیست.

اجناس جای مانده از مشتری

پرسش: حکم وسیلهای که از مدّتها پیش جهت تعمیر در نزد تعمیرکار می‌باشد و برای تحویل گرفتن آن هیچ اقدامی نشده است، چیست؟
چنانچه صاحبانش را می‌شناسد باید به آنها برگرداند و اگر نمی‌شناسد، باید تحقیق کند، هرگاه از پیدا کردن صاحبانش مأیوس گردد می‌تواند آن را بفروشد و قیمت آن را به فقیر بدهد.
بهترین کار این است که تعمیرکاران به افراد رسید بدهند و شماره تلفن هم بگیرند. البته این کار واجب نیست ولی کار خوبی است و از زحمت و مشقت پیدا کردن صاحب مال جلوگیری می‌کند.

تأخیر در تحویل دادن کالا به مشتری

پرسش: اگر تعمیرکار گوشی را در زمان تعیین‌شده تحویل ندهد، آیا مشتری حقّ فسخ دارد؟ اگر به مشتری از بابت این تأخیر ضرری برسد، آیا تعمیرکار ضامن است؟
پاسخ: اگر در ضمن عقد، شرط کرده باشند که مشتری در زمان خاصی گوشی را تعمیر کند وتحویل بدهد، اگر تعمیرکار در آن زمان، گوشی را تحویل ندهد، مشتری به‌عنوان خیار تخلف شرط، حقّ فسخ دارد.
بنابر ماده ۲۲۱ قانون مدنی، تعهد به جبران خسارت، چه بر اساس تصریح در قرارداد، چه بر اساس آنچه عرف رایج مقرر می‌داند و چه در مواردی که قانون الزام کند، قابل مطالبه است؛ مشروط به اینکه طرف تعهد قرارداد، تعهدی را مبنی بر انجام یا عدم انجام کاری برعهده‌گرفته باشد.

بخش پنجم: احکام مصرف‌کنندگان

شارژ تلفن همراه از برق اماکن عمومی

پرسش: آیا شارژ تلفن همراه از برق اماکن عمومی، مانند مساجد، بیمارستانها، اشکال دارد؟
پاسخ: استفاده از برق مسجد برای کارهای شخصی جایز نیست
البته در بعضی از مکان‌های عمومی اجازه می‌دهند؛ حتی محلی برای شارژ گوشی در نظر می‌گیرند، ولی برای استفاده از برق مکان‌هایی که نمی‌دانیم اجازه دادهاند یا خیر، باید اجازه گرفت.

فیلم‌برداری از حوادث

پرسش: آیا فیلم‌برداری از اتفاقات و حوادثی که برای مردم می‌افتد جایز است؟
پاسخ: در اسلام، یک قاعده کلی به نام قاعده «اصاله‌الحِلّ» وجود دارد. بر اساس این قاعده، تا زمانی که در شرع، دلیلی بر حرمت عملی نداشته باشیم؛ انجام آن عمل، حلال و جایز است؛ یعنی اصل اولیه در مورد هر عملی، حلّیت است؛ مگر آن که خلاف آن ثابت شود؛ البته تشخیص این مورد، بر عهده‌ی فقیه است و در نتیجه، درباره‌ی بسیاری از اکتشافات، مشاغل و فنون جدید، وقتی از فقیهی پرسش می‌شود، وقتی دلیلی بر حرمت آن نیافت، جواب می‌دهد که «فی‌نفسه حلال است»؛ یعنی تا زمانی که حرام دیگری در ضمن آن واقع نشود، مشکلی ندارد. عکاسی هم جزء همین مقوله است؛ یعنی اصل عکاسی یا فیلم‌برداری، به خودی خود، حلال است؛ اما مهم، توجه در جزئیات و ریزه‌کاری‌های آن است.
اصل عکاسی، نیاز به رضایت افراد ندارد؛ اما اگر عکاسی، بدون اجازه که موجب اذیت افراد شود یا عکاسی از مکان‌های خصوصی افراد، مصداق تصرف در ملک آنها باشد، یا به قصد عیبجویی و انتشار آن باشد، جایز نیست حکم چاپ و تکثیر عکس هم همین است.
البته عکاسی از برخی مکان‌های دولتی و مراکز نظامی و... که بر اساس مقررات، ممنوع اعلام شده، به خاطر زیر پا گذاشتن قانون و مقررات، جایز نیست.

تصویربرداری از حریم خصوصی دیگران

پرسش: آیا تصویربرداری از منازل دیگران و انتشار آن، جایز است؟
پاسخ: ورود به حریم خصوصی اشخاص بدون اجازه، شرعاً جایز نیست، اگر چه عنوان تجسّس بر آن منطبق نباشد؛ و گرفتن فیلم و عکس و مانند آن به صورت مخفیانه، شرعاً حرام و انتشار آن حرام دوم است.

ضبط صدای دیگران بدون اجازه

پرسش: آیا ضبط کردن صدای دیگران (بدون قصد هیچگونه استفاده سوء) نیازمند کسب اجازه و دادن اطلاع است؟ در مورد عکس و فیلم چطور؟
پاسخ: موارد مختلف است، اگر صحبت و حضور در جلسه عمومی و در ملأ عام نباشد، ضبط صدا و برداشتن عکس و گرفتن فیلم بدون اجازه طرف جایز نیست.

تفتیش وسایل فرزند

پرسش: آیا پدر و مادر اجازه دارند وسایل شخصی فرزندشان را تفتیش کنند؛ مانند تفتیش محتویات گوشی؟
پاسخ: اگر فرزند نابالغ باشد اشکال ندارد، و در صورت بلوغ اگر احتمال امر مهمی را می‌دهند که با سرنوشت فرزند ارتباط دارد و درصدد هدایت و نجات او باشند در این صورت پدر می‌تواند تفتیش کند.

عقد و طلاق پیامکی

پرسش: آیا عقد و طلاق پیامکی صحیح است؟
پاسخ: در عقددائم و موقت باید صیغه خوانده شود. بنابراین،عقد، پیامکی صحیح نیست.
و در طلاق هم باید صیغه‌ی طلاق با لفظ عربی صحیح خوانده شود و دو مرد عادل آن را بشنوند، بنابراین، در طلاق پیامکی هم صحیح نیست.

سلام و جواب پیامکی

پرسش: آیا جواب سلام پیامکی واجب است؟
پاسخ: در وجوب پاسخ به سلام کتبی یا با واسطه اختلاف است.
رهبری آیت الله خامنهای می‌فرماید: احتیاط در جواب دادن است.
آیت الله مکارم می‌فرماید: در صورتیکه تولید مزاحمتی نکند، سلام را باید پاسخ گفت مگر اینکه ثابت شود او قصد جدّی برای سلام ندارد.
آیت الله تبریزی می‌فرماید: واجب نیست.

قول و قرار پیامکی

پرسش: آیا عمل به قول و قرار پیامکی واجب است؟
خلف وعده دو صورت دارد
۱. در مورد وعدهای که می‌دهد، می‌داند تخلف می‌کند، این کذب و دروغ محسوب می‌شود.
۲. در مورد وعدهای که می‌دهد، نمی‌داند تخلف می‌کند، این کذب و دروغ محسوب نمی‌شود.

پیامک دروغ به قصد شوخی

پرسش: آیا ارسال پیامکی دروغ به قصد شوخی جایز است؟
پاسخ: ارسال پیامک دروغ به صورت شوخی دو صورت دارد:
۱. گاهی خبری خلاف واقع را پیامک می‌کند و مقصودش این است که افراد را بخنداند، در این اخبار، هزل و شوخی وجود ندارد بلکه دروغی گفته است و مسلماً حرام است.
۲. خبر کذب داده نمی‌شود، بلکه خود کذب، شوخی و هزل است؛ مثل لطیفه و متلهایی (جُک) که بین مردم متداول است، این نوع از هزل، حرام نیست.

برداشت از حساب کاربران جهت دریافت پیامک

پرسش: آیا شرکت مخابرات جهت ارسال پیامک تبلیغاتی می‌تواند مبلغی از حساب کاربرانی که پیامک را دریافت می‌کنند، برداشت کند؟
بدون جلب رضایت کاربران برای دریافت پیامک تبلیغاتی، برداشت پول به هر عنوانی که باشد، جایز نیست.

کاربردهای نامشروع

قمار

مسابقات پیامکی
نوعی مسابقه وجود دارد به نام مسابقات پیامکی. این مسابقات در قالب پرسش و جواب برگزارمی شود. روال کار در اینگونه مسابقات بدین گونه است که افراد، با جواب دادن به پرسشی که اصولاً خیلی آسان طرح می‌شود؛ وارد مرحله قرعهکشی مسابقه می‌شوند. محل تأمین هزینه‌های جوایز برندگان اینگونه مسابقات معمولاً از شرکت‌کنندگان اخذ می‌شود که باعث می‌شود مسابقه به قمار تبدیل شود.
اگر هزینه جوایزی که به برندگان اهدا می‌شود از محلی غیر از پول شرکتکنندگان در مسابقه باشد، به نظر می‌رسد شرکت در این مسابقات مشکل شرعی ندارد؛ اما معمولاً هزینه‌های جوایز از محل هزینه‌ی پیامک‌ها تأمین می‌شود که باعث عدم جواز شرکت در این مسابقات می‌شود.
مسابقات قرعه‌ای (بخت‌آزمایی)
اساس شکل‌گیری مسابقات قرعهای ، احتمال است. شرکت‌کنندگان در این مسابقات به مهارت و فعالیت خاصی نمی‌پردازند؛ بلکه با پرداخت مقداری هزینه، شانس و اقبال خود را امتحان می‌کنند. بخت‌آزمایی که در اصطلاح انگلیسی به آن «لاتاری» گفته می‌شود، نوعی قمار دسته‌جمعی است که به علت جذابیت جوایز آن، در حال گسترش روزافزون است.
گاهی برگزارکنندگان این مسابقات برای تطهیر این نوع فعالیت، به‌صورت نمادین اقدام به اعمال عام‌المنفعه و خیرخواهانه می‌کنند که باعث از بین رفتن حرمت بخت‌آزمایی و قمار نمی‌شود؛. چون ماهیت این مسابقات، همان بلیت بخت‌آزمایی است.

پیش‌بینی مسابقات ورزشی

در برخی سایت‌های پیش بینی مسابقات ورزشی که در حال گسترش روزافزون است، افراد با عضو شدن و پرداخت مبالغی قادر به پیش‌بینی مسابقات ورزشی، به‌خصوص مسابقات فوتبال می‌شوند. معمولاً در این‌گونه پیش‌بینی‌ها که به‌صورت هفتگی، ماهیانه و سالیانه برگزار می‌شود،افراد شرکت کننده درمسابقه به پیش بینی نتایج بازیهای لیگ‌های داخلی و خارجی می‌پردازند.
شیوه‌ی عملکرد این سایت اینگونه است که افراد با پرداخت مبالغی به پیش‌بینی مسابقات می‌پردازند.و در صورت درست حدس زدن نتیجه‌ی مسابقه، در لیست قرعه‌کشی قرار می‌گیرند.
شرط‌بندی در مسابقات به این صورت که طرف‌های مسابقه قرار بگذارند هر کس بازنده شد چیزی را به برنده بدهد یا کاری برای او انجام دهد، چنین شرط‌بندی حرام است، همچنین اگر تماشاگران با همدیگر شرط‌بندی کنند حرام است. این حرمت برای شرکت‌کننده‌های مسابقات اسب‌دوانی و تیراندازی استثنا شده است. اگر دولت، ارگان، مؤسسه یا شخص سومی به‌عنوان هدیه، یا عنوان دیگر،جایزهای به برنده بدهد، مسابقه، شرط‌بندی نیست و اشکالی ندارد. اما اگر ابتدا، مبلغی جهت انجام هزینه‌های مسابقه از طرفین مسابقه گرفته شود و بخشی از جایزه ازآن تأمین گردد، چون جایزه از اموال بازنده گرفته‌شده، شرط‌بندی و حرام است.
کسانی که وارد سایت می‌شوند و مبلغی پرداخت کرده و نتیجه مسابقات را پیش‌بینی می‌کنند؛ اگر نظر صحیح بدهند، مبلغی دریافت می‌کنند، مرتکب شرط‌بندی حرام شدهاند.و دادن مبلغی به مؤسسات خیریه توجیهی برای انجام دادن کار حرام نیست.

مجازات قماربازان دایرکنندگان قمارخانه

شماری از مواد قانون مجازات اسلامی در جرم قمار، عبارت‌اند از:
ماده ۷۰۵
قماربازی با هر وسیله‌ای ممنوع و مرتکبین آن به یک تا شش ماه حبس و یا تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم می‌شوند و در صورت تجاهر به قماربازی به هر دو مجازات محکوم می‌شوند.
ماده ۷۰۶
هر کس آلات و وسایل مخصوص به قماربازی را بخرد یا حمل یا نگهداری کند به یک تا سه ماه حبس یا تا پانصد هزار تا یک‌میلیون و پانصد هزار ریال جزای نقدی محکوم می‌شود.
ماده ۷۰۸
هر کس قمارخانه دایر کند یا مردم را برای قمار به آنجا دعوت نماید به شش ماه تا دو سال حبس و یا از سه میلیون تا دوازده میلیون ریال جزای نقدی محکوم می‌شود.
ماده ۷۰۹
تمام اسباب و پول‌های متعلق به قمار، حسب مورد، معدوم یا به‌عنوان جریمه ضبط می‌شود.

فتوای مراجع تقلید درباره‌ی پیش بینی نتایج جام جهانی فوتبال

آیت الله صافی گلپایگانی:
به نظر این جانب، پول گرفتن در مقابل پیش‌بینی مسابقات، اکل مال به باطل است و جایزه نیست.
مقام رهبری آیت الله خامنهای:
این عمل که افرادی با پرداخت پول در مسابقه شرکت نموده و به افرادی که صحیح پاسخ داده‌اند، مبلغی پرداخت شود، حکم برد و باخت را دارد و جایز نیست.
آیت الله مکارم شیرازی:
اگر از شرکت‌کنندگان در مسابقه پولی نمی‌گیرند، بلکه برگزارکنندگان مسابقه به برندگان جایزه می‌دهند، گرفتن جایزه اشکال ندارد.
لازم به ذکر است که لازمه شرکت در مسابقات، فرستادن پیامک و پرداخت هزینه‌ی پیامک است.
اگر جوایز از اموال بازنده تهیه شود و به برنده داده شود، حرام است .

ارتباط پیامکی با نامحرم

پرسش: آیا ارتباط پیامکی با نامحرم اشکال دارد؟
قبل از هر چیز توجه به چند نکته لازم و ضروری است
۱. یکی از غرایز قوی در انسان شهوات جنسی است که اگر طغیان و سرکشی کند، کنترل آن ناممکن یا مشکل خواهد بود.
۲. بروز و ظهور و غلبه غریزهٔ شهوانی در انسان به صورت پلکانی و تدریجی است، و به تعبیر قرآن کریم شیطان از طریق سیاست گام به گام به هدف خود می‌رسد.
به همین جهت جلوگیری از وسوسه‌های شیطانی در ابتدای امر و قدم اوّل آسان است چون هنوز موقعیت شیطان و غرایز شهوانی ضعیف است، ولی اگر فردی در قدم اول از شیطان و هوی و هوس تبعیت کند، موقعیت خود را در مقابله با آنها تضعیف نموده و باعث تقویت نیروهای شیطانی و غرایز شهوانی خواهد شد. و در آن صورت مقاومت مشکل تر خواهد شد. به عبارتی همیشه پیش گیری راحت تر از درمان است.
نتیجه این که بهتر است از رابطه داشتن با نامحرم اجتناب کرد.
استفتایی که از دفتر مراجع عظام در این زمینه شده ، به شرح ذیل است:
۱. چت کردن با جنس مخالف و رد و بدل کردن صحبت‌های معمولی چه حکمی دارد؟
همه مراجع: در صورتی که خوف فتنه و کشیده شدن به گناه وجود داشته باشد جایز نیست.
۲. شوخی کردن با نا محرم چه حکمی دارد؟
همه مراجع: اگر با قصد لذت (جنسی) باشد و یا بترسد به گناه بیفتد، جایز نیست.
تذکر نکته‌ای در پایان ضروری است:
آن چه بیان شد یک حکم کلی است و از این جهت فرقی بین انواع شوخی( شوخی از طریق چت و پیام کوتاه و...) و بین انواع نامحرم‌ها (هم کلاسی‌ها و غیر آن)، وجود ندارد یعنی؛ اگر شوخی با نامحرم، به قصد لذت باشد یا خوف فتنه و کشیده شدن به گناه وجود داشته باشد، از حکم حرمت برخوردار است اگر چه آن نامحرم هم کلاسی باشد و این شوخی هم از طریق پیام کوتاه، انجام شده باشد.

مزاحمت تلفنی و پیامکی

گاهی نصف شب، پیامکی، خواب اهل خانه را آشفته می‌کند و وقتی متوجه می‌شوی که پیامک بازرگانی یا شوخی بیموقعی بوده، آشفتهتر می‌شوی.
چنین مواردی، مصداق اذیت و آزار مؤمن است، که در پیشگاه خداوند متعال ، گناه بزرگی است.
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
مَنْ أَعَانَ عَلَی مُؤْمِنٍ بِشَطْرِ کَلِمَه‌ی لَقِیَ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَوْمَ الْقِیَامَه‌ی مَکْتُوبٌ بَیْنَ عَیْنَیْهِ آیِسٌ مِنْ رَحْمَتِی
هر کس با کلمه‌ای به مؤمنی زیان برساند، روز قیامت، خدا را در حالی ملاقات می‌کند که میان دو چشمش نوشته شده است: ناامید از رحمت من!
ایجاد مزاحمت و مردم‌آزاری راه‌های مختلفی دارد که یکی از آنها پیامکهای زننده و بدموقع است.

اشاعه فحشا و اخبار هراس آور

پرسش: مصادیق اشاعه فحشا کدامند؟
پاسخ: از مصادیق آن می‌توان به موارد ذیل اشاره نمود:
۱. عیبی را به‌دروغ به کسی نسبت دادن و پخش کردن آن بین مردم؛
۲. پخش کردن عیب فردی میان مردم که مصداق غیبت است؛
۳. گناهی را علنی و در میان مردم انجام دادن، مثلاً گذاشتن موسیقی‌های مبتذل، پخش عکس و فیلم خصوصی افراد در وبلاگ‌ها؛
۴. فرستادن بلوتوث غیراخلاقی.

پخش شایعه

واژه « شایعه» از ریشه‌ی «شاع» به معنای پخشکردن است.
در قرآن دربارهٔ پخش شایعه می‌فرماید:
﴿لَّئنِ لَّمْ یَنتَهِ الْمُنَفِقُونَ وَ الَّذِینَ فیِ قُلُوبِهِم مَّرَضٌ وَ الْمُرْجِفُونَ فیِ الْمَدِینَه‌ی لَنُغْرِیَنَّکَ بِهِمْ ثُمَّ لَایجُاوِرُونَکَ فِیهَا إِلَّا قَلِیلًا﴾
اگر منافقان و آنان که در دل‌هایشان بیماری است، و آنان که اخبار دروغ و شایعات بی‌اساس در مدینه پخش می‌کنند، دست از کار خود برندارند، تو را بر ضد آنان می‌شورانیم، سپس جز مدت کوتاهی نمی‌توانند کنار تو در این شهر بمانند.
«مرجفون»، کسانیاند که شایعه پخش می‌کنند.
شایعه در اصطلاح، خبر یا اطلاعات تأیید نشده‌ای است برای ایجاد باور نزد دیگران، معمولاً از فردی به فردی دیگر به‌طور شفاهی و بدون هیچ‌گونه اطمینان و دلیل و مدرک کافی انتقال می‌یابد.
بیشتر شایعات اطلاعاتی مبالغه‌آمیز، نادرست و غیرمنطقی است که از فرد یا افرادی به فرد یا افرادی دیگر به‌صورت سلسه‌وار منتقل می‌شود. شایعه بیشتر به‌وسیله‌ی افراد ساده‌لوح منتقل می‌شود.
ساختن و پخش شایعات از مهم‌ترین شاخه‌های «جنگ روانی» است. هنگامی‌که دشمن قادر نیست از طریق رویارویی، صدمه‌ای وارد کند، به پخش شایعات روی می‌آورد و از این طریق، افکار عمومی را نگران و از مسائل ضروری و حساس منحرف می‌کند. شایعه‌سازی، از سلاح‌های مخرب برای جریحه‌دار ساختن حیثیت نیکان و پاکان و پراکنده ساختن مردم از اطراف آنان است. در دهه‌ی اخیر، پخش شایعه از طریق فرستادن پیامک، شتاب بیشتری گرفته است.

غیبت و تهمت پیامکی

یکی از گناهان بزرگ، غیبت است که در فرهنگ دینی، از آن نهی شده است. کیفرهای فراوانی برای غیبت کنندگان در قرآن و روایات ذکر شده است.
خداوند متعال در قرآن می‌فرماید: وَ لَا تجَسَّسُواْ وَ لَا یَغْتَب بَّعْضُکُم بَعْضًا أَیحُبُّ أَحَدُکُمْ أَن یَأْکُلَ لَحْمَ أَخِیهِ مَیْتًا فَکَرِهْتُمُوهُ وَ اتَّقُواْ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَّحِیم
و از یکدیگر غیبت ننمایید، آیا یکی از شما دوست دارد که گوشت برادر مرده‌اش را بخورد؟ بی‌تردید [از این کار] نفرت دارید، و از خدا پروا کنید که خدا بسیار توبه‌پذیر و مهربان است.
امام صادقؑ می‌فرماید: وَ الْغِیبَه‌ی تَأْکُلُ الْحَسَنَاتِ کَمَا تَأْکُلُ النَّارُ الْحَطَبَ- أَوْحَی اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَی مُوسَی بْنِ عِمْرَانَ ع الْمُغْتَابُ هُوَ آخِرُ مَنْ یَدْخُلُ الْجَنَّه‌ی إِنْ تَابَ وَ إِنْ لَمْ یَتُبْ فَهُوَ أَوَّلُ مَنْ یَدْخُلُ النَّار
در روایت آمده است:غیبت کردن اعمال نیکوی آدمی را محو می‌کند چنان‌که آتش هیزم را می‌خورد. خداوند متعال به حضرت موسی ؑ وحی فرمود: شخص غیبت‌کننده آخرین کسی است که داخل بهشت می‌شود اگر توبه کند، و اگر توبه نکرد او نخستین کسی خواهد بود که داخل آتش شود
اما اینکه چه چیزهایی صدق غیبت می‌کند باید گفت:
ذکر هر عیب و نقص از انسان، غیبت است؛ اعم از اینکه آن عیب و نقص در دین او باشد یا در دنیای او، صفتی از صفات او باشد یا فعلی از افعال او یا کلامی از او صادر شده باشد، یا در خلقت و جسم او.
معیار و ملاک صدق غیبت، عبارت است از کشف امر مستور، اگر مستور باشد، گفتن آن غیبت است. امّا اگر ظاهر باشد، صدق غیبت نمی‌کند.
مراد از ستر و کشف در اینجا، ستر و کشف برای خصوص مخاطب نیست، بلکه ستر و کشف عرفی است، مستور عرفی آن است که معمولاً کسی از آن عیب خبر ندارد یا بیشتر مردم اطلاعی ندارند.و مکشوف عرفی آن است که مردم معمولاً می‌دانند این شخص دچار این عیب یا نقص است؛ اگرچه عده-ای هم بیاطلاع باشند بنابراین ذکر امری که مستور عرفی است، غبیت است و ذکر امری که مکشوف عرفی است حتی نزد کسانی که اطلاع ندارند هم غیبت نیست.

تمسخر

هر روز هزاران هزار پیامک دربارهٔ تمسخر افراد یا قومیّتها ارسال و دریافت می‌شود.
تمسخر یعنی ریشخندکردن به معنای تحقیر فردی یا قومی یا باوری است.
برخی با ارسال پیامکهای طنز، اصول و آموزه‌های دینی را بیارزش جلوه می‌دهند و آن را تمسخر می-کنند.

تقلید از لهجه‌های مختلف

تقلید از لهجه‌های مختلف، در صورتی که برای تمسخر و استهزاء باشد، در حرمت آن هیج شکی نیست؛ اگرچه غیبت نیست؛ چون این لهجه خاص، امر مستوری نیست. علاوه بر اینکه اصلاً عیب نیست؛ به همین سبب غیبت نیست. امّا اگر از روی تمسخر و استهزاء باشد، حرام است، فرقی نمی‌کند که لهجه منطقهای را تقلید کند، یا شخص خاصی را، تنها تفاوت در این است که اگر غرض او تقلید لهجه عموم باشد، این اهانت به همه آن جمعیت می‌شود که طبعاً آثار خاص خودش را دارد؛ مثلاً اگر بخواهد طلب حلالیت کند، بایستی از یکایک آنها حلالیت بطلبد، ولی اگر تقلید لهجه برای تمسخر نیست، حرام نیست.

ضبط مکالمات تلفنی

در مواردی که انسان بخواهد با ضبط مکالمه و یا با دوربین، خطای کسی را ضبط کند و سپس در جایی نشان دهد، این غیبت است.

پیامک‌های قداست شکن

برخی از شوخی‌ها متوجه موضوعات دینی و آموزه‌های سعادت‌بخش مذهبی می‌شود و هرچند که شاید انگیزه بهره گیرندگان از چنین شوخی‌ها و مزاح‌هایی، فقط تفریح و خنداندن مخاطب باشد، ولی در ماهیت آن‌ها وهن دین نهفته است.
برخی افراد به‌قصد تخریب اعتقادات مذهبی مردم، با ارسال پیامکهای طنز به تمسخر عاشورا ، محرم، روزه و ..می‌پردازند. برخی نیز پس از دریافت این پیامکها، فریب می‌خورند و فقط برای خنداندن دیگران، آنها را برای دوستان و آشنایان خود می‌فرستند و ناخواسته، آلت دست دشمنان دین می‌شوند. این روش، سیر، برخی کافران در صدر اسلام بوده است. قرآن کریم جهت مبارزه با آنان به مؤمنان دستور داد که از سیره نادرست آنان پرهیز کنند:
یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا الَّذینَ اتَّخَذُوا دینَکُمْ هُزُواً وَ لَعِباً مِنَ الَّذینَ أُوتُوا الْکِتابَ مِنْ قَبْلِکُمْ وَ الْکُفَّارَ أَوْلِیاءَ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنْ کُنْتُمْ مُؤْمِنینَ
ای کسانی که ایمان آوردید، کافران و اهل کتابی را که دین شما را به تمسخر گرفته و بازیچه‌اش پنداشته‌اند، دوستان خود مگیرید و از خدا بپرهیزید؛ اگر ایمان دارید.

آلودگی صوتی

هر نوع صدایی که انسان تمایل به شنیدن آن نداشته باشد و به‌گونه‌ای نسبت به آن احساس آزردگی کند یا سبب ایجاد آسیب و اختلال اعصاب شنوایی شود، آلودگی صوتی شناخته و تعریف می‌شود.
هر فردی هنگام گوش کردن به صدای موسیقی، تلویزیون یا رادیو، باید مراعات حال اطرافیان خود را بنماید، چون شاید آنچه برای ما صدایی دل‌نشین است برای دیگری آزاردهنده باشد.
اگر فردی از هدست یا هدفن استفاده می‌کند یا در فضای بسته و محدود موسیقی پخش می‌شود (داخل اتومبیل)، حجم صدا باید کم باشد. اگر فردی که در ۹۰ سانتیمتری منبع صدا ایستاده، قادر به شنیدن صدای موسیقی از هدست یا هدفن باشد، صدای موسیقی دستگاه؛ بسیار بالاست

بخش ششم: هشدار در میزان استفاده از تلفن همراه

اعتیاد به تلفن همراه

تلفن همراه ،همان‌قدر که مفید است، می‌تواند مضر نیز باشد. استفاده از این وسیله برای برخی افراد، حالت وسواسی پیداکرده است.
بر اساس تحقیقات انجام شده؛ ترس از جدا شدن از تلفن همراه، بیماری که در علم روانشناسی «نوموفوبیا nomophobia» نامیده می‌شود، در حال افزایش است.
در این تحقیقات نشان داده شده است که زنان بیشتر از مردان درگیر این بیماری هستند زیرا در مقایسه با ۶۱ در صد مردانی که می‌ترسند از گوشی خود جدا شوند، ۷۰ درصد زنان هستند که این ترس را در خوددارند. البته در مقابل این تحقیق نشان می‌دهد که بیشتر مردان هستند که تمایل دارند دوگوشی همراه خود داشته باشند، که اگر یکی از آن‌ها را از دست دادند دچار استرس زیادی نشوند.
داده‌های این تحقیق نشان می‌دهد بیشترین افرادی که هنگام جدا شدن از تلفن همراه عرق سرد روی پیشانی‌شان می‌نشیند نسل جوان هستند، زیرا ۷۷ درصد افرادی که سنینی بین ۱۸ تا ۲۴ سال داشتند گفته بودند اگر بخواهند از تلفن همراه خود جدا شوند احساس نگرانی می‌کنند. البته به نظر می‌رسد این آمار بیشتر به خاطر این باشد که این نسل با تلفن همراه و وسایلی ازاین‌دست بزرگ‌شده‌اند.

تلفن همراه و کودکان

پرسش: از چه زمانی برای بچه‌ها تلفن همراه بخریم؟
پاسخ: توسعه‌ی فنّاوری همیشه مفید نیست. انیشتین می‌گوید: «من از روزی هراس دارم که فناوری از تعامل انسانی سبقت بگیرد. چنین روزی، دنیا نسلی از احمق‌ها خواهد داشت.
همه ما از فنّاوری استفاده می‌کنیم اما اگر قرار باشد فنّاوری همه زندگی ما را فرابگیرد، فاتحه انسانیت و مهربانی را باید خواند.
حدود ۵۰ سال پیش در میان خانواده‌ها این تفکر رایج بود که باید از خانواده و فرزندان خودمان حفاظت بکنیم. حفاظت در آن دوره و زمانه، به معنای دورنگه داشتن و تماس نداشتن بچه‌ها با چیزی بود که به نظر بزرگ‌ترها غلط یا اشتباه می‌آمد؛ مثلاً مردم تصور می‌کنند اگر فرزندشان را از سیگار دور کنند، به‌هیچ‌وجه سیگاری نخواهد شد اما در عصر کنونی، فنّاوری به حدی پیشرفت و گسترش داشته که دیگر امکان روبه رو نشدن بچه‌ها با آن به خواست والدین، وجود ندارد.ما امروز نمی‌توانیم فرزندان خود را از اینترنت، تلفن همراه یا سایر وسایل ارتباطی دورنگه داریم. بچه‌ها می‌توانند به‌سادگی دربارهٔ فنّاوری‌های جدید در محیط‌های دوستانه و حتی خانوادگی اطلاعات به دست بیاورند و دورنگه داشتن آنان از رایانه و تلفن همراه به معنای بی‌اطلاع ماندن آنان دربارهٔ چنین لوازم و امکاناتی نیست.
نمی‌توانیم به‌صراحت سنّی را برای خرید تلفن همراه برای کودکان مشخص کنیم و مثلاً بگوییم هر وقت فرزند شما به ۱۲ سالگی رسید، می‌توانید برایش تلفن همراه بخرید. ما باید به فرزندان خود اصول و روش صحیح استفاده از فنّاوری را بیاموزیم و به آنان بگوییم باید از وسایل ارتباطی مانند تلفن همراه یا رایانه به نحوی استفاده کنند که برای آنان و دنیای اطرافشان ضرری نداشته باشد و به کسی صدمه‌ای نزند. نیز والدین باید به این نتیجه برسند که داشتن و استفاده از وسیله‌ای مانند تلفن همراه برای فرزندشان لازم است یا نه.
عده‌ای از والدین می‌گویند فرزندان آن‌ها تلفن همراه را برای بازی‌های هیجان‌انگیز آن می‌خواهند؛ در این صورت می‌توان به‌جای تلفن همراه یک وسیله مخصوص بازی برای آن‌ها تهیه کرد.
از سوی دیگر بچه‌هایی هم هستند که به دلیل جدا شدن پدر و مادرشان از یکدیگر، به برقراری ارتباط با پدر یا مادری که کنارشان نیست نیاز دارند، در چنین شرایطی داشتن تلفن همراه برای چنین بچه‌هایی نوعی حل مسئله محسوب می‌شود. متأسفانه چشم و هم‌چشمی‌ها به خرید تلفن همراه برای بچه‌ها هم رسیده است.
این چشم و هم‌چشمی و خرید بدون تدبیر تلفن همراه برای برخی بچه‌ها ،مانند چاقوی دولبه‌ای است که به‌طور حتم یک لبه آن،خود خانواده را تحت تأثیر قرار خواهد داد. به عبارت ساده‌تر، وقتی شما یک وسیله گران‌قیمت اما ناکارآمد برای فرزندتان می‌خرید، او را متوقع خواهید کرد و این توقع به‌مرورزمان سیر صعودی خواهد داشت.
گاهی ما برای بالا بردن اعتمادبه‌نفس فرزند خود برای او وسیله‌های گران‌قیمتی می‌خریم اما اگر این وسیله را گم یا خراب کند، سرزنش و تحقیرش می‌کنیم که این باعث تخریب اعتمادبه‌نفسش خواهد شد. نتیجه اینکه تلفن همراه باید با توجه به توانمندی و کارایی برای بچه‌ها خریداری شود.
تلفن همراه، وسیلهای برای ارتباط با دیگران است. بنابراین، والدین هنگامی باید برای کودکان خود تلفن همراه بخرند که بخواهند با آنان در ارتباط باشند بنابراین ، نباید برای کودکانی که نیاز به تلفن همراه ندارند، نیاز کاذب درست کرد و تلفن همراه برای او خرید.

تلفن همراه و سلامتی جسم

پرسش: مضرات تلفن همراه برای سلامت چیست؟
پاسخ: در سال‌های اخیر، ترس و نگرانی عمومی در مورد پرتوهای ساطع‌شده از تلفن‌های همراه، به طرح نظریه‌های متعددی دربارهٔ تأثیرات این پرتوها بر سلامتی منجر شده است. ادعاهایی مثل خطر بالای سرطان مغز یا تولد کودکان آسیب‌دیده از مادران استفاده‌کننده از موبایل، با تحقیقات علمی، ردّ شده‌اند؛ اما تحقیقات، اثرات منفی دیگری را که موبایل ممکن است بر سلامتی انسان داشته باشد مطرح کرده‌اند.

تجمع میکروب روی تلفن همراه

تحقیقات جدید حاکی از آن است که روی تلفن همراه، میکروب‌هایی شناسایی شد که برای سلامتی انسان خطرناک‌اند. در این تحقیقات ۵/۹۴ درصد موبایل‌های بررسی شده، آلوده به باکتری بودند. بعضی از این باکتری‌ها نسبت به آنتی‌بیوتیک‌های معمول مقاوم بودند. راه‌حل ارائه‌شده برای این مشکل، استفاده از دستمال یا اسپری ضدعفونی‌کننده برای حداقل یک یا دو بار در روز اعلام شد.

احساس ارتعاش

احساس ارتعاش توسط کاربران معتاد به موبایل می‌تواند از اثرات سوء آزاردهنده‌ی این وسیله باشد.
در تحقیقات آمده است که بسیاری از کاربران موبایل، حتی وقتی‌که تلفنشان در حالت بی‌صدا قرار داشت، احساس ارتعاش کردند.
دکتر بار، استاد دانشگاه نیویورک می‌گوید: «وقتی زیاد از موبایل استفاده کنید، این وسیله تبدیل به بخشی از شما می‌شود. انگار که در طول روز جوراب تنگی پوشیده باشید و وقتی آن را درمی‌آورید، هنوز آن را روی پایتان احساس می‌کنید.» افراد عادت می‌کنند شدت‌های کمتری از ارتعاش را تشخیص دهند تا سریع‌تر پاسخ دهند. با تکرار آن، رابطه بین اعصاب محیطی و مغز قوی‌تر می‌شود و به پاسخ خودکار و خودبه‌خود کمک می‌کند. این تکرار باعث می‌شود که گاهی این پاسخ خودکار به محرکی داده شود که اصلاً وجود خارجی ندارد.

حساسیت و آلرژی

افرادی که نسبت به فلزات خاص، مثل نیکل، آلرژی دارند، ممکن است در اثر استفاده از موبایل، دچار درماتیت تماسی شوند. این مشکل در سال‌های اخیر به‌طور فزاینده‌ای دیده‌شده است. نیکل، فلزی است که در محصولات متنوعی، مثل زیورآلات، قلاب کمربند و بند ساعت، به‌طور گسترده به کار می‌رود. این فلز شایع‌ترین علت درماتیت تماسی در جهان مدرن است. علایم واکنش به نیکل از قرمزی ساده تا جوش‌های پوستی یا حتی تاول متغیر است. بنابر تحقیقات، اغلب موبایل‌ها در اطراف دکمه منو، نزدیک محل آرم مدل، اطراف حاشیه صفحه گوشی یا روی بخشی از گوشی که رنگ آن ساییده شده، حاوی فلز نیکل بودند.

خطرات صدای بلند موسیقی

با پیشرفت فنّاوری و جمع شدن امکانات موردنیاز در یک وسیله، تعداد رو به رشدی از افراد از موبایلشان برای ذخیره و گوش دادن به موسیقی موردعلاقه‌شان استفاده می‌کنند.اگر موسیقی را با صدای خیلی بلند گوش کنیم، به سلامتی ما آسیب وارد می‌شود.صداهای بلندتر از ۸۵ دسی‌بل به شنوایی آسیب می‌زنند.
مکالمه معمولی حدود ۶۰ دسی‌بل شدت صوتی دارد وبیشتر استریوی موبایل‌ها تا ۱۰۰ دسی‌بل شدت صوتی خروجی دارند.

خطر بیدار شدن با زنگ موبایل

پزشکان توصیه می‌کنند بهتر است برای بیدار شدن از زنگ موبایل استفاده نکنید و آن را از خود دور نگه‌دارید.
بیدار شدن با موبایل باعث افزایش نبض و ضربان قلب می‌شود
نتایج مطالعات نشان می‌دهند افرادی که با زنگ موبایل از خواب بیدار می‌شوند، در طول روز احساس کسالت و خستگی بیشتری دارند و دچار سردرد و گاهی میگرن‌های عصبی می‌شوند.
پزشکان به افرادی که صبح‌ها سخت از خواب بیدار می‌شوند توصیه می‌کنند حتماً از ساعت برای تنظیم ساعت خواب خود استفاده کنند.

تلفن همراه و رانندگی

در تحقیقات دانشمندان، سه گروه راننده مقایسه شده‌اند.
گروهی که با تلفن همراه صحبت می‌کردند، گروهی که از مشروبات الکلی استفاده کرده بودند (به میزان مصوب قانون آمریکا یعنی ۰/۰۸ درصد) و گروه سوم رانندگان هوشیار و بدون استفاده از تلفن همراه.
نتایج این پژوهش نشان داد، افرادی که با تلفن حرف می‌زدند، بیش از ۵ برابر افراد در حالت طبیعی تصادف کردند و تعداد تصادف گروه با تلفن همراه حتی از افراد مست بیشتر بود. نکته‌ای که در رفتارهای این دو گروه مشاهده شد، آن بود که افراد مست هنگام رانندگی حالتی پرخاشجویانه پیدا می‌کنند و علت اصلی تصادف آنها چنین رفتارهایی است و افرادی که زمان رانندگی از تلفن همراه استفاده می‌کنند، بیش از حد آهسته و محتاط می‌رانند و همین باعث حادثه می‌شود. مطالعه این گروه نشان داد استفاده از تلفن همراه زمان واکنش را ۹ تا ۱۹ درصد (بسته به موقعیت‌های مختلف) افزایش می‌دهد که زمینه‌ساز بروز تصادف خواهد شد. استفاده از تلفن همراه علاوه‌بر بالا بردن میزان تصادفات، با کم کردن سرعت راننده، هنگامی که می‌تواند سریع‌تر براند، باعث اختلال در ترافیک و عبورومرور خودروها می‌شود.
در تحقیقات، دو مدل گوشی معمولی و هندزفری، با هم مقایسه شدند اما تفاوتی بین این دو گروه از لحاظ میزان تصادفات دیده نشد. این بررسی نشان می‌دهد احتمالا مشکل تلفن همراه بیش از ایجاد اختلال فیزیکی در کنترل فرمان و دنده، کم کردن تمرکز فرد است که حتی در هنگام استفاده از هندزفری هم کماکان باقی می‌ماند.
در تحقیقات دانشمندان، مشاهده شد، فردی که از تلفن همراه استفاده می‌کند، ۵۰ درصد صحنه‌هایی را که چشمش می‌بیند، مغزش پردازش نمی‌کند. یعنی در واقع فرد این صحنه‌ها دیده، ولی ندیده! آمار نشان می‌دهد ۷۵ درصد تصادفاتی که روزانه در شهرها اتفاق می‌افتد، ناشی از انحراف توجه راننده است. البته با توجه به افزایش استفاده از تلفن همراه در کشور ایران ، می‌توان گفت موارد زیادی از این انحراف توجه‌ها به دلیل استفاده از تلفن همراه است.

بخش هفتم: رایتل

پرسش: شبکه مخابراتی نسل سوم یا 3G چیست؟
پاسخ: نام‌گذاری نسل‌های تلفن همراه، عموماً به تغییر ماهیت بنیادی خدمت ارائه‌شده اشاره دارد. در سال ۱۹۸۱م.، نسل اول تلفن همراه با تلفن‌های همراه آنالوگ (غیرهوشمند) آغاز شد هنگامی‌که فناوری آنالوگ جای خود را به فناوری دیجیتال (هوشمند) می‌داد نسل دوم تلفن همراه در سال ۱۹۹۲ م. آغاز شد. در سال ۲۰۰۱ م.، یعنی زمانی که پشتیبانی از چندرسانه‌ای‌ها (مانند ارتباط تصویری) کلید خورد نسل سوم تلفن همراه شروع شد. انتظار می‌رود در سال‌های ۲۰۱۳ -۲۰۱۴ نسل چهارم «واقعی» تلفن همراه که پروتکل شبکه آن مبتنی بر اینترنت خواهد بود منجر به ایجاد امکان اتصال پهن باند چند گیگا بیتی شود؛ سرعتی که بیش از چهارصد برابر سرعت تعریف‌شده برای اینترنت پهن باند در کشور ایران خواهد بود
عاملی که باعث تفاوت 3G و سیستم کنونی تلفن همراه است؛ شبکه‌های آن است. شبکه‌های 3G حجم بسیار وسیع‌تری از اطلاعات را منتقل می‌کنند. مانند ارسال ویدئو کلیپ، آهنگ‌ها، بازی‌ها و مانند آن نسل سوم تلفن همراه یا 3G که در ایران به نام رایتل شناخته‌شده و نسل چهارم 4G نام‌گذاری شده است.
واژه «رایتل» از دو کلمه‌ی «رایت» به معنای هوش و خرد و «تل» به معنای تلفن تشکیل‌شده است که یک شرکت وابسته به تأمین اجتماعی، راهاندازی این پروژه را به عهده دارد.
امروزه اکثر قریب به‌اتفاق کشورهای جهان در حال استفاده از این سیستم یا در حال راه‌اندازی آن هستند. و با آمدن نسل چهارم باید بپذیریم که دنیای فنّاوری، منتظر اجازه‌ی فرد یا دولتی نمی‌ماند و اگر با آن پیشرفت نکنی، دیگر نمی‌توانی به قافله علم برسی چون علوم بسیار سریع پبشرفت می‌کند. بودن در مسیر توسعه علمی مجاهدتی عظیم می‌خواهد.

دلایل موافقان نسل سوم تلفن همراه

۱. رسانه، ابزار قدرت است و در عصر ارتباطات، قدرت از آن کسی است که حرف اوّل را می‌زند.
۲. رایتل، منافع علمی و آموزشی بسیاری دارد و در مدارس و دانشگاه‌ها بسیار کاربردی است.
۳. نسل سوم تلفن همراه، زمینه توسعه دیگر ابعاد کشور را فراهم می‌کند؛ مانند دولت الکترونیک که به خاطر نبود نسل سوم، بعضی خدمات را نمی‌تواند ارائه دهد
۴. رایتل، مانند بسیاری از فنّاوریها جزء آلات مشترک است، می‌تواند در کارهای مثبت و منفی استفاده شود.
۵. دولت با وضع قوانین سخت‌گیرانه و کنترل موارد خاص می‌تواند از سوءاستفاده‌های احتمالی جلوگیری کند.
۶. مقابله با علم،امکان‌پذیر نیست باید علم را بومی‌سازی کرد و به خدمت گرفت؛ یعنی خطرهای نسل سوم تلفن همراه را بایدکاهش داد.
۷. هم‌اکنون مشابه آن در اینترنت وجود دارد و امکان ارتباط تصویری در شبکه موجود است.

دلایل مخالفین نسل سوم تلفن همراه

۱. قابلیت فساد آن، بالاست.
۲. امکان سوءاستفاده از آن، بسیار است.
۳. استفاده از آن، ضرورت ندارد.
۴. توجیهی برای عموم ندارد.
۵. باعث تزلزل خانواده می‌شود.
۶. با تمایلات نفسانی سازگاری دارد.
۷. مسیر گناه را هموار می‌کند.
۸. امنیت ناموسی را از بین می‌برد.
۹. دست دشمنان را برای ضربه زدن باز می‌گذارد.
۱۰. برای گسترش آن فرهنگ‌سازی نشده است.
بنابراین ما سه گزینه در پیش روی داریم
۱. طرد کردن و مانع‌شدن ورود این فناوری به داخل کشور؛
۲. تسلیم شدن در برابر ضررهای آن به خاطر فایده‌هایی که دارد؛
۳. تدبیر کردن و مدیریت فناوری با شناخت توانایی‌های آن و مقاومت در برابر مضراتش.
استفتایی که از دفتر مراجع عظام در این زمینه شده ، به شرح ذیل است:
مقام رهبری آیت الله خامنه‌ای:
چنانچه از آن،استفاده‌ی حرام و مفسده انگیز صورت نگیرد، اشکال ندارد و خرید و فروش آن تابع همین امر است.
آیت الله سیستانی:
کسی که مطمئن نیست نگه‌داری این سیم کارت سبب کشیده شدن او به استفاده از آن در کارهای حرام نمی‌شود نباید آن را نگه‌داری کند.
آیت الله نوری همدانی:
در صورت استفاده صحیح و عدم وجود مفسده، بلامانع است.
آیت الله مکارم:
به یقین مفاسد این کار از فوائد آن بیشتر است و منشأ مفاسد جدیدی در جامعه ما که متاسفانه درگیر مفاسد مختلفی است خواهد شد و با توجه به اینکه ضرورتی برای اصل این کار نیست بنابر این شرکتهای خصوصی و دولتی باید از آن خودداری کنند.»

بخش هشتم: آداب موبایل

درمکان‌های عمومی و اماکن خاص، مانند مسجد و کتابخانه، زنگ تلفن تمرکز انسان را به هم می‌ریزد و اگر باعث ضایع شدن وقت دیگران شود،جایز نیست.
در مکان‌هایی که جای استراحت است، ادب حکم می‌کند که وسیله‌ی آزار دیگران را فراهم نکنیم و صدای تلفن همراه خود را در حالت سکوت قرار دهیم و هنگام مکالمه با صدای آهسته صحبت کنیم.
امروزه شاهد گسترش اضطراب در جامعه هستیم از این رو، هر روز شاهد مکالمه‌ی مردم با حالتی پرخاشگرانه هستیم. صحبت تلفنی در حکم صحبت حضوری است و از آداب و اخلاق اسلامی به دور است که چنین برخوردی با اطرافیان خود داشته باشیم.
یکی از معضلات و گرفتاری‌های امروزی، مکالمات طولانی و غیرمفید است که دامن‌گیر جامعه‌ی ما شده است و در گاه نوعی ناهنجاری به‌حساب می‌آید؛ مثلاً افرادی به‌جای صله‌یرحم، ترجیح می‌دهند از طریق مکالمه طولانی با بستگان خود، این وظیفه را را انجام دهند؛ درحالی‌که صله‌رحمی که با دیدار حضوری محقق می‌شود هرگز مکالمه طولانی قابل قیاس نیست.

فهرست منابع

۱. قرآن
۲. استفتاءات امام، انتشارات اسلامی (وابسته به جامعه‌ی مدرسین حوزه‌ی علمیه‌ی قم)، چاپ پاییز ۱۳۸۰
۳. استفتاءات آیت الله بهجت، انتشارات دفتر حضرت آیت الله بهجت، قم، چاپ اول، ۱۴۲۸ ق
۴. استفتاءات جدید، ناصر مکارم شیرازی، انتشارات مدرسه امام علی بن ابی طالب علیه السلام، قم ، چاپ دوم، ۱۴۲۷ ق
۵. أجوبه‌ی الاستفتاءات، سید علی خامنه‌ای، انتشارات دفتر معظم له در قم، چاپ اول، ۱۴۲۴ ق
۶. تحریر الوسیله‌ی ، امام خمینی ره، ترجمه،علی اسلامی، انتشارات اسلامی (وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم)چاپ ۱۴۲۵ ق
۷. توضیح المسائل ۱۳ مرجع ، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین سال ۱۳۸۶ ش
۸. جامع الشتات فی اجوبه‌ی السؤالات، میرزای قمی ،مؤسسه کیهان، تهران، چاپ اول، ۱۴۱۳ ق
۹. الجعفریات( الأشعثیات)، محمد بن محمد اشعث کوفی، مکتبه‌ی نینوی الحدیثه‌ی، تهران.
۱۰. الحدائق الناضره‌ی فی أحکام العتره‌ی الطاهره‌ی، یوسف بحرانی، دفتر انتشارات اسلامی، قم،چاپ اول، ۱۴۰۵ ق
۱۱. حقوق مدنی، سید حسن امامی، انتشارات اسلامی، تهران.
۱۲. رساله آموزشی ، رهبری، فقه روز( وابسته به انتشارات انقلاب اسلامی)،چاپ اول ۱۳۹۲ش.
۱۳. سایت راسخون http://www.rasekhoon.net
۱۴. سایت مقام رهبری، آیت الله خامن های
۱۵. سایت آیت الله بهجت
۱۶. سایت آیت الله مکارم
۱۷. سایت آیت الله سبحانی
۱۸. سایت تبیان http://www.tebyan.net
۱۹. سایت اسلام کوئست http://islamquest.net
۲۰. سایت پرسمان احکام porseman.mihanblog.com
۲۱. سایت همراه اول، http://www.mci.ir/mci-history
۲۲. سایت نشریه الکترونیکی پرسمان http://www.porseman.org،
۲۳. سایت مجله دکتر سلام http://www.hidoctor.ir
۲۴. سایت پرشین پرشیا www.persianpersia.com
۲۵. سایت جامع اطلاعت پزشکی ایران سلامت ( http://forum.iransalamat.com)
۲۶. سایت ویکی‌پدیا http://fa.wikipedia.org/wiki
۲۷. صحیفه امام خمینی ، ناشر: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی ،تهران، چاپ: ۱۳۸۶ ش‏
۲۸. فقه و حقوق (مجموعه آثار)، مرتضی مطهری.(نرم افزار فقهی نور)
۲۹. حقوق مدنی ، حبیب الله طاهری، ، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم،چاپ دوم، ۱۴۱۸ ق
۳۰. فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم‌السلام، جمعی از پژوهشگران زیر نظر سید محمود هاشمی شاهرودی ناشر: مؤسسه دائره‌یالمعارف فقه، قم ، چاپ اول، ۱۴۲۶ ق
۳۱. قاعده‌ی لا ضرر و لا ضرار ، سید علی حسینی سیستانی، (نرم افزار فقهی نور)
۳۲. قواعد فقهیه، سید محمد بجنوردی، مؤسسه عروج، تهران چاپ سوم، ۱۴۰۱ ق
۳۳. مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل؛ نوری، محدث، مؤسسه آل البیت علیهم السلام، بیروت - لبنان، چاپ اول، ۱۴۰۸ ق
۳۴. کتاب المکاسب ، مرتضی انصاری، مؤسسه مطبوعاتی دار الکتاب، قم ، چاپ سوم، ۱۴۱۰ ق
۳۵. من لا یحضره الفقیه ، صدوق، محمّد بن علی بن بابویه - مترجم: غفاری، علی اکبر ، نشر صدوق، تهران ، اول، ۱۴۰۹ ه‍ ق
۳۶. مجمع البحرین، طریحی، فخرالدین، کتاب‌فروشی مرتضوی، تهران - سوم، ۱۴۱۶
۳۷. مجمع المسائل ،گلپایگانی، سید محمد رضا موسوی ، دار القرآن الکریم، قم - ایران، دوم، ۱۴۰۹ ق
۳۸. مجله اینترنتی برترین‌ها http://www.bartarinha.ir/fa/news
۳۹. الکافی ، الشیخ کلینی، ناشر: دار الکتب الإسلامیه‌ی ،تاریخ نشر: ۱۴۰۷ ه‍ ق نوبت چاپ: چهارم
۴۰. کتاب النکاح ناصرمکارم شیرازی، مدرسه امام علی بن ابی‌طالب علیه‌السلام، قم چاپ اول، ۱۴۲۴
۴۱. وسائل الشیعه‌ی، محمد بن حسن، حرّ، عاملی، مؤسسه آل البیت علیهم السلام، قم ،چاپ اول، ۱۴۰۹