بالاتر از جهاد: تفاوت بین نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۵، ساعت ۱۰:۱۵

عنوان: بالاتر از جهاد مجموعه ها: مقالات شناسه کتاب: ۲۳۰ نویسنده: حسن ایرجی شابک: ---- تعداد صفحات: ۰ نام اپراتور: Thurman Nieto ایمیل اپراتور: cessor۴۲۶۲۷@sgno.pro.lolekemail.net زبان: پارسي رتبه: 0 تصویر: cover دانلود فایل: دانلود بالاتر از جهاد توضیحات: بالاتر از جهاد

بشارتT بهمن و اسفند ۱۳۸۰، شماره ۲۷

حسن ایرجی

صفحه ۲۲ «ولتکن منکم امة یدعون الی الخیر یأمرون بالمعروف و ینهون عن المنکر و اولئک هم المفلحون۱؛ «و باید از میان شما گروهی [مردم را] به نیکی دعوت کنند و به کار شایسته وادارند و از زشتی باز دارند و آنان همان رستگارانند.» کنتم خیر أمة اخرجت للناس تأمرون بالمعروف و تَنهون عن المنکر تومنون بالله...۲؛ شما بهترین امتی هستید که برای مردم پدیدار شده اید: به کار پسندیده فرمان می دهید و از کار ناپسند باز می دارید و به خدا ایمان دارید...». پیامبر اکرم (ص) می فرماید: «کسی که امر به معروف و نهی از منکر کند، جانشین خداوند در زمین و جانشین پیامبر و کتاب او است».۳ امام باقر (ع) می فرماید: «امر به معروف و نهی از منکر دو فریضه بزرگ الهی است که دیگر فرایض به عدد آن ها برپا می شوند و به وسیله این دو: راه ها امن، کسب و کار مردم حلال، حقوق افراد تأمین، زمین ها آباد، انتقام از دشمن گرفته و کارها به سامان می شود».۴ مردی خدمت پیامبر (ص) آمد ـ در حالی که آن حضرت بر منبر نشسته بود ـ پرسید: «بهترین مردم کیست؟» پیامبر فرمود: « آن کس که از همه بیش تر امر به معروف و نهی از منکر کند و از همه پرهیزگارتر باشد و در راه خشنودی خداوند گام بردارد».۵ بی شک یکی از کارهایی که قرآن و امامان معصوم برای آن اهمیت فراوان قایل شده اند، مسأله «امر به معروف و نهی از منکر» است. در کتب روایی نیز بخشی به نام «امر به معروف و نهی از منکر» اختصاص یافته است که نشان دهنده اهمیت موضوع است. جامعه شناسان، اجتماعی بودن انسان را یکی از امور وجدانی و طبیعی او دانسته اند و انسان را «بالطبع» اجتماعی می دانند. از این روی می گویند: هر «ضرر فردی» نیز به شکلی به «ضرر اجتماعی» برمی گردد و متوجّه جامعه می شود. از آیات و روایات نیز استفاده می شود که امر به معروف و نهی از منکر دو مرحله دارد: ۱. مرحله فردی. در این مرحله هر فردی با رعایت شرایط و حدودی که در جای دیگر باید از آن سخن گفت، می تواند ناظر به اعمال دیگران باشد و برای حفظ ارزش های اجتماعی و انسانی، به خطاکاران تذکر دهد. هر شخصی تا آن جا که می داند و آگاهی دارد، باید به دیگر افراد جامعه درباره کارهای اشتباهشان تذکر دهد و آنان را به کار خوب و معروف ارشاد کند.لازمه زندگی دسته جمعی و حق طبیعی انسان های دیگر این است که نسبت به جامعه و سرنوشت خویش حساس باشند و احساس مسؤولیت کنند و این با دخالت و تجسس در زندگی خصوصی افراد تفاوت دارد.درباره آنچه در اجتماع رخ می دهد و ممکن است که دودش به چشم دیگران نیز برود، باید غیرت به خرج داد و نگذاشت که اصول اجتماعی و اخلاقی زیر پا گذاشته شود. جوانی خدمت پیامبر (ص) آمد و عرض کرد: آیا اجازه می دهید فلان عمل خلاف را انجام دهم؟ اصحاب بر او اعتراض کردند و فریاد زنان،جوان را شماتت کردند. اما پیامبر (ص) به آرامی پرسید: آیا تو خود راضی هستی شخص دیگری آن خیانت و عمل خلاف را نسبت به مادر و خواهر تو انجام دهد؟ جوان برآشفت و به شدّت، پاسخ منفی داد. آن گاه پیامبر (ص) فرمود: مردم نیز نمی پسندند و راضی نیستند که تو چنین کنی. سپس پیامبر (ص) در حق او دعا کرد. پیامبر علاوه بر نشان دادن ارتباط نزدیک زندگی اجتماعی انسان ها، نشان داد که امر به معروف و نهی از منکر مستلزمِ خشونت نیست و نباید نسبت به فرد خاطی تندی کرد؛ بلکه باید او را راهنمایی و ارشاد کرد. ۲. مرحله عمومی و مربوط به حکومت و قوانین جامعه اسلامی. حکومت دینی باید گروهی را متشکل از افراد آگاه و مطمئن و با تجربه انتخاب کند تا این مهم را انجام دهند؛ ولی آنچه مهم است این است که این امر از طرف خود مردم و همگانی باشد تا تأثیر بیش تری داشته باشد. احزاب، اصناف و انجمن ها کانون هایی هستند که می توانند به صورت گروهی و متشکّل این مهمّ را انجام دهند و در جاهایی که از دست اشخاص به تنهایی کاری برنمی آید، امر به معروف و نهی از منکر کنند. حضرت علی (ع) می فرماید: «تمام کارهای نیک و حتی جهاد در راه خدا در برابر امر به معروف و نهی از منکر چون آب دهان است در برابر دریای پهناور».۶ درس ها و عبرت ها: ۱. انجام این مهمّ به عهده تک تک افراد جامعه و حکومت است؛ ۲. امر به معروف و نهی از منکر نباید بهانه ای برای دخالت در زندگی افراد قرار گیرد؛ ۳. افراد متّقی و پرهیزگار این مهم را بیش تر از افراد دیگر انجام می دهند؛ ۴. امر به معروف و نهی از منکر به قدرت و آگاهی فرد بستگی دارد؛ ۵. امر به معروف برای جلوگیری از منکر و هدایت فرد است؛ پس نباید خود به منکر تبدیل شود و با لحن و زبانی نامناسب و حسّاسیت برانگیز، ظهور کند. ۱. سوره آل عمرن، آیه ۱۱۰. ۲. سوره آل عمران، آیه ۱۰۴. ۳. مجمع البیان، ج ۲، ذیل آیه. ۴. وسائل الشیعه، ج ۱۱، باب امر به معروف و نهی از منکر، حدیث ۶. ۵. مجمع البیان، ج ۲، ذیل آیه. ۶. نهج البلاغه، حکمت ۳۷۴.