بوستان:گلشن احکام ۴: تفاوت بین نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۲۸ فروردین ۱۳۹۵، ساعت ۱۱:۳۴

مقدمه

آیه مبارکه «  فَبِظُلْمٍ مِنَ الَّذينَ‏ هادُوا حَرَّمْنا عَلَيْهِمْ طَيِّباتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ وَ بِصَدِّهِمْ عَنْ سَبيلِ اللَّهِ كَثيراً  » دلالت می کند بر این که احکام الهی گرچه دائر مدار مصالح و مفاسد است ولی پی بردن به همه این ملاک ها برای بشر ممکن نیست ؛ زیرا ممکن است علت حرمت طیبات ، امری خارج از خود محرمات باشد. نکته مزبور ، حامل این پیام است که حرام و حلال الهی به عقل بشری قابل دریافت نیست بلکه باید آن ها را از صاحب شریعت دریافت نمود. امام صادق علیه السلام نیز خطاب به یکی از اصحاب خود به نام « ابان » هنگامی که می خواست یکی از احکام الهی ؛ یعنی « دیه اعضاء زن » را با فکر و اندیشه خود به دست آورد ، فرمودند : مَهْلًا يَا أَبَانُ‏ هَكَذَا حَكَمَ رَسُولُ اللَّه صلی الله علی و آله و سلم إِنَّ الْمَرْأَةَ تُعَاقِلُ الرَّجُلَ إِلَى ثُلُثِ الدِّيَةِ فَإِذَا بَلَغَتِ الثُّلُثَ رَجَعَتِ الْمَرْأَةُ إِلَى النِّصْفِ ، يَا أَبَانُ إِنَّكَ أَخَذْتَنِي بِالْقِيَاسِ وَ السُّنَّةُ إِذَا قِيسَتْ مُحِقَ الدِّين ‏ . صبر کن ای ابان ( در بیان احکام عجله ننما ! ) ؛ این حکم رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم است که دیه زن تا وقتی به ثلث دیه مرد نرسیده با دیه مرد مساوی می باشد ولی پس از آن نصف خواهد بود. آری درک فلسفه احکام الهی با عقول بشری ممکن نیست بلکه خدا است که حلال و حرام الهی ر ابه مُبَلّغان حقیقی دین ( انبیاء و اوصیاء عظام ) ابلاغ نموده و آنان نیز به نوبه خود همان احکام را بدون کم و کاست برای سایر افراد بشر نقل کرده اند . پس از دوره معصومین علیهم السلام و در زمان غیبت امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف ، فقهای بزرگوار شیعه این مهم را بر عهده گرفتند وحلال و حرام الهی را از لابه لای کتاب و سنت استخراج نموده و در کتب فقه و احکام ثبت نموده اند و اینک بر ما است که این امانات خدا وند را درست بفهمیم و به مردم ابلاغ و نشر نماییم . در این راستا ، سه جلد کتاب « گلشن احکام » که مشتمل بر احکام مبتلی به و مورد نیاز جامعه است را به زبان ساده و روان تقدیم نمودیم تا قدمی هرچند کوتاه در نشر احکام الهی برداشته باشیم . خوشبختانه پس از انتشار این سه جلد ، استقبال شایانی صورت گرفت بدین سبب بر آن شدیم تابه خواست خداوند اقدام به نشر جلد چهارم این مجموعه نماییم. لازم می دانیم از مسئولین « پژوهشکده امر به معروف و نهی از منکر » تشکر نموده آرزوی توفیقات بیشتر را برای دست اندرکاران این مؤسّسه محترم داشته باشیم . امید آن که خداوند این اثر نا چیز را از ما قبول فرماید . سید جعفر ربانی. بهار 1395.

احکام « بسم الله الرّحمن الرّحیم »  :

1-مستحب است هر کاری با جمله «بسم الله الرّحمن الرّحیم » آغاز شود . (1) 2-اگر کسی در ركعت سوم و چهارم نماز به جای تسبیحات اربعه ، حمد بخواند بنا بر احتياط واجب بايد « بسم اللَّه الرحمن الرحیم  » آن را هم آهسته بگويد. (2) 3-همان طور که لازم است مردها حمد وسوره نماز صبح و مغرب و عشا را بلند بخوانند ، جمله « بسم الله الرحمن الرحیم » آن ها را نیز باید بلند بگویند. 4-مردها مستحب است در ركعت اوّل و دوّم نماز ظهر و عصر، «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» را بلند بگويند.(3) 5-نماز احتياط ( نمازی که هنگام شک های صحیح واجب می شود ) سوره و قنوت ندارد و بايد نيت آن را به زبان نياورند و احتياط واجب آن است كه سوره حمد و « بسم اللَّه الرحمن الرحیم » آن را هم آهسته بگويند.(4) 6-وقتى کسی مى‏خواهد حیوانی را ذبح کند ، همين قدر كه بگويد «بسم اللَّه» كافى است‏. (5) 7-در نمازهایی مثل نماز غفیله که بعد از حمد ، چند آیه خوانده می شود چنانچه به قصد رجاء (6) ، « بسم الله الرّحمن الرّحیم » گفته شود اشکال ندارد. 8-انسان نمی تواند در نماز های واجب ، یکی از چهار سوره ای که سجده واجب دارد (7) را بخواند ؛ بسیاری از فقها می فرمایند  : حتی به صرف شروع در بسم الله آن سوره ، نمازش باطل می شود . (8) 9-سوره توبه ( برائت ) « بسم الله الرحمن الرحیم» ندارد. 10-سوره نمل دارای دو « بسم الله الرحمن الرحیم» می باشد.

1 - بحار الانوار ، ج 73 ، ص 305. 2- توضیح المسائل محشی ، ج1،ص557. 3 - همان ،ص560. 4 - همان ، ص660. 5 - همان ،ج2 ، ص574. 6 - مورد قبول واقع شدن . 7 - نجم ، فصلت ، سجده و علق . 8 - زیرا برخی از فقها بسم الله را جزء سوره می دانند.

پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم

در مورد پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم ، توجه به نکاتی لازم می باشد : 1-درخطبه های نماز جمعه و عید ، لازم است نام پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و اهل بیت ایشان همراه با درود ، برده شود .(1) 2-مستحب است انسان قبل ازورود به حرم پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و نیز هنگام وداع با قبرمطهر ایشان غسل نماید. (2) 3-كافر كسى است كه منكر خدا است ، يا براى خدا شريك قرار مى‏دهد ، يا پيغمبرى حضرت خاتم الانبياء صلى اللَّه عليه و آله و سلم را قبول ندارد. (3) 4-انسان بايد رعايت ادب را بكند و جلوتر از قبر پيغمبر صلی الله علیه و آله و سلم و ائمه معصومین عليه السلام نماز نخواند. (4) 5-مستحبّ است نماز گزار ، بعد از تمام شدن تشهد بگويد : «وَ تَقَبَّلْ شَفاعَتَهُ وَ ارْفَعْ دَرَجَتَهُ» ؛ یعنی خدایا! شفاعت ایشان را قبول کن و درجه آن حضرت را بالا ببر. (5) 6-اگر روزه دار به گفتن ، نوشتن ، اشاره و مانند اينها به خدا و پيغمبر و جانشينان دوازده گانه ایشان ، عمداً نسبت دروغ بدهد اگر چه فوراً بگويد دروغ گفتم يا توبه كند، روزه او باطل است. (6) 7-گرچه منتسبين به پيامبر اكرم صلی الله علیه و آله و سلم از طرف مادر هم ازفرزندان آن حضرت محسوب مى‏شوند ، ولى ملاك ترتب برخی احکام فقهی همچون تعلق سهم سادات ، انتساب از طرف پدر است. (7)

1 - توضيح المسائل‏ محشى، ج‏1، ص 849 2 - هما ن ، ص362 3 - هما ن ، ص77 4 - هما ن ، ص 494 5 - هما ن ، ص598 6 - هما ن ، ص900 7 - هما ن ، ج2 ،ص98

شهرمدینه

شهرمدینه دارای احکامی است : 1-مسافر به مدینه اگر تصمیم بگیرد ده روز در آن شهر بماند باید مثل همه مکان های دیگر ، نماز ظهر و عصر و عشا را چهار رکعت بخواند ولی اگر تصمیم ماندن ده روز را در این شهر نداشته باشد به فتوای بیشتر فقها درحرم پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم آزاد است که نماز ظهر و عصر و عشا را چهار رکعت بخواند یا دو رکعت . بلکه به فتوای بعضی از فقها در تمام مدینه انسان مخیر است بین دو و چهار رکعت خواندن آن سه نماز. 2-روزه در سفرحرام است ولی انسان می تواند در شهرمدینه سه روز روزه حاجت بگیرد گرچه قصد ده روز نکرده باشد . و احتیاط این است که روز های چهار شنبه و پنجشنبه و جمعه باشد. 3-شخصی که از مدینه عازم مکه است باید ازمسجد شجره که در حاشیه شهر مدینه واقع شده است مُحرم شود . 4-مستحب است انسان قبل از ورود به شهر مدینه ، غسل کند و با غسل وارد مدینه شود.