فرهنگ مصادیق:تکبر – احادیث: تفاوت بین نسخهها
جز (Fayzi صفحهٔ تکبر – احادیث را به فرهنگ مصادیق:تکبر – احادیث منتقل کرد) |
(اصلاح نویسههای عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام) |
||
| سطر ۱۲: | سطر ۱۲: | ||
أَلا اُخبِرُکُم بِأَهلِ النّارِ؟ کُلُّ عُتُلٍّ جَوّاظٍ مُستَکبِرٍ<ref>کتاب العین،ج6،ص170</ref>؛<br/> | أَلا اُخبِرُکُم بِأَهلِ النّارِ؟ کُلُّ عُتُلٍّ جَوّاظٍ مُستَکبِرٍ<ref>کتاب العین،ج6،ص170</ref>؛<br/> | ||
آیا شما را از اهل دوزخ آگاه نکنم؟ هر درشتخویِ خشنِ متکبّر.<br/> | آیا شما را از اهل دوزخ آگاه نکنم؟ هر درشتخویِ خشنِ متکبّر.<br/> | ||
| − | |||
<br/> | <br/> | ||
حدیث (۴) امام صادق علیه السلام :<br/> | حدیث (۴) امام صادق علیه السلام :<br/> | ||
ما مِن أَحَدٍ یَتیهُ إِلاّ مِن ذِلَّةٍ یَجِدُها فی نَفسِهِ<ref>الکافی(ط-الاسلامیه)، ج2، ص312</ref>؛<br/> | ما مِن أَحَدٍ یَتیهُ إِلاّ مِن ذِلَّةٍ یَجِدُها فی نَفسِهِ<ref>الکافی(ط-الاسلامیه)، ج2، ص312</ref>؛<br/> | ||
هیچ کس نیست که تکبّر ورزد، مگر بر اثر خواری و حقارتی است که در خود میبیند.<br/> | هیچ کس نیست که تکبّر ورزد، مگر بر اثر خواری و حقارتی است که در خود میبیند.<br/> | ||
| − | |||
<br/> | <br/> | ||
حدیث (۵) امام علی علیه السلام :<br/> | حدیث (۵) امام علی علیه السلام :<br/> | ||
عَجِبتُ لِلمُتَکَبِّرِ الَّذی کانَ بِالمسِ نُطفَةً وَیَکونُ غَدا جیفَةً<ref>نهج البلاغه(صبحی صالح)،ص491، حکمت 126</ref>؛<br/> | عَجِبتُ لِلمُتَکَبِّرِ الَّذی کانَ بِالمسِ نُطفَةً وَیَکونُ غَدا جیفَةً<ref>نهج البلاغه(صبحی صالح)،ص491، حکمت 126</ref>؛<br/> | ||
در شگفتم از شخص متکبّر، که دیروز نطفهای بوده و فردا لاشهای است.<br/> | در شگفتم از شخص متکبّر، که دیروز نطفهای بوده و فردا لاشهای است.<br/> | ||
| − | |||
<br/> | <br/> | ||
حدیث (۶) رسول اکرم صلی الله علیه و آله :<br/> | حدیث (۶) رسول اکرم صلی الله علیه و آله :<br/> | ||
إِنَّهُ لَیُعجِبُنی أَن یَحمِلَ الرَّجُلُ الشَّی ءَ فی یَدِهِ یَکونُ مَهنَئا لأِهلِهِ یَدفَعُ بِهِ الکِبرَ عَن نَفسِهِ<ref>مجموعه ورام، ج1، ص201</ref>؛<br/> | إِنَّهُ لَیُعجِبُنی أَن یَحمِلَ الرَّجُلُ الشَّی ءَ فی یَدِهِ یَکونُ مَهنَئا لأِهلِهِ یَدفَعُ بِهِ الکِبرَ عَن نَفسِهِ<ref>مجموعه ورام، ج1، ص201</ref>؛<br/> | ||
براستی که خوش دارم مرد با خوشحالی و افتخار چیزی را با دست خودش برای خانواده اش ببرد و بدین وسیله [[تکبر]] را از خود دور کند.<br/> | براستی که خوش دارم مرد با خوشحالی و افتخار چیزی را با دست خودش برای خانواده اش ببرد و بدین وسیله [[تکبر]] را از خود دور کند.<br/> | ||
| − | |||
<br/> | <br/> | ||
حدیث (۷) امام صادق علیه السلام :<br/> | حدیث (۷) امام صادق علیه السلام :<br/> | ||
مَن ذَهَبَ یَری أَنَّ لَهُ عَلَی الآخَرِ فَضلاً فَهُوَ مِنَ المُستَکبِرینَ، (قالَ حَفصُ بنُ غیاثٍ): فَقُلتُ لَهُ إِنَّما یَری أَنَّ لَهُ عَلَیهِ فَضلاً بِالعافیَةِ إذا رَآهُ مُرتَکِبا لِلمَعاصی، فَقالَ: هَیهاتَ هَیهاتَ! فَلَعَلَّهُ أَن یَکونَ قَد غُفِرَ لَهُ ما أتی وَ أَنتَ مَوقوفٌ مُحاسَبٌ أَما تَلَوتَ قِصَّةَ سَحَرَةِ موسی علیه السلام<ref>الکافی(ط-الاسلامیه)، ج8، ص128</ref> ؛<br/> | مَن ذَهَبَ یَری أَنَّ لَهُ عَلَی الآخَرِ فَضلاً فَهُوَ مِنَ المُستَکبِرینَ، (قالَ حَفصُ بنُ غیاثٍ): فَقُلتُ لَهُ إِنَّما یَری أَنَّ لَهُ عَلَیهِ فَضلاً بِالعافیَةِ إذا رَآهُ مُرتَکِبا لِلمَعاصی، فَقالَ: هَیهاتَ هَیهاتَ! فَلَعَلَّهُ أَن یَکونَ قَد غُفِرَ لَهُ ما أتی وَ أَنتَ مَوقوفٌ مُحاسَبٌ أَما تَلَوتَ قِصَّةَ سَحَرَةِ موسی علیه السلام<ref>الکافی(ط-الاسلامیه)، ج8، ص128</ref> ؛<br/> | ||
هر کس خودش را بهتر از دیگران بداند، او از متکبران است. حفص بن غیاث میگوید: عرض کردم: اگر گنهکاری را ببیند و به سبب بی گناهی و پاکدامنی خود، خویشتن را از او بهتر بداند چه؟ فرمودند: هرگز هرگز! چه بسا که او آمرزیده شود اما تو را برای حسابرسی نگه دارند، مگر داستان جادوگران و موسی علیه السلام را نخواندهای؟<br/> | هر کس خودش را بهتر از دیگران بداند، او از متکبران است. حفص بن غیاث میگوید: عرض کردم: اگر گنهکاری را ببیند و به سبب بی گناهی و پاکدامنی خود، خویشتن را از او بهتر بداند چه؟ فرمودند: هرگز هرگز! چه بسا که او آمرزیده شود اما تو را برای حسابرسی نگه دارند، مگر داستان جادوگران و موسی علیه السلام را نخواندهای؟<br/> | ||
| − | |||
<br/> | <br/> | ||
حدیث (۸) امام علی علیه السلام :<br/> | حدیث (۸) امام علی علیه السلام :<br/> | ||
وَعَن ذلِکَ ما حَرَسَ اللّهعِبادَهُ المُؤمِنینَ بِالصَّلَواتِ وَالزَّکَواتِ وَمُجاهَدَةِ الصِّیامِ فِی الیّامِ المَفروضاتِ تَسکینا لأَطرافِهِم وَتَخشیعا لأَبصارِهِم وَتَذلیلاً لِنُفوسِهِم وَتَخفیضا لِقُلُوبِهِم وَإِذهابا لِلخُیَلاءِ عَنهُم... اُنظُروا إِلی ما فی هذِهِ الفعالِ مِن قَمعِ نَواجِمِ الفَخرِ وَقَدعِ طَوالِعِ الکِبرِ<ref>نهج البلاغه (صبحی صالح)، ص294</ref>؛<br/> | وَعَن ذلِکَ ما حَرَسَ اللّهعِبادَهُ المُؤمِنینَ بِالصَّلَواتِ وَالزَّکَواتِ وَمُجاهَدَةِ الصِّیامِ فِی الیّامِ المَفروضاتِ تَسکینا لأَطرافِهِم وَتَخشیعا لأَبصارِهِم وَتَذلیلاً لِنُفوسِهِم وَتَخفیضا لِقُلُوبِهِم وَإِذهابا لِلخُیَلاءِ عَنهُم... اُنظُروا إِلی ما فی هذِهِ الفعالِ مِن قَمعِ نَواجِمِ الفَخرِ وَقَدعِ طَوالِعِ الکِبرِ<ref>نهج البلاغه (صبحی صالح)، ص294</ref>؛<br/> | ||
از این جاست که خداوند بندگان مؤمن خود را به وسیله نمازها و زکاتها و جدّیت در [[روزه]] داری در روزهای واجب، نگهبانی میکند، زیرا که این امور باعث آرام شدن اعضاء و جوارح و خشوع دیدگان و فروتنی جانها و خضوع دلها و بیرون راندن کبر و نخوت از وجود آنان میشود... بنگرید، که این اعمال چگونه نمودهای [[فخر فروشی]] را در هم میشکند و آثار و نشانههای [[تکبر]] را میزداید! | از این جاست که خداوند بندگان مؤمن خود را به وسیله نمازها و زکاتها و جدّیت در [[روزه]] داری در روزهای واجب، نگهبانی میکند، زیرا که این امور باعث آرام شدن اعضاء و جوارح و خشوع دیدگان و فروتنی جانها و خضوع دلها و بیرون راندن کبر و نخوت از وجود آنان میشود... بنگرید، که این اعمال چگونه نمودهای [[فخر فروشی]] را در هم میشکند و آثار و نشانههای [[تکبر]] را میزداید! | ||
| − | |||
<br/> | <br/> | ||
حدیث (۹) امام حسن مجتبی علیه السلام :<br/> | حدیث (۹) امام حسن مجتبی علیه السلام :<br/> | ||
لَمّا قیلَ لَهُ إِنَّ فیکَ کِبرا ـ : کَلاّ، اَلکِبرُ لِلّهِ وَحدَهُ وَلکِن فیَّ عِزَّةٌ، قالَ اللّهتَعالی: (وَلِلّهِ العِزَّةُ وَلِرَسولِهِ وَلِلمُؤمِنینَ)<ref>بحارالأنوار، ج24، ص325</ref>؛<br/> | لَمّا قیلَ لَهُ إِنَّ فیکَ کِبرا ـ : کَلاّ، اَلکِبرُ لِلّهِ وَحدَهُ وَلکِن فیَّ عِزَّةٌ، قالَ اللّهتَعالی: (وَلِلّهِ العِزَّةُ وَلِرَسولِهِ وَلِلمُؤمِنینَ)<ref>بحارالأنوار، ج24، ص325</ref>؛<br/> | ||
در پاسخ کسی که به ایشان گفت: در وجود شما تکبّر است، فرمودند: هرگز، تکبّر تنها از آن خداست. اما در وجود من، عزّت است. خدای متعال فرموده است: «و عزّت از آن خدا و پیامبر او و مؤمنان است».<br/> | در پاسخ کسی که به ایشان گفت: در وجود شما تکبّر است، فرمودند: هرگز، تکبّر تنها از آن خداست. اما در وجود من، عزّت است. خدای متعال فرموده است: «و عزّت از آن خدا و پیامبر او و مؤمنان است».<br/> | ||
| − | |||
<br/> | <br/> | ||
حدیث (۱۰) امام صادق علیه السلام :<br/> | حدیث (۱۰) امام صادق علیه السلام :<br/> | ||
إِنَّ فِی السَّماءِ مَلَکَینِ مُوَکَّلَینِ بِالعِبادِ، فَمَن تَواضَعَ لِلّهِ رَفَعاهُ وَمَن تَکَبَّرَ وَضَعاهُ<ref>کافی(ط-الاسلامیه)، ج2، ص122</ref>؛<br/> | إِنَّ فِی السَّماءِ مَلَکَینِ مُوَکَّلَینِ بِالعِبادِ، فَمَن تَواضَعَ لِلّهِ رَفَعاهُ وَمَن تَکَبَّرَ وَضَعاهُ<ref>کافی(ط-الاسلامیه)، ج2، ص122</ref>؛<br/> | ||
در آسمان دو فرشته بر بندگان گماشته شدهاند پس هر کس برای خدا تواضع کند، او را بالا برند و هر کس [[تکبر]] ورزد او را پَست گردانند.<br/> | در آسمان دو فرشته بر بندگان گماشته شدهاند پس هر کس برای خدا تواضع کند، او را بالا برند و هر کس [[تکبر]] ورزد او را پَست گردانند.<br/> | ||
| − | |||
<br/> | <br/> | ||
حدیث (۱۱) امام کاظم علیه السلام :<br/> | حدیث (۱۱) امام کاظم علیه السلام :<br/> | ||
إِنَّ الزَّرعَ یَنبُتُ فِی السَّهلِ وَلایَنبُتُ فِی الصَّفا فَکَذلِکَ الحِکمَةُ تَعمُرُ فی قَلبِ المُتَواضِعِ وَلا تَعمُرُ فی قَلبِ المُتَکَبِّرِ الجَبّارِ، لأِنَّ اللّهجَعَلَ التَّواضُعَ آلَةَ العَقلِ وَجَعَلَ التَّکَبُّرَ مِن آلَةِ الجَهلِ<ref>تحف العقول، ص 396</ref>؛<br/> | إِنَّ الزَّرعَ یَنبُتُ فِی السَّهلِ وَلایَنبُتُ فِی الصَّفا فَکَذلِکَ الحِکمَةُ تَعمُرُ فی قَلبِ المُتَواضِعِ وَلا تَعمُرُ فی قَلبِ المُتَکَبِّرِ الجَبّارِ، لأِنَّ اللّهجَعَلَ التَّواضُعَ آلَةَ العَقلِ وَجَعَلَ التَّکَبُّرَ مِن آلَةِ الجَهلِ<ref>تحف العقول، ص 396</ref>؛<br/> | ||
زراعت در زمین هموار میروید، نه بر سنگ سخت و چنین است که حکمت، در دلهای متواضع جای میگیرد نه در دلهای متکبر. خداوند متعال، تواضع را وسیله عقل و [[تکبر]] را وسیله جهل قرار داده است.<br/> | زراعت در زمین هموار میروید، نه بر سنگ سخت و چنین است که حکمت، در دلهای متواضع جای میگیرد نه در دلهای متکبر. خداوند متعال، تواضع را وسیله عقل و [[تکبر]] را وسیله جهل قرار داده است.<br/> | ||
| − | |||
<br/> | <br/> | ||
حدیث (۱۲) پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله :<br/> | حدیث (۱۲) پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله :<br/> | ||
اَلا اُخْبِرُکُمْ بِاَبْعَدِکُمْ مِنّی شَبَها؟ قَالُوا: بَلی یا رَسولَ اللّهِ. قالَ: اَلْفاحِشُ الْمُتَفَحِّشُ الْبَذیءُ، اَلْبَخِیلُ، اَلْمُخْتَالُ، اَلْحَقودُ، اَلْحَسُودُ، اَلْقاسِی الْقَلْبِ، اَلْبَعِیدُ مِنْ کُلِّ خَیْرٍ یُرْجی، غَیْرُ المَاْمونِ مِنْ کُلِّ شَرٍّ یُتَّقی<ref>الکافی(ط-الاسلامیه)، ج 2، ص 291</ref>؛ | اَلا اُخْبِرُکُمْ بِاَبْعَدِکُمْ مِنّی شَبَها؟ قَالُوا: بَلی یا رَسولَ اللّهِ. قالَ: اَلْفاحِشُ الْمُتَفَحِّشُ الْبَذیءُ، اَلْبَخِیلُ، اَلْمُخْتَالُ، اَلْحَقودُ، اَلْحَسُودُ، اَلْقاسِی الْقَلْبِ، اَلْبَعِیدُ مِنْ کُلِّ خَیْرٍ یُرْجی، غَیْرُ المَاْمونِ مِنْ کُلِّ شَرٍّ یُتَّقی<ref>الکافی(ط-الاسلامیه)، ج 2، ص 291</ref>؛ | ||
آیا شما را از کم شباهتترینتان به خودم آگاه نسازم؟ عرض کردند: چرا، ای رسول خدا! فرمودند: زشتگویِ بی آبرویِ بی شرم، بخیل، متکبر، کینه توز، حسود، سنگدل، کسی که هیچ امیدی به خیرش و امانی از شرش نیست.<br/> | آیا شما را از کم شباهتترینتان به خودم آگاه نسازم؟ عرض کردند: چرا، ای رسول خدا! فرمودند: زشتگویِ بی آبرویِ بی شرم، بخیل، متکبر، کینه توز، حسود، سنگدل، کسی که هیچ امیدی به خیرش و امانی از شرش نیست.<br/> | ||
| − | |||
<br/> | <br/> | ||
حدیث (۱۳) امام محمد باقر علیه السلام:<br/> | حدیث (۱۳) امام محمد باقر علیه السلام:<br/> | ||
الجَبّارونَ اَبعَدُ النّاس منَ اللهِ عزُّ و جلَّ یومَ القیامَةِ<ref>ثواب الاعمال(ترجمه حسن زاده)ص688</ref>؛<br/> | الجَبّارونَ اَبعَدُ النّاس منَ اللهِ عزُّ و جلَّ یومَ القیامَةِ<ref>ثواب الاعمال(ترجمه حسن زاده)ص688</ref>؛<br/> | ||
دورترین مردم ار خداوند عزّو جل در روز قیامت سرکشانِ متکبّر هستند.<br/> | دورترین مردم ار خداوند عزّو جل در روز قیامت سرکشانِ متکبّر هستند.<br/> | ||
| − | |||
<br/> | <br/> | ||
حدیث (۱۴) امام صادق علیه السلام:<br/> | حدیث (۱۴) امام صادق علیه السلام:<br/> | ||
ما من رَجُلٍ تَکبّرَ أَو تَجبَّرَ الّا لذلَّةٍ یَجدُها فی نَفسِهِ<ref>وسایل الشیعه ج15 ص380</ref>؛<br/> | ما من رَجُلٍ تَکبّرَ أَو تَجبَّرَ الّا لذلَّةٍ یَجدُها فی نَفسِهِ<ref>وسایل الشیعه ج15 ص380</ref>؛<br/> | ||
هیچ مردی نیست که [[تکبر]] بورزد یا خود را بزرگ بشمارد مگر بخاطر ذلتی که در نفس خود مییابد.<br/> | هیچ مردی نیست که [[تکبر]] بورزد یا خود را بزرگ بشمارد مگر بخاطر ذلتی که در نفس خود مییابد.<br/> | ||
| − | |||
<br/> | <br/> | ||
حدیث(۱۵) حضرت زهرا سلام الله علیها:<br/> | حدیث(۱۵) حضرت زهرا سلام الله علیها:<br/> | ||
فَجَعلَ اللهُ الایمانَ تَطهیراً لَکم مِنَ الشِّرکِ ، وَ الصَّلاةَ تَنزیهاً لَکم عَن الکِبرِ<ref>الاحتجاج علی اهل اللجاج (طبرسی)، ج1، ص99</ref>؛<br/> | فَجَعلَ اللهُ الایمانَ تَطهیراً لَکم مِنَ الشِّرکِ ، وَ الصَّلاةَ تَنزیهاً لَکم عَن الکِبرِ<ref>الاحتجاج علی اهل اللجاج (طبرسی)، ج1، ص99</ref>؛<br/> | ||
خدای تعالی ایمان را برای پاکیزگی از شرک قرار داد ، و نماز را برای دوری از [[تکبر]] و خودخواهی.<br/> | خدای تعالی ایمان را برای پاکیزگی از شرک قرار داد ، و نماز را برای دوری از [[تکبر]] و خودخواهی.<br/> | ||
| − | |||
<br/> | <br/> | ||
حدیث (۱۶) امام صادق علیه السلام:<br/> | حدیث (۱۶) امام صادق علیه السلام:<br/> | ||
لا یَدخُلُ الجَنَّهَ مَن فِی قَلبهِ مِثقالَ ذَرَّهٍ مِن کِبر<ref>الکافی(ط-اسلامی) ج2 ص310</ref>؛<br/> | لا یَدخُلُ الجَنَّهَ مَن فِی قَلبهِ مِثقالَ ذَرَّهٍ مِن کِبر<ref>الکافی(ط-اسلامی) ج2 ص310</ref>؛<br/> | ||
کسی که در قلبش به اندازه ذرهای کبر و خود بزرگ بینی باشد به بهشت وارد نمیشود.<br/> | کسی که در قلبش به اندازه ذرهای کبر و خود بزرگ بینی باشد به بهشت وارد نمیشود.<br/> | ||
| − | |||
<br/> | <br/> | ||
حدیث (۱۷) امام علی علیه السلام:<br/> | حدیث (۱۷) امام علی علیه السلام:<br/> | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۰ دی ۱۳۹۵، ساعت ۱۲:۰۰
احادیث این بخش با توجه به منابع ذکر شده در نرم افزار "جامع الاحادیث نور" بازبینی و به روز شدهاند.
حدیث (۱) امام صادق علیه السلام :
اَلکِبرُ أَن تَغمِصَ النّاسَ وَتُسَفِّهَ الحَقَّ[۱]؛
تکبر، این است که مردم را تحقیر کنی و حق را خوار شماری.
حدیث (۲) امام علی علیه السلام :
اَلحِرصُ وَالکِبرُ وَالحَسَدُ دَواعٍ إِلَی التَّقَحُّمِ فِی الذُّنوبِ[۲]؛
حرص و تکبّر و حسادت، انگیزههای فرورفتن در گناهانند.
حدیث (۳) رسول اکرم صلی الله علیه و آله :
أَلا اُخبِرُکُم بِأَهلِ النّارِ؟ کُلُّ عُتُلٍّ جَوّاظٍ مُستَکبِرٍ[۳]؛
آیا شما را از اهل دوزخ آگاه نکنم؟ هر درشتخویِ خشنِ متکبّر.
حدیث (۴) امام صادق علیه السلام :
ما مِن أَحَدٍ یَتیهُ إِلاّ مِن ذِلَّةٍ یَجِدُها فی نَفسِهِ[۴]؛
هیچ کس نیست که تکبّر ورزد، مگر بر اثر خواری و حقارتی است که در خود میبیند.
حدیث (۵) امام علی علیه السلام :
عَجِبتُ لِلمُتَکَبِّرِ الَّذی کانَ بِالمسِ نُطفَةً وَیَکونُ غَدا جیفَةً[۵]؛
در شگفتم از شخص متکبّر، که دیروز نطفهای بوده و فردا لاشهای است.
حدیث (۶) رسول اکرم صلی الله علیه و آله :
إِنَّهُ لَیُعجِبُنی أَن یَحمِلَ الرَّجُلُ الشَّی ءَ فی یَدِهِ یَکونُ مَهنَئا لأِهلِهِ یَدفَعُ بِهِ الکِبرَ عَن نَفسِهِ[۶]؛
براستی که خوش دارم مرد با خوشحالی و افتخار چیزی را با دست خودش برای خانواده اش ببرد و بدین وسیله تکبر را از خود دور کند.
حدیث (۷) امام صادق علیه السلام :
مَن ذَهَبَ یَری أَنَّ لَهُ عَلَی الآخَرِ فَضلاً فَهُوَ مِنَ المُستَکبِرینَ، (قالَ حَفصُ بنُ غیاثٍ): فَقُلتُ لَهُ إِنَّما یَری أَنَّ لَهُ عَلَیهِ فَضلاً بِالعافیَةِ إذا رَآهُ مُرتَکِبا لِلمَعاصی، فَقالَ: هَیهاتَ هَیهاتَ! فَلَعَلَّهُ أَن یَکونَ قَد غُفِرَ لَهُ ما أتی وَ أَنتَ مَوقوفٌ مُحاسَبٌ أَما تَلَوتَ قِصَّةَ سَحَرَةِ موسی علیه السلام[۷] ؛
هر کس خودش را بهتر از دیگران بداند، او از متکبران است. حفص بن غیاث میگوید: عرض کردم: اگر گنهکاری را ببیند و به سبب بی گناهی و پاکدامنی خود، خویشتن را از او بهتر بداند چه؟ فرمودند: هرگز هرگز! چه بسا که او آمرزیده شود اما تو را برای حسابرسی نگه دارند، مگر داستان جادوگران و موسی علیه السلام را نخواندهای؟
حدیث (۸) امام علی علیه السلام :
وَعَن ذلِکَ ما حَرَسَ اللّهعِبادَهُ المُؤمِنینَ بِالصَّلَواتِ وَالزَّکَواتِ وَمُجاهَدَةِ الصِّیامِ فِی الیّامِ المَفروضاتِ تَسکینا لأَطرافِهِم وَتَخشیعا لأَبصارِهِم وَتَذلیلاً لِنُفوسِهِم وَتَخفیضا لِقُلُوبِهِم وَإِذهابا لِلخُیَلاءِ عَنهُم... اُنظُروا إِلی ما فی هذِهِ الفعالِ مِن قَمعِ نَواجِمِ الفَخرِ وَقَدعِ طَوالِعِ الکِبرِ[۸]؛
از این جاست که خداوند بندگان مؤمن خود را به وسیله نمازها و زکاتها و جدّیت در روزه داری در روزهای واجب، نگهبانی میکند، زیرا که این امور باعث آرام شدن اعضاء و جوارح و خشوع دیدگان و فروتنی جانها و خضوع دلها و بیرون راندن کبر و نخوت از وجود آنان میشود... بنگرید، که این اعمال چگونه نمودهای فخر فروشی را در هم میشکند و آثار و نشانههای تکبر را میزداید!
حدیث (۹) امام حسن مجتبی علیه السلام :
لَمّا قیلَ لَهُ إِنَّ فیکَ کِبرا ـ : کَلاّ، اَلکِبرُ لِلّهِ وَحدَهُ وَلکِن فیَّ عِزَّةٌ، قالَ اللّهتَعالی: (وَلِلّهِ العِزَّةُ وَلِرَسولِهِ وَلِلمُؤمِنینَ)[۹]؛
در پاسخ کسی که به ایشان گفت: در وجود شما تکبّر است، فرمودند: هرگز، تکبّر تنها از آن خداست. اما در وجود من، عزّت است. خدای متعال فرموده است: «و عزّت از آن خدا و پیامبر او و مؤمنان است».
حدیث (۱۰) امام صادق علیه السلام :
إِنَّ فِی السَّماءِ مَلَکَینِ مُوَکَّلَینِ بِالعِبادِ، فَمَن تَواضَعَ لِلّهِ رَفَعاهُ وَمَن تَکَبَّرَ وَضَعاهُ[۱۰]؛
در آسمان دو فرشته بر بندگان گماشته شدهاند پس هر کس برای خدا تواضع کند، او را بالا برند و هر کس تکبر ورزد او را پَست گردانند.
حدیث (۱۱) امام کاظم علیه السلام :
إِنَّ الزَّرعَ یَنبُتُ فِی السَّهلِ وَلایَنبُتُ فِی الصَّفا فَکَذلِکَ الحِکمَةُ تَعمُرُ فی قَلبِ المُتَواضِعِ وَلا تَعمُرُ فی قَلبِ المُتَکَبِّرِ الجَبّارِ، لأِنَّ اللّهجَعَلَ التَّواضُعَ آلَةَ العَقلِ وَجَعَلَ التَّکَبُّرَ مِن آلَةِ الجَهلِ[۱۱]؛
زراعت در زمین هموار میروید، نه بر سنگ سخت و چنین است که حکمت، در دلهای متواضع جای میگیرد نه در دلهای متکبر. خداوند متعال، تواضع را وسیله عقل و تکبر را وسیله جهل قرار داده است.
حدیث (۱۲) پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله :
اَلا اُخْبِرُکُمْ بِاَبْعَدِکُمْ مِنّی شَبَها؟ قَالُوا: بَلی یا رَسولَ اللّهِ. قالَ: اَلْفاحِشُ الْمُتَفَحِّشُ الْبَذیءُ، اَلْبَخِیلُ، اَلْمُخْتَالُ، اَلْحَقودُ، اَلْحَسُودُ، اَلْقاسِی الْقَلْبِ، اَلْبَعِیدُ مِنْ کُلِّ خَیْرٍ یُرْجی، غَیْرُ المَاْمونِ مِنْ کُلِّ شَرٍّ یُتَّقی[۱۲]؛
آیا شما را از کم شباهتترینتان به خودم آگاه نسازم؟ عرض کردند: چرا، ای رسول خدا! فرمودند: زشتگویِ بی آبرویِ بی شرم، بخیل، متکبر، کینه توز، حسود، سنگدل، کسی که هیچ امیدی به خیرش و امانی از شرش نیست.
حدیث (۱۳) امام محمد باقر علیه السلام:
الجَبّارونَ اَبعَدُ النّاس منَ اللهِ عزُّ و جلَّ یومَ القیامَةِ[۱۳]؛
دورترین مردم ار خداوند عزّو جل در روز قیامت سرکشانِ متکبّر هستند.
حدیث (۱۴) امام صادق علیه السلام:
ما من رَجُلٍ تَکبّرَ أَو تَجبَّرَ الّا لذلَّةٍ یَجدُها فی نَفسِهِ[۱۴]؛
هیچ مردی نیست که تکبر بورزد یا خود را بزرگ بشمارد مگر بخاطر ذلتی که در نفس خود مییابد.
حدیث(۱۵) حضرت زهرا سلام الله علیها:
فَجَعلَ اللهُ الایمانَ تَطهیراً لَکم مِنَ الشِّرکِ ، وَ الصَّلاةَ تَنزیهاً لَکم عَن الکِبرِ[۱۵]؛
خدای تعالی ایمان را برای پاکیزگی از شرک قرار داد ، و نماز را برای دوری از تکبر و خودخواهی.
حدیث (۱۶) امام صادق علیه السلام:
لا یَدخُلُ الجَنَّهَ مَن فِی قَلبهِ مِثقالَ ذَرَّهٍ مِن کِبر[۱۶]؛
کسی که در قلبش به اندازه ذرهای کبر و خود بزرگ بینی باشد به بهشت وارد نمیشود.
حدیث (۱۷) امام علی علیه السلام:
ما أقبَحَ الخُضوعَ عِندَ الحاجَةِ وَالجَفاءَ عِندَ الغِنی[۱۷].
چه زشت است فروتنی هنگام نیاز و درشتی هنگام بی نیازی.
پانویس
- ↑ الکافی(ط-الاسلامیه)، ج2، ص310
- ↑ نهج البلاغه(صبحی صالح)،ص541 ،حکمت 371
- ↑ کتاب العین،ج6،ص170
- ↑ الکافی(ط-الاسلامیه)، ج2، ص312
- ↑ نهج البلاغه(صبحی صالح)،ص491، حکمت 126
- ↑ مجموعه ورام، ج1، ص201
- ↑ الکافی(ط-الاسلامیه)، ج8، ص128
- ↑ نهج البلاغه (صبحی صالح)، ص294
- ↑ بحارالأنوار، ج24، ص325
- ↑ کافی(ط-الاسلامیه)، ج2، ص122
- ↑ تحف العقول، ص 396
- ↑ الکافی(ط-الاسلامیه)، ج 2، ص 291
- ↑ ثواب الاعمال(ترجمه حسن زاده)ص688
- ↑ وسایل الشیعه ج15 ص380
- ↑ الاحتجاج علی اهل اللجاج (طبرسی)، ج1، ص99
- ↑ الکافی(ط-اسلامی) ج2 ص310
- ↑ نهج البلاغه(صبحی صالح)، نامه 31،ص404
