فرهنگ مصادیق:چهل حدیث درباره بخل و خست: تفاوت بین نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۵ دی ۱۳۹۵، ساعت ۱۱:۵۹

۱ـ «پیامبر گرامی اسلام صلیالله علیه و آله و سلم»:
اَیُّ داءٍ اَدوی مِنَ البُخلِ؟!
کدام درد و مریضی از مرض بخل و خسیسی دردناکتر است؟!^[۱]

۲ـ «مولی امیرالمؤمنین علیهالسلام»:
البُخلُ یُکسِبُ العارَ و یُدخِلُ النّارَ.
بخل و تنگنظری موجب عار و ننگ (در دنیا) و آتش دوزخ (در آخرت) است. ^[۲]

۳ـ «امام جعفرصادق(علیهالسلام)»:
ما مَحَقَ الاسلامَ مَحْقَ الشُّحِّ شیءٌ!
هیچ چیز به اندازه بخل و خسیسی اسلام را منهدم نکرده است! ^[۳]

۴ـ «امام جعفرصادق(علیهالسلام)»:
خیارُکُم سُمَحاؤُکُم وَ شِرارُکُم بُخَلاؤُکُم.
بهترین شما مردمان بخشنده و نظربلند و بدترین شما مردمان خسیس و تنگنظران هستند. ^[۴]

۵ـ «مولی امیرالمؤمنین(علیهالسلام)»:
ماَ اجْتَلَبَ سَخَطَ اللهِ بِمثلِ البُخلِ!!
هیچچیز به اندازه بخل و خسیسی غَضب خدا را باعث نشده است!! ^[۵]

۶ـ «مولی امیرالمؤمنین(علیهالسلام)»:
اَبْعَدُ الخلائِقِ مِنَ اللهِ تَعالی اَلبَخیلُ الغَنی.
دورترین مخلوقات از ساحت قدس خداوند متعال آدم خسیس غنی مالدار است. ^[۶]

۷ـ «مولی امیرالمؤمنین(علیهالسلام)»:
ما اَقبَحَ البُخلَ بِذَوی النُّبلِ.
به راستی چقدر قبیح است که مردمان اصیل و بزرگمنش، خسیس و تنگنظر باشند.^[۷]

۸ـ «امام جعفرصادق(علیهالسلام)»:
حَسْبُ البَخیلِ مِن بُخلِهِ سُوءُ الظَّنِّ بِربِهِ.
برای آدم بخیل همین بس که با داشتن چنین صفتی به خدای خود بدگمان است! ^[۸]

۹ـ «امام جعفرصادق(علیهالسلام)»:
لایَکُونُ المؤمِنُ جَباناً ولاحَریصاً و لاشَحیحاً.
مؤمن نه زبون می‌شود و نه حریص و نه بخیل. ^[۹]

۱۰ـ «پیامبر گرامی اسلام صلیالله علیه و آله و سلم»:
اَلبَخیلُ حَقّاً مَن ذُکِرتُ عِندَهُ فَلَمْ یُصَلِّ عَلَیَّ.
بخیل حقیقی آن کسی است که نام من نزد او برده می‌شود و بر من صلوات نفرستد. ^[۱۰]

۱۱ـ «امام جعفرصادق(علیهالسلام)»:
اَلبخیلُ بَعیدٌ مِنَ اللهِ بَعیدٌ مِنَ النّاسِ قَریبٌ مِنَ النّارِ!
آدم بخیل از خدا دور است و از مردم دور ولی به آتش دوزخ نزدیک است! ^[۱۱]

۱۲ـ «امام جعفرصادق(علیهالسلام)»:
اَقَلُّ النّاسِ راحهً البَخیلُ.
کمآسایشترین مردم آدم بخیل است. ^[۱۲]

۱۳ـ «مولی امیرالمؤمنین(علیهالسلام)»:
وَیحَ البَخیلَ المُتَعجِّل الفَقْرَ الّذی مِنهُ هَرَبَ وَ التّارِکَ الغِنیَ الذیِ اِیّاهُ طَلَب!
وای به حال آدم خسیس و بخیلی که فقر را که از آن می‌گریخت شتابان به دنبالش شتافت ولی غِنی و بینیازی را که تنها خواستهاش بود آن را رها کرد!^[۱۳]

۱۴ـ «پیامبر گرامی اسلام صلیالله علیه و آله و سلم»:
اِیّاکُم وَالشُّحَّ! فَاِنَّهُ دَعَا الَّذینَ مِن قَبلِکُم حتّی سَفِکوا دِماءَ هُم وَ دعاهُم حَتّی قَطَعوا أرحامَهُم وَ دَعاهُم حَتَّی انتَهَکوا و استَحَلُّوا مَحارِمَهُم.
برحذر باشید و از صفت بُخل و تنگنظری بپرهیزید. بُخل و خسّت، پیشینیان قبل از شما را وادار به ریختن خون همدیگر کرد و از ارحام و خویشان خود بریدند و ضوابط و حرمتها را به کلی هتک و از بین بردند. ^[۱۴]

۱۵ـ «مولی امیرالمؤمنین(علیهالسلام)»:
اَلبَخیلُ یَبخَلُ عَلی نَفسِهِ بِالیَسیرِ مِن دُنیاه وَ یَسمحُ لِوارِثِهِ بِکُلّها!
آدم بخیل (حتی) در چیزهای پشیز و اندک دنیا برای خود بخالت می‌کند و (در عوض) تمامی آن را به وارثانش تقدیم می‌نماید! ^[۱۵]

۱۶ـ «امام جعفرصادق(علیهالسلام)»:
أبخَلُ النّاسِ مَن بَخِلَ بِما افتَرضَ اللهُ عَلَیه.
بخیلترین مردم آن کسی است که در آنچه خداوند بر او (از حقوق مالی و غیره) واجب کرده بخالت نماید (و آن را نپذیرد). ^[۱۶]

۱۷ـ «امام محمدباقر(علیهالسلام)»:
ما مِن عَبدٍ یَبخَلُ بِنَفَقَهٍ یُنفقُها فیما یَرضَی اللهُ اِلاَّ ابتَلی بِأَن یُنفِقَ اَضعافَها فیما أَسخَطَ اللهُ!
هر بندهای که از انفاق کردن در راه رضای خدا بخالت کند (بداند) حتماً چندین برابر آن را در راهی که رضای خدا نیست مصرف خواهد نمود! ^[۱۷]

۱۸ـ «مولی امیرالمؤمنین(علیهالسلام)»:
مَن قَبَضَ یَدَهُ مَخافَهَ الفَقرِ فَقَد تَعَجَّلَ الفَقرَ!
کسی که از ترس فقر و نداری بخالت می‌کند در حقیقت در فقر و نداری خود عجله کرده است! ^[۱۸]

۱۹ـ «امام رضا(علیهالسلام)»:
السَّخِیُّ یَأکُلُ طَعامَ النّاسِ لِیَأکُلُوا مِنْ طَعامِهِ، وَالْبَخیلُ لا یَأکُلُ طَعامَ النّاسِ لِئلّا یَأکُلُوا مِنْ طَعامِهِ!
آدم باسخاوت از طعام مردم می‌خورد تا آنان نیز از طعام او بخورند ولی آدم خسیس از غذای مردم نمی‌خورد تا آنان هم از غذای او نخورند! ^[۱۹]

۲۰ـ «امام جعفرصادق(علیهالسلام)»:
طَعامُ السَّخِیِ دَواءٌ وَ طعامُ الشَّحیح داءٌ!
غذای آدم سخاوتمند برای انسان دوا و شفا است و غذای آدم خسیس برایش درد و مرض! ^[۲۰]

۲۱ـ «مولی امیرالمؤمنین(علیهالسلام)»:
اَلبَخیلُ ذَلیلٌ بَینَ أَعِزَّتِهِ.
آدم بخیل و تنگنظر (حتّی) بین عزیزان و نزدیکان خود خوار و زبون است. ^[۲۱]

۲۲ـ «مولی امیرالمؤمنین(علیهالسلام)»:
لَیسَ لِشَحیحٍ رَفیقٌ!
آدم خَسیس هیچ دوست و رفیقی ندارد! ^[۲۲]

۲۳ـ «مولی امیرالمؤمنین(علیهالسلام)»:
لاغُرَبَهَ کَالشُّحِّ!
هیچ غربت و انزوایی برای انسان مانند خصلت بُخل و تنگنظری نیست! ^[۲۳]

۲۴ـ «امام جعفرصادق(علیهالسلام)»:
إنْ کانَ الخَلَفُ مِنَ اللهِ عَزَّوَجَلّ حَقّاً فَالبُخلُ لِماذا؟!
به راستی اگر عوض و جایگزین انفاق، از طرف خدای متعال حتمی و حق است پس بُخل و خِسّت دیگر چرا؟! ^[۲۴]

۲۵ـ «امام جعفرصادق(علیهالسلام)»:
ثَلاثٌ اِذا کُنَّ فیالرَّجُلِ فَلا تُحرِّجْ أَن تَقولَ: اِنّه فی جَهَنَّمَ! اَلجَفاءُ وَالجُبنُ وَالبُخلُ.
سه خصلت است اگر در مرد باشد تو را باکی نیست دربارهاش بگویی: جهنم جای او است! جفاکاری، زبونی و بخل و تنگنظری. ^[۲۵]

۲۶ـ «پیامبر گرامی اسلام صلیالله علیه و آله و سلم»:
لا تُشاوِرْ جَباناً اَو بخیلاً أَو حریصاً.
هیچگاه در کارهایت با آدم زبون و ترسو یا بخیل و یا حریص مشورت مکن. ^[۲۶]

۲۷ـ «امام جعفرصادق(علیهالسلام)»:
اِنَّما الشَّحیحُ مَن مَنَعَ حَقَّ اللهِ وَ أَنفَقَ فی غَیرِ حَقِّ الله عَزَّ و جَلَّ.
به حقیقت آدم بسیار بخیل آن کسیست که حقّ الله و حقوق مراجعه خود را از مال خود نپردازد و در غیر آنچه که مشروع و حق الله است به مصرف برساند. ^[۲۷]

۲۸ـ «امام محمدباقر(علیهالسلام)»:
اِنَّ البَخیلَ حَقَّ البَخیلِ اَلّذیِ یَمنَعُ الزّکاهَ المَفروضَهَ فی مالِهِ وَ یَمنَعُ النّائِبَهَ فی قَومِهِ وَ هُوَفیما سِوی ذلِکَ یُبَذِّر!
بخیل واقعی آن کسی است که از پرداختن زکات و وجوهات واجب مالی که به عهده او است خودداری می‌کند و در گرفتاریها قوم خود را یاری نمی‌کند در حالی که در جاهای دیگر ولخرجی می‌کند و با ریخت و پاشها اموال خود را حیف و میل می‌نماید! ^[۲۸]

۲۹ـ «امام جعفرصادق(علیهالسلام)»:
شابٌّ سَخِیٌّ مُرْهَقٌ فی الذُّنوبِ أَحَبُّ اِلی اللهِ‌ِ عَزَّوَجَلَّ مِن شَیخٍ عابِدٍ بَخیلٍ!
یک جوان سخاوتمند و غرق در گناه از یک پیر عابد خسیس تنگ نظر در نزد خداوند متعال محبوبتر است! ^[۲۹]

۳۰ـ «مولی امیرالمؤمنین علیهالسلام»:
البُخلُ بِالموجودِ سُوءالظَّنِّ بِالمَعبُودِ!
بخالت کردن به آنچه در دسترس توست خود گمان بد بردن به خداوند بزرگ است! ^[۳۰]

۳۱ـ «پیامبر گرامی اسلام صلیالله علیه و آله و سلم»:
حُرِّمَتِ الجَنَّهُ عَلَی المَنّانِ وَ البَخیلِ وَ القَتّاتِ.

سه نفر به بهشت راه ندارند: آدمهای منّتگذار، بخیل و سخن چین. ^[۳۱]

۳۲ـ «مولی امیرالمؤمنین علیهالسلام»:
خَلَّتانِ لاتَجتَمِعانِ فی قَلبِ مُؤْمِنٍ: سُوءُ الخُلقِ وَالبُخلُ.
این دو خصلت در دل یک مؤمن جمع نمی‌شوند: یکی بداخلاقی و دیگری بخل و نظرتنگی است. ^[۳۲]

۳۳ـ «مولی امیرالمؤمنین علیهالسلام»:
والبُخُل جامِعٌ لِمساویِ العیُوبِ وَ هُوَ زِمامٌ یُقادُبِهِ اِلی کُلِّ سُوءٍ!
بُخل وَ خِسَّت مجمع تمام عیوب و کاستیها و ریسمانی است که انسان را به هرگونه شرور و بدیها راهداری می‌کند! ^[۳۳]

۳۴ـ «مولی امیرالمؤمنین علیهالسلام»:
تَجَنَّبوُا البُخلَ وَ النِّفاقَ فَاِنَّهُما مِن أَذَمِّ الأَخلاقِ.
از بخل و نفاق دوری کنید. این دو خصلت از نکوهیدهترین صفات و اخلاق آدمی به شمار می‌آیند. ^[۳۴]

۳۵ـ «پیامبر گرامی اسلام صلیالله علیه و آله و سلم»:
لاتُشاوِرِ البَخیلَ فَاِنَّهُ یَقصُرُ بِکَ عَن غایَتِکَ.
هیچگاه با آدم بخیل و خسیس مشورت مکن که مسلّماً تو را از مقصود و هدفت بازخواهد داشت. ^[۳۵]

۳۶ـ «امام جعفرصادق(علیهالسلام)»:
اَلشَّحیحُ اَشدُّ مِنَ البَخیل. اِنَّ البَخیلَ یَبخَلُ بِما فی یَدَیهِ و اِنَّ الشَّحیحَ یَشِحُّ بما فی أیدِی النّاسِ و عَلی ما فی یَدَیهِ!
روزگار آدم شَحیح (بسیار بخیل) از روزگار آدم بخیل سیاهتر است. بخیل از آنچه در دست دارد بخالت می‌کند. اما شحیح هم آنچه در دست مردم و هم آنچه در دست او است از آن بخالت می‌نماید! (آرزو می‌کند آنچه مردم دارند نیز برای خودش باشد، حلال یا حرام! او هرگز قانع نمی‌شود) ^[۳۶]

۳۷ـ «امام جعفرصادق(علیهالسلام)»:
حرامٌ عَلَی الجَنَّهٍ أَن یَدخُلَها شَحیحٌ!
آدم بسیار خسیس و بسیار تنگ نظر به بهشت راه ندارد. ^[۳۷]

۳۸ـ «امام جعفرصادق(علیهالسلام)»:
اَلشَّحیحُ اذا شَحَّ مَنَع الزَّکاهَ وَالصَّدقَهَ وَصِلَهَ الرِّحِمِ وَ اِقراءَ الضَّیفِ وَ النَّفَقَهَ فی سبیلِ اللهِ و أَبوابَ البِرِّ!
آدم خسیس با تنگنظری که دارد زکات نمی‌دهد، صدقات انفاق نمی‌کند، صله ارحام به جا نمی‌آورد، مهمانداری نمی‌کند، در راه خدا انفاق نمی‌نماید و سد راه‌های خیر و نیکوکاری نیز می‌گردد! ^[۳۸]

۳۹ـ «مولی امیرالمؤمنین علیهالسلام»:
اِیّاکَ وَ الِامساکَ. فَاِنَّ ما أَمسَکْتَهُ فَوقَ قُوَتِ یَومِکَ کُنتَ فیه خازناً لِغیرِکَ.
برحذر باش و از بخل و امساک دوری کن و بدان آنچه بیش از خوراک یک روز خود دریغ داشتهای آن را برای دیگری ذخیره نمودهای. ^[۳۹]

۴۰ـ «مولی امیرالمؤمنین علیهالسلام»:
زِیادَهُ الشُّحِّ تُشینُ الفُتُوَّهَ و تُفِسدُ الأُخُوَّهَ.
خسیس بودن بیش از حد، جوانمردی انسان را لکهدار می‌کند و اُخوّت و برادری را تباه و از بین می‌برد. ^[۴۰]

پانویس