فرهنگ مصادیق:شرایط مرجع تقلید: تفاوت بین نسخهها
جز (Golafshan صفحهٔ شرایط مرجع تقلید را به فرهنگ مصادیق:شرایط مرجع تقلید منتقل کرد) |
|||
| سطر ۲: | سطر ۲: | ||
== مرجع تقلید == | == مرجع تقلید == | ||
| − | فقیهی که مردم در احکام دین به وی مراجعه و از او تقلید | + | فقیهی که مردم در احکام دین به وی مراجعه و از او تقلید می کنند، مرجع تقلید نامیده می شود. مرجع تقلید، واسطه بین مردم و امام عصر عجل الله تعالی فرجه شریف است، احکام الهی را از سوی ایشان به مردم ابلاغ می کند و مسئول هدایت مردم در امور دین و دنیا است.<ref>کلیات فقه اسلامی، ص 70.</ref><br/> |
== شرایط مرجع تقلید == | == شرایط مرجع تقلید == | ||
| − | از مجتهدی باید تقلید کرد که مرد، بالغ، عاقل، شیعه دوازده امامی، | + | از مجتهدی باید تقلید کرد که مرد، بالغ، عاقل، شیعه دوازده امامی، حلال زاده، زنده و عادل باشد و نیز بنابر احتیاط واجب، حریص به دنیا نباشد و از مجتهدین دیگر اعلم باشد؛ یعنی در فهمیدن حکم خدا از تمام مجتهدین زمان خود استادتر باشد.<br/> |
== توضیح سه شرایط از شرایط مرجع تقلید == | == توضیح سه شرایط از شرایط مرجع تقلید == | ||
=== زنده بودن === | === زنده بودن === | ||
| − | با توجه به این که «زنده بودن» یکی از شرایط مرجع تقلید است، «تقلید ابتدایی» از مجتهدی که از دنیا رفته جایز نیست؛ یعنی کسی که تازه به سن بلوغ رسیده و یا تاکنون تقلید | + | با توجه به این که «زنده بودن» یکی از شرایط مرجع تقلید است، «تقلید ابتدایی» از مجتهدی که از دنیا رفته جایز نیست؛ یعنی کسی که تازه به سن بلوغ رسیده و یا تاکنون تقلید نمی کرده، باید از مجتهد زنده تقلید کند. اما «تقلید استدامه ای» (یعنی تقلید از مجتهدی که در قید حیات نیست) مانعی ندارد و آن زمانی است که مقلد از مرجعی تقلید کند و او از دنیا برود، در این صورت - با اجازه مرجع تقلید زنده - می تواند بر همان تقلید سابق خود باقی بماند.<ref>تحریر الوسیله، امام خمینی، ج 1، ص 7، مسأله 13.</ref><br/> |
| − | اگر مجتهدی که انسان از او تقلید | + | اگر مجتهدی که انسان از او تقلید می کرد از دنیا برود، سپس از مجتهد دیگری تقلید کند و او نیز از دنیا برود، آن گاه در مسأله بقا بر میت، از مجتهد سومی تقلید کند که بقا را واجب یا جایز می داند، این جا دو صورت دارد: در صورتی که بقا را «واجب» بداند اظهر این است که بر تقلید از اولی باقی بماند و اگر بقا بر میت را «جایز» بداند، مقلِّد مختار است که بر تقلید دومی باقی بماند و یا به مجتهد زنده رجوع کند.<ref>همان، مسأله 14.</ref><br/> |
=== عادل بودن === | === عادل بودن === | ||
| − | عدالت، ملکه راسخی است که همواره شخص را به [[تقوا]] وامی دارد و عادل کسی است که واجبات را انجام داده و کارهای حرام را ترک | + | عدالت، ملکه راسخی است که همواره شخص را به [[تقوا]] وامی دارد و عادل کسی است که واجبات را انجام داده و کارهای حرام را ترک می کند. از راه های شناخت عدالت می توان به «شهادت دو نفر عادل»، «معاشرت مفید علم یا اطمینان»، «مشهور بودن به عدالت - در صورتی که این شهرت، علم آور باشد»، «حسن ظاهر، مواظبت بر احکام شرعی، حضور در جماعت های مسلمانان و...» اشاره نمود.<ref>تحریر الوسیله، امام خمینی، ج 1، ص 9-10، مسأله 28.</ref><ref>احکام اسلامی، ص 25.</ref><br/> |
=== حریص نبودن === | === حریص نبودن === | ||
| − | عدالت اقتضا | + | عدالت اقتضا می کند که مرجع تقلید حریص بر دنیا نبوده و در پی دستیابی به اموال دنیوی و ریاست نباشد؛ <ref>تحریر الوسیله، ج 1، ص 7.</ref> در غیر این صورت پیروی از وی حرام بوده، بر مردم است که از وی فاصله گیرند. از این رو، خداوند در قرآن، عوام یهود را به خاطر تقلید از دانشمندان دنیاطلب مورد سرزنش قرار داده است.<ref>سوره بقره(2)، آیات 78-79.</ref><br/> |
| − | در روایتی آمده که شخصی به حضرت امام صادق علیه السلام عرض کرد: عوام یهود راهی برای شناخت کتابشان (تورات) جز | + | در روایتی آمده که شخصی به حضرت امام صادق علیه السلام عرض کرد: عوام یهود راهی برای شناخت کتابشان (تورات) جز آن چه از علمایشان می شنیدند، نداشتند؛ بنابراین چرا خداوند در کتابش، آنان را به خاطر تقلیدشان از علما، سرزنش می کند و آیا عوام یهود، جز مانند عوام ما هستند که از فقها و علما تقلید می کنند؟ حضرت صادق علیه السلام فرمود: ...عوام یهود می دانستند که عالمانشان به صراحت دروغ می گویند، مال حرام و رشوه می خورند، احکام دین را تغییر می دهند و همچنین به حکم فطرت خویش می فهمیدند که هر کس چنین اعمالی داشته باشد، فاسق و تبهکار است و نباید گفتار خدا و پیامبرانش را از زبان وی گرفت (یعنی کسی نگوید عوام یهود نمی دانستند که باید گفتار علمایشان را که برخلاف دستورات الهی عمل می کردند، نپذیرند؛ زیرا این یک مسأله فطری است و هر کس با عقل و فطرت خویش می فهمد که نباید سخن یک انسان تبهکار را در احکام دین تصدیق کند همچنین عوام ما اگر از علمایشان [[فسق]] آشکار تعصب شدید، تزاحم و نزاع بر دنیا و حرام آن را مشاهد کنند اگر از آنان تقلید کنند، همانند عوام یهودند که مورد سرزنش خداوند قرار گرفته اند...<ref>وسائل الشیعه، ج 18، ص 94.</ref><ref>کلیات فقه اسلامی، ص 70.</ref><br/> |
== عدم جواز تقلید ابتدایی از میت == | == عدم جواز تقلید ابتدایی از میت == | ||
| − | از مسائل مربوط به تقلید این است که باید از مجتهد زنده تقلید شود و جواز تقلید میت فقط دربارهٔ تقلید از مجتهد | + | از مسائل مربوط به تقلید این است که باید از مجتهد زنده تقلید شود و جواز تقلید میت فقط دربارهٔ تقلید از مجتهد مرده ای است که شخص در زمان حیاتش از او تقلید می کرده است و خود این موضوع هم باید با اجازه و تصویب مجتهد زنده باشد؛ پس اگر مجتهد زنده تقلید میت را جایز نداند، مکلف باید از خود او تقلید کند.<br/> |
| − | بدیهی است تقلید از مجتهد زنده فواید بی شماری برای جامعه اسلامی دارد، از یک سو وسیله رشد و تکامل | + | بدیهی است تقلید از مجتهد زنده فواید بی شماری برای جامعه اسلامی دارد، از یک سو وسیله رشد و تکامل اندیشه ها و انظار فقهی و بقای حوزه های علمیه است و از سوی دیگر مسلمانان با مسائل جدیدی روبرو می شوند که باید تکلیف خود را دربارهٔ آن ها بدانند و این فقیهان زنده اند که با درک شرایط زمان و مکان، احکام شرعی آن ها را استنباط می کنند.<ref>کلیات فقه اسلامی، ص 72.</ref><br/> |
== پانویس == | == پانویس == | ||
نسخهٔ کنونی تا ۱۴ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۲۱:۵۰
محتویات
مرجع تقلید
فقیهی که مردم در احکام دین به وی مراجعه و از او تقلید می کنند، مرجع تقلید نامیده می شود. مرجع تقلید، واسطه بین مردم و امام عصر عجل الله تعالی فرجه شریف است، احکام الهی را از سوی ایشان به مردم ابلاغ می کند و مسئول هدایت مردم در امور دین و دنیا است.[۱]
شرایط مرجع تقلید
از مجتهدی باید تقلید کرد که مرد، بالغ، عاقل، شیعه دوازده امامی، حلال زاده، زنده و عادل باشد و نیز بنابر احتیاط واجب، حریص به دنیا نباشد و از مجتهدین دیگر اعلم باشد؛ یعنی در فهمیدن حکم خدا از تمام مجتهدین زمان خود استادتر باشد.
توضیح سه شرایط از شرایط مرجع تقلید
زنده بودن
با توجه به این که «زنده بودن» یکی از شرایط مرجع تقلید است، «تقلید ابتدایی» از مجتهدی که از دنیا رفته جایز نیست؛ یعنی کسی که تازه به سن بلوغ رسیده و یا تاکنون تقلید نمی کرده، باید از مجتهد زنده تقلید کند. اما «تقلید استدامه ای» (یعنی تقلید از مجتهدی که در قید حیات نیست) مانعی ندارد و آن زمانی است که مقلد از مرجعی تقلید کند و او از دنیا برود، در این صورت - با اجازه مرجع تقلید زنده - می تواند بر همان تقلید سابق خود باقی بماند.[۲]
اگر مجتهدی که انسان از او تقلید می کرد از دنیا برود، سپس از مجتهد دیگری تقلید کند و او نیز از دنیا برود، آن گاه در مسأله بقا بر میت، از مجتهد سومی تقلید کند که بقا را واجب یا جایز می داند، این جا دو صورت دارد: در صورتی که بقا را «واجب» بداند اظهر این است که بر تقلید از اولی باقی بماند و اگر بقا بر میت را «جایز» بداند، مقلِّد مختار است که بر تقلید دومی باقی بماند و یا به مجتهد زنده رجوع کند.[۳]
عادل بودن
عدالت، ملکه راسخی است که همواره شخص را به تقوا وامی دارد و عادل کسی است که واجبات را انجام داده و کارهای حرام را ترک می کند. از راه های شناخت عدالت می توان به «شهادت دو نفر عادل»، «معاشرت مفید علم یا اطمینان»، «مشهور بودن به عدالت - در صورتی که این شهرت، علم آور باشد»، «حسن ظاهر، مواظبت بر احکام شرعی، حضور در جماعت های مسلمانان و...» اشاره نمود.[۴][۵]
حریص نبودن
عدالت اقتضا می کند که مرجع تقلید حریص بر دنیا نبوده و در پی دستیابی به اموال دنیوی و ریاست نباشد؛ [۶] در غیر این صورت پیروی از وی حرام بوده، بر مردم است که از وی فاصله گیرند. از این رو، خداوند در قرآن، عوام یهود را به خاطر تقلید از دانشمندان دنیاطلب مورد سرزنش قرار داده است.[۷]
در روایتی آمده که شخصی به حضرت امام صادق علیه السلام عرض کرد: عوام یهود راهی برای شناخت کتابشان (تورات) جز آن چه از علمایشان می شنیدند، نداشتند؛ بنابراین چرا خداوند در کتابش، آنان را به خاطر تقلیدشان از علما، سرزنش می کند و آیا عوام یهود، جز مانند عوام ما هستند که از فقها و علما تقلید می کنند؟ حضرت صادق علیه السلام فرمود: ...عوام یهود می دانستند که عالمانشان به صراحت دروغ می گویند، مال حرام و رشوه می خورند، احکام دین را تغییر می دهند و همچنین به حکم فطرت خویش می فهمیدند که هر کس چنین اعمالی داشته باشد، فاسق و تبهکار است و نباید گفتار خدا و پیامبرانش را از زبان وی گرفت (یعنی کسی نگوید عوام یهود نمی دانستند که باید گفتار علمایشان را که برخلاف دستورات الهی عمل می کردند، نپذیرند؛ زیرا این یک مسأله فطری است و هر کس با عقل و فطرت خویش می فهمد که نباید سخن یک انسان تبهکار را در احکام دین تصدیق کند همچنین عوام ما اگر از علمایشان فسق آشکار تعصب شدید، تزاحم و نزاع بر دنیا و حرام آن را مشاهد کنند اگر از آنان تقلید کنند، همانند عوام یهودند که مورد سرزنش خداوند قرار گرفته اند...[۸][۹]
عدم جواز تقلید ابتدایی از میت
از مسائل مربوط به تقلید این است که باید از مجتهد زنده تقلید شود و جواز تقلید میت فقط دربارهٔ تقلید از مجتهد مرده ای است که شخص در زمان حیاتش از او تقلید می کرده است و خود این موضوع هم باید با اجازه و تصویب مجتهد زنده باشد؛ پس اگر مجتهد زنده تقلید میت را جایز نداند، مکلف باید از خود او تقلید کند.
بدیهی است تقلید از مجتهد زنده فواید بی شماری برای جامعه اسلامی دارد، از یک سو وسیله رشد و تکامل اندیشه ها و انظار فقهی و بقای حوزه های علمیه است و از سوی دیگر مسلمانان با مسائل جدیدی روبرو می شوند که باید تکلیف خود را دربارهٔ آن ها بدانند و این فقیهان زنده اند که با درک شرایط زمان و مکان، احکام شرعی آن ها را استنباط می کنند.[۱۰]
پانویس
- ↑ کلیات فقه اسلامی، ص 70.
- ↑ تحریر الوسیله، امام خمینی، ج 1، ص 7، مسأله 13.
- ↑ همان، مسأله 14.
- ↑ تحریر الوسیله، امام خمینی، ج 1، ص 9-10، مسأله 28.
- ↑ احکام اسلامی، ص 25.
- ↑ تحریر الوسیله، ج 1، ص 7.
- ↑ سوره بقره(2)، آیات 78-79.
- ↑ وسائل الشیعه، ج 18، ص 94.
- ↑ کلیات فقه اسلامی، ص 70.
- ↑ کلیات فقه اسلامی، ص 72.
