فرهنگ مصادیق:لقطه (مال پیدا شده): تفاوت بین نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱۲ آبان ۱۳۹۵، ساعت ۱۵:۲۵

آیت الله العظمی مکارم شیرازی (مدظله)

اموال مجهول المالکی که از دریا گرفته می شود

سؤال: خواهشمندم بفرمایید حکم استفاده از اموالی که توسط قاچاقچیان در حال فرار بروی آب ریخته شده و توسط افراد در ساحل جمع آوری میشود، چه میباشد؟ آیا می توان خرید و فروش کرد یاخیر؟ در صورتی که جنسی به این صورت از آب گرفته شده باشد وهنوز هیچ استفاده ای ازآن نشده باشد، باآن جنس چه باید کرد ؟ و اگراستفاده شده باشد حکم چه می باشد؟ با سپاس وتشکر فراوان.
پاسخ: در صورتیکه نتوان صاحبان آنها را پیدا کرد باید از طرف صاحب اصلی اش به فقیر داد و اگر استفاده شده باید قیمت آن را به شخص نیازمندی بدهید.

کفشهای جامانده در کفش داری

سؤال:در آستان قدس رضوی، گاه هزاران کفش گمشده موجود است، حکم این کفشها را بیان فرمایید؟
پاسخ: کفشهایی که بدون صاحب در کفشداریهای حرم های مطهّره می ماند، باید از طریق اعلام کردن به اطّلاع عموم برسانند و بعد از یأس از پیدا کردن صاحبانش، آنها را به مستحقّین بدهند یا بفروشند و قیمتش را به آنها بدهند.

حیوان گمشده در بیابان

سؤال: یک حیوانی همراه حیوانات کسی از بیابان می آید، بعد از یک سال که مالک حیوان پیدا نشده آن را ذبح می کنند و مردم گوشت آن را می خورند، حکم کسانی که از این گوشت استفاده کرده اند را در دو صورت علم و جهل به مجهول المالک بودن حیوان، بیان فرمایید.
پاسخ: هرگاه کسی حیوان گمشده ای را پیدا کند، باید یک سال از صاحب آن سراغ بگیرد، اگر پیدا نشد، می تواند آن را از طرف صاحب اصلی آن در راه خدا صدقه بدهد یا خودش بردارد به نیّت این که اگر صاحبش پیدا شد عوض آن را بدهد و اگر مجهول المالک باشد باید با اجازه حاکم شرع آن را به مستحقّین داد.

وسائل قیمتی که در بلاد کفر پیدا میشود

سؤال: اجناس و وسایل قیمتی که در سرزمینهای غیر اسلامی پیدا می شود، چه حکمی دارد؟
پاسخ: اگر علامتی ندارد می توان آن را تملّک کرد و اگر علامت دارد و امکان دارد صاحبش را پیدا کند باید به او بدهد، ولی در کشورهای محارب با اسلام تملّک آن در هر حال مانعی ندارد.

مجهول المالک نبودن اموال دولتی

سؤال: آیا اموال دولت از نظر شما در حکم مجهول المالک است؟
پاسخ: حکم مجهول المالک را ندارد، بلکه مال عنوان دولت است نه ملک اشخاص.

تعریف گمشده

سؤال: در چه صورتی برای پیدا کردن صاحب اشیایی که پیدا می شود باید تلاش کرد و در چه صورتی لازم به تعریف نیست؟ در زمان معاصر وضعیّت تعریف چگونه است؟
پاسخ: جایی که می توان با تعریف صاحبش را پیدا کرد تعریف لازم است و تعریف در زمان ما از طریق گفتن در مساجد و آگهی زدن در مراکز پرجمعیّت و مناطقی که گمشده را یافته اند و همچنین در جراید و مانند آن می باشد.

استفاده از اموال مجهول المالک

سؤال: یکسال و نیم پیش یک کیف پول در ماشین این جانب جا مانده بود و هیچ نشانه ای نداشت، اطّلاعیّه هایی در محلّی که احتمال می دادم مسافر آن جا پیاده شده به در و دیوار کوچه و خیابان نصب کردم و همچنین در یکی از روزنامه ها چاپ نمودم، با توجّه به توضیحات داده شده تکلیف شرعی من چیست؟ لازم به ذکر است که کلّ وجه، مبلغ ۳۰۸۰۰۰ ریال می باشد که از محلّ این پول ۴۵۰۰۰ ریال به آن روزنامه و مبلغ ۱۰۰۰۰ ریال به شخصی جهت چسباندن اطّلاعیه ها به در و دیوار دادم و باقیمانده وجه را خرج عروسی جوانی که برادر خودم می باشد کردم اکنون تکلیفم چیست؟
پاسخ: نسبت به آن وجهی که برای عروسی داده اید اگر نیازمند بوده ما اجازه می دهیم و اشکالی ندارد، امّا نسبت به آنچه هزینه کرده اید اگر یقین به رضایت صاحب آن داشته اید آن هم اشکالی ندارد، ولی اگر رضایت او محرز نباشد نسبت به آن بدهکار هستید و احتیاط آن است که معادل آن را به شخص مستحقی بدهید.

استفاده از مواد دور ریخته شده

سؤال: افرادی که در خدمات شهری (شهرداری) شهرها کار می کنند اشیایی مانند لامپ و غیره پیدا می کنند که با کمی خرج قابل استفاده می شود، به طور کلّی نسبت به اشیایی که پیدا می شود مانند قراضه آلومینیوم، آهن، پلاستیک، کفش وغیره چه وظیفه ای دارند؟
پاسخ: اگر صاحبان این اشیا آنها را به دور انداخته اند اشکالی ندارد.

استفاده از مال پیدا شده برای ارسال به صاحبش

سؤال: شخصی، کیف جیبی را که دارای پول و کارت شناسایی بود پیدا کرد، آیا این شخص می تواند از این پول، مقداری برای فرستادن کیف به صاحبش از طریق پست خرج کند؟
پاسخ: چنانچه مخارج مختصری است خودش بر عهده بگیرد امّا اگر مخارج سنگینی دارد و هیچ راهی برای رساندن به صاحبش جز صرف این مخارج نیست می تواند از آن پول بردارد.

وظیفه کسی که قرآن پیدا کرده

سؤال: مدّتی قبل قرآنی را در یکی از پارکها پیدا کردم تکلیفم نسبت به آن چیست؟
پاسخ: از قبیل اموال گمشده است و باید مطابق دستور آن که در توضیح المسائل ما مسأله ۲۱۹۳ به بعد آمده است عمل کرد.

رها کردن اموال با ارزش پیدا شده

سؤال: اگر شخصی مال با ارزشی را در خیابان پیدا کند، و آن مال را بخاطر فرار از مسؤولیّت رها کند; آیا ضامن است؟ اصولا نظر کلّی حضرتعالی در این مورد چیست؟
پاسخ: در صورتی که آن را برندارد، ضامن نیست.

پیدا شدن شیء قیمتی در شکم حیوان خریده شده

سؤال: هرگاه شخصی حیوانی بخرد، و در شکم آن مالی پیدا شود، متعلّق به چه کسی است؟
پاسخ: باید از فروشنده حیوان سؤال کند که آیا چیزی گم کرده، یا نه؟ اگر نشانه هایی داد که منطبق بر آن بود، باید آن مال را به او بازگرداند. واگر فروشنده اظهار بی اطّلاعی کرد، احتیاط آن است که به مدّت یک سال صبر کند، و در جستجوی صاحبش باشد، و اگر پیدا نشد می تواند تملّک کند.

هزینه های نگهداری حیوان گمشده

سؤال: در صورتی که صاحب حیوان گمشده پیدا شود، یا بعد از یک سال پیدا نشود، و حیوان به فقیری داده شود، آیا می توان هزینه های نگهداری آن را با صاحب حیوان، یا فقیر حساب کرد؟
پاسخ: آری می تواند مخارج ضروری را از او بگیرد; مشروط بر این که در این مدّت راهی برای پیدا کردن صاحب آن نداشته باشد.

استفاده از کفش های جا مانده در اماکن عمومی

سؤال: برخی اوقات در مساجد یا اماکن عمومی کفشها جا به جا می شود، استفاده از کفش های بجا مانده چه صورت دارد؟
پاسخ: در صورتی که یقین به رضایت صاحبان آن داشته باشد اشکال ندارد. در غیر این صورت، اگر کفشی را که برده اند قیمتش مساوی یا بیشتر از کفشی باشد که به جا گذارده اند، می توان به عنوان تقاص برداشت و اگر کفش به جا مانده قیمتش بیشتر باشد، باید معادل مقدار اضافی را به شخص فقیری پرداخت کرد.

حکم کبوتری که از پارک گرفته شده است

سؤال: برادرم کبوتر با ارزشی را در پارک گرفته، و به خانه آورده است.
اکنون آن کبوتر با کبوتر بنده جفت شده، و بچّه دار شده اند. لطفاً بفرمایید:
الف) کبوتر مذکور حلال است، یا حرام؟
ب) در صورت حرام بودن، چه کنم تا حلال شود؟
ج) بچّه های بجا مانده از این کبوتر چگونه اند؟
پاسخ: الف) در صورتی که کبوتر صاحبی نداشته، یا مشکوک است، گرفتن آن اشکال ندارد.
پاسخ: ب) اگر قرائن نشان می دهد که صاحبی دارد، باید صاحبش را پیدا کنید، و چنانچه مأیوس شدید، معادل قیمت آن را به شخص نیازمندی بپردازید.
پاسخ: ج) در صورتی که کبوتر شما ماده است، جوجه متعلّق به خود شماست.

معنی تعریف گمشده

سؤال: در چه صورتی برای پیدا کردن صاحب اشیایی که پیدا می شود باید تلاش کرد و در چه صورتی لازم به تعریف نیست؟ در زمان معاصر وضعیّت تعریف چگونه است؟
پاسخ: جایی که می توان با تعریف صاحبش را پیدا کرد تعریف لازم است و تعریف در زمان ما از طریق گفتن در مساجد و آگهی زدن در مراکز پرجمعیّت و مناطقی که گمشده را یافته اند و همچنین در جراید و مانند آن می باشد.

حکم قرآن پیدا شده در آب روان

سؤال: قرآن پیدا شده در آب روان چه حکمی دارد؟
پاسخ: اگر صاحب آن را نشناسید می توانید از آن استفاده کنید.

پیدا کردن اشیاء کم ارزش

سؤال: اگر شیء کم ارزشی را پیدا کنیم آیا می توانیم از همان ابتدا صدقه دهیم و یا اینکه همان حکم اشیآء گمشده را از نظر تحقیق و یکسال نگهداری دارد ؟
ملاک کم ارزشی را چه قرار دهیم و چگونه در نظر بگیریم ؟
پاسخ: در صورتی که ارزش آن کمتر از یک درهم است (۶۰۰ تومان) می توانند تحقیق مختصری نموده و در صورتی که صاحبش پیدا نشد هم می توانند خود استفاده کنند و هم آنکه صدقه دهند.

پیدا کردن وسایلی در سطل زباله

سؤال: اگر کتاب یا وسیله ای رو در سطل آشغال پیدا کنیم استفاده از آن مجاز است؟
پاسخ: اگر صاحبان این اشیاء آنها را به دور انداخته اند اشکالی ندارد. چه بسا احتمال دارد اشتباها در لابلای چیزهای دیگری بوده و آن را به دور انداخته اند زیرا حتی در بعضی موارد اجناس گران قیمت مثل طلاجات در سطل زباله پیدا شده است.