احکام سوپر مارکت و خواروبار فروشی: تفاوت بین نسخهها
(←نصب آیات قرآن) |
|||
| سطر ۷۰: | سطر ۷۰: | ||
امام صادق علیهالسلام به من فرمودند: امر مولایت را اطاعت کن! من امتثال نموده، نام دخترم را تغییر دادم. <ref>. منتهی الآمال، ج 3، ص 1467.</ref> | امام صادق علیهالسلام به من فرمودند: امر مولایت را اطاعت کن! من امتثال نموده، نام دخترم را تغییر دادم. <ref>. منتهی الآمال، ج 3، ص 1467.</ref> | ||
=== نصب آیات قرآن === | === نصب آیات قرآن === | ||
| − | + | شایسته است که صاحبان سوپرمارکتها و بقالیها محل کسب خود را با آیاتی از قرآن مزین کنند. این امر میتواند سه فایده در بر داشته باشد :<br/> | |
* متبرک شدن محل کسب با کلام خداوند؛ <br/> | * متبرک شدن محل کسب با کلام خداوند؛ <br/> | ||
* بهرهمند شدن از فواید معنوی آیات قرآن، مانند آیه و ان یکاد <ref>. وَ إِنْ یَکادُ الَّذینَ کَفَرُوا لَیُزْلِقُونَکَ بِأَبْصارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّکْرَ وَ یَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ (سوره قلم آیه 51 ). مفسرین در شأن نزول آیه شریفه «و ان یکاد» آورده اند : برخی از بنى اسد به شوری چشم مشهور بودند، تا آنجا که شتر فربه و گاو چاق را نظر مىزدند و با اطمینان به کنیزشان مىگفتند پول و پیمانه بردار و برو از او گوشت بخر! دیرى نمىکشید که شتر چشم خورده مشرف به مرگ مىشد و صاحبش به ناچار آن را [[قربانی]] کرده، گوشتش را مىفروخت.<br/> | * بهرهمند شدن از فواید معنوی آیات قرآن، مانند آیه و ان یکاد <ref>. وَ إِنْ یَکادُ الَّذینَ کَفَرُوا لَیُزْلِقُونَکَ بِأَبْصارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّکْرَ وَ یَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ (سوره قلم آیه 51 ). مفسرین در شأن نزول آیه شریفه «و ان یکاد» آورده اند : برخی از بنى اسد به شوری چشم مشهور بودند، تا آنجا که شتر فربه و گاو چاق را نظر مىزدند و با اطمینان به کنیزشان مىگفتند پول و پیمانه بردار و برو از او گوشت بخر! دیرى نمىکشید که شتر چشم خورده مشرف به مرگ مىشد و صاحبش به ناچار آن را [[قربانی]] کرده، گوشتش را مىفروخت.<br/> | ||
| سطر ۷۶: | سطر ۷۶: | ||
کفار از آن مرد درخواستند که پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم را نظر بزند و همان آسیب را به حضرت برساند. خداى تعالى پیغمبرش را از چشم زخم مصون داشت و آیات 51 و 52 سوره قلم را نازل فرمود (اسباب النزول، ترجمه ذکاوتی، ص 234).</ref>؛ <br/> | کفار از آن مرد درخواستند که پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم را نظر بزند و همان آسیب را به حضرت برساند. خداى تعالى پیغمبرش را از چشم زخم مصون داشت و آیات 51 و 52 سوره قلم را نازل فرمود (اسباب النزول، ترجمه ذکاوتی، ص 234).</ref>؛ <br/> | ||
* تبلیغ فرهنگ دینی و نشر پیام خداوند.<br/> | * تبلیغ فرهنگ دینی و نشر پیام خداوند.<br/> | ||
| − | شیک بودن مغازه | + | === شیک بودن مغازه === |
بسیاری از صاحبان سوپرمارکتها به فروشگاه خود رسیدگی میکنند و آنرا به صورتی زیبا شکل میدهند. این کار نه تنها اشکال ندارد، بلکه مورد تأیید قرآن مجید است :<br/> | بسیاری از صاحبان سوپرمارکتها به فروشگاه خود رسیدگی میکنند و آنرا به صورتی زیبا شکل میدهند. این کار نه تنها اشکال ندارد، بلکه مورد تأیید قرآن مجید است :<br/> | ||
قُلْ مَنْ حَرَّمَ زینَهَ اللَّهِ الَّتی أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّیِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِیَ لِلَّذینَ آمَنُوا فِی الْحَیاهِ الدُّنْیا خالِصَهً یَوْمَ الْقِیامَهِ کَذلِکَ نُفَصِّلُ الْآیاتِ لِقَوْمٍ یَعْلَمُونَ <ref>. اعراف: 32.</ref>؛ <br/> | قُلْ مَنْ حَرَّمَ زینَهَ اللَّهِ الَّتی أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّیِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِیَ لِلَّذینَ آمَنُوا فِی الْحَیاهِ الدُّنْیا خالِصَهً یَوْمَ الْقِیامَهِ کَذلِکَ نُفَصِّلُ الْآیاتِ لِقَوْمٍ یَعْلَمُونَ <ref>. اعراف: 32.</ref>؛ <br/> | ||
ای پیامبر! بگو: چه کسى زینتهاى الاهى را که براى بندگان خود آفریده، و روزیهاى پاکیزه را حرام کرده است!؟ بگو: اینها در زندگى دنیا، براى کسانى است که ایمان آوردهاند [اگر چه دیگران نیز با آنها مشارکت دارند؛] در قیامت، خالص [براى مؤمنان] خواهد بود. این گونه آیات [خود] را براى کسانى که آگاهند، شرح مىدهیم <ref>. اقتباس از ترجمه آیت الله مکارم. </ref>.<br/> | ای پیامبر! بگو: چه کسى زینتهاى الاهى را که براى بندگان خود آفریده، و روزیهاى پاکیزه را حرام کرده است!؟ بگو: اینها در زندگى دنیا، براى کسانى است که ایمان آوردهاند [اگر چه دیگران نیز با آنها مشارکت دارند؛] در قیامت، خالص [براى مؤمنان] خواهد بود. این گونه آیات [خود] را براى کسانى که آگاهند، شرح مىدهیم <ref>. اقتباس از ترجمه آیت الله مکارم. </ref>.<br/> | ||
| + | |||
=== نصب تصویر === | === نصب تصویر === | ||
برخی مغازه داران برای زیبایی فروشگاه و جلب مشتری، عکسها و تابلوهایی را بر در و دیوار محل کسب خود نصب میکنند. سؤال این است که حکم این تصاویر چیست؟<br/> | برخی مغازه داران برای زیبایی فروشگاه و جلب مشتری، عکسها و تابلوهایی را بر در و دیوار محل کسب خود نصب میکنند. سؤال این است که حکم این تصاویر چیست؟<br/> | ||
نسخهٔ ۲۶ مهر ۱۳۹۵، ساعت ۱۴:۱۱
 | |
| نویسنده | سید جعفر ربانی |
|---|---|
| زبان | فارسی |
| ناشر | نشر معروف |
| محل انتشارات | قم |
| تاریخ نشر | ۱۳۹۵ |
| قطع | رقعی |
| شابک | ۹۷۸۶۰۰۶۶۱۲۶۷۶ |
| دانلود | |
محتویات
مقدمه
صنف «سوپر مارکت» و «خوار بار فروشی» مثل بسیاری از اصناف، از خدمتگزاران جامعه و تلاشگران اقتصاد کشورند و از چند زاویه دارای شرایط خاصی هستند. برخی از ویژگیهای این صنف عبارت است از:
1. این صنف توزیع کالاهای اساسی مورد نیاز جامعه را عهدهدار است؛
2. مواد خوراکی موجود در سوپرها و خواربار فروشیها، مورد اهتمام احکام شرع است؛
3. اجناس موجود در خوار بار فروشیها و سوپرمارکتها متنوع هستند؛
4. رایجترین شغل که در هر کوی و برزن مشاهده میگردد، همین صنف است؛
5. همه قشرهای جامعه بدون استثنا با این شغل و با این صنف سرو کار دارند؛
6. خوار بار فروشی صبغه «سُنّتی» به خود گرفته و از حرفههایی است که دارای سابقه دیرینه میباشد؛
7. در صد قابل توجهی از فروشندگان خوار و بار را قشر «دین مدار» و ملتزم به حلال و حرام الاهی تشکیل میدهد.
از سوی دیگر، ضرورت توجه به احکام خرید و فروش، امری اجتنابناپذیر مینماید؛ چرا که نقش لقمههای حلال و حرام در پیدایش صلاح و فساد در فرهنگ دینی و شیعی برای همگان امری واضح است.
با توجه به مقدمه مزبور، در این نوشتار، احکام مربوط به «صنف سوپرمارکتها و خواربار فروشی» را بررسی و نکاتی را در این زمینه مطرح میکنیم.
لازم میدانم از مسئولان «پژوهشکده امر به معروف و نهی از منکر» تشکر کنم و آرزوی توفیقات بیشتر را برای دستاندرکاران این مؤسّسه محترم داشته باشم.
فصل اول: فروشگاه
«محل کسب»، دارای احکامی است که در این فصل نکاتی در این زمینه بیان میکنیم:
مباح بودن
تصرف در مکان، فرع بر اباحه آن میباشد؛ بدین معنی که کسی مجاز نیست جایی را به اشغال خود در آورد، مگر آن که برای او حلال باشد.
حلال بودن مکان فروش، در گرو یکی از این موارد است:
1. ملکیت.
شخصی میتواند در هر مال و از جمله در مغازه تصرف کند که مالک آن باشد؛ و تفاوت نمیکند که ملکیت، از طریق خریدن حاصل شده باشد، یا ارث، یا هدیه.
2. اجاره.
مستأجر، مالک منافع (حق استفاده) میباشد. قابل ذکر است که با پایان یافتن مدت اجاره، ماندن مستأجر در محل کسب، حکم غصب را پیدا میکند، مگر آن که مالک مکان، رضایت دهد.
3. سرقفلی.
«سرقفلی» عبارت است از این که «حق مدیریت ملک» به شخص دیگر واگذار شود (به استثنای فروش)؛ اعم از این که خود او استفاده کند، یا دیگری.
4. عاریه.
«عاریه» عبارت است از این که مالک، مال خود را در اختیار دیگری قرار دهد تا او به طور رایگان از مال مالک استفاده کند.
در غیر موارد مذکور، استفاده از مال مالک، عنوان «غصب» به خود خواهد گرفت.
غصب
«غصب» یکی از گناهان محسوب میگردد که هم عقل بر قبیح بودن آن قضاوت میکند و هم آیات و روایات فراوان، ما را بر حرمت آن رهنمون میگردد. علاوه بر این که حرمت غصب مورد اتفاق مسلمین است.
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم در آخرین سخنرانی خود چنین فرمودند:
«أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَهٌ وَ لَا یَحِلُّ لِمُؤْمِنٍ مَالُ أَخِیهِ إِلَّا عَنْ طِیبِ نَفْسٍ مِنْهُ [۱]؛ ای مردم! مؤمنین با یکدیگر برادرند؛ مال مؤمن برای برادرش حلال نیست، مگر از روی رضایت مالک».
امام خمینی مینویسند :
کسانى که خانه یا دکان یا غیر آنها را از صاحبانش اجاره مىکنند، مدت اجاره که به سررسید، حرام است بدون اذن صاحب محل در آنجا اقامت کنند و باید محل را فوراً با عدم رضایت صاحبش تخلیه کنند و اگر نکنند غاصب و ضامن محل، و ضامن مثل مالالاجارۀ آن هستند و براى آنها به هیچ وجه حقى شرعاً نیست؛ چه مدت اجاره آنها کوتاه باشد یا طولانى، و چه بودن آنها در مدت اجاره موجب زیادت ارزش محلشده باشد یا نه، و چه بیرون رفتن از محل، موجب نقص در تجارتشان باشد یا نه [۲].
دو تذکر:
1. کسی که در محل غصبی معامله کند، گرچه گناه کرده و اجرت مکان را به مالک آن مدیون میباشد؛ معاملاتش صحیح است، به شرط آن که سرمایه از آنِ خودش باشد. در غیر این صورت، تمام سود حاصل شده مال مالک سرمایه است.
2. نماز خواندن در مکان غصبی به فتوای بیشتر فقها باطل است.
3. روزه گرفتن در مکان غصبی سبب بطلان آن نمیگردد؛ گرچه ماندن در مکان غصبی کار حرامی محسوب میشود.
نام و تابلو
در حدیث آمده است که یکی از اقدامات فرهنگی رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم، تغییر نامهای زشتِ اشخاص و شهرها بود : «إنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلی الله علیه و آله و سلم کَانَ یُغَیِّرُ الْأَسْمَاءَ الْقَبِیحَهَ فِی الرِّجَالِ وَ الْبُلْدَانِ [۳]».
بر این اساس، لازم است صاحبان سوپرمارکتها و بقالیها در انتخاب نام و تابلو فروشگاه خود دقت کنند و از اسمهایی که در بردارنده نکات منفی، تهاجم فرهنگی یا ترویج کفر است، پرهیز کنند و حتی در انتخاب نوع خط تابلو فروشگاه دقت داشته باشند و از خطوطی استفاده کنند که با فرهنگ بومی ما سازگار است.
در مورد نامگذاری برای اشخاص، به این ماجرا توجه کنید:
یعقوب سراج میگوید: خدمت امام صادق علیهالسلام شرفیاب شدم؛ دیدم ایشان در کنار گهواره فرزند نوزاد خود، موسی بن جعفر علیهالسلام قرار دارند و با آن حضرت به طور سرّى و طولانى صحبت مىکنند.
نشستم تا امام صادق علیهالسلام از صحبت با فرزندشان فارغ شدند. آن گاه حضرت به من رو کرده، فرمودند : به مولایت نزدیک شو و بر ایشان سلام کن! نزدیک شدم و بر آن حضرت در گهواره سلام کردم؛ موسی بن جعفر علیهالسلام جواب سلام مرا با زبان فصیح دادند؛ سپس به من فرمودند: نام دخترت را که دیروز بر او نام نهادهای تغییر ده؛ زیرا آن نام را خداوند دشمن میدارد.
امام صادق علیهالسلام به من فرمودند: امر مولایت را اطاعت کن! من امتثال نموده، نام دخترم را تغییر دادم. [۴]
نصب آیات قرآن
شایسته است که صاحبان سوپرمارکتها و بقالیها محل کسب خود را با آیاتی از قرآن مزین کنند. این امر میتواند سه فایده در بر داشته باشد :
- متبرک شدن محل کسب با کلام خداوند؛
- بهرهمند شدن از فواید معنوی آیات قرآن، مانند آیه و ان یکاد [۵]؛
- تبلیغ فرهنگ دینی و نشر پیام خداوند.
شیک بودن مغازه
بسیاری از صاحبان سوپرمارکتها به فروشگاه خود رسیدگی میکنند و آنرا به صورتی زیبا شکل میدهند. این کار نه تنها اشکال ندارد، بلکه مورد تأیید قرآن مجید است :
قُلْ مَنْ حَرَّمَ زینَهَ اللَّهِ الَّتی أَخْرَجَ لِعِبادِهِ وَ الطَّیِّباتِ مِنَ الرِّزْقِ قُلْ هِیَ لِلَّذینَ آمَنُوا فِی الْحَیاهِ الدُّنْیا خالِصَهً یَوْمَ الْقِیامَهِ کَذلِکَ نُفَصِّلُ الْآیاتِ لِقَوْمٍ یَعْلَمُونَ [۶]؛
ای پیامبر! بگو: چه کسى زینتهاى الاهى را که براى بندگان خود آفریده، و روزیهاى پاکیزه را حرام کرده است!؟ بگو: اینها در زندگى دنیا، براى کسانى است که ایمان آوردهاند [اگر چه دیگران نیز با آنها مشارکت دارند؛] در قیامت، خالص [براى مؤمنان] خواهد بود. این گونه آیات [خود] را براى کسانى که آگاهند، شرح مىدهیم [۷].
نصب تصویر
برخی مغازه داران برای زیبایی فروشگاه و جلب مشتری، عکسها و تابلوهایی را بر در و دیوار محل کسب خود نصب میکنند. سؤال این است که حکم این تصاویر چیست؟
پاسخ این است که تزیین مغازه و فروشگاهها به وسیله تصویر اشکال ندارد، به شرط آن که ترویج فرهنگ کفر، انحراف فکری و مهیج شهوت نباشد.
استفتا از آیت الله مکارم: فرشها و کوبلنهایى با تصاویر زنان سر برهنه، یا رقّاصىهاى دسته جمعى بافته مىشود؛ همچنین عکسهاى مینیاتورى که با همین مضامین کشیده مىشود. تهیّه، تولید، خرید، فروش و نصب آنها در منازل یا مغازهها چه صورتى دارد؟
جواب: با توجّه به این که این عکسها ترویج فساد است، تولید و خریدوفروش و نگهدارى آن اشکال دارد.
استفتای دیگر: اخیراً تهیه و توزیع تصاویر مهیج شهوت در شکلهاى مختلف و بعضاً به بهانه عرضه آثار هنرى و عرفانى، بر روى کاشیها، لباسها، کارتهاى تبریک و مانند آن شایع گردیده است؟ نظر مبارک نسبت به موارد ذیل چیست؟
الف) خریدوفروش این گونه تصاویر چه حکمى دارد؟
ب) وظیفه فروشندگان نسبت به محو تصاویر مبتذل که بر روى اجناسى مانند لباس، صابون، بستههاى شیرینى و امثال اینهاست؛ چیست؟
ج) مزد کارگران و بنّاها در قبال نصب کاشیهایى که به این گونه تصاویر منقّش مىباشد، چه حکمى دارد؟
د) آیا نصب تصاویر مذکور در معرض دید افراد جایز است؟
جواب: استفاده از تصاویر مبتذل و فسادانگیز، به هر نحو که باشد، جایز نیست، و ترویج آن نیز شرعاً ممنوع است، و مزد گرفتن در برابر آن مجاز نمىباشد، و چنانچه بتوانند باید آن را محو کنند [۸].
کارمندان
در برخی از سوپرمارکتهای بزرگ، کارمندان متعددی تحت مدیریت واحد، مشغول خرید و فروش هستند.
لازم است در این موارد به چند نکته توجه شود :
الف) از استخدام افراد غیر امین خود داری کنند دقت کامل را در این مسیر به کار گیرند؛ زیرا به کار گرفتن افراد خائن و بی بند و بار، به ضرر فروشگاه و مشتریان؛ بلکه ضرر جامعه خواهد بود.
ب) کارمندان، اجیر محسوب شده و پیمان بسته شده با آنان تحت عنوان «اجاره» منعقد میگردد. بر این اساس، بر کارمندان و مدیران واجب است طبق قرار داد عمل کنند.
ج) استخدام کارمندان زن، در مواردی که مراجعان اغلب یا همه مرد هستند، مناسب نیست؛ چرا که بنای شرع مقدس اسلام بر تعیین حریم برای زنان میباشد، نه این که از بانوان و دوشیزگان، «ابزار گونه» استفاده شود، یا به طور غیر متعارف در معرض نگاه نامحرمان قرار گیرند.
د) به کارمندان، آموزشهای لازم داده شود، تا هم از حرام و حلال خداوند مطلع گردند و هم در برخورد با همه قشرهای جامعه رفتاری مناسب داشته باشند.
هـ) شیک پوش بودن کارمندان اشکالی ندارد، بلکه بسیار مطلوب است. به این حدیث دقت کنید:
عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ علیهالسلام قَالَ قَالَ أَمِیرُ الْمُؤْمِنِینَ علیهالسلام إِنَّ اللَّهَ جَمِیلٌ یُحِبُّ الْجَمَالَ وَ یُحِبُّ أَنْ یَرَى أَثَرَ النِّعْمَهِ عَلَى عَبْدِهِ [۹]؛
امام صادق علیهالسلام به نقل از امیر المؤمنین علیهالسلام فرمودند: خدا زیبا است و زیبایی را دوست دارد و نیز دوست دارد آثار نعمتهای خودش را در بندهاش ببیند.
و رعایت شئون اسلامی و حدود الاهی در فضای کار، الزامی است و هیچ عاملی نباید باعث سستی در این مقوله شود.
کارمندان زن
بر اساس آیات و روایات معصومین علیهمالسلام زن کانون عاطفه، تربیت و محبت است که باید کرامت او حفظ گردد تا محیط خانه و خانواده مستحکم گردد.
امیر المؤمنین علی علیهالسلام در نامهای خطاب به امام حسن مجتبی علیهالسلام ضمن سفارشهایی میفرمایند: «فَإِنَّ الْمَرْأَهَ رَیْحَانَهٌ وَ لَیْسَتْ بِقَهْرَمَانَهٍ وَ لَا تَعْدُ بِکَرَامَتِهَا نَفْسَهَ [۱۰]؛ زن، ریحانه و گل خوشبو است، نه قهرمان و میداندار. مواظب باش کرامت زن را از بین نبری!».
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم در تقسیم وظایف، تحصیل مخارج زندگی را بر عهده حضرت علی علیهالسلام گذاردند و امور داخل منزل را بر عهده حضرت زهرا سلام الله علیها.
بر این اساس، عمدهترین رسالت بانوان عبارت است از: شوهر داری، تربیت نسل سالم و برقراری محبت بین اعضای خانواده.
البته در صورت ناگزیر بودن از استخدام کارمندان زن، لازم است به چند نکته توجه شود :
1. حتیالامکان کارهایی به آنان واگذار شود که در داخل منزل قابل انجام دادن باشد. تا در صورت امکان، بانوان بتوانند وظایف کاری خود را در منزل انجام دهند.
2. اگر کار زنان در داخل منزل ممکن نیست، محل کار آنان به صورتی باشد که با نامحرمان ارتباطی نداشته باشند؛
3. به بانوان اطلاع داده شود که در محیط کار از به کار بردن آرایش خودداری کنند.
4. به آنان اطلاع داده شود که زن باید بدن و موى خود را از مرد نامحرم بپوشاند، بلکه احتیاط واجب آن است که بدن و موى خود را از پسرى هم که بالغ نشده، ولى خوب و بد را مىفهمد، بپوشاند. [۱۱]
استفتا از آیت الله بهجت: آیا پوشیدن و آرایش کردن طبق مد روز اشکال دارد؟
جواب: اگر ترویج کفرِ کافر نباشد، اشکال ندارد؛ لکن در مقابل نامحرم باید مراعات کنند [۱۲]
ازدحام نامحرمان
در برخی از ساعات، فروشگاهها شلوغ میشوند. در این میان، چه بسا افراد آلوده به گناه که مکانهای شلوغ را بهانه یا زمینه سوءاستفاده خود شمرده و از این گونه محلها در جهت نافرمانی پروردگار، بهره میبرند.
لازم است فروشندگان به این گونه افراد فرصت ندهند و تدبیری بیندیشند تا محل کسب و کار آنان از آلودگی به گناه پاک شود و تا کارشان برکت یابد.
خداوند میفرماید : وَ لَوْ أَنَ أَهْلَ الْقُرى آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَیْهِمْ بَرَکاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ وَ لکِنْ کَذَّبُوا فَأَخَذْناهُمْ بِما کانُوا یَکْسِبُونَ [۱۳]؛ و اگر اهل شهرها و آبادیها ایمان میآوردند و تقوا پیشه میکردند، برکات آسمان و زمین را بر آنها مىگشودیم؛ ولى [آنها حق را] تکذیب کردند؛ ما هم آنان را به کیفر اعمالشان مجازات کردیم.
شوخی با نامحرم
از دیگر نکاتی که رعایت آن ضروری است، پرهیز از شوخی با نامحرم است. گاهی اوقات مشاهده میگردد که فروشنده با زنان نامحرم شوخی میکند. باید توجه داشت که امامان معصوم علیهمالسلام ما از این کار منع کردهاند.
به این جریان توجه کنید:
ابا بصیر (از اصحاب امام صادق علیهالسلام) میگوید : من برای خانمی کلاس خصوصی درس قرآن داشتم. روزی با او شوخی کردم. پس از مدتی خدمت امام باقر علیهالسلام رسیدم. آن حضرت مرا سرزنش نموده، فرمودند: کسی که در خلوتِ خود مرتکب گناه گردد، خداوند به او اعتنایی نخواهد کرد. آن گاه خطاب به ابابصیر فرمودند : به آن زن چه گفتی!؟
ابا بصیر میگوید : از خجالت، چهره خود را پوشاندم و توبه کردم.
امام باقر علیهالسلام فرمودند : دیگر تکرار نشود! [۱۴]
دور بینهای مدار بسته
یکی از ابزارهای «محافظتی» که در مراکز حساس و برخی سوپرمارکتها رایج شده است، «دوربینهای مدار بسته» میباشد. در این زمینه مطالبی قابل یادآوری است :
الف) دور بین مدار بسته فقط میتواند بهمنظور «امنیت» فروشگاه به کار گرفته شود، نه امر دیگر. بدیهی است چنانچه از این گونه وسایل برای کارهایی همچون کشف اسرار دیگران و نگاه به نا محرمان استفاده شود، خلاف شرع و گناه خواهد بود.
ب) دوربین مدار بسته را فقط میتوان در محدوده فروشگاه و کوچه و خیابانی که با امنیت آن مرتبط میشود، به کار برد. بنابراین، چنانچه فرض کنیم فروشگاه بر مناطق دیگر (مانند منزلهای مسکونی اطراف) اشرف دارد، هرگز جایز نیست از دوربینها استفاده شود.
ج) دور بینهای مدار بسته میتواند «حجّت» و دلیل مناسبی برای مقامات قضایی باشد و برای پیگیری اشخاص دزد و متخلفین از قانون به کار گرفته شود؛ لذا این ایراد که آن چه در مقامات قضایی معتبر است، فقط دو شاهد عادل است، بی وجه مینماید؛ زیرا آنچه ملاک است، علم قاضی میباشد که میتواند از طریق اینگونه وسایل هم حاصل شود. البته تمام آنچه ذکر شد، مشروط به این است که از سالم بودن دوربین و عدم دستکاری آن اطمینان بهدست آید.
د) در صورت منعکس شدن تصویر یا فیلم شخص متخلف به وسیله دوربین، لازم است به تطابق عکس و فیلم با چهره مورد نظر اطمینان کامل حاصل شود. بنابراین، اگر چهره، مخدوش و ناپیدا است، هرگز نمیتوان اشخاص را به تخلف متهم کرد، مگر آن که با شواهد و قرائن دیگر، علم و یقین پیدا شود.
فصل دوم: فروشندگان
پانویس
- ↑ وسائل الشیعه، ج 5، ص 120.
- ↑ . توضیح المسائل محشی، ج 2، ص 789.
- ↑ . وسائل الشیعه، ج 21، ص 390.
- ↑ . منتهی الآمال، ج 3، ص 1467.
- ↑ . وَ إِنْ یَکادُ الَّذینَ کَفَرُوا لَیُزْلِقُونَکَ بِأَبْصارِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا الذِّکْرَ وَ یَقُولُونَ إِنَّهُ لَمَجْنُونٌ (سوره قلم آیه 51 ). مفسرین در شأن نزول آیه شریفه «و ان یکاد» آورده اند : برخی از بنى اسد به شوری چشم مشهور بودند، تا آنجا که شتر فربه و گاو چاق را نظر مىزدند و با اطمینان به کنیزشان مىگفتند پول و پیمانه بردار و برو از او گوشت بخر! دیرى نمىکشید که شتر چشم خورده مشرف به مرگ مىشد و صاحبش به ناچار آن را قربانی کرده، گوشتش را مىفروخت.
نیز نقل شده است مرد بد چشمى بود که براى نظر زدن دو سه روز چیزى نمىخورد؛ سپس گوشه خیمهاش را بلند مىکرد و اگر گلهاى از آنها مىگذشت و او مىگفت : امروز شتر و بز و گوسفندى از این بهتر چرانیده نشده؛ دیرى نمىگذشت که چند تا از آن حیوانات مىمردند!
کفار از آن مرد درخواستند که پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم را نظر بزند و همان آسیب را به حضرت برساند. خداى تعالى پیغمبرش را از چشم زخم مصون داشت و آیات 51 و 52 سوره قلم را نازل فرمود (اسباب النزول، ترجمه ذکاوتی، ص 234). - ↑ . اعراف: 32.
- ↑ . اقتباس از ترجمه آیت الله مکارم.
- ↑ . استفتائات جدید آیت الله مکارم، ج 3، ص 151.
- ↑ . کافی، ج 1، ص 438.
- ↑ . کافی، ج 5، ص 510.
- ↑ . توضیح المسائل محشی، ج 2، ص 488.
- ↑ . استفتائات آیت الله بهجت، ج 4، ص 180.
- ↑ . اعراف: 96.
- ↑ . عَنْ أَبِی بَصِیرٍ قَالَ: کُنْتُ أُقْرِئُ امْرَأَهً الْقُرْآنَ بِالْکُوفَهِ فَمَازَحْتُهَا بِشَیْءٍ- فَلَمَّا دَخَلْتُ عَلَى أَبِی جَعْفَرٍ علیهالسلام عَاتَبَنِی- وَ قَالَ مَنِ ارْتَکَبَ الذَّنْبَ فِی الْخَلَاءِ لَمْ یَعْبَأِ اللَّهُ بِهِ- أَیَّ شَیْءٍ قُلْتَ لِلْمَرْأَهِ- فَغَطَّیْتُ وَجْهِی حَیَاءً وَ تُبْتُ- فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ علیهالسلام لَا تَعُدْ (الخرائج و الجرائح، ج 2، ص 594 ).
