فرهنگ مصادیق:انکار بهشت: تفاوت بین نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۲۳ مرداد ۱۳۹۵، ساعت ۱۳:۰۶

بهشت - ویکی فقه

مقدمه

بهشت، به جایگاه نیکان و مؤمنان در آخرت گفته می‌شود، که از آن به مناسبت، در باب‌های طهارت، صلاة و حج سخن رفته است.

معنای لغوی

واژه قرآنی آن «جنة» و جمع آن «جنات» است و جنّة به هر باغ و بستانی گویند که دارای درختان انبوه باشد و زمین را بپوشاند. ^[۱] نامگذاری بهشت به جنة؛ یا به جهت تشبیه به باغ‌های دنیاست و یا به خاطر پوشیده بودن نعمت‌هایش از ساکنین دنیاست چون در بهشت از خیر و سعادت چیزهایی هست که بر قلب هیچ بشری خطور نمی‌کند: ^[۲]
«فَلَا تَعْلَمُ نَفْسٌ مَّا أُخْفِیَ لَهُم مِّن قُرَّةِ أَعْیُنٍ؛ هیچ کس نمی‌داند چه پاداش‌های مهمی که مایه روشنی چشم هاست برای آنها نهفته شده.» ^{[۳] [۴]}

ویژگی‌های بهشت

خرمی و شادابی

«إِنَّ الْمُتَّقِینَ فِی جَنَّاتٍ وَ عُیُونٍ؛ به یقین پرهیزگاران در باغ‌های (سرسبز بهشت) و در کنار چشمه‌ها هستند.» ^[۵]
«...جَنَّاتٍ تَجْرِی مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ؛ باغ هایی(از بهشت) که نهرها از زیر (درختانش) جاری است.» ^[۶]

تنوع و فراوانی

«لَهُم مَّا یَشَاؤُونَ فِیهَا وَ لَدَیْنَا مَزِیدٌ؛ هر چه بخواهند در آن جا برای آن‌ها هست و نزد ما نعمت‌های بیشتری است (که به فکر هیچ کس نمی‌رسد).» ^[۷]

جاودانگی

«إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَهُمْ جَنَّاتُ النَّعِیمِ خَالِدِینَ فِیهَا وَ عْدَ اللَّهِ حَقًّا...؛ کسانی که ایمان آورده و اعمال صالح انجام داده‌اند، باغ‌های پر نعمت بهشت از آن آن هاست، جاودانه در آن خواهند ماند این وعده حتمی الهی است...» ^[۸]

امنیت و آرامش

«...وَهُمْ فِی الْغُرُفَاتِ آمِنُونَ؛ آن‌ها در غرفه‌های بهشتی در (نهایت) آرامش خواهند بود.» ^[۹]
«لاَ یَمَسُّهُمْ فِیهَا نَصَبٌ وَمَا هُم مِّنْهَا بِمُخْرَجِینَ؛ هیچ خستگی در آن جا به آن‌ها نمی‌رسد و هیچ گاه از آن اخراج نمی‌گردند.» ^[۱۰]

ملاک و معیارهای بهشتی شدن

تقوا و پرهیزگاری

«جَنَّاتُ عَدْنٍ یَدْخُلُونَهَا تَجْرِی مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ لَهُمْ فِیهَا مَا یَشَآؤُونَ کَذَلِکَ یَجْزِی اللّهُ الْمُتَّقِینَ؛ باغهایی از بهشت جاویدان که وارد آن می‌شوند... خداوند پرهیزگاران را چنین پاداش می‌دهد.» ^[۱۱]

ایمان و عمل صالح

«وَ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصّالِحَات أُوْلَـئِکَ أصحَابُ الجَنّةِ هُم فیها خَالِدُون؛ و آنها که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده‌اند، آنان اهل بهشت اند و همیشه در آن خواهند بود.» ^[۱۲]

جهاد و پایمردی

«لَـکِنِ الرَّسُولُ وَالَّذِینَ آمَنُواْ مَعَهُ جَاهَدُواْ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ... أَعَدَّ اللّهُ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ خَالِدِینَ فِیهَا ذَلِکَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ «ولی پیامبر و کسانی که با او ایمان آوردند، با اموال و جانهایشان جهاد کردند... خداوند برای آنها باغ‌هایی از بهشت فراهم ساخته که نهرها از زیر درختانش جاری است...» ^[۱۳]

شهادت

«إِنَّ اللّهَ اشْتَرَی مِنَ الْمُؤْمِنِینَ أَنفُسَهُمْ وَ أَمْوَالَهُم بِأَنَّ لَهُمُ الجَنَّةَ یُقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِ اللّهِ فَیَقْتُلُونَ وَ یُقْتَلُونَ؛ خداوند از مؤمنان، جان‌ها و اموال شان را خریداری کرده، که (در برابرش) بهشت برای آنان باشد. (به این گونه که در راه خدا پیکار می‌کنند، می‌کشند و کشته می‌شوند...)» ^[۱۴]
ناگفته نماند ملاک و معیارهای بهشتی شدن موارد زیادی دارد که ذکر همه آن‌ها در این مختصر نمی‌گنجد. ^[۱۵]

زمینه‌های محرومیت از بهشت

شرک و کفر

«إِنَّهُ مَن یُشْرِکْ بِاللّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللّهُ عَلَیهِ الْجَنَّةَ...؛ هر کس شریکی برای خدا قرار دهد خداوند بهشت را بر او حرام کرده است...» ^[۱۶]
«وَ نَادَی أَصْحَابُ النَّارِ أَصْحَابَ الْجَنَّةِ أَنْ أَفِیضُواْ عَلَیْنَا مِنَ الْمَاء أَوْ مِمَّا رَزَقَکُمُ اللّهُ قَالُواْ إِنَّ اللّهَ حَرَّمَهُمَا عَلَی الْکَافِرِینَ؛ و دوزخیان، بهشتیان را صدا می‌زنند که (محبت کنید!) و مقداری آب، یا از آن چه خدا به شما روزی داده، به ما ببخشید، آن‌ها (در پاسخ) می‌گویند: خداوند این‌ها را بر کافران حرام کرده است!» ^[۱۷]

حق ستیزی و استبکار ورزی

«إِنَّ الَّذِینَ کَذَّبُواْ بِآیَاتِنَا وَ اسْتَکْبَرُواْ عَنْهَا لاَ تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوَابُ السَّمَاء وَ لاَ یَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّی یَلِجَ الْجَمَلُ فِی سَمِّ الْخِیَاطِ وَ کَذَلِکَ نَجْزِی الْمُجْرِمِینَ؛ کسانی که آیات ما را تکذیب کردند و در برابر آن تکبر ورزیدند، (هرگز) درهای آسمان به رویشان گشوده نمی‌شود؛ و (هیچ گاه) داخل بهشت نخواهند شد مگر اینکه شتر از سوراخ سوزن بگذرد! این گونه، گنهکاران را جزا می‌دهیم.» ^{[۱۸] [۱۹]}

پاداش‌های معنوی بهشت

بهشت علاوه بر پاداش‌ها و نعمت‌های مادی از نعمت‌های معنوی نیز برخوردار است که برترین پاداش و جوایز بهشت به شمار می‌رود. ^[۲۰] که به عنوان نمونه مواردی ذکر می‌شود:

قرب الهی

حضور در پیشگاه الهی و وصل به فیض دائمی و پایان ناپذیر یکی از مواهب معنوی بهشت برین به حساب می‌آید قرآن کریم می‌فرماید:
«إِنَّ الْمُتَّقِینَ فِی جَنَّاتٍ وَنَهَرٍ فِی مَقْعَدِ صِدْقٍ عِندَ مَلِیکٍ مُّقْتَدِرٍ؛ یقیناً پرهیزگاران در باغ‌ها و نهرهای بهشتی جای دارند، در جایگاه صدق نزد خداوند مالک مقتدر.» ^[۲۱]
آن چه از کلمه «عند» استفاده می‌شود نهایت قرب و نزدیکی معنوی به خدای بهشت آفرین است که افراد پرهیزگار از چنین موهبت ویژه‌ای بهره مند خواهند شد. ^[۲۲]

رضوان

قرآن، مسأله رضوان الهی را بالاتر از همه پاداش‌ها دانسته، آن جا که می‌فرماید:
«...وَ مَسَاکِنَ طَیِّبَةً فِی جَنَّاتِ عَدْنٍ وَ رِضْوَانٌ مِّنَ اللّهِ أَکْبَرُ ذَلِکَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ؛ ...و مسکن‌های پاکیزه‌ای در بهشت‌های جاودان (نصیب آنها ساخته) و رضای خدا، (از همه این‌ها) برتر است و پیروزی بزرگ، همین است.» ^[۲۳]

سلامتی

سلامتی از هر گونه مرض و بیماری جسمی و روانی؛
«ادْخُلُوهَا بِسَلاَمٍ آمِنِینَ» ^[۲۴]

پاکی دل از صفات زشت اخلاقی

«وَ نَزَعْنَا مَا فِی صُدُورِهِم مِّنْ غِلٍّ...؛ و آن چه در دل‌ها از کینه و حسد دارند، بر می‌کنیم (تا در صفا و صمیمیت باهم زندگی کنند)...» ^[۲۵]

لباسهای زیبا و انس با دوستان و رفیقان

«یَلْبَسُونَ مِن سُندُسٍ وَ إِسْتَبْرَقٍ مُّتَقَابِلِینَ؛ در میان باغ‌ها و چشمه ها؛ آن‌ها لباس‌هایی از حریر نازک و ضخیم می‌پوشند و در مقابل یکدیگر می‌نشینند.» ^[۲۶]
واژه «متقابلین» یعنی روبروی همند تا با هم انس داشته باشند چون نزد اهل بهشت هیچ ناملایمتی نیست. ^[۲۷]به خاطر این که فرموده: «در مقابل امین قرار دارند.» ^[۲۸]

سرّ جاودانگی بهشتیان در بهشت

امام صادق (علیه السلام) فرموده است:
«انما خلد اهل النار لأن نیاتهم کانت فی الدنیا ان لو خلدوا فیها ان یعصوا الله ابداً و انما خلد اهل الجنة فی الجنة لان نیاتهم کانت فی الدنیا لو بقوا فیها ان یطیعوا الله ابداً فالنبیات خلد هولاء وهولاء.؛ خلود و جاودانگی اهل آتش به خاطر آن است که نیت شان این بود که اگر در دنیا جاوید باشند خدای متعال را الی الابد معصیت کنند و جاودانگی اهل بهشت به خاطر آن است که نیات شان در صورت جاوید بودن دنیا بر اطاعت ابدی خداوند بود. پس به سبب نیت‌ها هر کدام جاودانگی در بهشت و جهنم را به دست آوردند.» ^[۲۹][۳۰]

احکام بهشت

حکم اقرار و انکار بهشت

اقرار به حقانیت بهشت، واجب و انکار آن موجب کفر است. این اقرار از اموری است که به میّت ،تلقین می‌شود. ^[۳۱]

حکم گریه از شوق بهشت

گریه کردن در حال نماز از شوق بهشت موجب بطلان نماز نمی‌شود؛ بلکه از این جهت که بهشت، جایگاه رضوان الهی و محبوب او است، فضیلت دارد. ^[۳۲]

حکم عبادت به قصد بهشت

در اینکه انجام دادن عمل عبادی به قصد دخول در بهشت- به گونه‌ای که مقصود از عبادت، بهشت باشد نه امتثال امر خداوند از این جهت که امر او است- در تحقّق و صحّت عبادت کفایت می‌کند یا نه، اختلاف است. قول به عدم صحّت به مشهور نسبت داده شده است.
تذکر: البتّه اگر داعی بر عبادت، امر خداوند باشد، لیکن بنده آن را وسیله‌ای برای تحصیل ثواب و دخول در بهشت قرار دهد، عبادتش صحیح خواهد بود. ^{[۳۳] [۳۴]}

استحباب درخواست بهشت

درخواست بهشت بویژه در حالات زیر مستحب است:
۱) در حال تعقیب نماز ^[۳۵]
۲)هنگام تلاوت آیه‌ای از قرآن که متضمّن وصف بهشت و نعمت‌های بهشتی است ^[۳۶]
۳)هنگام ورود به حمام ^[۳۷]
۴) هفتاد بار هنگام وقوف در عرفات ^[۳۸]

فهرست منابع

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج ۲، ص۱۴۴و۱۵۴ .
سایت پژوهه

پا نویس