فرهنگ مصادیق:جوانان؛ ازدواج و راهکارها: تفاوت بین نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۱۱ خرداد ۱۳۹۵، ساعت ۱۲:۱۱

نویسنده : محمدعلی میرزایی

مقدمه

مجرد ماندن دختران و پسران مشکل مشترک کشورهای اسلامی است.
وَ مِن آیاتِهِ أن خَلَقَ لَکُم مِن انفُسِکم اَزواجاً لِتَسکُنوا إلیها وَ جَعَلَ بَینَکم مودّهً وَ رَحمَهً إنّ فی ذلک لآیات لِقومٍ یَتَفَکّرون» ۱ و از نشانه‌های او اینکه از (نوع) خودتان همسرانی برای شما آفرید تا بدانها آرام گیرید و میانتان دوستی و رحمت نهاد. آری، در این (نعمت) برای مردمی که می‌اندیشند قطعا نشانه‌هایی است.قال رسول الله (ص):« ما بُنِیَ فی الاِسلامِ بِناءٌ أحبُّ إلی اللهِ عزّوجلّ و أعزُّ مِن التّزویج». ۲ در اسلام هیچ بنائی نهاده نشده که خداوند عزوجل محبوب تر و استوارتر از ازدواج باشد.
عزوبت (مجرد ماندن دختران و پسران) مشکل مشترک کشورهای اسلامی است، البته دختران بیش از پسران از زیان‌های به وجود آمده در این زمینه آسیب می‌بینند. این آفت از زمانی پدید آمد و دامن گسترد که تقلید از غربِ مادی گرا تمام جوامع اسلامی را فرا گرفت و آنان قوانین اسلامی را ترک کردند، قوانینی که ره آورد قرآن بود و رسول خدا و اهل بیت پاکش آنها را تبیین کردند. البته این مشکل یک مشکل انسانی است چون همه دختران و پسران را با هر گرایش و اعتقاد در بر می‌گیرد.عزوبت در میان مسلمانان به صورت مشکلی بسیار عظیم رخ نموده است. در گزارش یکی از روزنامه‌های عربی آمده بود که در کشور مصر نزدیک چهار میلیون دختر مأیوس از ازدواج و یافتن همسر، پانزده میلیون دختر و پسر در سن ازدواج وجود دارد و در کشور اسلامی دیگری، ده میلیون پسر و دختر جوان. این فاجعه در حالی چهره نموده است که از رسول خدا (ص) نقل شده: « إنّ الفتاه لو لم تُزوّج و زَنَت، کتب اللهُ إثم ذلک علی ولیّها». یقینا اگر دختر جوانی به دلیل ازدواج نکردن تن به زنا دهد خداوند گناه آن را بر ولی او می‌نویسد.

موانع ازدواج

موانع ازدواج چیزهای متعددی می‌باشد که ما در ذیل به چند نمونه اشاره خواهیم کرد:

امت پراکنده اسلامی

اسلام همه مسلمانان را امت واحد قرار داد بی آنکه میان عرب و غیر عرب تفاوتی وجود داشته باشد؛ خداوند متعال در این باب می‌فرماید « إنّ هذه اُمَّتُکُم اُمّهً وحده». ۳ این است امت شما که امتی یگانه است. حتما می‌دانید که معنای واحد بودن امت، نبودن مرزبندی‌های جغرافیایی میان سرزمین‌های اسلامی است و طبیعی است که در چنین فضایی مسلمانان به آسانی می‌توانند در هر کجای سرزمین اسلام که بخواهند، رفت و آمد کنند و یا اقامت نمایند در نیجه هیچ مانعی برای ازدواج بین آنها وجود نخواهد داشت. برای مثال: یک مسلمان می‌تواند از ایران به عراق سفر کند و به آسانی ازدواج کند همینطور بر عکس. در نگرش کلان، این آسان گیری در جابه جایی برای همه مسلمانان که شمار آنها در بیش از پنجاه کشور اسلامی به دو میلیارد می‌رسد، فراهم می‌شود. شایان توجه است که محدودیت‌های مرزی موجود، بر اساس تقسیمات غربی تحمیل شده بر سرزمین‌های اسلامی پدید آمده‌اند. آری، غربی‌ها میان این کشورها مرزهای جغرافیایی پوشالی قرار دادند، مرزهایی که توانست امت واحده اسلامی را متلاشی کند. یکی از آثار شوم این پراکندگی و پدید آمدن مرزهای جغرافیایی، محدود شدن موارد ازدواج است.۲/

از بین رفتن برادری اسلامی

دیگر زمینه ساز مجرد ماندن دختران و پرهیز آنان از ازدواج، اجرا نشدن قانون اخوّت اسلامی میان آحاد مسلمین است، اخوّتی که اسلام عزیز بدان ندا داد و قرآن کریم بدان تصریح نمود و فرمود: « إنّما المؤمنونَ إخوَهٌ». ۴ همانا مؤمنان برادر یکدیگر اند.رسول اعظم (ص) قانون اخوّت را دو بار در جامعه اسلامی روزگار خویش به اجرا در آورد، یک بار در مکه مکرمه و یک بار در مدینه منوره. آن حضرت هر مرد مؤمنی را برادر مؤمن دیگر و هر زن مؤمنی را خواهر همگن مؤمن قرار داد و برای انجام دادن این برنامه تفاوتهای طبقاتی آن روزگار را شکست و میان فقیر و غنی مساوات برقرار نمود.

محدودیت‌های بی اساس قانونی

مهم‌ترین موانع ازدواج دختران مجرد، وضعیتی است که قید و بندهای قانونی به وجود آورده است، البته هیچ پشتوانه شرعی ندارد و در واقع همان چیزهایی است که قرآن کریم از آنها به «الإصر و الأغلال» تعبیر می‌کند و در بیان وظیفه و مأموریت رسول خدا می‌فرماید: « الّذین یتّبعون الرسول النبی الاُمّی الذی... یضعُ عنهم إصرَهم و الأغلالَ الّتی کانت علیهم فالذین آمنوا به... اولئک هم المفلحون». ۵ همان‌ها که از فرستاده (خدا) پیامبر امّی پیروی می‌کنند، پیامبری که... بارهای سنگین و زنجیرهایی را که بر آنها بود و از (دوش) آنان قید و بندهایی را که بر ایشان بوده است بر می‌دارد؛ پس کسانی که به او ایمان آوردند... آنان رستگارانند.پس دو گونه محدودیت وجود دارد یکی به نام «إصر» و آن محدودیت‌ها و قید و بندهایی است که در عادات و آداب و رسوم مردم ریشه دارد. دیگری «اغلال» نام دارد که به محدودیت‌ها وقید و بندهایی گفته می‌شود که از سوی حکومت‌ها و مانند آن بر مردم تحمیل می‌شود.اسلام هر دو مانع را در محیط‌های گوناگون حیات بشر از پیش پای او برداشت. برای تزویج دختران مجرد باید هر دو مانع را برداشت و به دور ریخت، مواردی چون پیروی از عادت‌ها و آداب و رسوم فراوان هنگام ازدواج و نیز مهریه‌های سنگین. در تاریخ می‌خوانیم رسول خدا (ص) دخترش فاطمه زهرا (س) {سرور زنان دو جهان} را فقط با سی درهم مهریه به همسری امیر مؤمنان علی (ع) در آورد. ۶ البته وجه جمع میان این روایت و اخباری که مهر السنّه را پانصد درهم دانسته، این است که درهم‌ها در آن زمان ارزش‌های متفاوتی داشتند چون در جاهای مختلفی ضرب می‌شدند لذا بطور کامل یکسان نبودند، همانطور که در زمان ما نیز مثلا دینار عراقی ارزشی متفاوت با دینار کویتی دارد.

بی کاری

یکی دیگر از موانع ازدواج، بیکاری است که خود زاییده ممنوعیت آزادی کسب و کار و بازرگانی از سوی حکومت‌ها است و نیز ممنوع کردن چیزهایی که بالأصاله مباح و مجازند مانند: ماهیگیری از دریاها و استفاده از نی نیزارها و درختان جنگل‌ها و بیشه زارها و استخراج معادن که اسلام این امور را برای همه مردم مباح اعلام کرده و می‌گوید: «یسئلونک ماذا اُحل لهم قل اُحل لکم الطیّبات... » ۷ از تو می‌پرسند چه چیزی برای آنان حلال شده است؟ بگو چیزهای پاکیزه برای شما حلال گردیده.پیامبر اکرم (ص) نیز به همین اصل اشاره می‌کند و می‌فرماید: « مَن سبق إلی ما لا یسبقه إلیه المسلم فهو أحقُّ به» ۸ هر مسلمانی که (برای برخورداری و استفاده و تملک) سراغ چیزی برود که مسلمان دیگری پیش از او آن را در اختیار نگرفته و مالک نشده باشد، بدان چیز سزاوارتر است.جان سخن این که ممنوعیت کارهای پیش گفته و نظیر آن در نیمه دوم این قرن (بیستم) به میزان قابل توجهی از ازدواج‌ها کاسته است. وانگهی محدود ساختن بی حساب کسب و کارها و انواع هزینه‌ها و موانع دیگر با تمام توان در راه ازدواج سنگ اندازی کرده است، در حالی که در روزگار گذشته همه مردم از آزادی در انتخاب کسب و کار برخوردار بودند مگر آنچه ادله مقبول از آن منع می‌کند، مانند شرب خمر، قمار و فحشا.

برخی از پیامدهای تجرد

۱- مشکلات بی شمار اجتماعی از آن زمان که بسیاری از زنان و مردان مسلمان مجرد ماندن را بر ازدواج ترجیح دادند و از سنت پیامبر اکرم (ص) روی برتافتند، کشورهای اسلامی گرفتار مشکلات بسیاری شدند و پدیده‌های منفی بسیاری در جوامع اسلامی پدید آمد که پیش از آن هرگز اثری از آنها نبود.اکنون که سخن در مقوله ازدواج و مشکلات آن است، شایسته است که برخی از آثار منفی مهم ترک ازدواج را که اخیرا در میان مسلمانان چهره نموده است، برشمریم.یکی از این مشکلات، گسترش مفاسد اخلاقی و ارتکاب محرّماتی مانند: بی حجابی، زنا، لواط، استمناء و مساحقه است و البته شیوع بیماری‌های کشنده‌ای مانند ایدز و بیماری‌های روانی مانند افسردگی از پیامدهای این مسأله است. چنین فاجعه‌ای، عقب ماندن از پیشرفت و تکامل در زمینه‌های گوناگون را به ارمغان می‌آورد چرا که خانواده صالح و شایسته سنگ بنای جامعه صالح و شایسته است پس اگر خانواده به فساد گرایید، جامعه نیز در گرداب فساد گرفتار خواهد شد. البته کار رهایی از این گرداب مهلک، ازدواج به موقع است و همان گونه که در احادیث وارد شده، ازدواج یک سوم یا دو سوم دین را بیمه می‌نماید.رسول خدا می‌فرمایند: « مَن تزوج فقد أحرز نصفَ دینهِ فلیتّق الله فی النصف الباقی... » ۹ هر کس که ازدواج کند نیمی از دین خویش را ایمنی بخشیده است و نیم دیگر ان را با تقوای الهی حفظ کند.

ترک حجاب

حجاب یکی از احکام اسلامی است که خداوند آن را بر زن واجب و باشدّت بر آن تأکید نمود. این حکم برای رعایت حال زن و حفظ کرامت او و نیز مهار و محدود نمودن فساد و حفظ جامعه از انتشار محرّمات است تا زن در جامعه مصونیت یابد و از خواهش‌ها و افزون طلبی‌های شیطانی مردانی که به مقتضای طبیعت و غریزه خویش به سوی او جذب می‌شوند، دور بماند.

گسترش فحشا

اگر عزوبت را سبب اصلی افزایش فحشا در برخی کشورهای اسلامی بدانیم گزاف نگفته‌ایم چه اینکه بسیاری از مجردان آنگاه که در می‌یابند نمی‌توانند از راه مشروع غریزه جنسی خود را ارضا کنند، به زنا پناه می‌برند، عملی حرام که اسلام بارها بر حرمت آن تأکید نموده است و خداوند در این باره می‌فرماید: «و لا تقربوا الزّنا إنّه کان فحشهً و ساء سبیلاٌ» ۱۰ و به زنا نزدیک نشوید چرا که آن همواره زشت بوده و بد راهی است.

استمناء

زمانی که راه برای ازدواج مجردان بسته باشد، چشم بسته در بی راهه‌های فساد بی انجام افکنده می‌شوند، در میانشان رفتارهای زشتی پدید می‌آید که مورد نهی اسلام است. یکی ازاین عادات زشت که بسیاری از مجردان به منظور فرو نشاندن غریزه سرکش جنسی بدان مبتلا شده‌اند، عادت به استمناء است؛ عملی که گذشته از حرمت شرعی، بیماری‌های جسمی و افسردگی‌های روحی بسیاری را برای فرد به بار می‌آورد. در حدیثی از امیر مؤمنان علی (ع) آمده است: «الإستمناء بالید ذلک الوأد الخفیّ» استمناء با دست، زنده به گور کردن پنهان است.

شیوع همجنس گرایی در بین زنان

پیامد خطرناک دیگری که در پی تأخیر در ازدواج یا پرهیز از آن، گریبان کشورهای مختلف را گرفته گسترش مساحقه و همجنس بازی میان دختران است. بسیاری از آنان به امید رهایی از کابوس مجرد ماندن به این عملِ حرام و نکوهیده پناه می‌برند.قابل توجه است که این پدیده روز به روز افزایش می‌یابد و از همین رو ضرورت توجه کافی به آن را یاد آوری می‌کند، بویژه این که شارع مقدس به وضوح بر حرمت این عمل زشت تأکید کرده است.از پیامبر اکرم (ص) روایت شده که فرمودند: « سحاقُ النساء بینهنّ زنا» ۱۱ مساحقه زنان با یکدیگر، {نوعی} زنا است.

شیوع همجنس گرایی میان مردان

هم زمان با پیامدهایی که تا کنون بر شمردیم، باید پدیده شوم و سخت نکوهیده لواط را دیگر ره آورد پلید خودداری از ازدواج یا فراهم نبودن زمینه مناسب و آسان گیری در امر ازدواج دانست، لذا جوانان به همجنس خود بسنده کرده و در نهایت، عمل حرام لواط شیوع یافته است. دربارهٔ این عمل شنیع در روایات بسیاری هشدار داده شده است. رسول خدا (ص) می‌فرمایند: «هر کس با پسری جماع کند در روز قیامت جنب محشور می‌شود و آب دنیا نمی‌تواند او را پاک کند و خداوند بر او خشم می‌گیرد و او را لعن می‌کند و جهنم را برایش مهیا می‌نماید.۱۲

تشبّه به جنس مخالف

آنچه رسول خدا (ص) و حضرت علی (ع) دربارهٔ آخر الزمان خبر داده‌اند صورت واقع یافته است، از جمله که فرموده‌اند: «زنان به مردان و مردان به زنان شبیه می‌شوند» ۱۳ مخفی نماند که ظهور چنین حالاتی در میان برخی از مسلمانان بطور آشکار اعلام خطر نموده ضرورت شتاب در حل آن را یادآوری می‌کند؛ چرا که این معضل به زودری در همه کشورهای اسلامی به بحرانی مهار ناشدنی مبدل خواهد شد. از این رو برای محدود کردن این پدیده در جامعه، اسلام در نکوهش آن و یادآوری پیامدهای شوم از هیچ رهنمودی فروگذار نکرده است.رسول گرامی اسلام (ص) فرمودند: « لعن الله و أمّنت الملائکه علی رجل تأنّث و امرأه تذکّرت و رجل متحصّر و لا حصور بعد یحیی» ۱۴ خداوند لعنت فرمود مردی را که خود را به زنان و زنی که خود را به مردان شبیه کند و مردی را که مجرد بماند. فرشتگان نیز آمین گفتند و (بدانید که) پس از یحیی مجردی (ستوده) نیست.

گام‌هایی برای حل مشکل مجرّدی

روشن شد که مهم‌ترین دلیل ظهور بحران عزوبت و ناتوانی مسلمانان از حل آن، روی گردانی آنان از راه حل‌های بنیادینی است که اسلام ارائه نموده است.حقیقت امر این است که مسلمانان از قوانین اسلام روی برتافتند و در پی نظریه‌های غربی شتافتند، نظریاتی که بر دامنه این مشکل افزود و آن را پیچیده تر کرد و اینک که به خود آمده‌ایم، خویش را در چنین بحرانی گرفتار می‌یابیم. در عین حال، تنها راه رهایی از مشکل عزوبت و مشکلات دیگر، تن دادن به راه‌های اسلامی است که بطور مفصل در قرآن و سنت آمده است.

نقطه آغاز

اکنون این پرسش مهم و اساسی مطرح است که نقطه آغازین حل مشکل عزوبت جوانان کجاست و چگونه باید اقدام کرد در حالی که افراد ذی ربط و دلسوز برای از بین بردن این مشکل تلاش فراوانی کرده‌اند اما نتیجه‌ای به دست نیاورده‌اند. باید توجه داشت که حل این معضل، سخت و ناممکن نیست بلکه گره کار در این است که امت اسلامی چندان جدیتی در این باره به خرج نداده بلکه آن را نا کارآمد دانسته یا بدان باور ندارد.به یقین، سرآغاز حل همه مشکلات مسلمانان در بازگشت به آموزه‌های اسلام عزیز است، چه اینکه با بازگشت به اسلام و عمل به رهنمو دهای آن و پیروی عملی از مسلمانان پیشین، به یقین مشکل عزوبت از میان خواهد رفت و در کشورهای اسلامی هیچ کس از این مشکل در رنج نخواهد ماند.اینک آن دسته از تعالیم مهم اسلامی را که نقشی کلیدی در حل مشکل عزوبت دارند بیان می‌کنیم.

تعالیم اسلامی که نقش کلیدی در حل مشکل عزوبت دارند

فرهنگ ازدواج

شایسته است که در عصر کنونی، زنان و مردان مسلمان برای حاکم گرداندن فرهنگ ازدواج در جامعه تلاش کنند و به استحباب مؤکد آن در شریعت اسلامی توجه کرده و در راه گسترش آن بکوشند. این وظیفه از رهگذر تشویق به آن و تبیین ضرورت آن در محافل گوناگون و نیز از طریق تولیدات فرهنگی بویژه کتاب انجام شدنی است. یاری گرفتن از رسانه‌های جمعی صوتی و تصویری، برگزاری برنامه‌های آموزشی برای بیان آیات و روایاتی که بر استحباب ازدواج تأکید می‌کند، بیان فلسفه ازدواج و اشاره به داستان‌های جهت دهنده و آمارهای روشنگر، و بیان ره آوردهای بهداشت تن و روان ازدواج و عوارض منفی عدم ازدواج از بایسته‌های ترغیب جوانان به ازدواج است.طبیعی است که مروّجان فرهنگ ازدواج با سیل هولناکی از بهانه جویی‌های مردم بویژه مجردان روبرو خواهند شد، از جمله اینکه «توان ازدواج نداریم»، «ازدواج مسئولیت ما را دو چندان می‌کند»، نمی‌توان هم ازدواج کرد و هم تحصیل»، اما هیچ یک از این بهانه‌ها نمی‌تواند حکم اسلام به استحباب مؤکد ازدواج را تغییر دهد.در دوران رسول اکرم (ص) و امامان معصوم (ع) نیز بسیاری از مسلمانان محنت‌های زیادی را تحمل می‌کردند اما به این امر مستحب مؤکد عمل می‌کردند و سختی‌های زندگی زناشویی را به جان می‌خریدند، امری که آن‌ها را از پیامدهای عزوبت می‌رهانید و به آسایش می‌رساند. در قرآن کریم می‌خوانیم: «وَ مِن آیتِهِ اَن خَلَقَ لَکُم مِن اَنفُسِکُم اَزواجاً لِتَسکنوا اِلیها و جعل بینکم مَوَدّهً و رَحمَهً اِنَّ فی ذلک لایَتٍ لقومِ یَتَفکرون» ۱۵ و از نشانه‌های او این که از (نوع) خودتان همسرانی برای شما آفرید تا بدانها آرام گیرید و میانتان دوستی و رحمت نهاد. آری، در این (نعمت) برای مردمی که می‌اندیشند قطعا نشانه‌هایی است..

همسر صالح

در روایات اسلامی داشتن زن صالح از نشانه‌های خوشبختی مرد دانسته شده است و این خود از بزرگ‌ترین نعمت‌های الهی بلکه می‌توان گفت که پس از نعمت برخورداری از اسلام، پر فضیلت‌ترین نعمت است و روشن است که جوان مجرد از این سعادت و برکات آن محروم است.امام صادق (ع) می‌فرمایند: « ثلاثه اشیاء لا یحاسب الله علیها المؤمن: طعام یأکله و ثوب یلبسه و زوجه صالحه تعاونه و تحصن فرجه». ۱۶ سه چیز است که خداوند هیچ مؤمنی را دربارهٔ آنها بازخواست نمی‌کند: غذایی که می‌خورد، لباسی که می‌پوشد و همسر صالحی که او را یاری می‌دهد و دامان او را (از آلوده شدن به حرام) نگاه می‌دارد.همسر دوستی، مشوّقی برای ازدواجدر روایات اسلامی، دوست داشتن همسر پدیده‌ای ارزشمند دانسته شده است تا مشوّقی برای ازدواج باشد. در اینجا به چند مورد از این روایات اشاره می‌کنیم:امام صادق (ع) فرمودند: «العبدُ کلّما إزدادَ للنّساء حُبّاً إزداد فی الایمان فضلاً». ۱۷ هر چه روح همسردوستی در بنده‌ای فزونی گیرد، برتری ایمانش فزونی می‌یابد.همچنین در حدیث دیگری فرمودند: «ما أظنّ رجلاً یزدادُ فی الایمان خیراً الّا أزدادَ حُبّاً للنساء». ۱۸ هر مردی که در ایمانش خیر و خوبی فزونی گیرد به یقین همسر دوستی اش افزایش می‌یابد.همینطور فرمودند: «أکثر الخیر فی النساء». ۱۹ بیشترین خیر و برکت در زنان است.

نهی از عزوبت

روایات بسیاری، عزوبت و تجرد را نکوهش و از آن نهی نموده‌اند و ما در اینجا به یک نمونه از روایتی از پیامبر اسلام (ص) اشاره می‌کنیم که ایشان فرمودند: «خیارُ امّتی المتأهّلون و شرارُ امّتی العُزّاب». ۲۰ بهترینان امت من متأهلان و بدترینان امتم مجردانند.

مشارکت خیّران

از دیگر راه کارهای حل مشکل تجرد در میان جوانان این است که بازرگانان و انسان‌های خیّر را تشویق و ترغیب نمود تا در طرح‌های کلان ازدواج مشارکت نمایند و امر ازدواج را برای هزاران دختر و پسر جوان تسهیل کنند و زمینه تشکیل یک خانواده سالم را برای آنان فراهم سازند.فقیهان و محدّثان از ضرورت این اصل غافل نبوده و در کتاب‌های خویش بخش‌هایی را به مسائلی چون استحباب پا در میانی و تلاش برای ازدواج دیگران و ضرورت پرهیز از تلاش برای ایجاد جدایی میان زن و شوهر و تباه کردن رابطه آن دو اختصاص داده‌اند.اکنون به چند روایت وارد شده در این باره خواهیم پرداخت:پیامبر گرامی اسلام فرمودند: «مَن عملَ فی تزویج حلال حتی یجمع الله بینهما زوّجه الله من الحور العین و کان له بکل خطوه خطاها و کلمه تکلّم بها عباده سنه».۲۱ هر کس برای به هم رسیدن زن و مردی به حلال (و تسهیل در ازدواجشان) بکوشد و (در نتیجه) خداوند متعال آن دو را به هم برساند، خداوند از حوریان بهشت به وی تزویج هواهد کرد و برای هر گامی که برداشته و هر کلمه‌ای که گفته(ثواب) عبادت یک سال به او خواهد داد.امیر مؤمنان علی (ع) نیز می‌فرماید: «أفضل الشفاعاتِ مَن یشفعُ بین اثنین فی نکاح حتّی یجمعُ الله شَملَهما». ۲۲ پر فضیلت‌ترین میانجی گری‌ها آن است که کسی در ازدواجی میان دو تن وساطت کند و (در نتیجه) خداوند آن دو را به هم برساند. از امام سجاد (ع) نیز روایت شده است: «مَن زوّج عزباً تَوَّجه الله بتاجِ المُلک». ۲۳ هر کس مجردی را همسر دهد، خداوند تاج پادشاهی بر سر او می‌نهد.

ازدواج به هنگام

یکی از امور مهمی که اسلام برای حل مشکل عزوبت مطرح کرده، تشویق شدید به ازدواج زود هنگام است که در نتیجه از ابعاد این معضل می‌کاهد. در تاریخ می‌خوانیم که رسول خدا (ص) دختر ارجمند خویش فاطمه (س) را در نه سالگی به همسری امیر مؤمنان (ع) در آورد. بی تردید حضرتش این کار را نه به خاطر ملالت از دختر که برای آموزش مسلمانان انجام داد و از سوی خدای متعال بدان مأمور بود.

مهریه اندک

کم بودن مهریه مهم‌ترین عاملی است که ازدواج دختران مجرد را تسهیل می‌کند و از دیگر سو اسلام از تعیین مهریه سنگین نهی فرموده است. در احادیث نیز با اشاره به این مطلب آمده است که خوشبختی زند در اندک بودن مهریه او و شومی او در بسیار بودن آن است.امیر المؤمنین علی (ع) نیز فرمودند: «لا تغالوا فی مُهورِ النساء فتکونَ عداوهً». ۲۴ در (مقدار) مهریه زنان، از حد تجاوز نکنید که باعث دشمنی می‌شود.رسول اکرم (ص) فرمودند: «افضل نساء امّتی أصبَحهُنَّ وجهاً و أقلَّهُنَّ مِهراً». ۲۵

فهرست منابع

۱- سوره روم، آیه ۲۱۲-
مستدرک الوسائل، ج ۱۴، ص ۱۵۲۳
سوره انبیاء، آیه ۹۲۴
سوره حجرات، آیه ۱۰۵
سوره اعراف، آیه ۱۵۷۶
کافی، ج ۵، ص ۳۷۷۷
سوره مائده، آیه ۴۸
مستدرک الوسائل، ج ۱۷، ص ۱۱۱۹
جامع الأخبار، ص ۱۰۱۱۰
سوره اسرا، آیه ۳۲۱۱
مستدرک الوسائل، ج ۱۸، ص ۸۵۱۲
کافی، ج ۵، ص ۵۴۴ ۱۳
بحار الانوار، ج ۵۲، ص ۱۹۳ ۱۴
مستدرک الوسائل، ج ۱۴، ص ۱۵۶۱۵
سوره روم، آیه ۲۱۱۶
خصال، ج ۱، ص ۸۰۱۷
من لایحضره الفقیه، ج ۳، ص ۳۸۴۱۸
وسائل الشیعه، ج ۲۰، ص ۲۱
من لا یحضره الفقیه، ج ۳، ص ۳۸۵۱۹
جامع الاخبار، ص ۱۰۲۲۰
بحار الانوار، ج ۱۰۰، ص ۲۲۱۲۱
تهذیب الاحکام، ج ۷، ص ۴۰۵۲۲
عوالی اللآلی، ج ۳، ص ۳۰۳۲۳
مکارم الاخلاق، ص ۲۳۷
من لا یحضره الفقیه، ج ۳، ص ۳۸۵