احکام برق کاران: تفاوت بین نسخهها
(اصلاح فاصلهٔ مجازی) |
|||
| سطر ۲۵: | سطر ۲۵: | ||
|داده۹ = [http://dl-al-adl.ir/libfiles/ebooks/fabook/fvz/PDF/fabookfvz26.pdf PDF] | |داده۹ = [http://dl-al-adl.ir/libfiles/ebooks/fabook/fvz/PDF/fabookfvz26.pdf PDF] | ||
}} | }} | ||
| + | |||
| + | == مقدمه == | ||
| + | یکی از مهمترین حوادث قرن اخیر پیدایش صنعت برق و صنایع مربوط به آن است که چون زلزلهای عظیم کلیه صنایع و وسائل را به خود مشغول کرده، از هوا فضا گرفته تا اقیانوسها و اعماق زمین، و تکنولوژی آن در ریزترین اشیاء مانند نانوت و جراحیهای حساس و عمیق و سرنوشت ساز و صنایع پیشرفته نظامی و ترابری و ... امروزه هر کجای از کره زمین اثر این صنعت را مشاهده میکنیم، بوسیله این انرژی کارهای دشوار بسیار آسان شده و بشر با مهار و استفاده از این نیرو به پیشرفتها و اکتشافات جدیدی دست پیدا کرده است و با سرعت برق آسایی در جهت کشف لایههای پنهان خلقت در حرکت است.<br/> | ||
| + | در اهمیت و ارزش این نیرو همین بس که وقتی سالروز اختراع برق یا لامپ میرسد در کشور آمریکا بمدت 5 دقیقه برق قطع میشود و برای قطع برق در همین زمان کوتاه پلیس و سیستمهای امنیتی آمریکا چندین ماه برنامه ریزی میکنند تا امنیت کشور حفظ شود و در برنامههای کشور خللی ایجاد نشود. <br/> | ||
| + | امروزه روشنایی و چراغ، از ملزومات مهم زندگی بشر شده است، به نحوی که امروزه زندگی بدون آن، بسیار مشکل است، و با وجود اختراع همین نیروی الکتریسیته و لوازم روشنایی است که هر کاری را که در روز انجامش ممکن است، میتوان در شب نیز انجام داد. <br/> | ||
| + | از ویژگیهای انرژی برق نسبت به سایر وسایل آتشافزا و نور دهنده این است که نیروی الکتریسیته نسبت به سایر انرژیها تمیزتر بوده و کنترل و توزیع آن آسان است و محاسبة هزینة مصرفش از سایر حاملهای انرژی راحتتر است و تجدیدپذیر و زود بازده میباشد.<br/> | ||
| + | برق و صنایع آن دارای شاخههای مختلفی است که هر کدام به تنهایی دارای مباحث زیادی است، یکی از آن شاخهها برق ساختمانی و لوازم الکتریکی مربوط به آن است که ارتباط مستقیم با مردم دارد و صنف مربوط به آن صنف برقکاران و لوازم الکتریکی میباشد. در این نوشتار مسائل مربوط به انرژی برق و الکتریسیته، شیوة استفادة صحیح از این انرژی بسیار ارزشمند و احکام شرعی تولیدکنندگان، توزیع کنندگان، مصرف کنندگان و متخصصان برق را در فصلهای جداگانهای به تفصیل بیان کنیم. <br/> | ||
| + | |||
| + | |||
| + | == بخش اول:سخنی در باب کار و رزق حلال == | ||
| + | === ارزش کار در اسلام === | ||
| + | در دین اسلام و سخنان پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) برای کار ارزش بسیاری بیان شده و به مردم تلاشگر و زحمت کش عنایت ویژهای شده است.<br/> | ||
| + | در روایتی پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) میفرماید:<br/> | ||
| + | روز قیامت سایه عرش الهی بر سر آن مردی قرار میگیرد که برای تأمین مخارج زندگی خود و خانواده اش از خانه خارج شود و با تکیه بر عنایت و فضل الهی در زمین به جست وجوی کار بپردازد و تلاش کند. <ref>دعائم الاسلام، ج 2، ص 15.</ref> <br/> | ||
| + | انسان همواره باید در اندیشه کار و تلاش باشد تا افزون بر تأمین نیازمندیهایش، دیگران را نیز از دست رنج خود بهره مند سازد.<br/> | ||
| + | بر اساس گفته رسول گرامی اسلام، کسی که از حاصل تلاش و دسترنج خود مخارج زندگی و خانواده اش را تأمین کند، با پیامبران الهی محشور خواهد شد. شاید شگفت آور باشد که این همه پاداش را خداوند بزرگ برای ارزش کار و کارگری در نظر گرفته باشد. ازاین رو، درباره این پاداش فراوان باید بیندیشیم تا به نکتههای ارزشمند دیگری پی ببریم. <br/> | ||
| + | پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) میفرماید: هرکس از همت و دسترنج خویش، مخارج زندگی را تأمین کند، روز قیامت در صف پیامبران قرار میگیرد و از عنایاتی که شامل پیامبران میشود، بهره مند میگردد. <ref>مستدرک الوسائل، ج 2، ص 417.</ref><br/> | ||
| + | آن حضرت با آن مقام و مرتبه عالی، در نهایت فروتنی دست کارگر را میبوسید و فرهنگ قدردانی از کارگران و زحمت کشان را به همگان میآموخت. انس بن مالک نقل میکند:<br/> | ||
| + | پس از آنکه رسول گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله) از جنگ تبوک بازگشت، سعد انصاری به استقبال آن حضرت شتافت و با رسول خدا(صلی الله علیه و آله) دست داد. پیامبر به او فرمود: «چه آسیبی به دستت رسیده است که چنین زبر و خشن شده است؟ سعد گفت: یا رسول اللّه، با طناب و بیل کار میکنم و برای گذران زندگی خود و خانوادهام درآمدی به دست میآورم. به همین جهت، دستم خشن و زبر شده است. آن گاه پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) دست سعد را بوسید و فرمود: «این دستی است که آتش دوزخ با آن تماس نمییابد. <ref>همان، ج 2، صص 269 و 405.</ref><br/> | ||
| + | از طرف دیگر، از آیات و روایات استفاده میشود که اگر کسی برای به دست آوردن روزی حلال، در راه مشروع قدم گذارد و تلاش و کوشش کند، قطعاً خداوند سبحان از این راه احتیاجات او را تأمین خواهد کرد.<br/> | ||
| + | خداوند متعال در قرآن میفرمایند: «اللهُ یَبسُطُ الرِّزقَ لِمَن یَشَاءُ وَ یَقدِرُ» <ref>رعد/ 26.</ref>؛ «خداوند روزی را برای هر کس که بخواهد، وسیع و برای هر کس که بخواهد، تنگ (محدود) قرار میدهد.» <br/> | ||
| + | بعضی از افراد از آیة فوق برداشت نادرستی کرده و پنداشتهاند، انسان باید دست از فعالیت، کار و تلاش بردارد و در گوشهای بنشیند تا خدا روزی مقدّرش را برایش بفرستد، در حالی که ارادة خداوند در زمینة وسعت و تنگی روزی، مشروط به شرایطی است که بر زندگی انسانها حکم فرماست. تلاش، کوشش، اخلاق، فداکاری و به عکس، سستی، تنبلی، بخل و آلودگی نیت، در تعیین رزق انسان نقش تعیین کنندهای دارند. به همین دلیل قرآن مجید عاقبت انسان را در گرو سعی و تلاش میداند و میفرماید: «وَ اِن لَیسَ لِلإِنسَانَ الاّ مَا سَعَی» <ref>نجم/ 39.</ref>؛ «همانا برای انسان چیزی نیست مگر در آنچه که با سعی و تلاش به دست میآورد.» <br/> | ||
| + | در روایات نیز به مسئلة تلاش و کوشش توأم با [[تقوا]] برای کسب روزی حلال اهمیت فراوانی داده شده است، از جمله امام صادق(علیه السلام) میفرماید: «لا تکسلوا فی طلب معایشکم فان آبائنا کانوا یرکضون فیها و یطلبون؛ <ref>وسائل الشیعه, ج 12, ص 38.</ref> در تحصیل روزی تنبلی نکنید؛ زیرا پدران ما در این راه میدویدند و آن را طلب میکردند.» امام موسی بن جعفر(علیه السلام) میفرماید: «انّ الله لیبغض العبد الفارغ؛ <ref>همان، ص 37.</ref> خداوند انسان بیکار را دشمن میدارد.»<br/> | ||
| + | === کسب روزی حلال در قرآن === | ||
| + | با نگاهی به آیات قرآن درمییابیم خداوند هرگز ما را به چشمپوشی از مواهب الهی دعوت نکرده است و فقر را ارزش و نعمت به حساب نیاورده و همیشه انسانها را به تلاش و کوشش برای کسب روزی حلال دعوت کرده است تا از این طریق زندگی فردی و اجتماعی درستی پیدا کنند، از جمله میفرماید: «یا أَیُّهَا النَّاسُ کُلُوا مِمَّا فِی الْأَرْضِ حَلالاً طَیِّباً» <ref>سوره بقره، آیه168.</ref>؛ «ای مردم! از آنچه در زمین است، حلال و پاکیزه بخورید.» و در آیة دیگری میفرماید: «کُلُوا مِنْ طَیِّباتِ ما رَزَقْناکُم» <ref>سوره بقره، آیه 57.</ref>؛ «از نعمتهای پاکیزهای که به شما روزی دادهایم، بخورید.» | ||
| + | از آیات ذکر شده معلوم میشود، خداوند تنها روزی حلال و پاکیزه را برای امرار معاش انسانها مجاز شمرده است، نه روزی حرام و ناپاک را.<br/> | ||
| + | === روزی حلال در روایات === | ||
| + | همواره پیشوایان معصوم(علیهم السلام) با گفتار و عمل، پیروان خود را به تلاش برای به دست آوردن روزی حلال تشویق کرده و حلال بودن روزی را ویژگی لازم و دایمی کسبها و درآمدها دانستهاند. در روایات بسیاری از معصومین(علیهم السلام)، به ویژه از پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) آمده است: «کسب روزی حلال بر هر مسلمانی واجب است.» <ref>«طَلَبُ الحَلالِ فَرِیضَةٌ عَلَی کُلِّ مُسلِمٍ و مُسلِمَةٍ»؛ بحار الانوار، ج 100، ص 9.</ref> همچنین فرموند: «عبادت ده جزء است که نُه جزء آن در کار و تلاش برای به دست آوردن روزی حلال است.» <ref>«اَلْعِبادَﺓُ عَشَرَﺓَ اَجْزاءٍ تِسْعَـﺔٌ مِنْها فی طَلَبِ الْحَلالِ »؛ مستدرک الوسائل، ج 13، ص 12.</ref><br/> | ||
| + | در روایت دیگری نیز حضرت میفرمایند: «هر کسی به هنگام شب بر اثر جستجوی حلال، خسته به خواب رود، آمرزیده خفته است.» <ref>آثار الصادقین، ج 4، ص 184.</ref> امام صادق(علیه السلام) در روایت دیگری انسانها را به جستجوی روزی حلال امر میفرمایند و آن را کمک و پشتیبان دین معرفی میکنند. <ref>همان.</ref><br/> | ||
| + | === شرایط کسب حلال === | ||
| + | بدیهی است خدای متعال که ما را به کسب حلال و پاکیزه امر فرموده، باید راه و رسم و یا حدود و ثغور آن را نیز برای ما معرفی کرده باشد و چون یکی از لازمههای جامعة بشری، زندگی اجتماعی و دسته جمعی است، انسانها برای بقا و استمرار زندگی خود، نیازمند مجموعهای از امکانات و شرایط میباشند که برای فراهم کردن آن ناچار باید در تعامل و ارتباط فکری و معنوی با یکدیگر قرار گیرند تا بتوانند احتیاجات روزمرة خود را تأمین کنند.<br/> | ||
| + | با توجه به تأکیدات فراوانی که در طلب روزی حلال آمده، درمییابیم تأمین نیازهای انسانی باید از راه حلال و پاکیزه انجام گیرد، وگرنه به هدفی که خدای متعال از خلقت بشر میخواهد، دست پیدا نخواهیم کرد. کسب حلال و پاکیزه، شرایط و لازمههایی دارد که از جملة آنها میتوان به امور زیر اشاره کرد: <br/> | ||
| + | 1. شناخت دین: امام صادق(علیه السلام) در بیان لزوم شناخت راهکار مناسب برای کسب روزی حلال می-فرمایند: «کسی که میخواهد تجارت کند، باید شناختی در دینش داشته باشد تا حلال را از حرام باز شناسد و کسی که شناخت دینی ندارد و به احکام تجارت آشنا نیست؛ ولی به کار تجارت میپردازد، خود را در شبهات افکنده است.» <ref>وسائل الشیعه، شیخ حرّ عاملی، ج 12، ص 283.</ref> <br/> | ||
| + | 2. شناخت مسائل خرید و فروش: علاوه بر روایات وارده، عقل حکم میکند که ندانستن احکام مربوط به تجارت، موجب واقع شدن در حرام (خواسته یا ناخواسته) میشود. امام علی(علیه السلام) میفرمایند: «هر که بدون فقه تجارت کند، در ربا فرو میرود.» <ref>«من اتجر بغیر فقه فقد ارتطم فى الربا»؛ حلیة المتقین، علامه مجلسی، ص 379.</ref> <br/> | ||
| + | ائمة معصومین(علیهم السلام) راهکار مناسب برای کسب روزی حلال را، ابتدا شناخت دین و دستورات دینی معرفی مینمایند و سپس آشنا شدن با مسائل خرید و فروش (تجارت) را لازم میدانند و به صراحت اعلام می-کنند، شخصی که به این احکام عمل نکند، خود را در شبهات و حرام گرفتار خواهد کرد.<br/> | ||
| + | === آثار روزی حلال در زندگی انسان === | ||
| + | شاید این سؤال در ذهن برخی افراد ایجاد شود که: مگر روزی حلال و حرام چه فرقی میکنند؟ یا به عبارت دیگر: مگر اثرات روزی حلال و حرام چیست که این همه به کسب حلال سفارش میشود؟ برای پاسخ به این سؤال لازم است اثرات روزی حلال و حرام را در زندگی فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار دهیم:<br/> | ||
| + | ==== الف) زندگی فردی ==== | ||
| + | رزق و روزی، یکی از مهمترین مسائلی است که در زندگی فردی و اجتماعی بشر مطرح میشود؛ زیرا انسان از ابتدا با آن خلق شده، رشد میکند و تا آخر عمر نیز با آن سر و کار دارد. ازاینرو، در متون دینی و روایی ما آثار و فواید مهم و متعددی را ذکر کردهاند که در اینجا به برخی از آنها اشاره میکنیم:<br/> | ||
| + | 1. آمرزش گناهان: خدای متعال همواره با اسباب و بهانههای مختلفی گناهان انسانها را میبخشد، از جمله: توبه، شفاعت، عبادت و... یکی از اسباب آمرزش گناهان، کسب روزی حلال است، چنانچه پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) میفرمایند: «هر که روزی حلال بخورد، فرشتهای به فرمان خدا بر سر وی بایستد و برایش آمرزش خواهی کند، تا از خوردن فارغ آید.» <ref>سفینة البحار، شیخ عباس قمی، ص 198.</ref> <br/> | ||
| + | 2. استجابت دعا: پذیرفته شدن دعا دارای شرایط و مقدمات بسیاری است، یکی از آنها خواندن خدا با «پاک کردن روزی از هرگونه شبهه و حرام» است؛ چراکه با پاک و حلال بودن مال، دعای آدمی به مرحلة استجابت میرسد. <br/> | ||
| + | در حدیثی از حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) آمده است: «هر کس بخواهد دعایش مستجاب شود، باید کسب خود را حلال کند و حق مردم را بپردازد، همانا دعاى هیچ بندهاى که مال حرام در شکمش و یا حق کسى بر گردنش باشد، به درگاه خدا بالا نمىرود.» <ref>«إذا أرادَ أَحَدُکُم أَن یُستَجابَ لَهُ فَلیُطَیِّب کَسبَهُ و َلیَخرُج مِن مَظالِمِ النّاسِ، وَ إِنَّ اللّه لایُرفَعُ إِلَیهِ دُعاء عَبدٍ وَفى بَطنِهِ حَرامٌ أَو عِندَهُ مَظلَمَةٌ لأِحَدٍ مِن خَلقِهِ»؛ بحارالأنوار (ط- بیروت)، ج 90، ص 321، ح 31.</ref><br/> | ||
| + | 3. گرامی و محبوب شدن نزد خدا: در آیات و روایات بسیاری اشاره شده است، بندگان خدا با شرایط زیادی نزد خداوند محبوب و گرامی میشوند. یکی از این راهها، طلب روزی حلال است؛ حال چه بنده به این روزی دست پیدا کند و چه با وجود تلاشهای بسیار، دست پیدا نکند، در هر دو صورت نزد خداوند محبوب و گرامی خواهد بود. <br/> | ||
| + | در روایتی امام صادق(علیه السلام) فرمودند: «بنده خدا، آن زمان نزد خدا گرامیتر است که درصدد کسب روزی حلال برآید؛ گرچه نتواند به آن دست یابد.» <ref>میزان الحکمه، ترجمه شیخی، ،ج 5، ص 2059.</ref> <br/> | ||
| + | 4. نورانیت دل و جان: یکی از ثمرات روزی حلال (علاوه بر قبولی اعمال صالح انسان در درگاه خداوند) این است که سبب روشنایی و نورانیت دل و جان آدمی میشود؛ زیرا فردی که خود را موظف به کسب روزی حلال میداند و آن را یکی از واجبات خود میشمارد و در راه به دست آوردن آن تلاش و کوشش فراوان میکند، میداند که این سعی و تلاش موجب رضایت پروردگارش میشود و اوست که دلها را روشنی و نورانیت میبخشد، پس چه به آن روزی دست پیدا کند و چه آن را نیابد، خدای خویش را از خود راضی کرده است.<br/> | ||
| + | علاوه بر آن، در اعمال دیگر خود نیز با وسواس بیشتری در پی کسب رضایت پروردگار خویش خواهد بود. ازاینرو، هم اعمال او مورد قبول درگاه خداوند قرار میگیرد و هم به سبب تلاش برای کسب روزی حلال، خداوند دل و جانش را روشنایی میبخشد. پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) میفرماید: «هر کس چهل شبانه روز از روزی حلال بخورد، خداوند دلش را روشن و نورانی میفرماید.» <ref>بحار الانوار، ج 100، ص 16.</ref> <br/> | ||
| + | 5. باز شدن درهای بهشت: یکی دیگر از آثار فردی روزی حلال، باز شدن درهای بهشت است. در روایتی حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) میفرمایند: «هر کس از دسترنج حلال خود بخورد، درهای بهشت به رویش گشوده شود و از هر دری که خواهد، وارد بهشت شود.» <ref>«مَنْ أَکَلَ مِنْ کَدِّ یَدِهِ حَلَالًا فُتِحَ لَهُ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ یَدْخُلُ مِنْ أَیِّهَا شَاء»؛ بحار الأنوار، ج 100، ص 10، ح 41.</ref> البته برای کسب روزی حلال آثار دیگری نیز میتوان نام برد، مانند: برکت مال، رقت قلب، تربیت فرزندان صالح و... که به جهت جلوگیری از طولانی شدن کلام از ذکر بقیة آثار خودداری میکنیم.<br/> | ||
| + | ==== ب) زندگی اجتماعی ==== | ||
| + | اگر افراد جامعه به دنبال کسب حلال باشند و از ریا، دروغ، حیله و دلالیهای نامشروع و ... دور میکنند، زندگی آنان با آرامش بهتر و شادابی بیشتری همراه خواهد بود و گلستانی میشود که نفع و اثر آن به تمام افراد جامعه میرسد. زندگی شرافتمندانه هر شخص، شغل آبرومندی را برای خود انتخاب کند و از طریق سعی و کوشش در کسب روزی حلال، معاش خود و خانوادهاش را فراهم میآورد؛ بیکاری، علاوه بر تلف کردن عمر با ارزش، باعث میشود خود و خانوادهاش سربار و نانخور دیگران شوند و چنین کسی از رحمت خدا به دور است. در حدیثی پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) میفرمایند: «هر که از زور بازوی خود نان بخورد، خداوند به رحمت در او نظر نموده، و هرگز عذابش نفرماید.» <ref>«مَنْ أَکَلَ مِنْ کَدِّ یَدِهِ نَظَرَ اللَّهُ إِلَیْهِ بِالرَّحْمَةِ ثُمَّ لَا یُعَذِّبُه أَبَدا»؛ همان، ص 9، ح 40.</ref> <br/> | ||
| + | یکی دیگر از راههای حلال کردن مال، پرداختن زکات، خمس و سایر حقوق مالی است که خداوند بر عهده عموم افراد جامعه قرار داده است؛ زیرا حکمت پرداخت آنها این است که موجب ریشه کن شدن فقر شده، و افراد تهدیست نیز از مال حلال بهره میبرند. <ref>نگاهی به فقر و فقرزدایی از دیدگاه اسلام، ص 126.</ref> | ||
| + | === شرایط کسب حلال === | ||
| + | در احادیث بسیاری از کسب حلال سخن به میان آمده است، اما زمانی میتوانیم بگوییم کسبی حلال است که دارای چنین شرایطی میباشد:<br/> | ||
| + | 1. خود کسب منع شرعی و قانونی نداشته باشد؛<br/> | ||
| + | 2. تمام مقرّرات و قوانینی که مربوط به آن کسب است، از طرف فرد مراعات شود؛<br/> | ||
| + | 3. اگر آن کسب به صورت قراردادی است و حقوق و مزایا در مقابل مدت زمانی که شخص کاری را انجام می-دهد، پرداخت میشود، پس باید در آن [[کم کاری]] نشود، (به طور مطلوب انجام شود). <br/> | ||
| + | اگر این موارد مورد توجه تمام افراد و اصناف جامعه که صنف برقکار یکی از آنها است قرار گیرد، هر تولید کننده، فروشنده، برقکار، کارگر، کارفرما و... میتواند افتخار کند که در هر لحظه و دقیقة خدمتش، عبادتی انجام داده و توفیق انجام بهترین عبادات را داشته است، چنانچه در فرمایش گهربار حضرت رسول(صلی الله علیه و آله) آمده است: «افضل الاعمال الکسب الحلال؛ <ref>کنز العمال, ج 4, ص 8.</ref> بهترین اعمال، کسب روزی حلال است.» <br/> | ||
| + | === خدمت به خلق === | ||
| + | در اهمیت و ارزش خدمت به خلق، به روایتی از حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) اشاره میشود: از حضرت در مورد محبوبترین خلق نزد خداوند سؤال شد؟ ایشان در جواب فرمودند: «آنکه بیش از همه برای مردم سودمندتر باشد.» <ref>وسائل الشیعه, کتاب امر و نهی، باب 22، ح 2.</ref> پس ارزشمندی هر شخص در هر صنف، به میزان بازدهی، کارایی و نحوة برخورد او با دیگران بستگی دارد و هرچه بر میزان و مقدار فعالیت او افزوده شود و با رفتاری نیکو و اخلاقی پسندیده همراه باشد، بر مقبولیت و محبوبیت آن شخص نزد خداوند افزوده میشود و در یک کلام، آنچه به شخص بها میدهد و او را در دنیا و آخرت سرافراز میسازد، خدمت مستمر و خالصانه به مردم است.<br/> | ||
| + | نکتهای که در اینجا باید مورد توجه قرار گیرد این است که نتیجة هر کاری (خوب یا بد، مستقیم یا غیر مستقیم) متوجة خود فرد و دیگر اقشار مختلف جامعه است و در واقع این انسانها هستند که هر یک نسبت به دیگری خدمت و یا خیانت میکنند. <br/> | ||
| + | کارکنان صنف لوازم الکتریکی و برقکاران نیز از این زنجیره جدا نیستند و اگر بتوانند به درستی از عهدة مسئولیتهای خود بر آیند و با کمال صداقت و امانت عمل نمایند و پشتکار داشته باشند، قطعاً نتیجة مثبت و مطلوب آن، نصیب همه خواهد شد و به یقین ثمرة شیرین اینگونه خدمات، رضایت خدا و خلق خداست که این خود از بهترین توفیقات و عبادات محسوب میشود. <br/> | ||
| + | در این زمینه به حدیثی کوتاه از پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) اشاره میشود که فرموند: «هر مسلمانی که به جماعتی از مسلمین خدمت کند، خدا به شمارة عدد آن جماعت در بهشت به او خدمتگزار خواهد داد.» <ref>«أَیُّمَا مُسْلِمٍ خَدَمَ قَوْماً مِنَ الْمُسْلِمِینَ إِلَّا أَعْطَاهُ اللَّهُ مِثْلَ عَدَدِهِمْ خُدَّاماً فِی الْجَنَّةِ»؛ اصول کافی، ج 3، ص 296.</ref> <br/> | ||
| + | === عوامل افزایش روزی حلال === | ||
| + | برای زیاد شدن روزی در قرآن و روایات علل متعددی مشاهده میکنیم که عمل به آنها موجب افزایش روزی و رشد اخلاق و عواطف مردم در خانواده و جامعه میشود، در اینجا به برخی از آنها اشاره میکنیم:<br/> | ||
| + | 1. [[تقوا]] و پرهیزگاری: خداوند متعال در قرآن میفرماید: «وَ مَنْ یَتَّقِ اللَّهَ یَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً وَ یَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لا یَحْتَسِبُ وَ مَنْ یَتَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللَّهَ بالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِکُلِّ شَیْءٍ قَدْراً» <ref>سوره طلاق، آیه 3.</ref>؛ «هر کس [[تقوا]] پیشه کند، خدا برای او راه خروج (از تنگنای مادی و معنوی) قرار میدهد و او را از جایی که گمان ندارد، روزی میدهد و هر کس بر خدا توکل کند، خداوند کفایت امرش را میکند.» <br/> | ||
| + | 2. استغفار: در روایتی از امیرالمؤمنین علی(علیه السلام) نقل شده است: «ألاستِغفارُ یَزیدُ فی الرّزقِ؛ <ref>خصال، صدوق، ص 505؛ جامع الاخبار (شعیری)، ص 124.</ref> طلب آمرزش از خداوند، روزی را زیاد میکند.» [[استغفار]] درهای رحمت الهی را به روی بندگان باز میکند و افزایش روزی - که مقصود از آن روزی حلال است - یکی از این درهای رحمت میباشد.<br/> | ||
| + | 3. دعا و نیایش: دعا و نیایش به درگاه خداوند نیز از راههای بسیار مهم در جلب و افزایش روزی است. چنانچه امام صادق(علیه السلام) میفرمایند: «به راستی خداوند عزوجل روزی مؤمنان را آن چنان که تصور نمیکنند، به آنها میرساند و این بدان جهت است که بنده چون راه به دست آوردن روزی خویش را نداند بسیار دعا و نیایش کند.» <ref>آثار الصادقین، ج 7، ص 103.</ref> <br/> | ||
| + | 4. کتمان فقر: یکی از کلیدهای وسعت روزی حلال، پنهان کردن فقر است. پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) میفرمایند: «کسی که گرسنه شود یا احتیاجی داشته باشد؛ ولی آن را از مردم پنهان کند و تنها نزد خداوند بگوید، بر خداوند است که یک سال روزی حلال، روزیاش نماید.» <ref>«مَنْ جَاعَ أَوِ احْتَاجَ وَ کَتَمَهُ مِنَ النَّاسِ وَ مَضَى إِلَى اللَّهِ تَعَالَى کَانَ حَقّاً عَلَیْهِ أَنْ یَفْتَحَ لَهُ رِزْقَ سَنَةٍ حَلَالًا»؛ بحار الانوار، ج 59، ص 292. </ref> <br/> | ||
| + | 5. کمک و یاری به مؤمنان: یکی از راههای افزایش روزی، [[انفاق]] و صدقه دادن است. <br/> | ||
| + | عموم مردم عادت دارند بر حسب اعتقادات مذهبی خود، روزانه یا هفتگی وجهی را به عنوان صدقه بپردازند، خصوصاً اگر با خطری مواجه شده و یا قصد سفری داشته باشند. <ref>رزق حلال، ص 46.</ref> صدقه علاوه بر اینکه برای آنها نوعی بیمه محسوب میشود، باعث تزکیة نفس، پاکی روح و افزایش روزی آنها نیز میگردد. <ref>غرر الحکم، ترجمه: هاشم رسولی محلاتی، ج 1، ص 131، ح 10.</ref><br/> | ||
| + | بنابر روایات نقل شده از اهل بیت علیهم السلام، سایر عوامل افزایش روزی عبارتند از: تمیز کردن ظروف غذا بلافاصله بعد از صرف غذا، <ref>بحار الانوار، ج 95، ص 200.</ref> حسن همسایگی و همجواری، <ref>اصول کافی، ترجمه مصطفوی، ج 11، ص 151.</ref> [[ازدواج]] و دوری از مجرد ماندن، <ref>وسائل الشیعة، ج 2، ص 15.</ref> خلال کردن دندانها بعد از غذا، <ref>اصول کافی، ج 6، ص 376.</ref> میهمان نوازی، <ref>وسائل الشیعة، ج 9، ص 470.</ref> انگشتر عقیق در دست کردن، <ref>اصول کافی، ج 6، ص 471.</ref> خوش اخلاقی و مهربانی، خصوصاً با خانواده و.... <ref>بحار الانوار، ج 69، ص 408.</ref> <br/> | ||
| + | === عوامل تنگدستی === | ||
| + | بعضی از افراد با اینکه درآمد بالایی دارند باز هم محتاج هستند و در مخارج زندگی خود درمیمانند، و چون فقط از جنبه مادی و دنیای به موضوع نگاه میکنند همیشه این سوال برایشان مطرح است که چرا روزیمان کم است، نکتهای که باید مورد توجه قرار گیرد این است که تنگدستی و فقر جدای از اینکه عوامل دنیایی و طبیعی مانند: سستی در تحصیل معاش و به دنبال کسب و کار نرفتن و نداشتن برنامه ریزی دقیق اقتصادی در مخارج زندگی و... دارد، عوامل دیگری نیز دارد که شاید بسیاری از افراد به آنها توجه نکنند از جمله:<br/> | ||
| + | 1. سبک شمردن نماز: طبق روایتی از رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) که فرمود: «یکی از بیست خصلتی که موجب فقر میشود، [[سبک شمردن نماز]] است.» <ref>«عشرون خصلة تورث الفقر... و الاستخفاف بالصلاة...»؛ جامع الأخبار (شعیری)، ص 124.</ref> از مصادیق [[سبک شمردن نماز]] میتوان به سستی در خواندن نماز اول وقت و بیتوجهی به آن، ترک نماز جماعت، فرار از شرکت در مسجد برای ادای نماز و مانند آن نام برد که تمام این کارها - بنا بر تصریح روایات - باعث فقر میشوند.<br/> | ||
| + | 2. قطع ارتباط با خویشاوندان نزدیک (قطع رحم): از گناهانی که موجب فقر است، [[قطع رحم]] یا همان قطع ارتباط با بستگان نزدیک مانند: پدر، مادر، برادر، خواهر و مانند آن است. امام صادق(علیه السلام) میفرمایند: «صلة رحم انسان را خوش اخلاق، با سخاوت و پاکیزه مىنماید و روزى را زیاد و مرگ را به تأخیر مىاندازد.» <ref>«صِلَةُ الْأَرْحَامِ تُحَسِّنُ الْخُلُقَ وَ تُسَمِّحُ الْکَفَّ وَ تُطَیِّبُ النَّفْسَ وَ تَزِیدُ فِی الرِّزْقِ وَ تُنْسِئُ فِی الْأَجَلِ»؛ اصول کافى، ج 2، ص 151، ح 6.</ref>؛ یعنی [[قطع رحم]] اثری معکوس خواهد داشت.<br/> | ||
| + | 3. [[قسم دروغ]] خوردن: افرادی که زیاد دورغ میگویند و به [[دروغ گفتن]] عادت کردهاند، فقیر میشوند همانطور که در روایتی حضرت امیرالمؤمنین علی(علیه السلام) میفرمایند: «عادت به دروغگویی، فقرآور است.» <ref>«اعتیاد الکذب یورث الفقر»؛ وسائل الشیعة، ج 15، ص 347.</ref> <br/> | ||
| + | |||
| + | === تاریخچة صنعت برق در ایران === | ||
| + | دربارة تاریخچة صنف لوازم الکتریکی و برقکارن در ایران، اطلاعات منظم و مورد اطمینانی در دست نیست؛ ولی میتوان گفت: موضوعات پیرامون برق و الکتریسیته همزمان با ورود انرژی برق به ایران آغاز شده و به تدریج پیشرفت کرده و به شکل امروزی در آمده است. در ذیل تاریخ مختصری از ورود برق و مسائل مربوط به الکتریسیته بیان میشود:<br/> | ||
| + | نخستین مولد برق در سال ۱۲۶۴ش/ ۱۳۰۲ق؛ یعنی ۶ سال پس از اینکه «توماس الوا ادیسون» نخستین لامپ را اختراع کرد، برق وارد ایران شد و کاخ گلستان را روشن کرد و دو سال بعد در تکیة دولت مراسم عزاداری و تعزیه گردانی سید الشهدا(علیه السلام) را نیز با نور خود رونق داد. این مولد برق به دستور ناصرالدین شاه قاجار توسط «محمد حسن امین الضرب» به ایران وارد شده بود؛ اما در سال ۱۲۸۴ش نخستین نیروگاه خصوصی برق شهری، توسط مرحوم حاج محمد حسین مهدوی (امین الضرب) به قدرت ۴۰۰ کیلو وات، از نوع بخار پیستونی، در شهر تهران راه اندازی گردید. <br/> | ||
| + | او نخستین کسی بود که با دریافت یک امتیازنامة معتبر، اقدام به تأسیس کارخانة برق شهری در ایران کرد. این نیروگاه در ۲۴ ساعت فقط ۶ ساعت برق ۲۲۰ ولت تک فاز، و ۳۸۰ ولت سه فاز متناوب مشترکین آن زمان را تاًمین میکرد. چنانچه از امتیازنامة حاج امین الضرب بر میآید، برپایی کارخانههای برق، آجرسازی و نجاری یکجا به وی واگذار شده بود.<br/> | ||
| + | همچنین در حدود سال ۱۳۰۳ش بخشهای خصوصی دیگری از جمله کارخانههای آرد، ریسندگی، نساجی و برخی شهرداریها در شهرهای مختلف ایران نسبت به راه اندازی مولدهای کوچکی از نوع دیزل و توربین بخار برای تأمین بخشی از برق روشنایی مناطق شهری اقدام نمودند.<br/> | ||
| + | در سال ۱۳۱۶ش نخستین نیروگاه برق دولتی به قدرت ۶۴۰۰ کیلو وات از نوع بخار، توسط بلدیه(شهرداری) در شمال شرق تهران بیرون دروازه دوشان تپه (میدان شهدا) راهاندازی شد و بعد از مدتی مولدهای دیزلی و نیز توربین بخار به قدرت تولید برق نیروگاه مذکور اضافه گردید.<br/> | ||
| + | بعضی از این نیروگاهها تا سال ۱۳۴۷ش جهت تولید و عرضة نیروی برق مورد بهره برداری قرار میگرفتند. با راهاندازی نیروگاههای سد امیرکبیر، آلستوم (نیروگاه طرشت) و فرح آباد (بعثت) تا سال ۱۳۴۸ش و تولید نیروی برق کافی در آن زمان، نیروگاههای برق منصوبه در میدان شهدا خاموش و برای همیشه از مدار خارج گردید. <ref>سایت ویکی پدیا، موزه ملی صنعت برق ایران.</ref><br/> | ||
| + | و امروزه دهها نیروگاه بخاری، گازی، چرخه ترکیبی، دیزلی، برقابی توسط وزارت نیرو و صنایع بزرگ و بخش خصوصی راه اندازی شده که علاوه بر نیازهای کشور، بخشی از نیروی برق کشورهای همسایه را تامین میکند و مجموع واحدهای نیروگاهی به بیش از هزار نیروگاه میرسد. <ref>ملی صنعت آثار تفصیلی صنعت برق ایران ویژه تولید 1392 شرکت مادر تخصصی توانیر، خرداد ماه1393.</ref><br/> | ||
| + | امیداورایم در آینده احکام فقهی وزارت خانهها از جمله وزارت نیرو فراهم شود و معروف و منکر نهادهای بزرگ زیر مجموعه دولت اسلامی مشخص گردد.<br/> | ||
| + | |||
| + | == بخش دوم: تولید و فروش لوازم الکتریکی == | ||
| + | === تولید === | ||
| + | پایداری و قوام هر کشوری به صنایع و پیشرف صنایع آن کشور بستگی دارد و هر قدر تولید کشور از لحاظ کمّی و کیفی بالا رود، اعتبار آن کشور در سطح جهانی بالاتر میرود. یکی از تولیدات کشور ما تولید برق و لوازم الکتریکی است. تولید اجناس الکتریکی مرغوب و استاندارد هم میتواند رضایت خریداران را در برداشته باشد و هم به اقتصاد کشور و جامعه کمک کند. برای تولید اجناس مطلوب و داشتن کارخانهای موفق، اموری باید رعایت شود، از جمله:<br/> | ||
| + | 1. تولید اجناس به صورت استاندارد: هرگز از مواد اولیة غیر استاندارد و تقلبی در تولید استفاده نشود؛<br/> | ||
| + | 2. تولید اجناس به صورت کامل: ساخت جنس ناقص و معیوب موجب بیاعتمادی خریداران خواهد شد و باعث ضمان و حق الناس نیز میگردد؛<br/> | ||
| + | 3. دقت در نوع بستهبندی و چینش کالاهای الکتریکی: کالا و جنس الکتریکی نباید معیوب به دست خریدار برسد و همچنین از لحاظ تعداد و کمیّت به اندازهای که روی کارتن یا بستة وسایل الکتریکی نوشته شده، باشد: مثلاً کلاف سیم 90 متری را به اندازة صد متر نفروشد یا در جعبة لامپ، تعدادی را کم نگذارد که این کار علاوه بر از دست دادن اعتماد خریداران، مدیون شدن به آنان را نیز به دنبال خواهد داشت؛<br/> | ||
| + | 4. پرداخت به موقع حقوق کارگران: تأثیر این نکته در شکل کار و دقت کارگران بر کسی پوشیده نیست؛<br/> | ||
| + | 5. بیمه کردن کارخانه و اجناس آن: تولیدکنندگان میتوانند کارخانه و اجناس تولید شده را بیمه کنند تا در هنگام بروز مشکل و حادثه بتوانند خسارتهای وارد شده را جبران کنند و از ورشکستگی و ضربه خوردن تولید و سرمایة کشور و افراد جلوگیری نمایند.<br/> | ||
| + | نکات دیگری از قبیل رعایت کردن امور ایمنی، بهداشتی، نظم، خوشرفتاری و... نیز اموری است که باید مورد واقع شوند.<br/> | ||
| + | === بایستههای فروش === | ||
| + | ==== احکام خرید و فروش ==== | ||
| + | خرید و فروش، یک مبادلة اقتصادی است، که از قدیم وجود داشته ولی در هر زمان به شکل خاصی صورت می-گرفته؛ زمانی جنس را با جنس مبادله میکردند (معاملة کالا به کالا) و زمانی در عوض جنس، نقره و طلا داده میشد و در زمان حاضر نیز پول جایگزین سکه و نقره شده است و در آینده پولهای الکترونیکی جایگزین پول-های امروزی میشوند و...<br/> | ||
| + | جدای از شکل ظاهری معامله، آنچه در خرید و فروش مهم است، انجام معامله بر اساس قانون و مقررات الهی میباشد، تا حق هیچ کدام از طرفین ضایع نشود. دین مبین اسلام در باب معاملات قوانین و دستوراتی وضع کرده است که شامل اموری چون حرام، واجب، مستحب و مکروه است.<br/> | ||
| + | در اینجا برای آگاهی فروشندگان وسایل الکتریکی، مسائل و احکام مربوط به خرید و فروش، به طور اجمال بیان میشود و بحث مفصل آن در رسالة مراجع، بخش احکام معاملات ذکر شده است که در صورت نیاز باید به آن مراجعه شود.<br/> | ||
| + | 1. سزاوار است فروشندة لوازم الکتریکی، احکام خرید و فروش مورد ابتلا را فرا بگیرد، و اگر به واسطة ندانستن این احکام در معرض ارتکاب حرام، یا ترک واجبی قرار گیرد، لازم (واجب) است این احکام را فرا بگیرد. <ref>توضیح یسائل مراجع، ج 1، ص 24، مسأله: 11.</ref><br/> | ||
| + | از حضرت صادق(علیه السلام) روایت شده است: «کسی که میخواهد خرید و فروش کند، باید احکام آن را یاد بگیرد، و اگر پیش از یاد گرفتن احکام آن خرید و فروش کند، به واسطة معاملههای باطل و شبههناک، به هلاکت میافتد.» <ref>وسائل الشیعه، ج 12، ص 283.</ref> <br/> | ||
| + | 2. اگر فروشنده یا خریدار لوازم الکتریکی به خاطر جهل به مسئله، نداند معاملهای که انجام داده، صحیح است یا باطل، نه میتواند در مالی که گرفته است، تصرف نماید و نه در جنسی که تحویل داده؛ بلکه باید مسئله را یاد بگیرد، یا احتیاط کند. هرچند با مصالحه باشد؛ ولی اگر بداند طرف مقابل راضی به تصرّف در آن است، هرچند معامله باطل باشد، تصرّف جایز است. <ref>توضیح المسائل مراجع، مسئله2059.</ref><br/> | ||
| + | 3. الف. کسی که ثروتی ندارد و مخارجی چون خرج خانواده بر او واجب است، باید کسب و کار حلالی را داشته باشد تا بتواند مخارج واجب خود را بپردازد.<br/> | ||
| + | ب. برای کارهای مستحب، مانند وسعت دادن به و دستگیری از فقرا، کسب و کار حلال مستحب است، خرید و فروش لوازم برقی و انجام عملیات برقکاری یکی از موارد کسب و کار حلال و مفید است. <ref>توضیح المسائل مراجع، مسئله: 2054.</ref> <br/> | ||
| + | ==== مستحبات خرید و فروش ==== | ||
| + | در مورد هر معاملهای، از جمله خرید و فروش اجناس الکتریکی، چندین عمل مستحب است که میتوان به موارد زیر اشاره کرد:<br/> | ||
| + | 1 . براى تقرب به خدا باشد، زیرا کار و کوشش در اسلام از بهترین عبادات است.<br/> | ||
| + | 2 . داعى و محرّک او در کار رفاه جامعه خصوصاً خانواده خود و فقرا باشد. <br/> | ||
| + | 3 . به اندازه متعارف سود کند و گرانفروشى نکند. <br/> | ||
| + | 4 . وقتى به اندازه مخارج روزانهاش منفعت برد، جنس را به همان قیمتى که خریده است بفروشد. <br/> | ||
| + | 5 . با اخلاق اسلامى و خوشرویى با مشترى برخورد کند و در قیمت جنس سختگیرى نکند. <br/> | ||
| + | 6 . دیرتر به بازار رود و زودتر به خانه بازگردد و بیش از متعارف، در بازار نماند. <br/> | ||
| + | 7 . در وقت نماز کسب و کار را تعطیل کند. <br/> | ||
| + | 8 . در قیمت جنس بین مشتریهاى مسلمان فرق نگذارد، مگر اینکه مشترى اهل صلاح یا اهل علم یا مستضعف و مانند اینها باشد که مراعات آنها افضل است. <br/> | ||
| + | 9 . چیزى را که مىفروشد زیادتر بدهد و آنچه را که مىخرد کمتر بگیرد.<br/> | ||
| + | 10 . کسى که با او معامله کرده، اگر پشیمان شود و از او تقاضا کند که معامله را به هم بزند، براى به هم زدن معامله حاضر شود. <br/> | ||
| + | 11. کالاى خود را مدح و ستایش و کالاى دیگرى را مذمت نکند.<br/> | ||
| + | 12. از کسى که به وى وعده احسان داده سود نستاند. <br/> | ||
| + | 13. بیش از حد نیاز، از مسلمانان سود نستاند.<br/> | ||
| + | 14. عیب کالا را براى مشترى بیان کند. <br/> | ||
| + | 15. کالا را زینت نکند آنچنانکه موجب به اشتباه افتادن مشترى گردد. <br/> | ||
| + | 16. آگاهى کامل به احکام شرعى خرید و فروش از راه [[اجتهاد]] و یا تقلید لازم است.<br/> | ||
| + | 17. چانه زدن و سختگیرى براى اجتناب از زیان دیدن، مستحبّ است.<br/> | ||
| + | 18. در معامله میانه رو باشد؛ یعنی از طرفی حریص نباشد و از طرف دیگر، سهل انگار و بی تفاوت و بی حال هم نباشد؛ به طوری که در تنگنا قرار گیرد. <ref>تحریر الوسیلة - ترجمه؛ ج2، ص: 357 و 358. </ref><br/> | ||
| + | ==== مکروهات خرید و فروش ==== | ||
| + | بعضی از کارهای مکروه (که بهتر است، فروشنده و خریدار لوازم الکتریکی انجام ندهند) از این قرار است:<br/> | ||
| + | 1. نفروختن کالا بر اساس قیمت خرید، بدین معنى که بگوید: این کالا را چندین درصد بیشتر از قمیت خرید آن مىفروشم. <br/> | ||
| + | 2. دخالت کردن در معامله برادر دینی.<br/> | ||
| + | 3. معامله با کسانى که بسیار در معامله سختگیرند و شدیدا به مادیات اهمیت میدهند. <br/> | ||
| + | 4. قسم خوردن: موقع فروش کالا به خدا و قرآن قسم نخورد. [[قسم دروغ]] حرام است اما قسم راست هم موقع خرید و فروش مکروه است و سفارش شده که از آن پرهیز شود.<br/> | ||
| + | 5. چانه زدن بعد از قطعی شدن قیمت کالا.<br/> | ||
| + | 6. تعریف مشتری از کالای خود.<br/> | ||
| + | 7. بدگویی از کالای فروشنده.<br/> | ||
| + | 8. اولین فرد وارد بازار شدن و آخرین نفر خارج شدن نیز مکروه است. <ref>تحریر الوسیلة - ترجمه، ج2، ص: 358 و 359.</ref> | ||
| + | ==== معاملات حرام ==== | ||
| + | معاملات حرامی که فروشندة لوازم الکتریکی و خریدار آن احتمال واقع شدن در آن را دارند، بدین قرار میباشد:<br/> | ||
| + | 1. خرید و فروش لوازم الکتریکی غصبی، مانند: تحویل دادن و تحویل گرفتن اجناس الکتریکی که هنوز مالک آن نیست.<br/> | ||
| + | 2. خرید و فروش لوازم الکتریکی با پولهایی که از اعتبار ساقط شده یا پولهای تقلبی، در صورتی که طرف معامله متوجه نباشد؛ ولی اگر بداند، معامله جایز است؛ | ||
| + | 3. معاملهای که در آن غِشّ (فریب) باشد؛ در روایتی پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) فرمودهاند: «مَن باعَ عَیبا لَم یُبَیِّنْهُ لَم یَزَلْ فی مَقتِ اللّه وَ لَم تَزَلِ المَلائکةُ تَلعَنُهُ؛ <ref>منتخب میزان الحکمة، ص 426.</ref> هر کس کالاى معیوبى را بفروشد، بدون آنکه عیبش را به خریدار گفته باشد، همواره در خشم خدا خواهد بود و فرشتگان پیوسته نفرینش کنند.» | ||
| + | غشّ در معامله انواع مختلفی دارد، مانند:<br/> | ||
| + | الف) مخلوط کردن جنس خوب با جنس بد یا چیز دیگر، قرار دادن اجناس خراب یا معیوب در کارتنها و...؛<br/> | ||
| + | ب) نمایاندن جنس بر خلاف واقع چون عوض کردن مارک و شرکت آن و صورت ظاهری خوبی به اجناس و لوازم الکتریکی دادن، در صورتی که چنین نباشد؛ <br/> | ||
| + | ج) فروش اجناس الکتریکی با عناوین معتبر، در صورتی که غیر معتبر است؛<br/> | ||
| + | د) مخفی داشتن عیب اجناس الکتریکی، خصوصاً در صورتی که خریدار به فروشنده اعتماد داشته باشد.<br/> | ||
| + | 4. معاملة اجناس الکتریکی که منافع معمولى آن فقط انجام کار حرام باشد. اگر چنین معاملهاى سبب شود که خریدار به [[گناه]] بیفتد، معامله نیز حرام مىباشد؛<br/> | ||
| + | 5. معاملة اجناس الکتریکی که در آن ربا باشد، که علاوه بر باطل بودن، حرام نیز مىباشد. <ref>توضیح المسائل مراجع مسأله: 2055.</ref><br/> | ||
| + | ==== مسائل و احکام متفرقه ==== | ||
| + | جایز نیست فروشندگان (از جمله فروشندة لوازم الکتریکی) آلات [[لهو]] و ابزار تفریحات حرام را خرید و فروش کنند؛ اما خرید و فروش آلات مشترک، مثل رادیو، ضبط صوت و ویدیو مانعی ندارد و نگهداری آن برای کسی که مطمئن است که خود و خانوادهاش از آن در موارد حرام استفاده نمیکنند، جایز است. <ref>توضیح المسائل آیت الله سیستانی، مسئله2057.</ref><br/> | ||
| + | اگر جنسی که استفادة حلال دارد، برای مصرف حرام فروخته شود، مثلاً وسایل الکتریکی را برای این بفروشد که از آن استفادة حرام نمایند، چه در ضمن معامله و چه پیش از آن، قرار بر این بگذارند و معامله را بر اساس آن انجام دهند، معامله حرام است؛ ولی اگـر برای آن نفروشد و فقط بداند که خریدار از وسایل الکتریکی استفادة حرام خواهد کرد، معامله اشکال ندارد. <ref>توضیح المسائل مراجع ، مسئله 2068. رساله آیت الله وحید خراسانی، مسئله 2096. رساله آیت الله سیستانی مسئله 2076</ref> <br/> | ||
| + | === شرایط خریدار و فروشنده === | ||
| + | هر کدام از خریدار و فروشنده باید شرایطی داشته باشند، از جمله: <br/> | ||
| + | 1. بالغ باشند؛ 2. عاقل باشند؛ 3. سفیه نباشند؛ یعنی مال خود را در کارهای بیهوده مصرف نکنند؛ 4. قصد خرید و فروش داشته باشند، پس اگر مثلاً به شوخی بگوید: مال خود را فروختم، معاملهای محقق نمیشود و در حقیقت قصد خرید و فروش مقوّم معامله است، نه شرط صحّت آن؛ 5. کسی خریدار و فروشنده را بر خرید و فروش اکراه (مجبور) نکرده باشد، پس اگر با اکراه معاملهای صورت گیرد و بعد راضی شوند، معامله صحیح است؛ 6. جنس و عوضی را که میدهند، مالک باشند یا وکیل در معامله باشد. <ref>توضیح المسائل مراجع، مسئله 2081.</ref> | ||
| + | ==== حکم معامله با بچه نابالغ ==== | ||
| + | سوال: با توجه به اینکه در توضیح المسائل بیان شده معامله با بچۀ نابالغ باطل است، جواب سه صورت فرض شده در مسئله را بیان کنید: 1. گاهی، والدین پولی را به فرزندان میدهند تا - تنها به عنوان وسیله - به مغازه رفته و فلان جنس معین (مثلاً نیم کیلو تخم مرغ) را بخرند در حالیکه نه پول متعلق به بچه است و نه در خریدن از خود ارادهای دارد. حکم چنین معاملهای چیست؟ 2. گاهی، خانواده پولی به فرزند نابالغ خود به عنوان پول توجیبی میدهند و مثلاً میگویند این 2000 تومان برای خودت، فرزند به مغازه میرود در حالی که هیچ ربطی به والدین ندارد، هم پول برای خود بچه است هم جنس را برای خود میخرد مثلاً برای خودش پفک میخرد، حکم چنین معاملهای چیست؟ 3. گاهی، در معابر عمومی کودکانی آدامس فروش یا فال فروش به چشم میخورند، معامله با چنین کودکانی چه حکمی دارد؟<br/> | ||
| + | پاسخ: معامله با بچۀ نابالغ باطل است، اگر چه پدر یا جدّ آن بچه به او اجازه داده باشند که معامله کند، ولى اگر بچه ممیز باشد (در خرید و فروش خوب و بد را درک میکند) و چیز کم قیمتى را که معاملۀ آن براى بچهها متعارف است معامله کند اشکال ندارد. و نیز اگر طفل وسیله باشد که پول را به فروشنده بدهد و جنس را به خریدار برساند یا جنس را به خریدار بدهد و پول را به فروشنده برساند، چون واقعاً دو نفر بالغ با یکدیگر معامله کردهاند معامله صحیح است ولى باید فروشنده و خریدار یقین داشته باشند که طفل جنس و پول را به صاحب آن مىرساند. <ref>توضیح المسائل مراجع ج2، ص 217، سایت اسلام کوئست، www.islamquest.net/.</ref><br/> | ||
| + | === خرید و فروش انشعاب برق === | ||
| + | سوال: حکم فروش انشعاب آب و برق، در جایی که فروشنده میداند این انشعاب در کار حرام استفاده میشود، چیست؟<br/> | ||
| + | جواب: اگر بنابر قانون فروش اشتراک آب و برق به کسی که میدانیم در حرام از آن استفاده میکند، جایز باشد، از لحاظ شرعی نیز اشکالی ندارد؛ اما باید او را [[نهی از منکر]] کرد. <ref>استفتای پیامکی از دفتر آیت الله خامنهای، مورخ 20/10/93. فتوای آیت الله صافی: فروش مانعی ندارد؛ ولی اگر خریدار خلاف رفتار کند، ضامن است، استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله صافی. فتوای آیت الله شبیری زنجانی: جایز است، استفاء پیامکی از دفتر آیت الله شبیری. فتوای آیت الله مکارم شیرازی: شرکت آب و برق میتواند مطابق قوانین و مقررات انشعاب را واگذار نماید و در صورتی که شخص خریدار خلاف مقررات از آن استفاده میکند، مطابق آییننامه و ضوابط برخورد نماید، البته نباید [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] با زبان خوش ترک شود. استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله مکارم. فتوای آیت الله نوری همدانی: جایز نیست، استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله نوری.</ref> | ||
| + | === قرارداد خرید و فروش === | ||
| + | در انجام معاملات و خرید و فروش، قرارداد و صیغه خرید و فروش خوانده میشود، خواندن این صیغه لازم نیست به لفظ عربی باشد بلکه به هر زبانی که باشد کفایت میکند، مثلاً اگر فروشندة لوازم الکتریکی به فارسى بگوید: این کلاف سیم برق را در عوض این پول فروختم و مشترى بگوید: قبول کردم، معامله صحیح است؛ ولى خریدار و فروشنده باید قصد انشا داشته باشند؛ یعنى با گفتن این دو جمله، مقصودشان خرید و فروش (نه شوخی) باشد.<br/> | ||
| + | نکته: اگر فروشنده بدون جاری کردن صیغة معامله، جنس را به قصد فروختن به دیگرى بدهد و خریدار نیز به قصد خریدن بگیرد، معامله انجام گرفته و هر دو مالک مىشوند، همچنین مىتوان با دادن پول از سوى خریدار و گرفتن آن از سوى فروشنده به قصد داد و ستد، خرید و فروش را انجام داد، که به این نوع خرید و فروش (بیع معاطاتی) میگویند.<br/> | ||
| + | === نقد و نسیه === | ||
| + | اگر فروشندة لوازم الکتریکی جنسى را نقد بفروشد، خریدار و فروشنده بعد از معامله مىتوانند جنس و پول را از یکدیگر مطالبه نموده و تحویل بگیرند، که به این نوع معامله، معامله نقدی میگویند و اگر خریدار و فروشنده معامله را انجام دهند و جنس را همان موقع تحویل دهند و توافق کنند که پرداخت پول در وقت دیگری انجام شود را معامله نسیه میگویند. مسائل و احکامی در رابطه با خرید و فروش لوازم الکتریکی به صورت نسیهای وجود دارد که در ذیل به چند نمونه از آنها اشاره میکنیم: <br/> | ||
| + | 1. در معاملة نسیه باید مدت کاملاً معلوم باشد، پس اگر اجناس الکتریکی را بفروشد و بگوید: بعداً پولش را می-دهم، معامله باطل است. <ref>توضیح المسائل مراجع، مسئله2105.</ref><br/> | ||
| + | 2. اگر فروشنده لوازم الکتریکی جنسى را نسیه بفروشد، پیش از تمام شدن مدتى که قرار گذاشتهاند، نمىتواند عوض آن را از خریدار مطالبه نماید؛ ولى اگر خریدار بمیرد و از خودش مال داشته باشد، فروشنده مىتواند پیش از تمام شدن مدت، طلبى را که دارد، از ورثۀ او مطالبه نماید. <ref>.توضیح المسائل مراجع، مسئله 2106.</ref><br/> | ||
| + | 3. اگر فروشندة لوازم الکتریکی جنسى را نسیه بفروشد، بعد از تمام شدن مدتى که قرار گذاشتهاند، مىتواند عوض آن را از خریدار مطالبه نماید؛ ولى اگر خریدار نتواند بپردازد، باید به او مهلت دهد و اگر عین مال او موجود باشد، مىتواند معامله را به هم بزند و مال خود را پس بگیرد. <ref>توضیح المسائل مراجع, مسئله: 2107.</ref><br/> | ||
| + | 4. اگر فروشندة لوازم الکتریکی به کسى که قیمت جنس را نمىداند، جنسی را نسیه بفروشد و قیمت آن را به او نگوید، معامله باطل است، مگر اینکه خریدار، فروشنده را وکیل کند که به جاى او خرید جنس را عهدهدار گردد که در این صورت همین مقدار که وکیل، قیمت جنس را مىداند، کفایت مىکند؛ ولى اگر به کسى که قیمت نقدى جنس را مىداند، نسیه بفروشد و گرانتر حساب کند، مثلاً بگوید: جنسى را که به تو نسیه مىدهم 10% از قیمتى که نقد مىفروشم، گرانتر حساب مىکنم و او قبول کند، اشکال ندارد. <ref>توضیح المسائل مراجع، مسئله2108.</ref><br/> | ||
| + | 4. اگر فروشنده، جنسى را نسیه فروخته و براى گرفتن پول آن مدتى قرار داده است، اگر بعد از گذشتن مدتی، مقدارى از طلب خود را کم کند و بقیّه را نقد بگیرد، اشکال ندارد. <ref>توضیح المسائل مراجع، مسئله2109.</ref><br/> | ||
| + | === معاملۀ پیش فروش (سلف) و شرایط آن === | ||
| + | معاملۀ سلف آن است که پول کالا نقد؛ ولى خود کالا به گونهای کلى و زماندار باشد. بنابراین، اگر خریدار لوازم الکتریکی با پول نقد با فروشنده معامله کند که خریدار مثلاً بعد از شش ماه فلان جنس الکتریکی را تحویل بگیرد، و فروشنده هم قبول کند، معامله به صورت سلف انجام گرفته و صحیح است. هر معاملهای که به صورت سلف انجام شود، چندین شرط دارد که عبارتند از:<br/> | ||
| + | 1. خصوصیاتى را که جنس الکتریکی به واسطۀ آنها با بقیة اجناس الکتریکی فرق مىکند، معیّن نمایند؛ ولى دقّت زیاد لازم نیست؛ بلکه همین قدر که مردم بگویند: خصوصیات آن معلوم شده، کافى است.<br/> | ||
| + | 2. پیش از آنکه خریدار و فروشندة لوازم الکتریکی از هم جدا شوند، خریدار تمام قیمت را به فروشنده بدهد، یا به مقدار پول آن از فروشنده طلبکار باشد و طلب خود را بابت قیمت جنس حساب کند و او قبول نماید، و چنانچه مقدارى از قیمت آن را بدهد، اگرچه معامله به آن مقدار صحیح است؛ ولى فروشنده مىتواند معاملۀ همان مقدار را به هم بزند.<br/> | ||
| + | 3. مدت را کاملاً معلوم کنند، پس اگر مثلاً بگوید: تا هنگام بازگشت حاجیان فلان جنس الکتریکی را تحویل مىدهم؛ چون مدت کاملاً معلوم نشده، معامله باطل است.<br/> | ||
| + | 4. زمانى را که خریدار جنس الکتریکی براى تحویل جنس معیّن کند، فروشنده لوازم الکتریکی بتواند در آن زمان جنس را تحویل دهد. <br/> | ||
| + | 5. خریدار و فروشنده جاى تحویل جنس را معیّن نمایند؛ ولى اگر از حرفهاى آنان جاى آن معلوم باشد، لازم نیست که اسم آنجا را ببرند. <ref>توضیح المسائل مراجع، مسئله:2112.</ref><br/> | ||
| + | ==== احکام معاملۀ پیش فروش (سلف) ==== | ||
| + | مسئله: فروشنده (لوازم الکتریکی) نمیتواند جنسی را که سلف خریده، پیش از تمام شدن مدت بفروشد. و بعد از تمام شدن مدت، اگرچه آن را تحویل نگرفته باشد، فروختن آن اشکال ندارد.. <ref>توضیح المسائل مراجع، مسئله 2113. فتوای آیت الله سیستانی: خریدار در معامله سلف میتواند پیش از تمام شدن مدت، جنس را به خود فروشنده بفروشد. توضیح المسائل مراجع مسئله 2113.</ref> <br/> | ||
| + | مسئله: در معاملۀ سلف، اگر فروشنده جنسى را که قرارداد کرده، زودتر بدهد، مشترى باید قبول کند؛ ولى اگر جنس دیگرى بدهد، لازم نیست مشترى قبول کند، هر چند بهتر از جنسى باشد که قرار گذاشته بودند. البته گاه تعیین یک ویژگى براى جنس از باب حداقل مقدار لازم است، که در این صورت اگر جنسى با ویژگى بهتر تحویل دهد؛ چون همان جنسى است که قرار گذاشتهاند، بر مشترى لازم است که آن را قبول کند. <br/> | ||
| + | مسئله: اگر جنسى را که فروشنده مىدهد، پستتر از جنسى باشد که قرارداد کرده بودند، مشترى مىتواند قبول نکند. <ref>توضیح المسائل مراجع، مسئله 2115.</ref><br/> | ||
| + | مسئله: اگر فروشنده به جاى جنسى که قرارداد کرده بود، جنس دیگری بدهد، در صورتى که مشترى راضى شود، اشکال ندارد. <ref>توضیح المسائل مراجع، مسئله:2116.</ref><br/> | ||
| + | مسئله: اگر جنسى را که سلف فروخته، در موقعى که باید آن را تحویل دهد، نایاب شود و نتواند آن را تهیّه کند، مشترى مىتواند [[صبر]] کند تا تهیّه نماید یا معامله را به هم بزند، و چیزى را که داده است، پس بگیرد. <br/> | ||
| + | مسئله: اگر جنسى را بفروشد و قرار بگذارد که بعد از مدتى تحویل دهد و پول آن را نیز بعد از مدتى بگیرد، معامله باطل است. <ref>توضیح المسائل مراجع، مسئله 2118.</ref><br/> | ||
| + | === اکراه بر خرید و فروش === | ||
| + | سوال: اگر شخصی را بر خرید و فروش لوازم الکتریکی اکراه و اجبار نمایند، آیا معامله صحیح است؟<br/> | ||
| + | پاسخ: خیر، اکراه بر خرید و فروش موجب بطلان آن میشود و مراد از اکراه این است که دیگری او را بر این خرید و فروش، امر نماید، به نحوی که بترسد اگر مخالفت بنماید، آن شخص به جان یا مال یا آبروی او یا کسی که جان و مال و آبرویش برای او مهمّ باشد، ضرری بزند. <ref>پورتال انهار، سوال از آیت الله وحید خراسانی، سوال 290.</ref> <br/> | ||
| + | === قیمت اجناس تورمی === | ||
| + | اکثر کسبهای که بوسیله خرید و فروش کالا امرار معاش میکنند، سرمایة مشخصی را برای خرید کالا فراهم می-نمایند و سپس با درصد متعارف بالاتری نسبت به مبلغ خریدشان، آن کالا را میفروشند و اختلاف مبلغ خرید و فروش، سود فروشنده و منبع امرار معاش و مخارج خود و خانوادهاش میشود؛ اما در شرایطی که اقتصاد دچار تورم میگردد، این دسته از کسبه باید کالاهای مربوطه را با قیمت بالاتری خریداری نمایند و این امر به معنای آن است که این افراد یا باید در صورت امکان، سرمایة اولیة بیشتری برای کسب و کار خود فراهم نمایند تا همان حجم قبلی کالا را خریداری نمایند، که بسیاری از ایشان این امکان را ندارند، یا باید با همان سرمایة قبلی، حجم کمتری از کالا را خریداری نمایند که هر دو حالت به لحاظ اقتصادی، تحلیل تدریجی سرمایة اولیه محسوب می-شود و ادامة این روند منفی، در نهایت به ورشکستگی احتمالی ایشان منجر میگردد.<br/> | ||
| + | در چنین شرایطی یکی از راههای رایج برای حفظ سرمایة اولیة کسبه این است که فرد مذکور قیمت پایة کالایی را که قبلاً ارزانتر خریداری نموده، به قیمت پایة روز و بالاتر در نظر بگیرد و آن کالا را علیرغم خرید ارزانتر، به قیمت روز و بالاتر بفروشد. <br/> | ||
| + | انجام این کار از سویی موجب کسب مبلغی مازاد بر سرمایة اولیه و سود متعارف میشود و از سوی دیگر موجب انتقال فشار اقتصادی به خریداران خواهد شد و عدم انجام آن نیز احتمال ورشکستگی تدریجی این دسته از کسبه را افزایش میدهد.<br/> | ||
| + | حال سؤال این است که وظیفة شرعی کسبه در چنین شرایطی چیست؟ آیا کسبه به منظور حفظ ارزش سرمایة اولیة خود، مجاز به انجام این کار هستند یا وظیفة دیگری دارند؟<br/> | ||
| + | جواب: فروشندة کالا شرعاً مختار است کالای خود را به هر قیمتی که میخواهد بفروشد و خریدار هم چنانچه راضی به آن قیمت باشد معامله انجام میشود، و صحیح است؛ لکن اگر بعد از معامله کشف شود که خریدار مغبون شده است، میتواند معامله را فسخ کند؛ البته باید دقت شود که اجحاف و بیانصافی صورت نگیرد. <ref>پورتال انهار، سوال از آیت الله مکارم شیرازی. portal.anhar.ir/node/4138.</ref> <br/> | ||
| + | === معامله با پول حرام === | ||
| + | در هر جامعهای هم افراد مؤمن و خوب وجود دارد و هم افراد شرور و خلافکار هم هستند؛ یکی از مواردی که هر فروشندهای با آن مواجه میشود، معامله با انسان خلافکاری است که پول خود را از راه حرام به دست آورده است. مسئلهای که مربوط به فروشندة لوازم الکتریکی و یا برقکاری که برای شخص خلاف کار برقکاری میکند، حکم معامله و یا گرفتن دست مزد از چنین شخصی است که پولش از راه حرام به دست آمده، که در ذیل نظر بعضی مراجع تقلید در این باره بیان شده است:<br/> | ||
| + | جواب: معامله با عین پول حرام جایز نیست؛ ولی در صورتی که این فرد درآمدهای حلالی هم دارد و شما نمیدانید آنچه او در اختیارتان قرار داده، از اموال حرام است یا حلال، معامله با او اشکال ندارد و تصرف در آن برای شما جایز است. <ref>فتوای بعضی مراجع تقلید: آیت الله خامنهای: اگر معامله از موارد اعانه بر اثم و [[گناه]] نباشد و یقین به وجود حرام در آنچه که از این شخص دریافت مىشود، نداشته باشید، مانعى ندارد؛ و الا جایز نیست. آیت الله سیستانی: اگر معامله صحیح باشد، پول آن حلال است. فتوای آیت الله مکارم شیرازی: در فرض سؤال، معامله با او جایز نیست؛ ولی در صورتی که در آمدهای حلالی هم دارد و شما نمیدانید آنچه در اختیارتان قرار داده، از اموال حرام است یا حلال، تصرف در آن برای شما اشکال ندارد و معامله هم اشکال ندارد. فتوای آیت الله نوری همدانی: در صورتی که یقین نداشته باشد که مبلغ مذکور بعینه از راه حرام به دست آمده، معامله بلامانع است.منبع: سایت اسلام کوئیست: www.islamquest.net/fa/.</ref><br/> | ||
| + | === گرانفروشی و بی انصافی === | ||
| + | گرانفروشی یکی از آفتهای کسب روزی حلال میباشد و بسیاری از کسبه و فروشندگان ممکن است دانسته یا ندانسته به آن مبتلا شوند. از آنجا که گرانفروشی مورد طبع انسانها نمیباشد، از اعمال ذاتاً قبیح میباشد؛ زیرا فطرت بشر با آن مخالف است و عقل سلیم نیز آن را مذموم میداند. از این جهت هم شرع و هم عرف آن را مذموم، دانستهاند. <br/> | ||
| + | گرانفروشی در تمام طول سال، مخصوصاً در ایام ویژه یا اجناس خاص مطرح است، مثل: شب یلدا، شب عید، تعطیلات و مناسبتهای دیگر، یا اینکه وقتی خریدار اشتیاق زیادی به خرید فلان جنس دارد یا آن جنس در بازار کمیاب شده و خریدار مجبور است آن را تهیه کند و فروشنده نیز از احتیاج خریدار باخبر است، جنس را گرانتر میفروشد، از این کار به گرانفروشی یا بیانصافی تعبیر میشود که در قرآن کریم و دین اسلام بسیار مذمت شده است. در ذیل به یک روایت در این زمینه اشاره میشود:<br/> | ||
| + | در روایتی امام صادق(علیه السلام) میفرمایند: نیرنگ زدن به مؤمن، حرام است و نیرنگ زدن کسی که در قیمت کالا (و سالم بودن جنس) به فروشنده اعتماد کرده، حرام است. <ref>اصول کافى، ج ۶، ص ۱۵۳.</ref> <br/> | ||
| + | و شاید یکی از مواردی که مصداق فریب محسوب میشود همان [[گران فروشی]] کالا باشد.<br/> | ||
| + | === حکم و آثار گرانفروشی === | ||
| + | از نظر فقهی، سود گرفتن در فروش کالا حد معینی ندارد. بنابراین، تا وقتی که به حد اجحاف، ظلم و بیانصافی نرسد و برخلاف مقررات دولت اسلامی نباشد، اشکالی ندارد؛ ولی اگر از این حدود متعارف بالاتر رفت و برخلاف مقررات دولت شد، گرانفروشی محسوب میشود، و یا فریب دادن خریدار تلقی میگردد. فروش جنس به زیادتر از ارزشی که دارد، به کسی که از قیمت آن بیخبر است، جایز نیست.<br/> | ||
| + | در روایتی امام صادق(ع) فرمود: پیامبر اکرم (ص) فرموند:«کسی که در خرید یا فروش چیزی، مسلمانی را فریب دهد، از ما نیست و روز قیامت با قوم یهود محشور خواهد شد، زیرا یهود فریب کارترین مردم در برابر مسلمین هستند». امام صادق(ع) فرمود:«کسی که مسلمانی را(خصوصاً در معامله)فریب دهد از ما نیست. هر کس بخوابد و در قلبش خیانت و نیرنگی نسبت به برادر مسلمان خویش دارد با خشم خدا به بستر خواب رفته و در همان حال از بستر بر میخیزد، مگر آنکه توبه نماید(و دست از حیله گری بردارد)». <ref>وسائل، ج12، ص 210.</ref><br/> | ||
| + | و در روایت دیگری فرموند: «کسی را که به تو وثوق و اطمینان دارد، فریب مده؛ زیرا فریب دادنش حلال نیست.» <ref>همان ص 364.</ref><br/> | ||
| + | قرآن کریم میفرماید: «أ وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى ءَامَنُواْ وَ اتَّقَوْاْ لَفَتَحْنَا عَلَیهِم بَرَکَاتٍ مِّنَ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ وَ لَکِن کَذَّبُواْ فَأَخَذْنَاهُم بِمَا کَانُواْ یَکْسِبُونَ »؛ <ref>سوره اعراف، آیه 96.</ref> <br/>«اگر اهل شهرها و جوامع انسانی ایمان آورده و تقوای الهی پیشه کنند، ما به روی آن برکات زمین و آسمان را میگشاییم؛ اما آنها تکذیب کردند و به خدا و روز واپسین ایمان نیاوردند و تقوای الهی را رعایت نکردند (و حکومتهایشان رعایت قوانین الهی را نکرده و به غیر آنچه خدا حکم کرده، حکم کردند) ایشان را گرفتار رفتار خویش کردیم.<br/> | ||
| + | شاید بتوان گفت یکی از مواردی که احکام الهی اجرا نمیشود همین معاملات اقتصادی است، برخی کسبه و تجار با کمفروشی، گرانفروشی، احتکار، غش و خیانت در معامله، به وظیفة خود عمل نمیکنند، و در نتیجه به واسطة این اعمال بدشان جامعه گرفتار (تورم و گرانی قیمت اجناس و قحطی) میشود.<br/> | ||
| + | سوال: حکم شرعی [[گران فروشی]] چیست؟<br/> | ||
| + | جواب: اگر گرانفروشی به حد اجحاف به مشتری برسد و یا خلاف مقررات دولت اسلامى باشد، جایز نیست. <ref>استفتائات امام خمینی، ج2، ص62.</ref> | ||
| + | === کم فروشی === | ||
| + | در قرآن کریم به موضوع کمفروشی اشاره شده و خدای متعال برای درس و عبرت گرفتن جهانیان، عاقبت قومی را که چنین عمل ناشایستی مرتکب میشدند، به وضوح بیان فرموده است. در آیه سوره از قرآن کریم، کمفروشی مورد مذمت قرار گرفته است، از جمله اینکه:<br/> | ||
| + | خداوند متعال در سورة مطففین میفرماید:<br/> | ||
| + | «وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ * الَّذِینَ إِذَا اکْتَالُواْ عَلىَ النَّاسِ یَسْتَوْفُونَ * وَ إِذَا کاَلُوهُمْ أَو وَزَنُوهُمْ یخُْسِرُونَ * أَ لَا یَظُنُّ أُوْلَئکَ أَنهَُّم مَّبْعُوثُونَ * لِیَوْمٍ عَظِیمٍ * یَوْمَ یَقُومُ النَّاسُ لِرَبّ الْعَالَمِینَ » <ref>سوره مطففین، آیات 1 - 4.</ref>؛ «وای به حال کم فروشان! آنان که وقتی چیزی را با پیمانه یا وزن از مردم تحویل میگیرند، کاملاً حق خود را استیفا میکنند؛ ولی وقتی چیزی را تحویل مردم میدهند، در پیمانه و وزن کمتر میدهند. آیا آنها عقیده ندارند که بعد از مرگ زنده خواهند شد؟ آیا به روز بزرگ رستاخیز ایمان ندارند؟! روزی که تمام مردم در پیشگاه خداوند برای تعیین سرنوشت خود میایستند.» <br/> | ||
| + | «مطفف» به کسی گفته میشود که از چیزی بکاهد و آن را از حد واقعیاش کم بگذارد و به صورت کامل پرداخت نکند، حال آن چیز ممکن است جنسی باشد که به دیگری میفروشد و یا کاری باشد که برای فردی انجام میدهد و یا حتی ممکن است بهای چیزی باشد که میپردازد و یا مزد کاری باشد که میدهد. <br/> | ||
| + | در واقع امکان تطفیف و کاستن فقط در داد و ستد نیست؛ بلکه در هر معاملهای ممکن است باشد. قرآن کریم از جانب یگانه خالق هستی، با بیان کلمة «مطففین» در کمال فصاحت مطلب را طوری بیان فرموده که هر کمکاری و کمفروشیای را شامل شود. اینکه خدای متعال راجع به مسئلة کمفروشی، جدای از آیاتی که در جاهای متعدد قرآن آورده، سورهای را نیز با چنین عنوانی نازل میکند، حاکی از مهم بودن و شیوع این مسئله در بین انسانها میباشد. <br/> | ||
| + | وقتی این سورة مبارکه با چنین جملهای آغاز میشود که: «وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ»؛ «وای بر کاهش دهندگانِ (حق مردم )!» و یا به عبارت دیگر؛ یعنی «وای بر کمفروشان!» این مطلب نشان از سنگین بودن جرم کمفروشی و حق کشی دارد.<br/> | ||
| + | آیاتی دیگری نیز در مورد کمفروشی یا صحیح و عدل نبودن کیل و میزان وجود دارد که برای جلوگیری از طولانی شدن بحث فقط به آنان اشاره میشود:<br/> | ||
| + | «وَ أَوْفُوا الْکَیْلَ إِذا کِلْتُمْ وَزِنُوا بِالْقِسْطاسِ الْمُسْتَقیمِ ذلِکَ خَیْرٌ وَ أَحْسَنُ تَأْویلاً»؛ <ref> سوره اسراء ، آیه 35.</ref> «جنس را با پیمانة کامل و وزن درست تحویل دهید که این کاری نیکوست و عاقبت بهتری برای شما در بردارد.»<br/> | ||
| + | «وَ السَّمَاءَ رَفَعَهَا وَ وَضَعَ الْمِیزَانَ * أَلَّا تَطْغَوْاْ فىِ الْمِیزَانِ * وَ أَقِیمُواْ الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَ لَا تخُسِرُواْ الْمِیزَانَ»؛ <ref>سوره رحمن؛ آیات 7 - 9.</ref> «آسمان را خداوند برافراشت و میزان عدل را برقرار کرد تا در آنچه وزن میکنند، تجاوز و تعدی روا ندارید و هرگاه چیزی را وزن میکنید، عدالت و صحت ترازو را رعایت کنید و آنچه را وزن میکنید، کم ندهید.» | ||
| + | «وَ أَوْفُوا الْکَیْلَ وَ الْمیزانَ بِالْقِسْطِ»؛ <ref>سوره انعام، آیه 152.</ref> «پیمانه را تمام و وزن را درست و عادلانه تحویل بدهید!» | ||
| + | === کمفروشی وکمکاری در صنف الکتریکی === | ||
| + | کمفروشی یکی از آفتهایی است که فروشندگان لوازم الکتریکی ممکن است گرفتار آن باشند. همیشه کم-فروشی این نیست که یک فروشنده از جنس خود کم بگذارد و مثلاً کلاف سیم 90 متری را به عنوان صد متری بفروشد؛ بلکه هر نوع کمکارى و کوتاهى در انجام وظایف را نیز شامل مىشود، به این ترتیب که فروشندة کالاهای الکتریکی و کارگر یا برقکاری که برای کاری اجیر شده است، در کار خود کم بگذارد و بر طبق قانون و شرع عمل نکند.<br/> | ||
| + | ==== مهمترین موانع کمفروشی ==== | ||
| + | عدالت در خرید و فروش و ایجاد امنیت اقتصادی و اعتماد عمومی یکی از مهمترین اصول اقتصادی است، این موضوع خود از اصل دین و ایمان است. خداوند در قرآن در آیات ۱ تا ۶ سورة مطففین اعتقاد به خدا را مهمترین عامل در عدالت اقتصادی و مانع جدی در برابر کمفروشی معرفی میکند و در آیات ۸۵ و ۸۶ سورة هود از ایمان به عنوان مهمترین بازدارنده از کمفروشی انسانها توجه میدهد.<br/> | ||
| + | در حقیقت عناصر دین و دینداری، نماز با اخلاص، ایمان و [[تقوا]] مهمترین عوامل بازدارنده انسان از کمفروشی و گرایش به عدالت در تمام حوزهها از جمله حوزه اقتصادی است.<br/> | ||
| + | اگر جامعهای بخواهد به سوی کمفروشی نرود و عدالت اقتصادی؛ بلکه عدالت جامع را تجربه کند، میبایست بر این عناصر بینشی و نگرشی تأکید و توجه داشته باشد؛ تنها با افزایش مأموران نظارتی نمیتوان به این مهم دست یافت؛ چراکه انسان باید وجدان و فطرت الهی بیداری داشته باشد تا بتواند از درون، خود را نظارت، مدیریت و مهار کند؛ زیرا اگر پلیس داخلی و پاسبان نفس نباشد، با پلیس و مأمور بیرونی نمیتوان از کمفروشی رهایی یافت. ازاینرو خدا و پیامبران همواره بر مأموران درونی (بینش توحیدی، معاد و حسابرسی قیامت، وجدان و تقوا) توجه دادهاند و آن را مهمترین ابزارهای مبارزه با بیعدالتی معرفی کردهاند.<br/> | ||
| + | بر هم زدن معامله (خیار فسخ)<br/> | ||
| + | در اصطلاح فقهی، حق به هم زدن معامله را «خیار فسخ» مىگویند. هر خریدار و فروشندهای، از جمله فروشنده و خریدار وسایل الکتریکی در چندین مورد میتوانند معامله را فسخ کنند:<br/> | ||
| + | 1. اینکه از مجلس معامله متفرّق نشده باشند، که به آن «خیار مجلس» مىگویند؛<br/> | ||
| + | 2. معاملهکننده مغبون (فریب خورده) شده باشد که به آن «خیار غبن» مىگویند؛<br/> | ||
| + | 3. در معامله قرارداد کنند که تا مدت معیّنى هر دو یا یکى از آنان یا شخص ثالثى، بتوانند معامله را به هم بزنند که به آن «خیار شرط» مىگویند؛<br/> | ||
| + | 4. فروشنده یا خریدار، مال خود را بهتر از آنچه هست، نشان دهد و طورى عمل کند که قیمت مال به نظر مردم زیاد بیاید، که به آن «خیار تدلیس» مىگویند؛<br/> | ||
| + | 5. فروشنده یا خریدار شرط کند که کارى انجام دهد، یا شرط کند مالى را که مىدهد، طور مخصوصى باشد، و به آن شرط عمل نکند، که در این صورت دیگرى مىتواند معامله را به هم بزند. که به آن «خیار تخلّف شرط» مىگویند؛<br/> | ||
| + | 6. در جنس یا عوض آن عیبى باشد، که به آن «خیار عیب» مىگویند؛<br/> | ||
| + | 7. اگر بعد از معامله معلوم شود مقدارى از جنس را که فروختهاند، مال دیگرى بوده، که اگر صاحب آن به معامله راضى نشود، خریدار مىتواند معامله را به هم بزند، یا پول آن مقدار را از فروشنده بگیرد که به آن «خیار تبعض صفقه » میگویند؛ <br/> | ||
| + | 8 . فروشنده خصوصیات جنسى را که مشترى ندیده، به او بگوید، بعد معلوم شود طورى که گفته نبوده، که در این صورت مشترى مىتواند معامله را به هم بزند، و نیز اگر مشترى خصوصیّات عوض معیّنى را که قرار مىدهد بگوید، بعد معلوم شود طورى که گفته است، نبوده، پس فروشنده مىتواند معامله را به هم بزند که به آن «خیار رؤیت» مىگویند. <ref>توضیح المسائل مراجع، مسئله: 2124.</ref><br/> | ||
| + | متأسفانه همیشه افراد سودجویی هستند که میخواهند با کارهای ناروای خود، بازار را ناسالم و آلوده کنند. گاهی بعضی فروشندگان لوازم الکتریکی، از کالاهای الکتریکی نامرغوب و معیوب به جای لوازم سالم و مرغوب و یا اجناسی را با مارکهای غیر معتبر به نام اجناس با مارک معتبر میفروشند که در این صورت خریدار در معرض ضرر قرار میگیرد. از نظر اسلام، شخص زیان دیده (خریدار یا فروشنده) میتواند با بر هم زدن معامله، پول خود را از کسی که باعث ضرر به او شده است، بگیرد.<br/> | ||
| + | در روایتی نقل شده است روزی آردفروشی نزد امام صادق(علیه السلام) آمد، آن حضرت به وی فرمود: بپرهیز از فریب دادن! هر کس فریب دهد، قطعاً در مال خودش فریب خواهد خورد و اگر مالی نداشت، در خانوادهاش فریب خواهد خورد. <ref>«دَخَلَ عَلَیْهِ رَجُلٌ یَبِیعُ الدَّقِیقَ فَقَالَ إِیَّاکَ وَ الْغِشَّ فَإِنَّ مَنْ غَشَّ غُشَّ فِی مَالِهِ فَإِنْ لَمْ یَکُنْ لَهُ مَالٌ غُشَّ فِی أهْلِهِ»؛ وسائل الشیعة، ج 12، باب 27، ص 160.</ref><br/> | ||
| + | نکته: همانطور که خریدار نباید مورد ضرر و زیان قرار گیرد، حق فروشنده نیز نباید ضایع شود و اگر کسی خواست معاملهای را بر هم بزند و جنس خود را به فروشنده پس دهد، نباید در جنس تصرف کند و یا عیب دیگری به جنس وارد کند. اگر این کار را انجام داده باشد، باید فروشنده را مطلع سازد و به بهترین شکل ممکن در مورد جنس و قیمت و فسخ معامله یا گرفتن ارش(تفاوت بین قیمت صحیح و معیوب) با او مصالحه کند؛ یعنی آن چنان عمل کنند که هیچ حقی از فروشنده و خریدار ضایع نشود و هر دو راضی باشند. <br/> | ||
| + | ==== مواردی که نمیتوان معامله را بر هم زد ==== | ||
| + | موارد اجازة برهم زدن معامله بیان شد؛ ولی در مواردی خریدار و یا فروشنده حق فسخ معامله را ندارند، از جمله:<br/> | ||
| + | 1. خریدار موقع خریدن عیب مال را بداند؛ <br/> | ||
| + | 2. خریدار به عیب مال راضى شود؛<br/> | ||
| + | 3. در وقت معامله خریدار بگوید: اگر این جنس الکتریکی عیبى داشته باشد، پس نمىدهم و تفاوت قیمت هم نمىگیرم؛<br/> | ||
| + | 4. فروشندة لوازم الکتریکی در وقت معامله بگوید: این مال را با هر عیبى که دارد، مىفروشم؛ ولى اگر عیبى را معیّن کند و بگوید: مال را با این عیب مىفروشم و معلوم شود عیب دیگرى هم دارد، خریدار مىتواند براى عیبى که فروشنده معیّن نکرده، مال را پس دهد، و در صورت تغییر و تصرف در جنس، تفاوت قیمت بگیرد. <ref>توضیح المسائل مراجع، مسئله: 2134.</ref> <br/> | ||
| + | === معاملة لوازم الکتریکی سرقتی === | ||
| + | متأسفانه عدهای از مردم به جای آنکه سختی کار را تحمل کنند و از رزق پاک و حلال الهی بهرهمند شوند، به دیگران رنج تحمیل میکنند و در فرصتهای مناسب و پنهانی و به دور از چشم مردم، دست به دزدی وسایل مردم، از جمله لوازم الکتریکی میزنند، حال چه دزدی به صورت واقعی و آشکار سرقت از دیگران باشد یا اینکه به صورت توجیه و دلیل تراشی باشد، مثلاً انباردار کارخانه یا رانندة حمل لوازم الکتریکی به نحوی خود را توجیه کند؛ به این عنوان که حق من بیشتر از دستمزدی است که به من میدهند و در عوضش لوازمی را که در اختیارش است را بر دارد و از این نمونه دلایل که برای خود میتراشند تا در دست اندازی به کالاهای دیگران وجدان خویش را توجیه کنند. <br/> | ||
| + | و یا اینکه دزدی از مغازة لوازم الکتریکی باشد یا برقکار، وسایل اضافة برقکاری را بدون اطلاع صاحبخانه بردارد و بفروشد که در این صورت تمام این اجناس، دزدی است و اگر خریدار علم به دزدی بودن این اجناس داشته باشد، حق خرید و مصرف آنها را ندارد. <ref>توضیح المسائل مراجع، مسئله 2070.</ref><br/> | ||
| + | در روایتی شخصی از امام صادق(علیه السلام) سؤال کرد: آیا مال غصبى و دزدى را مىتوان خرید؟ حضرت فرمودند: اگر میدانی آن جنس دزدی است، حق خرید آن را نداری. <ref>ترجمه من لا یحضره الفقیه، ج 4، ص 307.</ref><br/> | ||
| + | در روایت دیگری امام علی(علیه السلام) نیز فرمودند: چهار چیز است که اگر یکى از آنها وارد خانهاى شود، آن خانه خراب مىگردد و آباد نمىشود؛ خیانت، دزدى، خوردن شراب و زنا. <ref>«أَرْبَعَةٌ لَا تَدْخُلُ وَاحِدَةٌ مِنْهُنَّ بَیْتاً إِلَّا خَرِبَ وَ لَمْ یُعْمَرْ بِالْبَرَکَةِ الْخِیَانَةُ وَ السَّرِقَةُ وَ شُرْبُ الْخَمْرِ وَ الزِّنَا»؛ اصول کافی، ج 19، ص 77.</ref><br/> | ||
| + | و همچنین در روایتی امام صادق(علیه السلام) فرمود: کسى که به سرقتی بودن مالی علم دارد و آن را خریدارى کند، در ننگ و [[گناه]] آن شریک است. <ref>«مَنِ اشْتَرَى سَرِقَةً وَ هُوَ یَعْلَمُ فَقَدْ شَرِکَ فِی عَارِهَا وَ إِثْمِهَا»؛ اصول کافی، ج 5، ص 229.</ref><br/> | ||
| + | مسئله: اگر شخصی بعد از خرید وسیلة الکتریکی، به دزدی بودن آن شک کرد، و فروشنده نیز مورد اتهام نباشد، تا وقتی که به دزدی بودن آن یقین ندارد، استفاده از آن وسیله اشکالی ندارد و جستجو بر شما واجب نیست. البته اگر صاحب مال پیدا شود میتواند از خریدار پول کالا را بگیرد. <ref>سایت اسلام کوئیست، www.islamquest.net/fa.</ref><br/> | ||
| + | === خرید و فروش کالای قسطی === | ||
| + | موضوعی که اکثر افراد جامعه به آن مبتلا هستند، خرید نسیهای از فروشگاهها و مغازهها میباشد و شخص خریدار لوازم الکتریکی و یا فروشندة آن به نحوی نیز خود خریدار محسوب میشود؛ زیرا جنس را از کارخانة تولید لوازم الکتریکی دریافت میکند و به علت سرمایة کم یا علتهای دیگری، احتمالاً با مسئلة خرید جنس نسیهای مواجه است؛ ولی مسلم است که فروش نقدی جنس با فروش نسیهای تفاوت دارد و هر چقدر طول مدت نسیه بیشتر باشد، قیمت جنس نیز بیشتر میشود. <br/> | ||
| + | سؤال: حکم قیمت نسیهای که بیشتر از قیمت نقدی جنس است، چیست؟<br/> | ||
| + | جواب: خرید و فروش کالا به صورت نسیه به قیمتى بیشتر از قیمت نقد، اشکال ندارد. <ref>سایت اسلام کوئیست. www.islamquest.net/fa/.</ref><br/> | ||
| + | === کالاهای خارجی === | ||
| + | فروشندة وسایل الکتریکی باید توجه داشته باشد که برای حمایت از تولیدات داخلی، در درجة اول باید به اجناس تولید شده در داخل کشور توجه نموده و سعی کند تمام اجناس مغازهاش را از تولیدات داخلی تأمین نماید و به خریدارها نیز دربارة خرید اجناس داخلی مشاوره دهد و آنان را تشویق کند تا از اجناس داخلی مصرف کنند.<br/> | ||
| + | رهبر معظم انقلابa در سخنرانی حرم رضوی(علیه السلام) در رابطه با خرید اجناس داخلی فرمودند: «نمیگوییم خرید جنس خارجی حرام است؛ امّا عرض میکنیم خرید جنس داخلی یک ضرورت برای مقاوم سازی اقتصاد است و بر روی همه چیز این کشور تأثیر میگذارد. باید به این توجه کرد. این نقش همة مردم است.» <ref>سایت آخرین نیوز. www.akharinnews.com. سخنرانی 1/1/93</ref><br/> | ||
| + | جای این سؤال باقی میماند که وقتی بر سر دو راهی خرید داخلی یا خارجی هستیم و میدانیم که جنس داخلی، کیفیت و ماندگاری جنس خارجی را ندارد، و یا از کارایی جنس خارجی برخوردار نیست، (چه قیمتها نزدیک به هم باشد و چه با هم اختلاف داشته باشند) تکلیف چیست؟<br/> | ||
| + | رهبر معظم انقلابa در همان سخنرانی به این سؤال این گونه پاسخ دادند: «شما وقتی که یک جنس داخلی را به جای جنس تولید خارجی خریداری میکنید، به همین اندازه ایجاد کار و اشتغال کردهاید و هم کارگر ایرانی را وادار کردهاید به اینکه ابتکار خودش را به کار ببندد. جنس داخلی که مصرف شد، آن تولید کننده ابتکاراتی دارد، این ابتکارات را روز به روز افزایش خواهد داد.»؛ یعنی همین مصرف تولید داخلی، خودش یکی از راهکارهای اصلی افزایش کیفیت و ماندگاری و ارتقای کارایی جنس داخلی است.<br/> | ||
| + | === فرق بین جزییفروشی و عمدهفروشی === | ||
| + | خرید و فروش لوازم الکتریکی یا به صورت کلی و عمده به فروش میرسد یا به صورت جزئی، که در این صورت فرقی بین احکام معامله جزئی و کلی نیست. <ref>استفتای پیامکی از دفاتر آیت الله خامنهای و مکارم، مورخ 21/10/93.</ref> <br/> | ||
| + | اما مسلماً در امتحان کردن جنس جزیی و کلی فرق است؛ در جنس جزیی شخص میتواند آن را بررسی کند و از صحیح یا معیوب بودن آن مطلع شود؛ ولی در مواردی که چندین کارتن یا چندین کامیون جنس خرید و فروش میشود، امکان بررسی تمام این اجناس وجود ندارد، به همین دلیل بین فروشنده و خریدار قراردادهایی مورد امضا قرار میگیرد؛ مثلاً اینکه اگر هر کدام از این اجناس معیوب بود، برگشت داده میشود یا اینکه در هر کارتن یک یا چند جنس اضافه قرار میدهند تا جبران احتمالی اجناس معیوب در کالاهای معامله شده بشود یا اینکه مبلغی را به عنوان جبران خسارت احتمالی از اجناس کم میگذارند و راههای گوناگون دیگری که بستگی به خریدار و فروشنده دارد، انجام میپذیرد؛ ولی آنچه مسلم است، این است که در امتحان کردن اجناس، چندین جنس را به عنوان اتفاقی بررسی میکنند و همان چند عدد از صحت و معیوب بودن اجناس کفایت میکند. البته در مواردی که تمام اجناس یا اکثر آنها معیوب باشند و یا از کیفیت مناسب برخورار نباشند، خریدار حق فسخ معامله یا تعویض جنس را دارد. <ref>استفتای پیامکی از دفاتر آیات خامنهای و مکارم.</ref> | ||
| + | === احکام فروشندگان لوازم الکتریکی === | ||
| + | === فروش جنس نامرغوب یا دست دوم به جای جنس نو === | ||
| + | فروشندة لوازم الکتریکی باید دقت کافی را در حفظ و جا به جایی لوازم الکتریکی داشته باشد؛ زیرا این لوازم از حساسیت بالایی برخوردار هستند و ممکن است در حمل و نقل دچار آسیب شوند، موضوعی که در اینجا مطرح است این است که هر فروشندهای با چند مسئله مواجه میشود:<br/> | ||
| + | 1. خرید و فروش جنس دست دوم و نامرغوب؛ <br/> | ||
| + | 2. اجناسی که در مرحلة اول صحیح و سالم بودهاند؛ ولی در بین راه با عیب و نقصی مواجه شدهاند و از کارایی کامل یا شکل و ظاهر مخصوص به خود افتادهاند. <br/> | ||
| + | در این هنگام فروشندة لوازم الکتریکی باید در هنگام فروش، خریدار را نسبت به جنس دست دوم یا معیوب مطلع کند که در این صورت اختیار خرید با خریدار است؛ چون یا نمیخرد یا با همان قیمت اصلی میخرد یا با قیمت کمتری با خریدار توافق میکند؛ ولی اگر خریدار را از عیوب جنس مطلع نکرد و جنس نامرغوب، دست دوم یا معیوب را به عنوان جنس نو و سالم فروخت، از نظر اسلام این کار [[تدلیس]] (نیرنگ و حیله) در معامله است و حرام میباشد، و خریدار حق فسخ معامله را دارد.<br/> | ||
| + | در روایتی پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) فرمودند: «هر که حیله و نیرنگ بورزد، از ما نیست. هر که برادر مسلمان خود را فریب دهد، خدای متعال برکت را از روزیاش برمیدارد و زندگیش را تباه میسازد و او را به خودش واگذار میکند.» <ref>«أَلَا وَ مَنْ غَشَّنَا فَلَیْسَ مِنَّا قَالَهَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ وَ مَنْ غَشَّ أَخَاهُ الْمُسْلِمَ نَزَعَ اللَّهُ بَرَکَةَ رِزْقِهِ وَ أَفْسَدَ عَلَیْهِ مَعِیشَتَهُ وَ وَکَلَهُ إِلَى نَفْسِهِ»؛ وسایل الشیعة، ج 17، ص 283.</ref><br/> | ||
| + | سؤال: اگر در وسایل الکتریکی از مواد اولیة نامرغوب و غیر استاندارد استفاده کنند، چه حکمی دارد؟ و اگر خریدار به عنوان جنس مرغوب خرید، بعد متوجه شد که جنس نامرغوب است، حکم چیست؟ آیا حق فسخ معامله را دارد یا نه؟<br/> | ||
| + | جواب: استفاده از مواد نامرغوب در تهیة وسایل الکتریکی و فروش آنها به عنوان وسیلة مرغوب، حرام است ولی باعث بطلان معامله نمیشود، و اگر خریدار متوجه این موضوع شد، حق فسخ معامله را دارد. <ref>استفتای پیامکی از دفتر آیت الله خامنهای، آیت الله شبیری، آیت الله مکارم شیرازی مورخ 3/9/93.</ref><br/> | ||
| + | === کمکاری؛ بزرگترین عامل بدبختی === | ||
| + | همان طور که بیکاری زیانبار است و شخص بیکار مورد نکوهش قرار میگیرد، کمکاری، سستی و تنبلی نیز نکوهیده و موجب ضرر است و فرد سست، بیحال و کمکار در امور دنیا و آخرت عقب میافتد و ضرر میبیند، لذا همان طور که در روایات اسلامی از بیکاری نکوهش شده، کمکاری و سستی نیز مورد ملامت قرار گرفته است. <br/> | ||
| + | در روایتی امام باقر(علیه السلام) میفرمایند: «مردى را که در کار دنیایش تنبلی کند، مبغوض میدارم و کسى که در کار دنیا تنبل باشد، در کار آخرتش تنبلتر است.» <ref>«إِنِّی لَأُبْغِضُ الرَّجُلَ أَوْ أُبْغِضُ لِلرَّجُلِ أَنْ یَکُونَ کَسْلَاناً [کَسْلَانَ] عَنْ أَمْرِ دُنْیَاهُ وَ مَنْ کَسِلَ عَنْ أَمْرِ دُنْیَاهُ فَهُوَ عَنْ أَمْرِ آخِرَتِهِ أَکْسَلُ»؛ مرآة العقول، ج 19، ص 33.</ref> <br/> | ||
| + | همچنین آن حضرت فرمودند: «سستی و بیحالی، دشمن کار است.» <ref>«عَدوُّ العَمَلِ الکَسَل»؛ اصول کافی، ج 5 ، ص 85.</ref> پس کارگران یک کارخانة تولید لوازم الکتریکی و یا کارگران یک فروشگاه لوازم الکتریکی و یا کارگرانی که برای انجام عملیات برقکاری اجیر شدهاند، باید توجه داشته باشند که از کمکاری و سستی در کار پرهیز کنند و کاری را که به عهده گرفتهاند، باید به بهترین صورت به پایان برسانند؛ سر وقت حاضر شوند و سر موعد مقرر از کار دست بکشند و اگر کمکاری کنند، به صاحب کار و کارفرما مدیون هستند و باید از او رضایت بطلبند و سعی در جبران کمکاری خود داشته باشند.<br/> | ||
| + | === به کارگیری کارگر === | ||
| + | اسلام برای کار و کارگر ارزش و احترام زیادی قائل است؛ یعنی همانطور که برای یک فرد عالم و مجاهد ارزش و اهمیت قائل شده، به همان اندازه به کار و کارگر نیز ارج نهاده است. کار و کارگری از موضوعات مهم هر جامعهای میباشد که در هر زمان و مکان، افراد جامعه با آن درگیرند. در مورد تولید و فروش لوازم الکتریکی و انجام عملیات برقکاری نیز این موضوع مطرح است و کارفرما و افرادی که کارگر اجیر میکنند، باید بر طبق آنچه که شرع و عرف حکم کرده است، با کارگر برخورد کنند و از طرف دیگر، کارگران نیز باید وظیفة خود را به خوبی انجام دهند و کاری را که به آنان محول شده است، به نحو احسن انجام دهند.<br/> | ||
| + | === حقوق کارگر از دیدگاه اسلام === | ||
| + | ==== تعیین مزد قبل از کار ==== | ||
| + | آنچه از آموزههای دین اسلام برداشت میشود تعیین مزد کارگر قبل از انجام کار میباشد و به مسلمانان دستور داده شده که: هر کس کارگری استخدام کرد، باید قبل از اینکه کارش شروع شود مزد او را تعیین کرده و به وی صریحاً اعلام نماید تا کارگر در صورت تمایل و رضایت به انجام آن کار اقدام کند. <br/> | ||
| + | این حقیقتی است که با صراحت در روایات اسلامی به آن توجه شده است. به چند نمونه از آنها در ذیل اشاره میشود:<br/> | ||
| + | الف) رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) از اینکه کسی کارگری را پیش از تعیین مزدش به کار گیرد، نهی کردند. <ref>«نهی رسول الله(صلی الله علیه و آله) ان یستعمل اجیراً حتی یعلم ما اجرته»؛ وسایل الشیعة، ج 13 ، ص 245 .</ref> <br/> | ||
| + | ب) امام صادق(علیه السلام) میفرمایند: «هرکس [[ایمان به خدا]] و روز قیامت دارد، تا وقتی مزد کارگری را به او اعلام نکرده است، او را به کار نگیرد.» <ref>وسائل الشیعة، ج 13، ص 246.</ref><br/> | ||
| + | ==== توافق در کار ==== | ||
| + | اسلام هرگز اجازه نمیدهد که فرد یا مؤسسه و حتی یک دوست، شخصی را به زور و بدون رضایت به کاری اجبار کند، چنانکه علمای اسلام یکی از شرایط صحت و مشروعیت اجاره و به کار گرفتن را میل و اختیار او ذکر کردهاند. <br/> | ||
| + | در صورتی که کارگر بچه نابالغ باشد، میل و رضایت او به تنهایی بیاعتبار است؛ زیرا ممکن است او را فریب دهند و حقوقش را کامل ندهند، یا بیشتر از حد متعارف او را به کار بگیرند و او خود متوجه نباشد یا از اعتراض کردن بترسد، لذا مراجع در درستی و صحت اجاره و به کارگیری شخص نابالغ، اجازه از ولیّ و سرپرست او را لازم دانستهاند. <ref>توضیح المسائل ، امام خمینی، مسئله: 2175. </ref><br/> | ||
| + | ==== شتاب در پرداخت مزد ==== | ||
| + | همانطور که اسلام در تعیین مزد کارگر و رضایت او در اشتغال به کار سفارش کرده است، در فوریت پرداخت مزد کارگر نیز تأکید نموده، تا جایی که میگوید: به مجرد اینکه کارگر دست از کارش کشید و هنوز عرق کارش خشک نشده، باید مزدش به وی پرداخت شود. چند نمونه از این روایات در ذیل آمده است:<br/> | ||
| + | الف) پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) فرموده است: «مزد کارگر را پیش از آنکه عرقش خشک شود، بدهید.» <ref>«أعطُوا الأجیرَ أجرَهُ قَبلَ أنْ یَجِفَّ عَرَقُهُ»؛ صحیفه امام رضا(علیه السلام)، ص 88، ح 5.</ref><br/> | ||
| + | ب) در روایتی از شعیب(شخصی که برای باغستان امام کارگر گرفته بود) نقل شده: عدهای کارگر گرفته بودم که در باغستان امام صادق(علیه السلام) کار میکردند و تا عصر مشغول کار بودند وقتی عصر شد، حضرت به نمایندهاش فرمود: تا عرق کارگران خشک نشده است، اجرت و مزد آنها را پرداخت کن! <ref>«اعطهم اجور هم قبل ان یحف عرقهم»؛ وسائل الشیعة، ج 13، ح 1.</ref> <br/> | ||
| + | علمای اسلام نیز ضمن لزوم تعیین مزد کارگر، حکم کردهاند: در صورتی که با کارگر بر سر تأخیر مزدش شرط نکرده است، باید فوراً و با عجله مزد او را پرداخت کنند. <br/> | ||
| + | ==== نکوهش ندادن حق کارگر ==== | ||
| + | در روایتی از رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) در مورد پرداخت نکردن حق کارگر آمده است: «هر کس از نظر مزد به کارگرش ستم کند (که مزد او را ندهد یا کم یا دیر بدهد) خداوند عمل نیک او را تباه میسازد و بوی بهشت را بر او حرام میکند.» <ref>من لا یحضره الفقیه، ج 4، ص 12.</ref><br/> | ||
| + | و در جای دیگر فرمودهاند: «هر کس مزد کارگرش را ندهد، لعنت خدا بر اوست.» <ref>«من منع اجیراً اجره فعلیه لعنه الله»؛ وسائل الشیعة، ج 29، ص 29.</ref> <br/> | ||
| + | و در روایتی امام صادق(علیه السلام) فرمودند: «پستترین گناهان سه چیز است؛ کشتن بدون جهت حیوانات، خوداری کردن از دادن مهریة همسر و اینکه کسی مزد کارگرش را ندهد.» <ref>«أَقْذَرُ الذُّنُوبِ ثَلَاثَةٌ قَتْلُ الْبَهِیمَةِ وَ حَبْسُ مَهْرِ الْمَرْأَةِ وَ مَنْعُ الْأَجِیرِ أَجْرَهُ»؛ مکارم الأخلاق، طبرسی، ص 237. </ref><br/> | ||
| + | با توجه به این روایات، کارگر کارخانة تولید لوازم الکتریکی و کارگری که برای انجام عملیات برقکاری اجیر شده است، نباید در کار خود کوتاهی کند و از طرف دیگر، کارفرما نیز نباید حق کارگران خود را ضایع کند و باید مزدشان را کامل و سر وقت بدهد. <br/> | ||
| + | نکتة قابل توجه در مورد پرداخت حقوق کارگران این است که اگر بین کارگر و کارفرما توافق صورت بگیرد و کارفرما با رضایت کارگر، مزد او را به تعویق بیندازد، مشکلی نیست. تمام این مباحث در موردی است که کارگر حق خود را بخواهد؛ ولی کارفرما از دادن حق او امتناع کند و به تعویق اندازد. <br/> | ||
| + | نکتة دیگر دربارة شغل برقکاری، سنجش و سختگیری در استخدام شاگرد برای برقکاری است؛ چون برقکاری شغل حساس و پرخطری است و اگر کمترین بیدقتی یا کم حوصلگی در آن صورت گیرد، احتمال مواجهه با خطرات جانی و مالی را برای افراد دارد. بنابراین، سپردن کار به یک شاگرد تازه کار، بدون اینکه آمادگی و آموزشهای لازم را داشته باشد، بسیار خطرناک است و همین بی احتیاطیها باعث آتش سوزی یا برق گرفتگی و یا وارد شدن ضررهای دیگر میشود و باید مراقب بود، که در صورت بروز چنین حوادثی دین و ضمان بر عهده برقکار و کارگر نیز قرار میگیرد.<br/> | ||
| + | در پایان این بخش، استفتایی در مورد ایمنی و حساس بودن شغل برقکاری در ذیل بیان میشود:<br/> | ||
| + | سؤال: با توجه به اینکه شغل برقکاری از حساسیت بالایی برخوردار است و یک بیاحتیاطی کوچک میتواند جان انسانی را در خطر بیندازد، بیاحتیاطی و رعایت نکردن موارد ایمنی در این شغل چه حکمی دارد؟<br/> | ||
| + | جواب: آنچه موجب صدمه و آسیب به بدن است، جایز نیست و باید مراقبت بود و احتیاط لازم را به عمل آورد. <ref>استفتای پیامکی از دفتر آیت الله مکارم شیرازی، آیت الله نوری همدانی، آیت الله صافی.</ref><br/> | ||
| + | === قوانین مربوط به کارگر === | ||
| + | هر مؤسسه، اداره، صنف و تشکیلاتی قوانین مخصوص به خود را دارد که بر طبق آن قوانین با اشخاص مرتبط با آن برخورد میشود. صنف کارگران نیز قانون مخصوص به خود را دارند که یکی از آن قوانین در موردی است که به موجب توقف کارکارگران به واسطة قوه قهریه و یا بروز حوادث غیرقابل پیشبینی که وقوع آن از ارادة طرفین خارج است، تمام یا قسمتی از کارگاه تعطیل شود و انجام تعهدات کارگر یا کارفرما به طور موقت غیرممکن گردد و قراردادهای کار با کارگران، کامل و یا آن قسمت از کارگرانی که تعطیل میشوند، به حال تعلیق در میآید.<br/> | ||
| + | تشخیص موارد فوق با وزارت کار و امور اجتماعی است؛ ولی هرگاه عوامل توقف کار برای کارفرما قابل پیشبینی بوده و خارج از اختیار کارگر باشد، کارفرما علاوه بر مزد ثابت (در مورد قرارداد کار ترکیبی) مکلف به پرداخت مزد مدت توقف کار به مأخذ متوسط کارمزد آخرین ماه کارکرد کارگر خواهد بود و در صورت بروز اختلاف، تشخیص موارد فوق با وزارت کار و امور اجتماعی است. <ref>ویکی پدیا، کازمزدی: fa.wikipedia.org/wiki/.</ref> | ||
| + | |||
| + | === وظایف فروشندة لوازم الکتریکی === | ||
| + | فروشندة لوازم الکتریکی نیز مانند تمام انسانها دارای وظایفی اخلاقی است که هم برای موقعیت شغلی و هم برای موقعیت شخصی او مفید میباشد. وظیفه در اینجا به معنای لزوم و باید نیست بلکه اگر انجام شود از نظر عرف و جامعه بهتر است و هر شخص خریداری از فروشنده خود چنیین انتظاراتی را دارد که در زیر به چند مورد از این وظایف اشاره میشود:<br/> | ||
| + | 1. جذب خریداران جدید: هر فروشندهای از جمله فروشندة لوازم الکتریکی باید همیشه بدون از دست دادن خریداران قبلی، در جستجوی خریدار جدید باشد. این کار فقط با اخلاق نیک، برخورد اجتماعی خوب، عرضة محصولات استاندارد و با کیفیت بالا، صدق سخن و انصاف در قیمت صورت میپذیرد و فروشنده باید به خریدار اطمینان بدهد. <br/> | ||
| + | 2. مشاوره: فروشندة لوازم الکتریکی باید به عنوان یک مشاور برای خریدار به حساب آید و او را در خرید راهنمایی کند و با چند پرسش از خریدار، محصول و خدمات مورد نظرش را به او ارائه دهد، نه اینکه با اخلاق بد و طلبکارانه او را از خرید دلسرد کند.<br/> | ||
| + | 3. خدمات: فروشندة لوازم الکتریکی باید خدمات گوناگونی به خریدار بدهد. مشورت در مورد مسائل لوازم الکتریکی، ارائة کمکهای تکنیکی و فنی، تسهیلات و ترتیبات مالی، تسریع در حمل و.... تمام این موارد می-تواند فروش یک فروشندة وسایل الکتریکی را به سطح بالایی ببرد و در مقابل، رضایت خریدار را به همراه داشته باشد. <br/> | ||
| + | 4. مدیریت در فروش: در شرایطی که تولید یا عرضة کالاهای الکتریکی محدود شده، جنس کمیاب میشود، فروشندة لوازم الکتریکی باید مشتریان را اولویتبندی کرده و کالاها را به درستی با مشتریان تطبیق دهد، تا بتواند بازار فروش و خریدار را کنترل کند. <ref>سایت فرای تبلیغات و اپلیکیشن: www.weblog98.com. </ref><br/> | ||
| + | این اولویت بندی در شرایط خاص و ویژه است، و با فرق نگذاشتن بین مشتریان فرق میکند، در مواردی که جنس کمیاب است یا شرایط ویژهای بر بازار حکم فرماست باید مشتریان اولویت بندی شوند ولی در شرایط عادی هیچ فرقی نباید بین مشتریان گذاشته شود.<br/> | ||
| + | 5. کنترل لوازم قبل از فروش: از دیگر وظایف فروشندگان وسایل الکتریکی، تست وسایل است تا آنها را سالم به دست خریدار بدهند؛ زیرا وسایل الکتریکی از حساسیت بالایی برخوردارند و با کمترین بیدقتی احتمال دارد که از بازدهی اولیة خود خارج شوند. و اگر او این کار را انجام ندهد و جنس با مشکلی مواجه شود، در مورد سالم و معیوب بودن جنس بین طرفین اختلاف ایجاد میشود و برای جلوگیری از این اختلاف تست جنس هنگام تحویل راهکار بسیار مناسبی است.<br/> | ||
| + | 6. حفظ نوبت خریدارن: فروشندة لوازم الکتریکی همانند بقیة فروشندگان، باید رعایت نوبت را برای مشتریان خود داشته باشد و هر کسی که زودتر مراجعه کرد، یا جنس مورد نیاز خود را درخواست نمود، او را بر دیگران مقدم بدارد و از جهت نوبت دهی بین مشتریان خود فرق نگذارد. این کار جدای از اینکه یک عمل اخلاقی و مورد سفارش آموزههای دینی است، باعث جذب خریدار بیشتر و نزدیک شدن افراد به یکدیگر میشود.<br/> | ||
| + | مسائل مربوط به محل فروش | ||
| + | برای انجام هر کاری باید لوازم آن فراهم شود. یکی از لوازم فروش وسایل الکتریکی، داشتن مغازهای برای فروش اجناس است. این مغازه میتواند ملک شخصی فرد مغازهدار باشد که با معامله صحیح خریداری کرده یا اینکه مورد اجاره واقع شده باشد. در این صورت باید قرارداد اجاره به صورت صحیح و با رعایت احکام و مقررات اجاره منعقد شود تا مشکلی در آینده بین موجر و مستأجر ایجاد نشود.<br/> | ||
| + | در اینجا چند مسئله از احکام اجاره را به صورت مختصر بیان میکنیم و تفصیل آن را به رسالة مراجع ارجاع میدهیم:<br/> | ||
| + | مسئله: اگر قرارداد اجاره بر وجه صحیح شرعی محقق نشده باشد، مانند اینکه مدت عقد اجاره مشخص نشود، مستأجر حقی در متعلّق اجاره ندارد؛ بلکه اختیار آن در دست مالک است و میتواند هرگونه که بخواهد، در آن تصرّف کند؛ ولی اثاث مستأجر نزد او امانت است و باید آن را حفظ نماید و هنگام بازگشت او میتواند اجرتالمثل اتاق را در مدتی که مستاجر با گذاشتن لوازم در آن تصرّف کرده، از مستأجر مطالبه کند؛ ولی در صورتی که اجاره به نحو صحیح شرعی محقق شده باشد، مالک باید منتظر پایان مدت اجاره بماند و حق مطالبة اجارة تمام آن مدت را از مستأجر دارد و بعد از پایان مدت، مستأجر دیگر حقی در آن مغازة فروش لوازم الکتریکی نداشته و مانند حالتی است که اجاره از اصل باطل باشد.<br/> | ||
| + | مسئله: باید به هر شرطی که در ضمن عقد اجاره ذکر شده است، وفا و عمل شود. مثلاً شخصی مغازهای را اجاره کرده است، به شرط اینکه از آنها برای فروش لوازم الکتریکی استفاده کند، و این شرط در قرارداد نیز ذکر شده است، پس بر مستأجر واجب است که طبق شرط مالک، عمل کند و در صورتی که تخلّف نماید، مالک بر اثر تخلّف شرط، حق فسخ دارد. <br/> | ||
| + | سؤال: در صورتی که شخصی برای اجارة مغازة الکتریکی به بنگاه معاملات ملکی مراجعه نموده و با کمک بنگاه موفق به یافتن مغازه شده است؛ ولی خریدار برای فرار از پرداخت حق بنگاه، معامله را بدون او با خود فروشنده انجام داده است، آیا پرداخت اجرت بنگاهی بر عهدة فروشنده و خریدار است؟<br/> | ||
| + | جواب: مجرّد مراجعه به دلاّل (بنگاهی) موجب استحقاق او برای گرفتن اجرت معامله نمیشود؛ ولی اگر اقدام به انجام عملی برای هر یک از دو طرف معامله نموده باشد، مستحق گرفتن اجرةالمثل آن عمل از کسی است که کار را برای او انجام داده.<br/> | ||
| + | مسئله: اجاره؛ عقدى است لازم و تنها با رضایت طرفین یا با یکى از اسباب حق خیار، قابل فسخ است. بنابراین، مستأجر و کسى که چیزى را اجاره داده است، مىتوانند با رضایت یکدیگر معامله را بر هم بزنند و نیز اگر در اجاره شرط کنند که هر دو یا یکى از آنها حقّ به هم زدن معامله را داشته باشند، مىتوانند مطابق قرارداد، اجاره را به هم بزنند. <ref>سایت مرجع ما: marjaema.com/.</ref><br/> | ||
| + | اگر شخصی مغازهای را برای فروش لوازم الکتریکی اجاره کند و دارای عیب و نقصی شود، چنانچه در نگهداری آن کوتاهی نکرده و در استفاده از آن زیادهروی نکرده باشد، ضامن نیست. <ref>پورتال انهار: portal.anhar.ir/node/4138.</ref><br/> | ||
| + | === بایستههای فروش لوازم الکتریکی === | ||
| + | === اصول ایمنی مغازه === | ||
| + | کلمة ایمنی یکی از پرکاربردترین کلماتی است که در رابطه با انسان و در زمینههایی چون پزشکی، صنعت و مواردی از این قبیل استفاده میشود. ایمنی در برابر خطرات به طور صد درصد و مطلق وجود ندارد و عملاً هیچ-گاه حاصل نخواهد شد، به همین دلیل گفته میشود: ایمنی حفاظت نسبی در برابر خطرات است.<br/> | ||
| + | همچنین میتوان گفت: ایمنی شرایطی و اصولی است که انسانها و داراییهای آنان را از مواردی که زیان بخش و سلامتی آنان را به خطر میاندازد، حفظ میکند. <ref>ویکی پدیا، ایمنی: fa.wikipedia.org/wiki/.</ref><br/> | ||
| + | یک کارخانة تولید لوازم الکتریکی، یک شغل مربوط به برقکاری و الکتریکی و یا یک دستگاه، زمانی ایمن انگاشته میشود که احتمال خطر مرگ، مجروح شدن و یا ابتلا به بیماری برای کسانی که در معرض آنها هستند و یا با آن دستگاه کار میکنند را در حد قابل قبولی به درجة پایین برساند. البته باید به موارد دیگری همچون آسیب به محیط زیست و آسیب به دستگاه و موارد دیگر نیز اشاره کرد.<br/> | ||
| + | یک فروشندة لوازم الکتریکی برای ایمنی بیشتر در شغل خود، بهتر است اموری را انجام دهد، از جمله:<br/> | ||
| + | 1. با نصب سیستمهای امنیتی مغازه خود را در برابر سرقت، آتشسوزی و... ایمن کند؛<br/> | ||
| + | 2. در چیدن وسایل الکتریکی و جابهجایی آنها دقت لازم را انجام دهد تا اتفاقی از قبیل شکستن و معیوب شدن وسایل الکتریکی و یا برق گرفتگی و مانند اینها پیش نیاید.<br/> | ||
| + | 3. در مواردی که نیاز به استفاده از دستکش، کلاه ایمنی و... است، حتماً استفاده کند؛<br/> | ||
| + | 4. چون برقکار، تولید کننده و فروشندة لوازم الکتریکی با وسایل مربوط به برق سر و کار دارند، دقت لازم را در استفاده، و نصب و تست وسایل الکتریکی و... انجام دهند تا با خطرات احتمالی مواجه نشوند.<br/> | ||
| + | === نظافت شخصی === | ||
| + | فروشندگان لوازم الکتریکی با وسایل برقی و لوازم الکتریکی ارتباط مستقیمی دارند که اغلب کارتنهای لوازم الکتریکی و دیگر وسایل آن همراه با گرد و خاک است؛ زیرا در کارخانه و یا هنگام حمل و نقل با گرد و غبار و میکروبهای فراوانی برخورد کردهاند، پس فروشندة این لوازم باید از پاکیزگی شخصی و آراستگی برخوردار باشد تا هم خودش سالم بماند و هم مشتریانی که برای خرید به مغازهاش میآیند، برای خرید و مراجعه مجدد رغبت بیشتری داشته باشند.<br/> | ||
| + | در روایتی پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) فرموتد: به هر گونهای که میتوانید خود را پاکیزه کنید که خدا اسلام را بر پاکیزگی بنا نهاده است و هرگز کسی داخل بهشت نمیشود، مگر اینکه پاکیزه باشد. <ref>«قال رسول الله(صلی الله علیه و آله) : «تنظّفوا بکلّ ما استطعتم، فان الله تعالی بنی الاسلام علی النّظافة و لن یدخُلَ الجنَّة الا کلّ نظیف»؛ نهج الفصاحه، ح 1182.</ref><br/> | ||
| + | و در روایت دیگر نیز فرموند: «لباس خود را بشویید! موهای بدن خود را بزنید! مسواک کنید! خود را بیارایید و پاکیزه باشید!» <ref> «قال رسول الله(صلی الله علیه و آله) : اغسلوا ثیابکم و خذوا من شعورکم و استاکوا و تزیّنوا و تنظّفوا»؛ نهج الفصاحة، حدیث 377.</ref><br/> | ||
| + | === نظافت محیط کار === | ||
| + | بسیاری از افراد جامعه به علت رعایت نکردن نظافت محل کسب و کار، هم خودشان را در معرض انواع بیماریها قرار میدهند و هم سبب بی رغبتی و کم شدن خریدار میشوند؛ زیرا طبیعت انسانها این است که از تمیزی و نظافت خرسند میشوند و از کثیفی و بی نظمی متنفرند. به همین خاطر، اکثر افراد جامعه سعی میکنند خرید خود را از مکانهای تمیز و نظیف انجام دهند، لذا نظافت محیط کار در جذب مشتری، و در امان ماندن از بیماریها تأثیر بسیاری زیادی دارد. <br/> | ||
| + | === گارانتی یا ضمانت نامه === | ||
| + | گارانتی بدین معناست که شخص یا شرکت ارائه دهندة خدمات، در مقابل محصول یا خدماتی که ارائه میکند، متعهد میشود که در صورت نقض ادعای خود، حاضر به تعمیر یا تعویض کالا یا پرداخت مبلغی تا زمان مشخص خواهد شد. زمانی نقض عهد اتفاق میافتد که این تعهد به نحوی اجرا نشود؛ یعنی کالا نقصی داشته باشد و یا مطابق میل یا انتظار خریدار نباشد.<br/> | ||
| + | شروع زمان گارانتی به چند گونه است:<br/> | ||
| + | 1. حالتی که در آن در شماره سریال آن قید شده یا اینکه کارت ضمانت کارخانهای داشته باشد؛<br/> | ||
| + | 2. حالتی که هنگام خرید، فروشنده با ارائة فاکتور و قید تاریخ، تضمین میکند؛<br/> | ||
| + | 3. حالتی که دستگاه را در منزل شما نصب میکنند و فاکتور ضمانت را تحویل میدهند.<br/> | ||
| + | === انواع گارانتی === | ||
| + | ==== گارانتی صریح ==== | ||
| + | گارانتی صریح عموماً ضمانتی است از طرف فروشندة محصول که در آن میزان کیفیت یا عملکرد آن محصول تضمین و مشخص شده که تحت چه شرایطی آن کالا میتواند بازگشت داده، تعویض و یا تعمیر شود. <br/> | ||
| + | ==== گارانتی ضمنی ==== | ||
| + | گارانتی ضمنی معمولاً در معاملات به کار میرود و با گارانتی صریح کمی متفاوت است. مثلاً در مورد گارانتی قابل فروش بودن در بازار، فروشنده ادعا میکند که ترانس برقی که میخواهد بفروشد، سالم هستند؛ اما اگر تنها ظاهر سالمی داشته باشند ولی از داخل سیم پیچیهای آن قطع یا معیوب باشند، آن را نقض کرده است.<br/> | ||
| + | ==== گارانتی جنس خاص ==== | ||
| + | نوع دیگر گارانتی، مطابقت با منظور خاصی است. مثلاً فروشنده تضمین میکند که دستگاه برقیای که برای خریدار میفرستد، مخصوص فصل زمستان است و اگر این گونه نباشد، آن را نقض کرده و خریدار میتواند آن را پس بفرستد.<br/> | ||
| + | ==== گارانتی واگذاری ==== | ||
| + | گارانتی واگذاری به فروشنده امکان فروش کالا را میدهد. در این حالت، تضمین میکند که به طور مثال کالا دزدی نیست، فروش آن تجاوز به حقوق دیگری نیست و به فرد دیگری نیز فروخته نشده است.<br/> | ||
| + | ==== گارانتی مادام العمر ==== | ||
| + | گارانتی مادام العمر نوعی گارانتی مطابق با طول عمر محصول است، نه طول عمر خریدار آن. این نوع گارانتی معمولاً بر مبنای تشخیص توزیع کننده یا تولید کننده تعیین میشود. به طور مثال: دستگاه تقویت برق که ۱۰ سال پیش خریداری شده و به دلیل استفاده زیاد و فرسوده شدن چند پارگی در سیم جزیی دارد، معمولاً شامل گارانتی نمیشود؛ اما مثلاً اگر این پارگیها به علت ساختار دستگاه به وجود آمده باشد، شامل گارانتی شده و تعمیر میشود. <br/> | ||
| + | منظور از گارانتی مادام العمر؛ یعنی تا زمانی که شرکت تولید کننده پا برجاست و ورشکست نشده یا شرکت جمع نشده، هر وقت جنسی که در دست خریدار است خراب بشود، شرکت آن جنس را تعویض یا تعمیر میکند.<br/> | ||
| + | ==== گارانتی تعویض یا تعمیر دراز مدت ==== | ||
| + | در تجارت خرده فروشی، لفظ گارانتی یا گارانتی مطول، به تضمین قابل اعتماد بودن محصول در شرایط استفادة معمولی اطلاق میشود. به آن گارانتی مطول میگویند؛ چراکه شامل ایرادهایی که ممکن است بعد از زمان خرید ایجاد شوند نیز میشود. اگر این محصول در مدت زمان مشخصی بعد از خرید، اشکال پیدا کند، کارخانة سازنده یا توزیع کننده باید آن را تعویض یا تعمیر کرده و یا پول آن را پس بدهد. <br/> | ||
| + | ==== وارانتی ==== | ||
| + | وارانتی کلامی و سخنی است که معمولاً بین فروشنده و خریدار (یا تولید کننده و مصرف کننده) گذاشته میشود و فروشنده (از طرف تولید کننده) تأکید میکند که محصول او در مدت زمان مشخص (که معمولاً از دورة گارانتی بیشتر است) با همان مشخصات و کیفیت اولیه کار میکند.<br/> | ||
| + | معمولاً تولید کننده در مدت زمان وارانتی در صورت بروز مشکل برای محصول هزینه تعمیر یا تعویض قطعات را بعهده میگیرد و به این طریق به مصرف کننده اطمینان میدهد که در طول مدت وارانتی نیازی به انجام هزینه تعمیرات ندارد.<br/> | ||
| + | به تفاوت گارانتی و وارنتی دقت کنید؛ چراکه شما در مدت گارانتی میتوانید به اصل پول خود برسید؛ اما در مدت وارانتی نه. <br/> | ||
| + | خدماتی مانند وارانتی یا گارانتی هر دو به دلخواه تولید کننده یا حتی در پارهای موارد به دلخواه فروشنده برای جلب بیشتر رضایت خریدار میباشد که ارائه میشود و در واقع الزامی در ارائه آنها وجود ندارد. <ref>ویکی پدیا، ضمانت نامه: fa.wikipedia.org/wiki/.</ref> <br/> | ||
| + | ==== تخلف در گارانتی ==== | ||
| + | مواردی که شاید در جامعة امروزی مورد ابتلا قرار گیرد این است که در وقت خرید، فروشنده از گارانتی شرکتهای تولید کننده تعریف زیادی میکند و با اطمینان دادن به خریدار، جنس خود را میفروشد؛ ولی در زمانی که جنس خراب یا معیوب میشود و خریدار به فروشنده مراجعه میکند، از این همه دلگرمی و اطمینانی که هنگام فروش نسبت به جنس داشت، خبری نیست و جوابگوی خریدار نیست. <br/> | ||
| + | در چنین مواردی مادة دوم قانون حمایت از حقوق مصرف کننده، کالاها را به دو دسته تقسیم کرده است:<br/> | ||
| + | 1. کالاهایی که در بازار فراوان هستند؛<br/> | ||
| + | 2. کالاهایی که نمونهای در بازار ندارند.<br/> | ||
| + | بر این اساس، اگر کالای شما فراوان است، برابر این قانون، فروشنده باید عین کالای فروخته شده را به خریدار بدهد؛ اما اگر کالایی نایاب، دارای گارانتی باشد، خریدار بر اساس حقی که قانون حمایت از مصرف کننده به او داده، میتواند معامله را به هم زده و قیمت کالا را پس بگیرد. البته در عین حال میتواند کالا را نگهدارد و میزان خسارتی که به کالا وارد شده را از قیمت اصلی آن کسر کند. در هر دو روش، قانون از وی حمایت خواهد کرد. <ref>سایت تبیان، بخش حقوق: www.tebyan.net/.</ref> <br/> | ||
| + | پس شخص با مراجعه به مراجع قانونی از دست به گریبان شدن و دعواهای لفظی که احتمالا پیش میآید، دوری میکند و بدون هیچ اغتشاشی، حق خود را مطالبه میکند!<br/> | ||
| + | شرع مقدس اسلام نیز در رابطه با موضوع خدمات پس از فروش سکوت نکرده و از ضایع شدن حق خریدار جلوگیری کرده است. بنابراین، شرکتهای تولید کنندة لوازم الکتریکی یا فروشندگان این وسایل باید در قبال وسایلی که با گارانتی و خدمات پس از فروش به خریداران میفروشند، خود را مسئول بدانند و به هر آنچه که تعهد دادهاند، عمل کنند، نه اینکه با تبلیغ فراوان از خدمات پس از فروش، جنس خود را بفروشند؛ ولی بعد از آن هیچ مسئولیتی در قبال جنس فروخته شده به عهده نگیرند و یا خریدار را آنقدر معطل کنند که از خدمات پس از فروش منصرف شود. این کار جدای از اینکه شخص فروشنده را مدیون میکند، باعث میشود خریدارانش نیز کم شوند و از اعتبارش در جامعه کاسته شود.<br/> | ||
| + | سؤال: شرکتهایی هستند که اجناس خود را با تبلیغات فراوان در مورد گارانتی و خدمات پس از فروش می-فروشند؛ اما بعد از فروش یا به عهده نمیگیرند یا آنقدر طرف را اذیت میکنند که از خدمات پس از فروش منصرف میشود. حکم معامله، فروشنده و شرکت تولید کننده چیست؟<br/> | ||
| + | جواب: فروشندگان این اجناس، اگر به قراردادشان عمل نکنند، کار حرامی مرتکب شدهاند؛ ولی معاملةشان باطل نیست. و خریدار میتواند اصل معامله را فسخ کند. <ref>استفتای پیامکی از دفتر آیت الله خامنهای، آیت الله مکارم شیرازی، آیت الله صافی گلپایگانی، مورخ 25/9/93.</ref><br/> | ||
| + | === واردات و صادرات اجناس الکتریکی === | ||
| + | در جامعة امروزی به برکت وجود وسایل پیشرفتة حمل و نقل و آسان بودن معاملات و جابهجاییها، اجناس تولید شده در یک کشور در کمترین زمان ممکن به کشورهای دیگر صادر میشود و از طرف دیگر، اجناسی را به کشور وارد میکنند که از آن به واردات تعبیر میشود. <br/> | ||
| + | وسایل الکتریکی نیز از این موضوع خارج نیستند؛ یعنی هم میتواند مورد صادرات قرار گیرند و هم در لیست واردات کشور جا داشته باشند.<br/> | ||
| + | نکته مهم و قابل توجه در رابطه با واردات و صادارات وسایل الکتریکی این است که اگر قرار باشد این وسایل به خارج از کشور صادر شوند، باید از مرغوبیت بالا و از استانداردهای جهانی برخوردار باشند، تا اولاً بتوانیم با قدرت در بازارهای جهانی وارد شویم و ثانیاً آبروی کشورمان حفظ شود و در جهان بتوانیم ثابت کنیم، کشوری که به نام جمهوری اسلامی است، بهترین و مرغوبتترین جنس را تولید میکند، و در تولیدات و صادرات خود هیچ غل و غشی ندارد. <br/> | ||
| + | اگر این عمل به نحو احسن انجام شود، به اقتصاد کشور و افراد جامعه کمک بسیار خوبی میشود و میتواند ما را از وابستگی به خارج نجات دهد و در برابر تحریمها و فشارها قوی کند.<br/> | ||
| + | در بحث واردات نیز باید توجه داشته باشیم که در درجة اول سعی کنیم از اجناسی که در داخل تولید میشود، استفاده کنیم و تا حد امکان، به خارج وابستگی نداشته باشیم و اگر احیاناً جنسی را نداشتیم، آن را به طور قانونی وارد کنیم و از قاچاق آن بپرهیزیم و با به دست آوردن تکنولوژی آن جنس، بکوشیم خودمان آن جنس را تولید کنیم و واردات کشور را به حداقل برسانیم.<br/> | ||
| + | === توصیه برای برکت کار === | ||
| + | ==== دادن صدقه ==== | ||
| + | شایسته است هر روز قبل از آغاز کار، فروشندة لوازم الکتریکی و برقکار روز خود را با صدقه شروع کند و با یاد خدا و امید به فضل و بخشش او از خانه خارج شود. این کار باعث میشود او در طول روز بیمه شود و برکت در کار و رزق را به دنبال خواهد داشت و همان طور که در روایات نقل شده است: «تَصَدَّقُوا فَإِنَّ الصَّدَقَةَ تَزِیدُ فِی الْمَالِ کَثْرَةً وَ تَصَدَّقُوا رَحِمَکُمُ اللَّهُ؛ <ref>مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول، ج 16 ، ص 134.</ref> صدقه بدهید؛ زیرا باعث زیادی مال میشود و صدقه بدهید تا خداوند شما را مورد مرحمت خود قرار دهد.»<br/> | ||
| + | نکتة قابل توجه اینکه، صدقه فقط همین عمل خاص که ما پولی را در صندوق صدقات بیندازیم نیست، البته این عمل خوب است؛ ولی بهتر است اگر کسی را در محل کار یا بین اقوام و آشنایان و همسایگان میشناسیم که نیازمند است، به او کمک کنیم. حال کمک کردن تنها کمک مالی نیست؛ بلکه هر کار نیکی صدقه است. از اینرو صدقه بر راست کرداری و پاک منشی انجام دهندهاش دلالت میکند، همان طور که در روایتی پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) میفرمایند: هر مسلمانى باید هر روز صدقهاى بدهد، عرض شد: چگونه مىتوان این کار را انجام داد؟ فرمود: بوسیله کنار زدن آنچه باعث اذیّت است، از قبیل سنگ و چوب از میان جاده و راهنمایى کسى و عیادت مریض، [[امر به معروف]] و نهى از منکر و [[جواب سلام]] دادن، همه اینها صدقه است. <ref>«رُوِیَ عَنِ النَّبِیِّ(صلی الله علیه و آله) أَنَّهُ قَالَ إِنَّ عَلَى کُلِّ مُسْلِمٍ فِی کُلِ یَوْمٍ صَدَقَةً قَالَ رَجُلٌ مَنْ یُطِیقُ ذَلِکَ قَالَ ص إِمَاطَتُکَ الْأَذَى عَنِ الطَّرِیقِ صَدَقَةٌ وَ إِرْشَادُکَ الرَّجُلَ إِلَى الطَّرِیقِ صَدَقَةٌ وَ عِیَادَتُکَ الْمَرِیضَ صَدَقَةٌ وَ أَمْرُکَ بِالْمَعْرُوفِ [صَدَقَةٌ] وَ نَهْیُکَ عَنِ الْمُنْکَرِ صَدَقَةٌ وَ رَدُّکَ السَّلَامَ صَدَقَة، الدعوات»؛ للراوندی، سلوة الحزین، النص، ص 98.</ref> | ||
| + | ==== انصاف و تخفیف ویژه در اعیاد ==== | ||
| + | تمام روزها و مکانها برای خداست و هیچ شرّی در وجود آنان نمیباشد؛ ولی زمانها و مکانهای خاصی هستند که از ویژگیهای منحصر به فردی برخوردارند؛ از جمله روز عید غدیر و اعیاد اسلامی که به آنان توجه خاصی شده است و به مسلمانان توصیه شده که در این روزها خوشحال باشند و دیگران را نیز شاد کنند، همان طور که در روایتی امیرالمؤمنین علی(علیه السلام) دربارة نیکی در روز عید غدیر آمده است: «به همدیگر نیکى کنید! خداوند مهربانى شما را پیوند کند و نعمتهاى خدا را بخشش کنید، چنان که خداوند ثواب را در این عید به شما، بیشتر از اعیاد گذشته و بعد از آن بخشیده است.» <ref>«تَهَانَئُوا نِعْمَهَ اللَّهِ کَمَا هَنَأَکُمُ اللَّهُ بِالثَّوَابِ فِیهِ عَلَى أَضْعَافِ الْأَعْیَادِ قَبْلَهُ وَ بَعْدَهُ إِلَّا فِی مِثْلِهِ»؛ نهج الخطابة، فارسى، ج ۲، ص۲۶۲؛ بحار الأنوار، (ط - بیروت) ج ۹۴، ص 112.</ref><br/> | ||
| + | عملی نیکی که صنف برقکاران و فروشندگان لوازم الکتریکی میتوانند انجام دهند، خوشرفتاری بیشتر و انجام کارهایی است که بتواند خریداران و افراد جامعه خوشحال کردن است. کارهایی از قبیل تخفیف ویژه برای فروش اجناس در ایام اعیاد مذهبی و ویژه و چراغانی کردن مجالس مربوط به اعیاد مذهبی و شعائر دینی و یا کرایة وسایل چراغانی و الکتریکی به مبلغ کمتر و یا مجانی و... <br/> | ||
| + | تمام این امور میتواند شادی و نشاط بیشتری را بین افراد جامعه تزریق کند و برکت خاصی در زندگی این افراد داشته باشد.<br/> | ||
| + | ==== دین و قرض ==== | ||
| + | یک فروشنده در قبال معاملاتی که انجام میدهد، باید طلبکاری و بدهکاری خود را بنویسد و به ذهن و حافظة خود و خریدار اکتفا نکند، تا اینکه در آینده مشکلی پیش نیاید و اگر اختلافی پیش آمد، این نوشته، حجت و مشکلگشای بین آنان باشد، چنانچه در قرآن کریم بزرگترین آیه راجع به شاهد و کتابت در مورد دین و قرض است.<br/> | ||
| + | خریدار و فروشندة لوازم الکتریکی نیز باید این نکته را مورد توجه قرار بدهند و تمام خرید و فروش خود را به کتابت در بیاورند و با آگاهی از احکام مربوط به دین و طلب، آنها را رعایت کند، در ذیل چند مورد از احکام مربوط به طلب و بدهی بیان میشود:<br/> | ||
| + | سؤال: اگر بدهکار بدهی خود را نپردازد و در ادای آن کوتاهی نماید، آیا جایز است طلبکار از مال او تقاصّ نماید، مثلاً حق خود را به طور پنهانی یا به طریق دیگر بردارد؟<br/> | ||
| + | جواب: اگر بدهکار بدهی خود را انکار کند و یا بدون عذر در پرداخت آن کوتاهی نماید، طلبکار میتواند از اموال او تقاصّ نماید؛ البته اگر در این زمینه قانونی وجود داشته باشد، باید مراعات گردد. <ref>تحریر الوسیلة، فصل دوم از مقاصه، مسئله 1: tahrirolvasilah.blogfa.com/post/300.</ref><br/> | ||
| + | سؤال: کسی که فوت کرده و بدهکار است و مالی نیز ندارد، آیا بر فرزندان او واجب است که بدهی پدر را بپردازند یا شرعاً فرزندان بدهکار محسوب نمیشوند؟<br/> | ||
| + | جواب: از لحاظ شرعی دینی بر عهده فرزندان نیست؛ اما اگر شخص میت اموالی دارد که به وسیله آن اموال تمام یا بخشی از آن بدهی پرداخت میشود فرزندان باید از اموال او بخش یا تمام بدهیاش را بپردازند، نه اینکه آن اموال را بین خود تقسیم کنند، بعد بگویند که پدر ما مقداری بدهی دارد و بدهی او نیز بر ما واجب نیست؛ و اگر بعد از پرداخت بدهی چیزی از اموال میت باقی ماند، به ورثه میرسد. <br/> | ||
| + | سؤال: من از فروشندهای خرید کردم و مقداری به او بدهکارم؛ ولی هرچه گشتم، ایشان را پیدا نکردم. من چگونه میتوانم دِین خودم را ادا کنم؟<br/> | ||
| + | جواب: اگر شما به قدر کافی تلاش کردهاید و امیدی ندارید که بتوانید صاحبش را پیدا کنید، باید به نیت صاحبش، به عنوان [[رد مظالم]] به فقیر بپردازید؛ ولی ابتدا با مرجع تقلیدتان تماس بگیرید و اجازة پرداخت این پول را به فقیر بگیرید، یا اینکه میتوانید هرگاه خمس پرداخت میکنید، این [[رد مظالم]] را نیز پرداخت کنید!<br/> | ||
| + | سؤال: من از کسانی پول میخواستم؛ یعنی حق من پیش آنها بود و از آنها طلب داشتم؛ ولی آنها از حق ما استفاده میکردند و ما بارها حق خود را تقاضا کردیم؛ اما خبری نشد؛ چون پول نیاز داشتم، بدون اجازة از آنها برداشتم. حکمش چیست؟<br/> | ||
| + | جواب: اگر کسی از کسی طلب داشت و موعد آن هم رسیده است، باید بدهکار طلب را بپردازد؛ ولی اگر طرف بدهی خود را نداد و طلبکار همة راهها را رفت؛ ولی به طلب خودش نرسید، اگر مفسدهای پیش نمیآید، میتواند تقاص کند؛ یعنی میتواند اموالی که پیش فرد دارد، بردارد. اگر شما به اندازة حقتان برداشتهاید، اشکالی ندارد. تقاص آخرین مرحله است و باید مفسده نداشته باشد. <br/> | ||
| + | سؤال: اینجانب به شخصی بدهکار هستم و ایشان فوت کرده است. من خانوادة او را هم پیدا نکردهام. باید چه کار کنم؟<br/> | ||
| + | پاسخ: اگر شما از پیدا کردن ورثه ناامید شدهاید، میتوانید همان مقدار را به عنوان [[رد مظالم]] بپردازید. یا آن را به دفتر مرجع تقلید بپردازید یا اینکه اجازه بگیرید و آن را به فقیر بدهید!<br/> | ||
| + | سؤال: کسی که بدهکار است و صاحبان بدهی را نمیشناسد، تکلیفش چیست؟<br/> | ||
| + | پاسخ: کسی که میداند بدهکار است و صاحبان آن را نمیتواند پیدا کند، دو صورت دارد: یک وقت مقدار بدهی را میداند و یک وقت مقدار بدهی را نمیداند. اگر مقدار بدهی را میداند، همان مبلغ را باید به عنوان [[رد مظالم]] بپردازد! و اگر مقدار بدهی را نمیداند، و وارد مال شد و سرمایه باشد، حکم مال مخلوط به حرام را دارد و باید خمس آن را بپردازد! یک وقت میداند این مالی که با مال خودش مخلوط شده است کمتر از خمس (یک پنجم) کل مال است، مثلاً ده یا بیست هزار تومان است، در این صورت شخص میتواند همین مبلغ را به عنوان [[رد مظالم]] بپردازد.<br/> | ||
| + | سؤال: اینجانب به شخصی پول قرض دادهام و او مرتباً از من مهلت میخواهد. تکلیف من چیست؟<br/> | ||
| + | جواب: تکلیف به خود شما برمیگردد؛ اگر شما میتوانید، به او مهلت بدهید؛ ولی اگر فکر میکنید که اگر به او مهلت بدهید، او عادت میکند و فرد مسامحهکاری میشود یا ممکن است که سرمایه از دست شما برود، بهتر است که طلب را از او مطالبه کنید؛ ولی اگر بتوانید به او مهلت بدهید، خوب است. <br/> | ||
| + | سؤال: اینجانب در ایام خردسالی از مغازهای پول برداشتهام. چه کنم که آبرویم حفظ بشود و آن را ادا کنم؟<br/> | ||
| + | جواب: ممکن است کسی در کودکی که مکلف نبوده، کار اشتباهی کرده و مثلاً حق کسی را ضایع کرده باشد؛ ولی چون کودک مکلف نیست، به خاطر کاری که کرده، در قیامت عذاب نمیشود؛ ولی ضامن است؛ یعنی باید به صاحبش بپردازد. اگر امکان ندارد که مستقیم این پول را به او برسانید، با واسطه این کار را انجام دهید و میتوانید نامهای نیز همراه آن بدهید یا اگر شماره حسابی از او داشته باشید، پول را به حسابش بریزید. <ref>منبع سوالات، سایت زلال احکام: ahkam.tv3.ir. </ref> | ||
| + | === قاچاق کالای الکتریکی === | ||
| + | === فروش اجناس قاچاق === | ||
| + | مسئلة قاچاق کالا و وارد کردن اجناس به کشور از غیر مجراهای قانونی، معضل جامعة امروزی است که تبعات خاصی برای افراد و جامعه دارد، از جمله اینکه موجب ضرر و زیان به اقتصاد کشور و وارد کنندگان و تولید کنندگان میشود و در مرحلة بعد ضررش متوجه خود افراد میشود.<br/> | ||
| + | چون فروشندة اجناس قاچاق به دلیل اینکه کار غیر قانونی انجام میدهد، مجرم شناخته میشود و اموالش ضبط میگردد و خودش نیز جریمه میشود، شاید هم بازداشت شود و مدتی نیز در حبس به سر ببرد که این موارد جدای از اینکه ضرر مالی به همراه دارد، آبروی او را نیز در خطر قرار میدهد و اموری مانند حبس و غیره باعث میشود که زندگیاش به نحوی مختل شود، شخص عاقل با در نظر گرفتن این شرایط و ضررها، از این کار فاصله میگیرد و خود را در دام چنین مسائلی نمیاندازد.<br/> | ||
| + | از طرف دیگر در قاچاق، ضرر گریبانگیر شخص خریدار میشود؛ به این صورت که اجناس قاچاق هیچ ضمانتی ندارند و مرغوب و اصلی بودن آنها نیز مورد اعتماد نیست و شخص با خرید آن، پول خود را از دست داده و در عوضش جنس نامرغوب گرفته است. این کار به اقتصاد جامعه و تولید گنندگان و وارد کنندگان قانونی اجناس ضرر میرساند و به دور از اخلاق است.<br/> | ||
| + | وسایل الکتریکی نیز میتواند در شمار قاچاق کالا واقع شود و مسائل قاچاق نیز در این مورد جاری میشود. در ذیل احکام مربوط به قاچاق کالا آورده میشود:<br/> | ||
| + | سوال: حکم کلی قاچاق کالا چیست؟ اگر این کالا لباس باشد، آیا میتوان با آن نماز خواند؟<br/> | ||
| + | جواب: هر چیزی را که قانون قاچاق دانسته، خرید و فروش آن از نظر شرعی حرام است و استفاده از آن جایز نیست. بهطور کلی کالای قاچاق به دو دسته تقسیم میشود: یک وقت هم اصل آن کالا ممنوع قانونی بوده و هم از نظر شرعی حرام است، اما یک وقت آن کالا ممنوع شرعی یا قانونی نیست، ولی تشریفات گمرکی برای ورود آن طی نشده است و کسی جنس قاچاق میآورد. در اینجا خرید چنین کالایی که بدانیم قاچاق است و کار ما کمک به قاچاقچی و قانونشکن میشود، اشکال دارد.<br/> | ||
| + | اما اگر این کار کمک به او نباشد و اصل این کالا هم ممنوع شرعی یا قانونی نباشد، خرید و فروشش اشکالی ندارد.<br/> | ||
| + | در صورتی که شک داریم کالایی را که میفروشند قاچاق است یا نه، خریدش مشکلی ندارد ولی در اینگونه موارد احتیاط خوب است. <ref>سایت حفظ و نشر آثار آیت الله خامنهای. farsi.khamenei.ir. آیتالله مکارم شیرازی: قاچاق کالا (یعنى ورود غیر قانونى آن از مرزها) برخلاف دستور شرع است و باید از آن به شدت پرهیز کرد، مخصوصاً هنگامى که موجب ضرر و زیان جامعه شود و به اقتصاد کشور اسلامى لطمه وارد کند. کمک کردن به قاچاقچیان در امر قاچاق جایز نیست و گرفتن رشوه در این زمینه [[گناه]] مضاعف دارد و بر همگان لازم است [[امر به معروف]] و نهى از منکر را فراموش نکنند. آیتالله سیستانی: نسبت به قانونهایى که براى مصلحت جامعه است، اجازة مخالفت نمىدهند؛ ولى معامله صحیح است. جامعه خبری تحلیلی الف، بخش فرهنگ و هنر: www.alef.ir/. آیت الله وحید خراسانی: در خرید و فروش کالاهایی که برخلاف مقررات و از راه قاچاق وارد میشود، کار حرامی است و به خاطر معاملة حرام مرتکب [[گناه]] شدهاند و باید [[استغفار]] نمایند؛ اما اگر معامله صورت گرفته باشد و در قبال آن پول پرداخت کرده و کالا را تحویل گرفته است، مالک آن کالا میشود و میتواند از آن استفاده نماید. سایت پاسخ گویی به سؤالات دینی: www.pasokhgoo.ir/.</ref><br/> | ||
| + | ورود کالاهای قاچاق به بازار، علاوه بر تأثیراتی که بر روند خرید و فروش و عرضه و تقاضای کالا در بازار دارد، تبعات منفی نیز بر میزان اعتماد مصرفکنندگان به بازار و شرکتهای واردکنندة کالا به بازار دارد. هرچند به خاطر شرایط زمانی، مصرفکنندگان ناچارند برای تهیة کالاهای مورد نیاز خود در هر شرایطی به بازار اعتماد کنند؛ اما نمیتوان منکر این قضیه شد که در بازار، اجناس قاچاق به فروش میرسد.<br/> | ||
| + | البته برخی از کالاها به شکل قاچاق چمدانی وارد بازار میشوند؛ ولی ورود کالا به شکل قاچاق غیر قانونی و جرم محسوب میشود. به موجب ماده 1 اصلاحی قانون مجازات مرتکبین قاچاق: «هر کس در مورد مالی که موضوع درآمد دولت بوده، مرتکب قاچاق شود، علاوه بر رد مال و در صورت نبودن عین مال، رد بهای آن، حسب مورد، با توجه به شرایط و امکانات و دفعات و مراتب جرم، به پرداخت جریمة نقدی تا حداکثر پنج برابر معادل قیمت ریالی مال مورد قاچاق و شلاق تا 74 ضربه محکوم میگردد و در مورد اموال ممنوع الورود و ممنوع الصدور و کالاهای انحصاری، علاوه بر مجازات فوق، به حبس تعزیری تا دو سال محکوم خواهد شد.»<br/> | ||
| + | به استناد ماده 39 این قانون: «در مورد قاچاق اشیایی که ورود یا صدور آن... ممنوع و یا به دولت اختصاص دارد، علاوه بر ضبط مال، مرتکبین به پرداخت جریمه معادل دو برابر قیمت آن و حبس تأدیبی از دو ماه الی دو سال محکوم خواهند شد.» <ref>سایت قوانین، www.ghavanin.ir.</ref><br/> | ||
| + | سؤال:کالاهایى که از قاچاقچیان کشف مى شود یا کالاهایى که بعد از مدّتى انبار شدن در گمرکات با قیمت مناسب در اختیار بعضى از افراد قرار مى گیرد استفاده از آنها چه حکمى دارد؟<br/> | ||
| + | پاسخ:هرگاه مجتهد جامع الشّرایط به عنوان تعزیر از آنها بگیرد سپس بفروشد، خریدن آن اشکالى ندارد. <ref>.پورتال انهار: portal.anhar.ir/node/4138.</ref><br/> | ||
| + | سؤال: قاچاق کالا یا وسایل منزل، مثل البسه و خرید آن چه حکمی دارد و آیا نماز خواندن با آن جایز است؟<br/> | ||
| + | جواب: خرید اجناس خارجی و نماز خواندن با لباسهای خارجی، با وجود شرایط لباس نمازگزار، اشکال ندارد؛ ولی بر خلاف مقررات جمهوری اسلامی عمل ننمایید. <ref>استفتائات امام (، ج 2، ص 48، س 132. </ref> <br/> | ||
| + | === تولید و توزیع کالاهای الکتریکی زیانبخش === | ||
| + | تولید کنندگان و توزیع کنندگان کالاهای الکتریکی، باید به این نکته توجه داشته باشند که اشخاص جامعه را مانند برادران و خواهران خود بدانند و به هیچ وجه، کار یا عملی را انجام ندهند که به ضرر آنان میباشد؛ چراکه این یک عمل اخلاقی است و آموزههای دینی ما را به این کار توصیه کردهاند و همانطور که ما با انسانها رفتار میکنیم، آنها نیز با ما همانگونه رفتار میکنند، در نتیجه شخص تولید کننده و توزیع کننده باید تمام سعی خود را انجام دهد که کالاهای الکتریکی را که برای مردم تولید یا توزیع میکند، ضرری نداشته باشد و یا اینکه مراقبت کند تا کمترین ضرر متوجه خریداران شود و اگر کار یا عمل و اصول ایمنی در مورد استفاده آنها وجود دارد که این ضرر به حداقل برسد، باید به اطلاع خریداران برساند.<br/> | ||
| + | سوال: حکم شرعی تولید و توزیع کالاهای الکتریکی زیانبخش چیست؟<br/> | ||
| + | جواب: تولید کالایی که زیانآور است، اگر خلاف مقررات نباشد و ضرر قابل توجهی نداشته باشد، اشکالی ندارد. <ref>استفتای پیامکی، مورخ 20/10/93. فتوای آیت الله شبیری زنجانی: اگر استفاده از این وسایل موجب خوف ضرر اساسی بر بدن نشود، استفاده از آن برای خود شخص اشکال ندارد. بله، اگر استفادة آن موجب توجه ضرر (از نظر عرف) به دیگری شود، هر چند ضرر کم باشد، استفاده از آن جایز نیست. اگر منفعت غالب این کالا همراه با ضرر اساسی باشد، خرید و فروش آن هم جایز نیست. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله شبیری، مورخ 20/10/93، کد سؤال 11105. آیت الله صافی گلپایگانی: اگر معیوب باشد، باید با ذکر عیب فروخته شود؛ و الا علاوه بر گناه، خریدار میتواند معامله را فسخ کند. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله صافی. آیت الله نوری همدانی: به مقتضای قوانین عمل شود، استفتای پیامکی از دفتر آیت الله نوری همدانی.</ref> | ||
| + | |||
| + | == بخش سوم: آداب و احکام برقکاران == | ||
| + | === معرفی برقکار === | ||
| + | برقکار ساختمان به کسی میگویند که تمامی تواناییهای لازم را برای برقرسانی به تمام نقاط ساختمانهای مسکونی، تجاری، اداری یا تولیدی داشته باشد و بتواند مشکلات ایجاد شده در مورد برق و الکتریسیتة ساختمان را برطرف کند. <ref>ویکی پدیا، برقکار: fa.wikipedia.org/wiki/.</ref><br/> | ||
| + | اموری از جمله هماهنگی بین چشم و دست، مراعات و احتیاط در امور، رعایت تمیزی و روشمندی کار و دقت در کار، جزء مسائل مهمی هستند که یک برقکار ساختمان باید داشته باشد. نظم رفتاری برقکاران میتواند در انجام صحیح این کار یک اصل باشد. <ref> سایت رشد، برقکار ساختمان: www.roshd.ir/.</ref><br/> | ||
| + | === شرایط ارتقای شغل === | ||
| + | ارزش هر شخص در هر صنف و گروهی به کاراییاش بستگی دارد و یقیناً افراد ماهر و ارزشمند مزایایی دارد که افراد دیگر ندارند. ارزشمند بودن یک برقکار نیز به اموری بستگی دارد، از جمله: سر وقت حاضر شدن، انجام برقکاری تمیز و آشنایی با انواع کلیدها، سرعت عمل در کار و... موجبات احساس رضایتمندی خریداران را برای ارتقای شغلی یک برقکار ساختمان و به طور مستقیم افزایش حقوق وی را فراهم میآورد. <br/> | ||
| + | === شرایط کاری === | ||
| + | شرایط کاری یک برقکار ممکن است با توجه به تخصصش متفاوت باشد. معمولاً یک برقکار کار فیزیکی زیادی دارد، کارهایی مانند: بالا رفتن از نردبان، بلندکردن ابزارها و تدارکات و... گاهی پیش میآید برقکار مجبور میشود در فضای تنگ یا روی داربست کار کند و در حالت خم، چمباتمه یا زانوزده باشد تا بتواند اتصالات را در مکانهای ناهنجار برقرار کند. برقکارهایی که در ساخت و سازها فعالیت میکنند، ممکن است بیشتر روزشان را در محیط کاری با فضای روباز یا نیمهپوشیده، پر سر و صدا و کثیف به سر ببرند. برقکارهای صنعتی ممکن است در معرض حرارت، گرد و خاک و سر و صدای ماشینآلات صنعتی باشند. برقکارهای سیستم قدرت ممکن است در شرایط بد جوی مجبور به کار باشند تا بتوانند تعمیرات اضطراری را انجام دهند. از آنجایی که برقکاران باید آموزش و مهارت لازم را دیده باشند، دستمزد آنها از مشاغل عمومی دیگر بهتر است. <br/> | ||
| + | برخی از برقکارها تحت موافقتنامههای اتحادیههای صنفی کار میکنند که شرایط استخدامشان در آن با دقت خوبی تعریف شده است. برخی دیگر پیمانکاران مستقلی هستند که مطابق شرایط بازار هزینة کارشان را تعیین میکنند. <ref>ویکی پدیا، برقکار: fa.wikipedia.org/wiki/.</ref> | ||
| + | === ایمنی در برقکاران === | ||
| + | هر شغل و حرفهای با خطرات مخصوص به خود مواجه است و افراد فراوانی با رعایت نکردن نکات ایمنی در معرض خطر هستند و احتمال از دست دادن جان یا نقص بدن یا اموال برای هر شخصی وجود دارد. افزون بر خطرهای رایج در محل کار که عموم کارگران صنعتی با آن مواجه هستند، برقکارها در معرض خطرات ناشی از برق نیز قرار دارند و طبق آمار ارائه شده، آنها بیشترین میزان مرگ و میر را بر اثر برقگرفتگی داشتهاند. ۳۴٪ مرگ کارگران صنعت ساختمان، برقکاران بودهاند. <ref>همان.</ref><br/> | ||
| + | یک برقکار ممکن است بر اثر تماس مستقیم با مدار الکتریکی یا ولتاژهای سرگردان ناشی از خرابی خطاهای سیستم، دچار شوک الکتریکی شود. قوس الکتریکی میتواند پوست و چشمها را در معرض مقادیر خطرناکی از حرارت و نور قرار دهد. ابزارهای کلیدزنی دچار عیب میتوانند موجب ایجاد جرقه شوند که موجب انفجار میشود. برقکارها باید آموزشهای لازم برای انجام کار به صورت ایمن و رعایت نکات لازم برای کاهش خطر آسیبدیدگی دیده باشند. <br/> | ||
| + | برای اطمینان از تخلیة انرژی قسمت برقدار، پیش از کار با آن، باید عملیات ویژهای انجام شود. از نظر حداقل فاصلة لازم از تجهیزات برقدار برای پیشگیری از ایجاد جرقة الکتریکی محدودیتهایی وجود دارد. لباسهای ویژهای نیز برای ایمنی بیشتر در برابر جرقهها طراحی شده است. زنجیرها و کلمپهای زمین برای در زمینکردن هادیهای خط به کار میروند تا اطمینان حاصل شود که خطوط بیبرق هستند. تجهیزات ایمنی شخصی نیز در فراهمآوردن عایق الکتریکی و حفاظت در برابر ضربههای مکانیکی مؤثرند. استفاده از دستکشهای دارای عایق لاستیکی، کفشهای کار، کلاههای ایمنی و... در ایجاد ایمنی در برابر شوک و... نقش به سزایی دارند. اگر نمیتوان سامانهای را از انرژی تخلیه کرد، ابزارهای عایق و آموزشهای ویژة خط گرم به کار گرفته میشود. اگر لازم باشد، حتی خطوط ولتاژ بالای انتقال انرژی را نیز میتوان در حالت برقدار تعمیر کرد. <br/> | ||
| + | === ایمنی شغل برقکاری === | ||
| + | حادثه، رویداد پیش بینی نشده و ناخوشایندی است که فعالیتهای کاری را دچار وقفه کرده و ممکن است با جراحت یا خسارت مالی نیز همراه باشد. با توجه به آمار نسبتاً بالایی که توسط سازمان کار و آموزش فنی و حرفهای در زمینة حوادث مربوط به برق گرفتگی گزارش شده است. بیشتر موارد، در سیستمها، تجهیزات و وسایل مربوط به برق فشار ضعیف روی داده است، لذا لزوم رعایت دقیق نکات ایمنی در مقابل برقگرفتگی، آموزش افراد و بهرهگیری از شیوههای جدید ایمنی در جهت ارتقای سطح ایمنی و حفظ جان افراد تأکید میگردد. <br/> | ||
| + | مطلب مهم دیگر، توجه به فشار الکتریکی است که در مکانهای مختلف متفاوت است و در هنگام برقکاری باید مورد توجه قرار گیرد. افرادی که در برق دوفاز تخصص دارند، بدون رعایت نکات ایمنی و با بیتوجهی سراغ نصب برق سهفاز نروند و این کار را به متخصص مربوطه واگذار کنند.<br/> | ||
| + | موارد ایمنی:<br/> | ||
| + | 1. سیستم ارت وسایل برقی: از آنجایی که مقاومت سیم در برابر جریان برق، از مقاومت بدن انسان کمتر است، چنانچه دستگاه برقی ما به وسیلة یک سیم به زمین وصل شود، جریان برق از طریق این سیم به زمین منتقل خواهد شد. دستگاههای برقی سیار به وسیلة سیمی که در دو شاخة آن تعبیه شده، به پریز مخصوص متصل می-گردند. برای دستگاهها و سازههای بزرگ باید تمامی کابلها به یک نقطه به نام چاه ارت (EARTH PEAT) متصل گردند.<br/> | ||
| + | 2. فیوز: وسیلهای برای قطع جریان برق است که همان شیر اطمینان برق میباشد. زمانی که بار الکتریکی مدار بیش از مقدار مجاز باشد، قبل از اینکه این امر باعث سوختن و یا جرقة الکتریکی در دستگاه بشود، فیوز میسوزد.<br/> | ||
| + | انواع فیوزها:<br/> | ||
| + | الف) فیوز خط هوایی یا حلقهای؛<br/> | ||
| + | ب) فیوز دو شاخهای؛<br/> | ||
| + | ج) فیوز فشنگی؛ <br/> | ||
| + | د) فیوز اتوماتیک؛<br/> | ||
| + | هـ) فیوز استوانهای.<br/> | ||
| + | باید توجه داشت که هر یک از این فیوزها برای جریان خاصی طراحی شدهاند و استفادة نامناسب از آنها میتواند موجب آسیب رسیدن به شخص یا دستگاه گردد.<br/> | ||
| + | 3. نباید در وقت برقکاری وسایلی از قبیل ساعت، گردنبند، انگشتر و دستبند و... همراه برقکار باشد.<br/> | ||
| + | 4. استفاده از کفش و لباس کار، دستکش، کلاه ایمنی و... میتواند احتمال خطر را به حداقل برساند.<br/> | ||
| + | 5. تختة زیر پا و داربست و ابزاری که استفاده میکنند، باید سالم، استاندارد و کامل باشد و از وسایلی مثل: سیم چین یا انبردست لخت، فازمتر خراب و کار با دمپایی جداً پرهیز کنند.<br/> | ||
| + | 6. هیچ وقت نباید بدون تخصص و آگاهی، به سراغ برق فشار قوی بروند. در ارتفاعهای بلند باید از دو برقکار استفاده شود و از بالا رفتن از تیر برق خودداری شود.<br/> | ||
| + | 7. برای برقکاری در حمام و آشپزخانه و مکانهایی که با رطوبت در ارتباط است، باید از وسایل برقی حفاظدار استفاده شود.<br/> | ||
| + | 8. استفاده از کلید حفاظ جان که یک فیوز دوتایی است، در هنگام احتمال برق گرفتگی، برق کل ساختمان قطع میشود، ضروری به نظر میرسد.<br/> | ||
| + | توصیهای به افراد جامعه<br/> | ||
| + | تمام افراد جامعه در قبال خود و دیگران مسئول هستند، مسئولیت افراد در مصادیق مختلف میتواند نمایانگر باشد، یکی از این مصادیق مسئولیت در قبال خانواده و محل کار شخص میباشد. موضوع برق و الکتریسیته یکی از موضوعات مهمی است که علاوه بر حیاتی بودن، به همان اندازه نیز میتواند خطر آفرین باشد و جان و مال افراد را در معرض خطر قرار دهد. <br/> | ||
| + | البته برای به حداقل رساندن این خطر راهکارهایی نیز وجود دارد که با رعایت آنها، زندگی در محیط امنتری ادامه پیدا خواهد کرد. در ذیل به تعدادی از این امور اشاره میشود:<br/> | ||
| + | 1. بررسی شش ماهه از برق کشی ساختمان، به وسیلة مالک ساختمان، تا اینکه از اتصالی نداشتن برق اطمینان حاصل کند و سیمها و برقکشی ساختمان بررسی شود و خطرات احتمالی مرتفع گردد؛<br/> | ||
| + | 2. گذاشتن ترانس برای کنترل میزان برق؛ یعنی در مواقعی که فشار برق کم یا زیاد میشود، جریان برق را کنترل کند و از سوختگی سیمها و آسیب رساندن به لوازم برقی جلوگیری نماید؛ | ||
| + | 3. هر وسیلة برقی باید دارای یک ترانس محافظ باشد؛ <br/> | ||
| + | 4. در هنگام قطع برق یا ایجاد مشکل در سیستم برق ساختمان، خودسرانه کاری انجام ندهیم و از برقکار حرفه-ای یا ادارة برق کمک بخواهیم؛<br/> | ||
| + | 5. وسایل برقی را نزدیک نشتی آب و مکانهای مرطوب و مخصوصاً نزدیک اجاق گاز قرار ندهیم؛<br/> | ||
| + | 6. سرویس کردن کولر حتماً توسط برقکار انجام شود؛ چون کار بسیار خطرناکی است و بیشترین برقگرفتگی را ایجاد میکند. <br/> | ||
| + | ==== اصول اولیة ایمنی برق ==== | ||
| + | 1. قبل از شروع تعمیر وسایل برقی، حتماً مجوز و مهارت لازم را اخذ نمایید؛<br/> | ||
| + | 2. قبل از شروع کلید اصلی برق شبکه را قطع نموده و درب جعبه تقسیم را قفل کنید؛<br/> | ||
| + | 3. چنانچه امکان قفل کردن درب جعبه تقسیم وجود نداشته باشد، با در آوردن فیوز جریان را قطع نمایید؛<br/> | ||
| + | 4. در صورت امکان، برچسب تعمیرات زده شود؛<br/> | ||
| + | 5. فقط برقکاران اجازة کار بر روی شبکه یا دستگاهها را دارند؛<br/> | ||
| + | 6. تمامی دستگاههای برقی باید دارای سیم ارت باشند؛<br/> | ||
| + | 7. تمامی کابلهای معیوب باید تعویض شوند؛<br/> | ||
| + | 8. از هر کابل فقط یک انشعاب گرفته شود؛<br/> | ||
| + | 9. تمامی دستگاهها باید دو شاخه داشته باشند؛ <br/> | ||
| + | 10. برای تعمیر یک وسیلة برقی، حتماً باید دو شاخة آن را در آورید؛<br/> | ||
| + | 11. در کارهای برقی هرگز شانسی عمل نکنید؛<br/> | ||
| + | 12. هیچ گاه دو شاخه را با کشیدن کابل از پریز جدا نکنید؛<br/> | ||
| + | 13. هرگز سیم برق لخت را لمس نکنید؛<br/> | ||
| + | 14. اگر در زمان حفاری به کابل برقی برخورد نمودید، قبل از هر کاری به مسئولین اطلاع دهید؛<br/> | ||
| + | 15. توجه داشته باشید که کار در زمینهای مرطوب با وسایل برقی، میتواند منجر به برق گرفتگی شود؛<br/> | ||
| + | 16. فقط دستگاههایی که ولتاژ آنها کمتر از 25 ولت باشد، خطر برق گرفتگی در آنها کم است؛<br/> | ||
| + | 17. کابلهای برق را که در مسیر عبور و مرور وسایط نقلیه هستند، باید از درون یک لوله یا چیزی شبیه آن عبور داد؛<br/> | ||
| + | 18. برای هر دستگاه فیوز مناسبی استفاده نموده و فیوزهای سوخته را برای استفادة مجدد سیم پیچی نکنید؛<br/> | ||
| + | 19. هرگز کابل دستگاهی را که گیر کرده است، با فشار نکشید؛ بلکه به آرامی آن را رها کنید؛<br/> | ||
| + | 20. توجه داشته باشید که آتش سوزی ناشی از برق را فقط باید با گاز یا پودر خاموش کرد، پس استفاده از آب در این رابطه خطرناک است.<br/> | ||
| + | 21. در صورتی که قبل از شروع تعمیرات، محیط ایمن سازی شود، باید پس از اتمام عملیات و برقرار کردن مدار، علایم هشدار دهنده و به طور کلی تجهیزات ایمن سازی محیط برداشته شود. | ||
| + | === راهکار مقابله با برق گرفتگی === | ||
| + | به طور کلی قرار گرفتن دو نقطه از بدن در مسیر جریان برق، موجب عبور جریان از بدن میشود و با توجه به شدت و مدت عبور جریان، برق گرفتگی به وجود میآید. تمام سطح زمین، دیوارها و کف اتاقها در تمامی طبقات به عنوان یک نقطه از سیستم برق محسوب میشوند و اگر نقطهای از بدن موجود زنده، از یک طرف به زمین یا دیوارها وصل باشد و از طرف دیگر به سیم برق یا بدنة فلزی دستگاه برقی تماس پیدا کند، جریان برق از بدن عبور میکند. <br/> | ||
| + | بنابراین، برای جلوگیری از برق گرفتگی، اولاً باید از تماس (مستقیم یا غیر مستقیم) با سیمهای برق جلوگیری کرد و ثانیاً اگر ناچار به تماس با وسایل برقی هستید، سعی کنید از تماس پا به دیوار یا کف اتاق یا بدنة فلزی بوسیله دمپایی پلاستیکی و... خودداری کنید. <br/> | ||
| + | برق گرفتگی به دو دسته تقسیم میشود:<br/> | ||
| + | 1. برق گرفتگی با ولتاژهای بالا؛<br/> | ||
| + | 2. برق گرفتگی با ولتاژهای پایین.<br/> | ||
| + | در برق گرفتگی با ولتاژ بالا لازم نیست که حتماً بدن به طور مستقیم با سیم یا کابل برق تماس داشته باشد؛ بلکه ممکن است در فاصلة چند متری نیز جریان برق از هوا عبور کند و به بدن فرد منتقل شود و باعث برق گرفتگی گردد. در این موارد، هرچه ولتاژ برق و رطوبت هوا بالاتر باشد، میزان انتقال و آسیب وارد شده به بدن بیشتر خواهد شد.<br/> | ||
| + | برق گرفتگی با ولتاژ پایین بیشتر اتفاق میافتد. برای مثال: فرد از سیم لخت یا وسایل برقی، به ویژه آن دسته از وسایلی که در آن آب ریخته میشود، آسیب میبیند. برق گرفتگی ممکن است از طریق کلید برق ایجاد شود. در برق گرفتگی با ولتاژ پایین، بدن فرد دچار لرزش میشود، در صورتی که در برق گرفتگی با ولتاژ بالا، فرد به دلیل گرفتگی عضلات با آن وسیله متصل خواهد شد.<br/> | ||
| + | ==== اقدامات لازم برای نجات شخص برق گرفته ==== | ||
| + | اقداماتی که برای نجات شخص برق گرفته باید انجام شود، عبارتند از:<br/> | ||
| + | 1. قطع مدار برق؛ <br/> | ||
| + | 2. رها کردن شخص برق گرفته از مدار؛ <br/> | ||
| + | 3. دادن تنفس مصنوعی؛ | ||
| + | 4. رساندن به پزشک. <br/> | ||
| + | معمولاً مرگ در اثر برق گرفتگی نتیجة مستقیم دو چیز است:<br/> | ||
| + | الف) به هم ریختن کار منظم قلب؛<br/> | ||
| + | ب) قطع تنفس.<br/> | ||
| + | یک تماس جزیی با سیم یا وسایل برقی انسان را به سرعت نابود میکند و چنانچه مسیر برق گرفتگی از سمت چپ بدن یا سر باشد، خطرناکتر است. مسئلة مهم در برق گرفتگی، تنفس مصنوعی است که باید در کمتر از 3 دقیقه پس از برق گرفتگی با انجام این کار، جریان تنفس را به حالت عادی بازگردانیم.<br/> | ||
| + | در این عمل ابتدا مصدوم را به پشت بخوابانید و بلوز کار یا کت خود را تا کنید و با قرار دادن آن زیر شانة مصدوم، به طوری که سر او به عقب کشیده شود، بالای سر او قرار گیرید و تنفس مصنوعی و ماساژ قلبی انجام دهید.<br/> | ||
| + | === عوارض ناشی از برق گرفتگی === | ||
| + | ممکن است برق گرفتگی عواقب مختلفی نظیر مرگ ناشی از ایست قلبی، سوختگی داخلی و خارجی بدن را به دنبال داشته باشد. ممکن است بعد از برق گرفتگی کلیهها نیز از کار بیفتند، یا دستها به دلیل سوختگی داخلی قطع شوند، یا به علت پرتاب شدن، استخوانها دچار شکستگی گردند. بدن انسان نسبت به عبور جریان برق یک هادی محسوب میشود، در نتیجه تأثیر جریان برق روی نسوج بدن خطراتی به شرح زیر ایجاد میکند:<br/> | ||
| + | 1. سوختگی نسوج بدن؛<br/> | ||
| + | 2. اختلال سیستم اعصاب؛<br/> | ||
| + | 3. انقباض عضلانی؛<br/> | ||
| + | 4 . تجزیه خون.<br/> | ||
| + | در بیشتر حوادث ناشی از برق گرفتگی، جریان از ناحیة سینة شخص عبور میکند و اگر جریان 20 تا 40 میلی آمپر باشد، ماهیچههای سینه در حالت انقباض باقی میمانند و تنفس متوقف میشود. قطع تنفس باعث خفگی و مرگ در عرض چند دقیقه میشود.<br/> | ||
| + | === وظایف برقکاران === | ||
| + | برقکاران حرفهای میتوانند در زمینههای مختلف، از برق کشی ساختمانها و منازل تا انجام فعالیتهای برقی پروژههای بزرگ مهندسی فعالیت کنند. برقکار مسئول نصب، بازرسی و تست تجهیزات، اطمینان از عملکرد درست سیستمهای برق و یافتن و رفع عیوب موجود میباشد.<br/> | ||
| + | وظایف برقکار عبارتند از:<br/> | ||
| + | 1. طراحی و نصب سیستمهای برقی و روشنایی؛<br/> | ||
| + | 2. بررسی و حفاظت از سیستمهای الکتریکی و اطمینان از درست و ایمن کار کردن آنها؛<br/> | ||
| + | 3. نصب و سیم کشی مدارهای سیستم دزدگیر و دوربین مداربسته؛<br/> | ||
| + | 4. طراحی، نصب و سیم کشی سیستم اعلام حریق؛<br/> | ||
| + | 5. نصب و سیم کشی تجهیزات حفاظتی.<br/> | ||
| + | برقکار صنعتی کارهای تخصصی زیر را انجام میدهد:<br/> | ||
| + | 1. نصب و سیم کشی تابلوهای توزیع برق؛<br/> | ||
| + | 2. نصب و سیم کشی مدارهای الکتریکی؛<br/> | ||
| + | 3. راه اندازی و تعمیر موتورهای الکتریکی؛<br/> | ||
| + | 4. نصب و سیم کشی دستگاههای حفاظتی؛<br/> | ||
| + | 5. آشنایی با تجهیزات ایمنی و حفاظتی.<br/> | ||
| + | ==== همراه بودن وسایل مورد نیاز ==== | ||
| + | برقکار در مرحلة اول باید وسایلی را که مورد نیاز این شغل است، فراهم کند و از ایمن و صحیح بودن وسایل مطمئن شود. به طور مثال: فازمتر - که یکی از وسایل برقکاری است - باید سالم باشد، وگرنه نمیتواند به برق-کار در تشخیص سیمهای فاز و نول کمک دهد و احتمال بروز خسارت و ضرر به شخص برقکار و افراد دیگر زیاد میشود.<br/> | ||
| + | در مرحلة بعد، وی باید در هر مأموریت برقی، تمام لوازم خود را به همراه ببرد تا هم در ایمنی کار دقت بیشتری انجام شود و هم کارش به نحو تام و بدون عیب به پایان برسد.<br/> | ||
| + | فاز متر، پیچ گوشتی، دم باریک، انبردست، سیمچین، چراغ قوه و سیم از وسایل هر برقکاری محسوب میشود.<br/> | ||
| + | === لزوم عقد قرارداد === | ||
| + | در هر موقعیت کاری باید بین طرفین به صورت مکتوب قرارداد بسته شود تا حق هیچ کس ضایع نشود، پس باید بین برقکار و کسی که وی را اجیر کرده است، قراردادی تنظیم گردد و تمام قیود و شرایط کار در آن ذکر شود و در پایان مورد امضای طرفین و دو شاهد قرار گیرد. جدای از اینکه انجام این عمل از سفارشات آموزههای دین است، مزایای فراوان دیگری نیز دارد که به چند نمونه از آنها اشاره میکنیم:<br/> | ||
| + | 1. هر دو طرف ملزم به رعایت مفاد قرارداد هستند؛<br/> | ||
| + | 2. اگر مشکلی پیش آمد، قرارداد امضا شده بین دو طرف میتواند مشکل گشا باشد؛ <br/> | ||
| + | 3. طبق قرارداد نوشته شده برقکار موظف است در وقت مقرر کار را تحویل دهد و اگر تخلف کند، باید مسئولیت کار خود را بپذیرد و ضرر احتمالی را جبران نماید؛<br/> | ||
| + | 4. طبق قرارداد هزینه و شرایطی که بر عهدة صاحب کار است، باید اعمال شود و اگر تخلف شود، برقکار می-تواند حق خود را طلب کند. <br/> | ||
| + | === نبایدهای برقکار === | ||
| + | هر شغل و حرفهای، قانون و مقررات خود را دارد و هر شخصی باید طبق آن عمل کند و تخلف از آن به غیر از اینکه اشکال شرعی دارد، خلاف قانونی بوده، متخلف باید آن را جبران کند. تمام افراد جامعه در هر سِمت و مقامی، باید کار خود و دیگران را کنترل کرده، اگر تخلفی صورت گرفت، گزارش دهند؛ اما در مقابله با بیقانونی و عمل خلاف هیچ چیز مهمتر و کارسازتر از وجدان بیدار نیست؛ اگر در کارها وجدان بیدار و مسئولیتپذیری نباشد، جامعه ضربة سهمگینی میخورد و ضرر جبرانناپذیری میبیند، بنابراین، هر کس باید خود را در برابر خداوند مسئول ببیند و کار خود را به احسن وجه انجام دهد.<br/> | ||
| + | برقکار نیز مانند انسانهای دیگر میتواند اعمال خلافی انجام دهد که کسی متوجة آن نشود، از جمله اینکه:<br/> | ||
| + | 1. قسمتهایی که مربوط به زیر کار است و در معرض دید صاحب کار نمیباشد، از لوازم ضعیفتر استفاده کند؛<br/> | ||
| + | 2. در محاسبة اجناس، اجناس زیر کار را به دلیل ناپیدا بودن، چند برابر حساب کند؛ <br/> | ||
| + | 3. اجناس استفاده شده غیر از اجناسی باشد که با صاحب کار توافق کرده است؛<br/> | ||
| + | 4. مواردی را که ضروری نبوده و مورد احتیاج صاحبخانه نمیباشد، انجام دهد تا دستمزد بیشتری دریافت کند؛<br/> | ||
| + | 5. در مواردی که احتیاج به سیم کشی قوی است، از سیمکشی ضعیف استفاده کند که با انجام این عمل هم به سیستم برق خانه ضرر رسانده و هم خطر بزرگی برای افراد حانه ایجاد میشود که در بعضی موارد منجر به برق گرفتگی و آتش سوزی میشود، پس به صاحب کار ضرر جانی و مالی وارد کرده است که بر عهده برقکار حق الناس وارد میشود و در قبال عمل خلافی که انجام داده، مسئول است و باید صاحب کار را مطلع کند و ضرری که وارد شده را جبران کند. <br/> | ||
| + | === انحصاری کردن کار === | ||
| + | بعضی از برقکاران برای انجام کار برقی منزل، اداره، کارخانه و... به نحوی عمل میکنند که فرد دیگری نمی-تواند آن کار را به ادامه داده و به پایان برساند و یا در مواقع ضروری، عیب آن را برطرف کند. این عمل آنها به نحوی انحصاری کردن کار میباشد و هدف از این کارشان این است که فقط از خود برقکار در آن کار استفاده شود و شخص دیگری را برای این کار نیاورند.<br/> | ||
| + | این کار از لحاظ اخلاقی درست نیست و صاحب کار را با مشکلات فراوانی مواجه میکند؛ زیرا در بعضی موارد دسترسی به برقکار اولیه، امکانپذیر نیست یا اینکه اگر برقکار اولیه به هر دلیلی از انجام این کار صرف نظر کند، کار یک اداره یا کارخانه تعطیل میشود و ضرر جبران ناپذیری بر صاحب ملک وارد میشود.<br/> | ||
| + | در ذیل استفتایی در این موضوع آورده میشود:<br/> | ||
| + | سؤال: بعضی از برقکاران در ترفندی به کار میبندند که فقط خودشان بتوانند از عهدة آن کار برآیند، لذا صاحب کار مجبور است فقط از همین برقکار استفاده کند. حکم چنین عملی چست؟ اگر شخص برقکار این کار را برای احقاق حقش انجام دهد، حکمش چیست؟<br/> | ||
| + | جواب: باید مطابق قوانین صنف برقکارها عمل نمایند و تخلف کاری و به دردسر انداختن مردم، خصوصاً برای اخاذی، حرام و از گناهان است. <ref>استفتای پیامکی از دفتر آیت الله خامنهای. فتوای آیت الله صافی: اگر بر خلاف قرارداد فیمابین نباشد، مانعی ندارد. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله صافی. فتوای آیت الله مکارم شیرازی: وابسته کردن کار دیگری به خود، جایز نیست. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله مکارم شیرازی. فتوای آیت الله نوری: چنانچه عرفاً [[تدلیس]] بر عمل صادق باشد، جایز نیست. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله نوری همدانی.</ref><br/> | ||
| + | === نصب غیر قانونی انشعاب برق و دستکاری کنتور برق === | ||
| + | یکی از مشکلاتی که مسئولین با آن مواجه هستند، استفادة غیر قانونی از بیت المال است. انرژی برق یک سرمایة ملی به حساب میآید و حق تمام اعضای جامعه میباشد. تک تک افراد در آن سهیم هستند و هر شخص به اندازهای که احتیاج دارد، میتواند از این انرژی استفاده کند و در قبال هزینههایی که به دنبال دارد، مبلغی را ماهیانه به ادارة برق بپردازد؛ اما عدهای با استفادة غیر قانونی از این انرژی و فرار از پرداخت هزینههای مربوط به این بخش، در بیت المال و حق بقیة اشخاص تجاوز کرده و بدون نصب کنتور و دور از چشم مسئولین مربوطه، به نصب برق غیر قانونی و یا دستکاری کردن کنتور برق خود روی میآورند.<br/> | ||
| + | همین استفادههای غیرمجاز باعث وارد شدن صدمات جبران ناپذیری به تجهیزات و شبکة برق شده است؛ چراکه هر شبکة توزیع برق، برای ظرفیت معینی طراحی شده و افزایش غیراصولی انشعابات آن باعث بروز خسارت میشود. بعلاوه، اشخاصی که اقدام به این کار غیر مجاز میکنند، در معرض خطرهای جبران ناپذیری، از جمله از دست دادن جان خود میباشند. <ref>سایت آراز آذربایجان، بخش اجتماعی؛ www.araznews.ir/.</ref><br/> | ||
| + | زندگی در جامعة امروزی همراه با تکنولوژی و پیشرفتهای چشمگیری همراه است. همان طور که ورود تکنولوژی در زندگی روزمره بسیاری از کارها را آسان کرده است، در مقابل هزینههایی را نیز بر عهدة مردم گذاشته است که هر کس بخواهد از این انرژی و تکنولوژی استفاده کند، باید هزینهاش را پرداخت کند. یکی از این انرژیها، نیروی برق و الکتریسیته است.<br/> | ||
| + | در هر جامعه افرادی هستند که امکان دارد از پرداخت این هزینهها شانه خالی کنند. در ذیل حکم این عمل استفتا شده است:<br/> | ||
| + | سؤال: استفاده و نصب برق غیر قانونی و بدون نصب کنتور، چه حکمی دارد؟ حکم برقکاری که برای این کار اجیر شده است، چیست؟<br/> | ||
| + | جواب: استفاده و نصب برق غیر قانونی و بدون نصب کنتور برق، خلاف مقررات و حرام است و ضمان هم دارد. باید دین خود را به ادارة برق بپردازد. <ref>استفتای پیامکی از دفتر آیت الله خامنهای، مورخ 20/9/93. فتوای آیت الله مکارم: هرگونه استفادة غیر قانونی از این انشعابات جایز نیست و وضو و [[غسل]] با آن نیز اشکال دارد، مگر اینکه با ادارة مربوطه مصالحه نمایند. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله مکارم شیرازی، مورخ 20/9/93. فتوای آیت الله نوری همدانی: تخلف از قوانین جایز نیست. اگر یقین به دزدی بودن برق دارد، نمیتواند برای آنها کار کند. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله نوری همدانی، مورخ 20/9/93. فتوای آیت الله صافی: جایز نبوده و موجب ضمان است. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله صافی گلپایگانی، مورخ 20/9/93. فتوای آیت الله شبیری: استفاده از برق بدون نصب کنتور و پرداخت بهای آن، جایز نیست و هیچ کس جایز نیست برای کار حرام مانند فرض سؤال اجیر شود. استفاده از آب و برق غیر قانونی جایز نیست و اجیر شدن برای انجام کارهای فنی مربوط به آن هم حرام است. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله شبیری زنجانی، مورخ 20/9/93.</ref> | ||
| + | === نصب ماهواره === | ||
| + | در جامعهای که روز به روز بر پیشرفت آن افزوده میشود و تکنولوژی با سرعت رو به پیشرفت است، مسئلة ماهواره پدیدة گریزناپذیری میباشد که از جنبههای مختلف مورد بحث و بررسی قرار میگیرد. دستگاه ماهواره مانند چاقویی است که هم میتواند جان انسانی را نجات دهد و هم جان انسانی را بگیرد. ولی باید به این نکته توجه کرد که درست است که ماهواره برنامههای مفید و آموزندهای نیز دارد ولی ضررهای که این دستگاه به اعتقادات و بنیان اخلاقی خانواده و جامعه میزند جبران نابپذیر است و فساد، فحشا و بیاعتقادی به آموزههای دینی که ماهواره بین افراد جامعه تزریق میکند، هرگز با منافعش مساوی نیست. <br/> | ||
| + | سؤال: با توجه به اینکه استفاده از ماهواره هم برای کارهای مباح است و هم برای کارهای حرام، خرید و فروش و نصب آن چه حکمی دارد؟<br/> | ||
| + | جواب: از برنامههای ماهواره میتوان هم استفادة حلال و هم استفادة حرام نمود و به عبارت دیگر از ابزار مشترک است، بنابراین، خرید و فروش و نصب در جهت حلالش اشکال ندارد. <ref>استفتای پیامکی از دفتر آیت الله خامنهای، مورخ 20/9/93. فتوای آیت الله مکارم: با توجه به اینکه غالب برنامههای ماهواره فاسد است و اثرات منفی در پی دارد و در هر خانهای وارد شود، غالباً از آن سوءاستفاده خواهد شد، هرگونه خرید و فروش، نصب و راه اندازی، و نگهداری و استفاده از آن جایز نیست و درآمدی که از این راه به دست میآید، اشکال دارد. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله مکارم شیرازی، مورخ 20/9/93. فتوای آیت الله نوری همدانی: جایز نیست. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله نوری همدانی، مورخ 20/9/93. فتوای آیت الله شبیری: اگر منافع غالبی آن حرام نباشد و خریدار آن را برای کار حرام نخرد، جایز است و استفاده برای کار حلال، اگر خوف وقوع در حرام برای وی نباشد، جایز است. در هر حال، اگر قانونی در این زمینه وجود داشته باشد، بنا بر احتیاط رعایت شود. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله شبیری زنجانی، مورخ 20/9/93. فتوای آیت الله صافی: اگر استفادة مشروع کنند، خرید و فروشش مانعی ندارد. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله صافی گلپایگانی، مورخ 20/9/93. فتوای آیت الله سیستانی: نگهداری آن را به کسی که بر خودش و یا برخی از اعضای خانوادهاش مطمئن نیست که استفادة حرام از آن نبرد، اجازه نمیدهد. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله سیستانی، مورخ 20/9/93.</ref><br/> | ||
| + | === نصب شنود و دوربینهای مخفی === | ||
| + | امروزه در جامعه هر روز شاهد آنیم که وسایل ارتباطی و نظارتی جدیدتری وارد بازار میشود، از جمله وسایل مربوط به شنود و دوربینهای نظارتی. بنابر تصویب قانون، استفاده از تجهیزات نظارتی جرم تلقی نمیشود و حتی عرضه کنندگان تجهیزات نظارتی و امنیتی، صاحب اتحادیه نیز شدهاند، به همین دلیل افراد و شرکتهای خصوصی میتوانند برای جلوگیری از سرقت، محل کار و منزلشان را به دوربینهای مدار بسته مجهز کنند، البته به شرطی که این دوربینها، به وسیلهای برای سوء استفاده و ثبت گفتار و رفتار خصوصی افراد تبدیل نشوند. استفادههایی جهت اخاذی، تهدید و حتی شوخی کردن ممنوع است. عدهای نیز با استفاده از ابزار و تجهیزاتی چون دوربینهای کوچک فیلمبرداری و میکروفنهای ظریف برای شنود و... باعث هتک حرمت، از بین رفتن حریم خانوادهها، به خطر انداختن ناموس و آبروی مردم و اختلال در امنیت جامعه میشوند. <br/> | ||
| + | ==== قانون دوربینهای مخفی و شنود ==== | ||
| + | طبق قانون، شرکتهای خصوصی و اماکنی که در آنها دوربین نصب شده است، باید به وسیلة تابلو به افراد اعلام کنند. همچنین قانون بانکها، طلافروشیها و جایگاههای سوخت را اماکنی معرفی میکند که در تمام دنیا به منظور پیشگیری از جرم، با هماهنگی پلیس، به تجهیزات ثبت الکترونیکی مجهزند و تمام موارد نیز به صورت عمومی اعلام میشود. این اماکن با وجود خصوصی بودن، به دلیل اعلام عمومی، خصوصی محسوب نمی-شوند؛ <ref> سایت خراسان نیوز: khorasannews.ir/serch.php.</ref> اما در مواردی که حریمهای خصوصی مورد تجسس و فیلمبرداری قرار گیرند، طبق اصل25 قانون اساسی، [[استراق سمع]] و هرگونه تجسس ممنوع است، مگر به حکم قانون. <br/> | ||
| + | کار گذاشتن دوربین به قصد تجسس در زندگی شخصی افراد، بدون آگاهی و رضایت آنان، تجاوز به حریم خصوصی تلقی میشود و تجسس در امور شخصی افراد، غیرقانونی و خلاف عرف اجتماعی محسوب شده، پیگرد قانونی دارد که بر اساس نوع و میزان خسارت وارده به شخص متضرر و رأی قاضی، قابل پیگیری است.<br/> | ||
| + | کسی که با این وسایل مورد سوء استفاده قرار میگیرد، حق دارد از سوء استفاده کنندگان به مراجع قضایی شکایت کند و با توجه به قانونی که در مجلس به تصویب رسیده، پلیس با متجاوزان به حریم خصوصی و منتشرکنندگان فیلمهای شخصی و خانوادگی به شدت برخورد میکند و حتی در مصادیقی که امنیت اجتماعی افراد و جامعه به خطر میافتد و موضوع به حیثیت خانوادگی مربوط میشود، قانونگذار مجازات اعدام را به عنوان مفسد فی الارض برای متخلفان در نظر گرفته است. <ref>سایت خبر گزاری صومعه سرا، scna.ir.</ref><br/> | ||
| + | دین اسلام نیز از مسئلة تجسس در امور دیگران و افشای حریم خصوصی افراد به بدی یاد کرده و این کار را مورد مذمت قرار داده است. همان طور که از حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) نقل شده است که فرمود: «نهی شده است از سرک کشیدن به خانة همسایه.» <ref>«نَهَى أَنْ یطَّلِعَ الرَّجُلُ فِی بَیتِ جَارِهِ»؛ من لا یحضره الفقیة، ج 4، ص 13.</ref> و همچنین فرمود: «ملعون است کسی که از امور (خصوصی) خانة همسایهاش مطلع شود.» <ref>«مَلْعُونٌ مَنِ اطَّلَعَ عَلَى جَارِهِ»؛ الجعفریات، ص164.</ref> <br/> | ||
| + | این احادیث نشان میدهد که نصب دوربین یا [[استراق سمع]] برای اطلاع از داخل خانه و حریم خصوصی افراد حرام بوده، ممکن است بگوییم که این کار نیز مصداقی از اطلاع، تجسس و سرک کشیدن در امور دیگران و مورد نهی پیامبر(صلی الله علیه و آله) قرار گرفته است.<br/> | ||
| + | در روایت دیگری از کسی که به منزل دیگری سرک میکشد و کشته میشود یا کور و نقص عضوی پیدا میکند، دیه نفی شده است. در روایتی امام صادق(علیه السلام) میفرماید: «هر کس بر خانة گروهی بنگرد و از اسرار آنان آگاه شود و آنان به سوی وی تیراندازی کنند و او نابینا و یا زخمی شود، دیهای برایش نیست.» <ref>«أَیمَا رَجُلٍ اطَّلَعَ عَلَى قَوْمٍ فِی دَارِهِمْ لِینْظُرَ إِلَى عَوْرَاتِهِمْ فَرَمَوْهُ فَفَقَئُوا عَینَیهِ أَوْ جَرَحُوهُ فَلَا دِیةَ لَهُ»؛ اصول کافی، ج 7، ص 293.</ref> <br/> | ||
| + | چراکه دین اسلام برای حریم خصوصی افراد حرمت زیادی قائل است و هر کس از این حدود تجاوز کند، جدای از اینکه مورد لعن قرار میگیرد، هیچ مصونیتی نداشته، قانون نیز با شدیدترین وجه با او برخورد میکند.<br/> | ||
| + | سؤال: نصب دوربین مخفی و شنود چه حکمی دارد و حکم کسی که برای نصب آنها اجیر شده است، چیست؟<br/> | ||
| + | جواب: نصب دوربین مخفی و شنود برای کارهای غیر اخلاقی و ورود به حریم خصوصی دیگران، بدون اطلاع آنها و برقکاری که برای این کار اجیر شده، حرام و غیر قانونی است. <ref>استفتای پیامکی از دفتر آیت الله خامنهای. فتوای آیت الله مکارم شیرازی و آیت الله نوری: به مقتضای قوانین عمل شود. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله مکارم شیرازی، آیت الله نوری همدانی، و فتوای آیت الله صافی: با اجازة حاکم شرع اشکال ندارد. استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله صافی. و فتوای آیت الله شبیری: اگر تجسس در عیوب شرعی یا عرفی دیگری باشد، یا موجب هتک حیثیت دیگری یا ایذای وی شود، یا موجب تصرف در ملک یا حق دیگری باشد، حرام است. استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله صافی، آیت الله شبیری. </ref><br/> | ||
| + | === استفاده از لوازم الکتریکی و برقکاری برای کارهای حرام === | ||
| + | اکثر وسایل، مثل چاقو؛ هم میتوانند در کار خیر مصرف شوند و هم در کار خلاف و حرام. وسایل الکتریکی نیز از همین قسم اجناس هستند؛ مثلاً خود نیروی برق؛ هم میتواند برای روشنایی منازل به کار رود که خیر زیادی در آن میباشد، هم به وسیلة آن میتوان جان دیگران را به خطر انداخت یا کسی را شکنجه کرد یا اینکه لامپ و وسایل الکتریکی به مساجد و تکیهها روشنایی بدهند یا اینکه کابارهها و محلهایی را که کارهای حرام و خلاف در آنها انجام میشود، را روشن کنند و...<br/> | ||
| + | در ذیل حکم فروش و اجیر شدن برای انجام کار خلاف آورده میشود:<br/> | ||
| + | سؤال: فروش لوازم الکتریکی برای انجام کارهای حرام چه حکمی دارد؟ حکم برقکاری که برای انجام کار حرام اجیر شده است، چیست؟<br/> | ||
| + | جواب: اگر میدانید که وسایل الکتریکی را برای کار حرام استفاده میکنند و یا برقکاری برای حرام باشد، فروش و یا اجیر شدن جایز نیست. <ref>استفتای پیامکی از دفتر آیت الله خامنهای، مورخ 28/9/93. فتوای آیت الله مکارم شیرازی: در موارد ذکر شده، چنانچه یقین دارد استفادة حرامی انجام میدهند، نمیتواند آن لوازم را بفروشد یا کار را برای آن شخص انجام دهد، استفتای پیامکی از دفتر آیت الله مکارم شیرازی، مورخ 28/9/93. فتوای آیت الله نوری همدانی: جایز نیست. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله نوری همدانی، مورخ 28/9/93.</ref> | ||
| + | === اسراف در مصرف برق === | ||
| + | کلمة اسراف در بین مردم کاربرد فراوانی دارد و تمام مصارف بیش از حد را شامل میشود. در تعریف اسراف گفتهاند: زیادهروی و تجاوز از حدّ اعتدال را اسراف گویند. در مقابل کلمة اسراف، صرفهجویی و درست مصرف کردن است که طبق سخن معروف: «صرفهجویی، درست مصرف کردن است.» <br/> | ||
| + | در روایتی حضرت علی(علیه السلام) میفرماید: «هرچه از حدّ میانه بگذرد، اسراف است.» <ref>«کلّما زاد علی الاقتصاد اسراف»؛ غرر الحکم ، ص 509.</ref> از زیانبارترین اقسام اسراف، اسراف در اموال عمومی و بیت المال مسلمین است. حفاظت از اموال عمومی و بیت المال نشانة رشد شخصیت، دینداری، ادب و حس مسئولیت یک ملت است. اموال عمومی شامل تمامی امکانات و سرمایههایی میشود که خداوند آنها را مایة حیات و قوام جامعه قرار داده است. آب، برق، گاز و مانند اینها سرمایههای اصلی یک ملّت و ضامن بقای آن میباشند که حفاظت و استفادة صحیح از آنها، جامعه را به سوی رفاه پیش میبرد و بالعکس، حیف و میل و کاهش و فرسایش آنها و یا مصرف بیش از حدّ و اتلاف آنها، بنیة اقتصادی اجتماع را نابود میکند.<br/> | ||
| + | یکی از این انرژیها، انرژی برق و الکتریسیته است. باید توجه داشت که تولید انرژی برق بسیار پرهزینه است، به طوری که برای تولید یک کیلو وات برق، حدود 1000 دلار سرمایهگذاری اولیه نیاز است و در طول استفاده از تأسیسات، هزینههای جاری نیز به آن افزوده میشود.<br/> | ||
| + | بحث اسراف در مورد فروشندة لوازم الکتریکی، مصرف کنندگان انرژی برق و شخص برقکار نیز مطرح می-شود. هر فروشندهای، از جمله فروشندة لوازم الکتریکی باید برای روشنایی مغازهاش از استفادة بیش از حد لامپ پرهیز کند. همچنین تمام اقشار جامعه در مصرف این انرژی با ارزش بسیار حساس باشند و در استفاده از آن زیادهروی نکنند. برقکار نیز سعی کند لامپهای اضافی نصب نکند و نکاتی را که به کمتر مصرف کردن برق مربوط میشود، رعایت کند. <br/> | ||
| + | پس جدای از اینکه مصرف بیرویه (از انرژی برق) موجب ضمان میشود، اسراف و حرام نیز هست؛ <ref>السرائر، ج ۱، ص۴۴۰. </ref> بلکه برخی حرمت آن را از ضروریات دین دانسته <ref>عوائد الایام، ص ۶۱۵.</ref>و برخی دیگر در ردیف گناهان کبیره شمردهاند. <ref>جواهر الکلام، ج ۱۳، ص۳۱۳ و ص ۳۲۰.</ref> <br/> | ||
| + | === راهکارهای عملی صرفهجویی === | ||
| + | 1. از لحاظ علمی، استفاده از نور طبیعی به سلامت روحی و روانی افراد خانواده میافزاید، لذا سعی کنیم در روز از نور طبیعی حداکثر استفاده را به عمل آوریم.<br/> | ||
| + | 2. در رنگ کاری داخلی ساختمان، از رنگهای روشن استفاده کنیم تا میزان بازتاب نور افزایش یابد.<br/> | ||
| + | 3. در مکانهایی مانند راهرو، زیرزمین، انباری و پارکینگ از لامپهای با وات پایین یا مهتابی استفاده کنیم.<br/> | ||
| + | 4. به فرزندان خود بیاموزیم که در مصرف برق اسراف نکنند و از آنها خواسته شود که چراغهای اضافی را، به ویژه در اوایل شب خاموش نمایند و وسایل برقی را بیهوده روشن نگذارند.<br/> | ||
| + | 5. سعی شود از دکوراسیون و پردههایی با رنگ روشن، به منظور افزایش راندمان و بازتاب نور استفاده گردد. اصولاً استفاده از رنگ روشن موجب شادابی روح و روان افراد خانواده نیز میگردد. <br/> | ||
| + | 6. گرد و خاک موجود در محیط، از میزان بهرهوری نوری لامپها میکاهد، پس تمیز کردن لامپها و حباب چراغها سبب میگردد تا نور بهتری ایجاد شود. <br/> | ||
| + | 7. دقت شود که هیچ فضایی بیهوده روشن نماند؛ اگر در اتاق نشیمن حضور دارید، آشپزخانه و یا اتاقهای دیگر را بی جهت روشن نگذارید!<br/> | ||
| + | 8. در هنگام سیم کشی برق ساختمان، سعی گردد هر لامپ با کلید مستقلی قطع گردد تا بتوانید در مواقع غیر ضروری، برخی از لامپها را خاموش کنید. همچنین در برخی از اماکن مانند راهروها از کلیدهای اتوماتیک استفاده شود که خود به خود خاموش میشوند.<br/> | ||
| + | 9. اوج مصرف برق در ساعات اولیة شب، آن هم برای روشنایی است. هر لامپ کم مصرف میتواند ۵ برابر لامپ رشتهای معمولی (با همان مصرف) روشنایی تولید کند، پس استفاده از لامپ کم مصرف و مهتابی میتواند بار زیادی را از ساعات اوج مصرف بکاهد.<br/> | ||
| + | سؤال: اسراف بیش از حد در نصب لامپها و لوازم الکتریکی و مصرف برق چه حکمی دارد؟ حکم برقکاری که برای انجام این کار اجیر شده است، چیست؟<br/> | ||
| + | جواب: اسراف جایز نیست و اگر در نزد عرف مردم برقکاری بسیار زیاد و اسراف باشد، نمیتواند اجیر برای این کار شود. <ref>استفتای پیامکی از دفتر آیت الله خامنهای. فتوای آیت الله مکارم: اسراف در هر کاری حرام است و کمک به کار حرام و دریافت حقوق از این بابت نیز جایز نمیباشد. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله مکارم شیرازی. فتوای آیت الله شبیری: در صورتی که مصرف برق اضافی از نظر عرف تضییع بی مورد مال باشد، اسراف و حرام است و چنانچه برقکار برای عمل حرام اجیر شده باشد، اجاره باطل است. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله شبیری زنجانی. فتوای آیت الله نوری: اسراف جایز نیست. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله نوری همدانی. فتوای آیت الله صافی: اگر واقعاً استفادة بدون دلیل و اسراف باشد، جایز نیست؛ ولی برقکار وظیفهای ندارد. استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله صافی گلپایگانی.</ref><br/> | ||
| + | === برقکاری برای کارهای نیک === | ||
| + | چراغانی در ایران در مناسبتهایی مانند: عروسیها، بزرگداشتها، اعیاد مذهبی (مانند جشن مبعث و نیمة شعبان) و... به بخشی جداناشدنی از زندگی ما تبدیل شده است. لامپهای رنگی، لامپهایی با روکش رنگی پلاستیکی و مهتابیهای رنگی در این چراغانیها استفاده میشوند و شاید مهمترین اشخاصی که به اِعمال چراغانی مرتبط باشند، فروشندگان لوازم الکتریکی و برقکاران هستند که با در اختیار گذاشتن لامپها و لوازم الکتریکی و نصب برقکار در انجام عملیات چراغانی و روشنایی معابر و خیابانها میتوانند در این کار نیک سهیم باشند و خود را در ثواب آن شریک کنند. <br/> | ||
| + | === انواع رشتههای برقکاری === | ||
| + | امروز در کشور رشتههای تحصیلی مربوط به امور برق فراوان است و هر کدام احکام فقهی ویژة خود را دارند. به امید روزی که همراه با آموزش حرفهای و فنی هر رشتهای از علوم، احکام شرعی آنها نیز آموزش داده شود، فهرستی از رشتههای برق تقدیم میگردد.<br/> | ||
| + | رشتههای تحصیلی مربوط به امور برق بدین شرح است:<br/> | ||
| + | 1. توانایی بررسی مقررات ملی برق ساختمان؛<br/> | ||
| + | 2. توانایی طراحی سیستم روشنایی اماکن؛<br/> | ||
| + | 3. توانایی نقشهکشی و نقشهخوانی مدارهای برق ساختمان؛<br/> | ||
| + | 4. توانایی سیمکشی و نصب تجهیزات مدارهای روشنایی؛<br/> | ||
| + | 5. توانایی سیمکشی و نصب مدارهای لامپهای مخصوص؛<br/> | ||
| + | 6. توانایی نصب و سیم کشی وسایل خبری؛<br/> | ||
| + | 7. توانایی ایجاد شبکة اتصال زمین؛<br/> | ||
| + | 8. توانایی نصب و سیم کشی تجهیزات حفاظتی؛<br/> | ||
| + | 9. توانایی طراحی، نصب و سیمکشی سیستم اعلام حریق؛<br/> | ||
| + | 10. توانایی نصب و سیم کشی مدارهای سیستم دزدگیر و دوربین مدار بسته؛<br/> | ||
| + | 11. توانایی انجام عملیات کابلکشی فشار ضعیف؛<br/> | ||
| + | 12. توانایی نصب و کار با باس داکت (Bus dact) ؛<br/> | ||
| + | 13. توانایی طراحی، نصب و سیم کشی تابلوهای توزیع انرژی الکتریکی؛<br/> | ||
| + | 14. توانایی نصب و سیم کشی سیستم برق اضطراری و ایمنی؛<br/> | ||
| + | 15. توانایی بررسی سیستم برق اتوماتیک؛ <br/> | ||
| + | 16. شناسایی اصول سیمکشی و نصب تجهیزات مدارهای روشنایی؛<br/> | ||
| + | 17. سیمکشی و نصب تجهیزات مدارهای روشنایی؛<br/> | ||
| + | 18. آشنایی با نرمافزارهای طراحی مدارهای برق ساختمان؛<br/> | ||
| + | 19. شناسایی اصول کار با نرمافزارهای طراحی مدارهای برق ساختمان؛<br/> | ||
| + | 20. کار با نرمافزارهای طراحی مدارهای برق ساختمان؛<br/> | ||
| + | 21. شناسایی اصول نقشهکشی و نقشهخوانی مدارهای برق ساختمان؛<br/> | ||
| + | 22. نقشهکشی و نقشهخوانی مدارهای برق ساختمان؛<br/> | ||
| + | 23. آشنایی با انواع لامپهای مخصوص؛<br/> | ||
| + | 24. آشنایی با مدارهای راهاندازی انواع لامپ مخصوص؛<br/> | ||
| + | 25. شناسایی اصول سیمکشی و نصب مدارهای لامپهای مخصوص؛<br/> | ||
| + | 26. سیمکشی و نصب مدارهای لامپهای مخصوص؛<br/> | ||
| + | 27. آشنایی با انواع مدارهای روشنایی؛<br/> | ||
| + | 28. شناسایی اصول محاسبات روشنایی معابر؛<br/> | ||
| + | 29. محاسبات روشنایی معابر؛<br/> | ||
| + | 30. آشنایی با لوکس متر (نور سنج) و کاربرد آن؛<br/> | ||
| + | 31. آشنایی با نرمافزارهای طراحی سیستم روشنایی به وسیلة کامپیوتر؛<br/> | ||
| + | 32. شناسایی اصول به کارگیری کامپیوتر در طراحی سیستم روشنایی؛<br/> | ||
| + | 33. به کارگیری کامپیوتر در طراحی سیستم روشنایی؛<br/> | ||
| + | 34. شناسایی اصول طراحی سیستم روشنایی؛<br/> | ||
| + | 35. طراحی سیستم روشنایی؛<br/> | ||
| + | 36. شناسایی اصول اجرای یک پروژة عملی؛<br/> | ||
| + | 37. اجرای یک پروژة عملی؛<br/> | ||
| + | 38. آشنایی با علایم اختصاری و نقشه ساختمان (سایت پلان)؛<br/> | ||
| + | 39. آشنایی با علایم اختصاری الکتریکی ساختمان؛<br/> | ||
| + | 40. آشنایی با نقشة مدارهای الکتریکی ساختمان؛<br/> | ||
| + | 41. آشنایی با دامنه کاربرد، هدف و تعاریف مقررات ملی برق ساختمان؛<br/> | ||
| + | 42. آشنایی با حفاظت افراد و امکان و ایجاد اصول ایمنی؛<br/> | ||
| + | 43. آشنایی با برآورد درخواست نیروی برق (دیماند)؛<br/> | ||
| + | 44. آشنایی با نقطة شروع تأسیسات الکتریکی؛<br/> | ||
| + | 45. آشنایی با تابلوهای توزیع و تقسیم و وسایل و تجهیزات حفاظت و کنترل؛<br/> | ||
| + | 46. آشنایی با مقررات کابلکشی و سیمکشی؛<br/> | ||
| + | 47. آشنایی با مقررات تجهیزات سیمکشی؛<br/> | ||
| + | 48. آشنایی با مقررات تأسیسات جریان ضعیف؛<br/> | ||
| + | 49. آشنایی با سیستمهای عادی و مخصوص؛<br/> | ||
| + | 50. آشنایی با سیستمهای نیرو از دیدگاه ایمنی؛<br/> | ||
| + | 51. شناسایی اصول بررسی مقررات ملی برق ساختمان؛<br/> | ||
| + | 52. بررسی مقررات ملی برق ساختمان (یک پروژه)؛<br/> | ||
| + | 53. توانایی طراحی سیستم روشنایی اماکن؛<br/> | ||
| + | 54. آشنایی با جریان نوری و روابط آن؛<br/> | ||
| + | 55. آشنایی با جداول جریان نوری منابع؛<br/> | ||
| + | 56. آشنایی با شدت روشنایی؛<br/> | ||
| + | 57. آشنایی با جداول شدت روشنایی اماکن؛<br/> | ||
| + | 58. آشنایی با اصول محاسبات روشنایی اماکن؛<br/> | ||
| + | 59. آشنایی با جداول شدت روشنایی معابر.<br/> | ||
| + | === نحوة ورود به شغل برقکاری === | ||
| + | علاقمندان به شغل برقکاری میتوانند این کار را به صورت کاملاً تجربی نزد یک استاد ماهر برقکار یاد بگیرید؛ ولی برای آموزش حرفهای در این شغل میتوان پس از گذراندن سال اول دبیرستان وارد شاخة کار و دانش (رشتههای برق صنعتی، برق ساختمان، تعمیر ماشین آلات الکتریکی و تابلوسازی برق صنعتی) یا فنی و حرفهای (رشتههای الکترونیک یا برق و الکتروتکنیک) شوند. افراد علاقمند میتوانند تا مقطع کاردانی یا کارشناسی به طور ناپیوسته در دانشگاهها ادامه تحصیل دهند.<br/> | ||
| + | مهارت و دانش مورد نیاز:<br/> | ||
| + | علاوه بر یادگیری رشتههای علمی و فنی فوق گاه مهارتهای ویژهای هم برای برقکاران مورد نیاز است:<br/> | ||
| + | 1. مهارتهای عملی خوب؛<br/> | ||
| + | 2. توانایی کار مطابق با نقشههای فنی، طرحهای ساختمانی و نمودارهای سیمکشی؛<br/> | ||
| + | 3. توانایی کار با دقت و تمرکز زیاد و به صورت سازمان یافته و ایمن؛<br/> | ||
| + | 4. توان انجام کار در ارتفاع، فضاهای محدود و شرایط آب و هوایی مختلف؛<br/> | ||
| + | 5. مهارتهای ارتباطی مناسب؛<br/> | ||
| + | 6. توانایی کار تیمی، به خصوص در پروژههای بزرگ؛<br/> | ||
| + | 7. آگاهی از اصول و دستور العملهای ایمنی در کار؛<br/> | ||
| + | 8. توان بدنی مناسب.<br/> | ||
| + | === خدمات و انتظارات === | ||
| + | === انتظار مردم از برق کاران === | ||
| + | 1. در مسائلی که پیش میآید؛ از انتخاب جنس، پرداخت قیمت، تحویل جنس و احتمالاً معیوب بودن و پس دادن جنس و... بهترین برخورد را با یکدیگر داشته باشند و نمونة یک مسلمان با خُلق نیکو باشند؛ زیرا ما در جامعهای مسلمان زندگی میکنیم، پس هر کدام از افراد نسبت به یکدیگر انتظاراتی دارند.<br/> | ||
| + | 2. برقکار در انجام کارش دقت لازم را به کار ببندد و کار را تمیز و کامل انجام دهد؛<br/> | ||
| + | 3. انجام عملیات برقکاری طبق نظام مهندسی باشد تا در مراحل بعد مشکلی ایجاد نشود؛<br/> | ||
| + | 4. برقکاران بدون علم و آگاهی و تجربة لازم در این کار وارد نشوند و برای انجام کار خودسرانه عمل نکنند.<br/> | ||
| + | 5. پروژة برقکاری منزل یا هر مکان دیگر را به موقع تحویل دهند؛<br/> | ||
| + | 6. در تحصیل و فراگیری تجربیات دیگر کشورها سعی و تلاش کنند تا بتوانند در سطح بین الملل و جهانی نیز از پیشرفت چشمگیری در زمینة برق و برقکاری برخوردار باشند، خصوصاً کشورهای مستعد سرمایهگذاری و دارای نقص در نیروی انسانی مجرب و متخصص مانند عراق، افغانستان، و کشورهای عربی حاشیة خلیج فارس. <br/> | ||
| + | === انتظارات صنف الکتریسیته از مردم === | ||
| + | حقوقی که بر عهدة انسانها میباشد، هر دو طرف را شامل میشود؛ یعنی همان طور که ما از اشخاص یا اصناف و گروهها انتظاراتی داریم، آنها نیز از ما انتظاراتی دارند و باید در حد امکان آنها را برآورده سازیم. صنف محترم برقکاران و فروشندگان لوازم الکتریکی نیز از این دایره بیرون نیستند. به چند نمونه از انتظاراتی که این صنف از جامعه دارند، اشاره میکنیم:<br/> | ||
| + | 1. برقکاران و فروشندگان لوازم الکتریکی را با تأخیر در پرداخت و تعویض مکرر لوازم مورد اذیت و آزار قرار ندهند و دستمزد و حقوق مالی آنان را به طور کامل پرداخت کنند و با آنان با خُلق نیکو برخورد کنند؛ <br/> | ||
| + | 2. همکاری نظام مهندسی و وزارت کار با این صنف برای پیشرفت صنف برقکاران و انجام سریعتر عملیات برقکاری برای افراد جامعه بیش از پیش باشد؛<br/> | ||
| + | 3. دولت با برنامهریزی دقیق و تشکیلاتی، موجبات حمایت و بیمه شدن افراد این صنف را فراهم کند؛<br/> | ||
| + | 4. حادثه دیدگان از این صنف را مورد مراقبت ویژه قرار دهند و بتوانند با کمک به آنها تا حدودی از بار مشکلاتشان را کم کنند؛<br/> | ||
| + | 5. در هر پروژهای سعی کنند از متخصصان برق در داخل کشور استفاده کنند و از استخدام متخصصان کشورهای خارجی پرهیز نمایند؛<br/> | ||
| + | 6. خانوادة این صنف نیز از مزایایی که بقیه ارگانها و ادارات برخوردار هستند، بهرهمند کنند.<br/> | ||
| + | |||
| + | == منابع == | ||
| + | === کتب === | ||
| + | 1. قرآن کریم.<br/> | ||
| + | 2. مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، انتشارات اسلامیه، تهران، 1364ش<br/> | ||
| + | 3. ری شهری، محمد، میزان الحکمه، ترجمه: شیخی، حمیدرضا، انتشارات دارالحدیث، قم، چاپ دوم، 1377ش.<br/> | ||
| + | 4. احسان بخش گیلانی، صادق، آثار الصادقین، دارالعلم، قم، 1366ش.<br/> | ||
| + | 5. حرّ عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، احیاء التراث العربی، بیروت، 1370.<br/> | ||
| + | 6. مجلسی، محمدباقر، حلیة المتقین، انتشارات جاویدان، تهران، بیتا.<br/> | ||
| + | 7. فراهانی فرد، سعید، نگاهی به فقر و فقرزدایی از دیدگاه اسلام، کانون اندیشه جوان، بیجا، چاپ اول، بهار 1378ش.<br/> | ||
| + | 8. قمی، شیخ عباس، سفینة البحار، دار الاسوة و للطباعة و النشر، تهران، 1373ش.<br/> | ||
| + | 9. قاسمی، محمدعلی، گشایش روزی، انتشارات نورالزهراءI، کوثر، قم، چاپ اول، 1388ش.<br/> | ||
| + | 10 تشکر، احمد، رزق حلال، انتشارات صالحان، قم، چاپ اول، 1387ش.<br/> | ||
| + | 11 آمدی، عبدالواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم، ترجمه: هاشم رسولی محلاتی، دارالکتاب الاسلامی، قم، 1381ش.<br/> | ||
| + | 12 کلینی، محمد بن یعقوب بن اسحاق، اصول کافی، ترجمه: مصطفوی، سید جواد، دفتر نشر فرهنگ اهلبیت(علیهم السلام) بی تا بی جا.<br/> | ||
| + | 13 قطب الدین راوندى، سعید بن هبة الله، الدعوات، سلوة الحزین، قم، اول، 1407ق.<br/> | ||
| + | 14 طبرسى، حسن بن فضل، مکارم الأخلاق، قم، چهارم، 1412ق/ 1370ش.<br/> | ||
| + | 15 نجفی، محمد حسن، جواهر الکلام، بیروت، دار احیاء التراث، ۱۳۶۲.<br/> | ||
| + | 16 نراقی، احمد، عوائد الایام، قم، مکتبه بصیرتی، ۱۳۶۶.<br/> | ||
| + | 17 ابن ادریس حلّی، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، محقق و مصحح: موسوی، حسن بن احمد، ابن مسیح، ابو الحسن، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، 1410ق.<br/> | ||
| + | 18 امام خمینی، استفتائات، دفتر انتشارات اسلامی، قم، پنجم، 1422 ه ق.<br/> | ||
| + | 19 خمینى، سید روح اللّه موسوى - مترجم: اسلامى، على، تحریر الوسیلة - ترجمه، 4 جلد، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم - ایران، 21، 1425 ه ق<br/> | ||
| + | 20 پاینده ابوالقاسم، نهج الفصاحه، انتشارات جاوید، چاپ دوم 1362.<br/> | ||
| + | 21 شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، محقق و مصحح: غفاری، علی اکبر، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ دوم، 1413ق.<br/> | ||
| + | 22 شیخ صدوق، محمد بن علی، الخصال، تصحیح علی اکبر غفاری، جامعه مدرسین، 1403 ق.جامع الاخبار (شعیری)،<br/> | ||
| + | 23 متقی ، علی بن حسام الدین، کنز العمال. <br/> | ||
| + | 24 شیخ عباس قمی، سفینه البحار، انتشارات اسوه.<br/> | ||
| + | 25 ابن حنیفه النعمان، دعائم الاسلام، قاهره، نشر دارالمعارف، 1389 هـ.ق، ج 2، ص 15.<br/> | ||
| + | 26 محدث نورى، مستدرک الوسائل، مدرسه آل البیت لاحیاء التراث، 1408 هـ.ق.<br/> | ||
| + | 27 امام خمینی، توضیح المسائل (محشی مراجع)، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ هشتم، 1424ق.<br/> | ||
| + | 28 خراسانى، حسین وحید، توضیح المسائل (وحید)، در یک جلد، مدرسه امام باقر علیه السلام، قم - ایران، نهم، 1428 ه ق<br/> | ||
| + | 29 توضیح المسائل آیت الله سیستانی.<br/> | ||
| + | === منابع اینترنتی === | ||
| + | 1. ویکی پدیا، کازمزدی: www.fa.wikipedia.org/wiki/.<br/> | ||
| + | 2. سایت خراسان نیوز: www.khorasannews.ir/serch.php.<br/> | ||
| + | 3. سایت آراز آذربایجان، بخش اجتماعی؛ www.araznews.ir/.<br/> | ||
| + | 4. ویکی پدیا، برقکار: www.fa.wikipedia.org/wiki/.<br/> | ||
| + | 5. سایت رشد، برقکار ساختمان: www.roshd.ir/.<br/> | ||
| + | 6. ویکی پدیا، برقکار: www.fa.wikipedia.org/wiki/.<br/> | ||
| + | 7. سایت پاسخ گویی به سؤالات دینی: www.pasokhgoo.ir/.<br/> | ||
| + | 8. جامعه خبری تحلیلی الف، بخش فرهنگ و هنر: www.alef.ir/.<br/> | ||
| + | 9. سایت زلال احکام: www.ahkam.tv3.ir.<br/> | ||
| + | 10. سایت تبیان، بخش حقوق: www.tebyan.net/.<br/> | ||
| + | 11. ویکی پدیا، ضمانت نامه: www.fa.wikipedia.org/wiki/.<br/> | ||
| + | 12. ویکی پدیا، ایمنی: www.fa.wikipedia.org/wiki/.<br/> | ||
| + | 13. پورتال انهار: www.portal.anhar.ir/node/4138.<br/> | ||
| + | 14. سایت مرجع ما: www.marjaema.com/.<br/> | ||
| + | 15. سایت فرای تبلیغات و اپلیکیشن: www.weblog98.com.<br/> | ||
| + | 16. سایت ویکی پدیا، موزه ملی صنعت برق ایران.<br/> | ||
| + | 17. سایت اسلام کیوست: www.islamquest.net/fa/.<br/> | ||
| + | 18. سایت حفظ و نشر آثار آیت الله خامنهای. www.farsi.khamenei.ir.<br/> | ||
| + | 19. سایت خبر گزاری صومعه سرا، www.scna.ir.<br/> | ||
| + | 20. سایت قوانین، www.ghavanin.ir.<br/> | ||
[[رده:مجموعه فقه و زندگی]] | [[رده:مجموعه فقه و زندگی]] | ||
نسخهٔ ۸ خرداد ۱۳۹۵، ساعت ۱۱:۱۴
 | |
| نویسنده | الیاس صالحی |
|---|---|
| زبان | فارسی |
| ناشر | نشر معروف |
| محل انتشارات | قم |
| قطع | جیبی |
| شابک | ۹۷۸-۶۰۰-۶۶۱۲-۳۵-۵ |
| دانلود | |
محتویات
- ۱ مقدمه
- ۲ بخش اول:سخنی در باب کار و رزق حلال
- ۳ بخش دوم: تولید و فروش لوازم الکتریکی
- ۳.۱ تولید
- ۳.۲ بایستههای فروش
- ۳.۳ شرایط خریدار و فروشنده
- ۳.۴ خرید و فروش انشعاب برق
- ۳.۵ قرارداد خرید و فروش
- ۳.۶ نقد و نسیه
- ۳.۷ معاملۀ پیش فروش (سلف) و شرایط آن
- ۳.۸ اکراه بر خرید و فروش
- ۳.۹ قیمت اجناس تورمی
- ۳.۱۰ معامله با پول حرام
- ۳.۱۱ گرانفروشی و بی انصافی
- ۳.۱۲ حکم و آثار گرانفروشی
- ۳.۱۳ کم فروشی
- ۳.۱۴ کمفروشی وکمکاری در صنف الکتریکی
- ۳.۱۵ معاملة لوازم الکتریکی سرقتی
- ۳.۱۶ خرید و فروش کالای قسطی
- ۳.۱۷ کالاهای خارجی
- ۳.۱۸ فرق بین جزییفروشی و عمدهفروشی
- ۳.۱۹ احکام فروشندگان لوازم الکتریکی
- ۳.۲۰ فروش جنس نامرغوب یا دست دوم به جای جنس نو
- ۳.۲۱ کمکاری؛ بزرگترین عامل بدبختی
- ۳.۲۲ به کارگیری کارگر
- ۳.۲۳ حقوق کارگر از دیدگاه اسلام
- ۳.۲۴ قوانین مربوط به کارگر
- ۳.۲۵ وظایف فروشندة لوازم الکتریکی
- ۳.۲۶ بایستههای فروش لوازم الکتریکی
- ۳.۲۷ اصول ایمنی مغازه
- ۳.۲۸ نظافت شخصی
- ۳.۲۹ نظافت محیط کار
- ۳.۳۰ گارانتی یا ضمانت نامه
- ۳.۳۱ انواع گارانتی
- ۳.۳۲ واردات و صادرات اجناس الکتریکی
- ۳.۳۳ توصیه برای برکت کار
- ۳.۳۴ قاچاق کالای الکتریکی
- ۳.۳۵ فروش اجناس قاچاق
- ۳.۳۶ تولید و توزیع کالاهای الکتریکی زیانبخش
- ۴ بخش سوم: آداب و احکام برقکاران
- ۴.۱ معرفی برقکار
- ۴.۲ شرایط ارتقای شغل
- ۴.۳ شرایط کاری
- ۴.۴ ایمنی در برقکاران
- ۴.۵ ایمنی شغل برقکاری
- ۴.۶ راهکار مقابله با برق گرفتگی
- ۴.۷ عوارض ناشی از برق گرفتگی
- ۴.۸ وظایف برقکاران
- ۴.۹ لزوم عقد قرارداد
- ۴.۱۰ نبایدهای برقکار
- ۴.۱۱ انحصاری کردن کار
- ۴.۱۲ نصب غیر قانونی انشعاب برق و دستکاری کنتور برق
- ۴.۱۳ نصب ماهواره
- ۴.۱۴ نصب شنود و دوربینهای مخفی
- ۴.۱۵ استفاده از لوازم الکتریکی و برقکاری برای کارهای حرام
- ۴.۱۶ اسراف در مصرف برق
- ۴.۱۷ راهکارهای عملی صرفهجویی
- ۴.۱۸ برقکاری برای کارهای نیک
- ۴.۱۹ انواع رشتههای برقکاری
- ۴.۲۰ نحوة ورود به شغل برقکاری
- ۴.۲۱ خدمات و انتظارات
- ۴.۲۲ انتظار مردم از برق کاران
- ۴.۲۳ انتظارات صنف الکتریسیته از مردم
- ۵ منابع
مقدمه
یکی از مهمترین حوادث قرن اخیر پیدایش صنعت برق و صنایع مربوط به آن است که چون زلزلهای عظیم کلیه صنایع و وسائل را به خود مشغول کرده، از هوا فضا گرفته تا اقیانوسها و اعماق زمین، و تکنولوژی آن در ریزترین اشیاء مانند نانوت و جراحیهای حساس و عمیق و سرنوشت ساز و صنایع پیشرفته نظامی و ترابری و ... امروزه هر کجای از کره زمین اثر این صنعت را مشاهده میکنیم، بوسیله این انرژی کارهای دشوار بسیار آسان شده و بشر با مهار و استفاده از این نیرو به پیشرفتها و اکتشافات جدیدی دست پیدا کرده است و با سرعت برق آسایی در جهت کشف لایههای پنهان خلقت در حرکت است.
در اهمیت و ارزش این نیرو همین بس که وقتی سالروز اختراع برق یا لامپ میرسد در کشور آمریکا بمدت 5 دقیقه برق قطع میشود و برای قطع برق در همین زمان کوتاه پلیس و سیستمهای امنیتی آمریکا چندین ماه برنامه ریزی میکنند تا امنیت کشور حفظ شود و در برنامههای کشور خللی ایجاد نشود.
امروزه روشنایی و چراغ، از ملزومات مهم زندگی بشر شده است، به نحوی که امروزه زندگی بدون آن، بسیار مشکل است، و با وجود اختراع همین نیروی الکتریسیته و لوازم روشنایی است که هر کاری را که در روز انجامش ممکن است، میتوان در شب نیز انجام داد.
از ویژگیهای انرژی برق نسبت به سایر وسایل آتشافزا و نور دهنده این است که نیروی الکتریسیته نسبت به سایر انرژیها تمیزتر بوده و کنترل و توزیع آن آسان است و محاسبة هزینة مصرفش از سایر حاملهای انرژی راحتتر است و تجدیدپذیر و زود بازده میباشد.
برق و صنایع آن دارای شاخههای مختلفی است که هر کدام به تنهایی دارای مباحث زیادی است، یکی از آن شاخهها برق ساختمانی و لوازم الکتریکی مربوط به آن است که ارتباط مستقیم با مردم دارد و صنف مربوط به آن صنف برقکاران و لوازم الکتریکی میباشد. در این نوشتار مسائل مربوط به انرژی برق و الکتریسیته، شیوة استفادة صحیح از این انرژی بسیار ارزشمند و احکام شرعی تولیدکنندگان، توزیع کنندگان، مصرف کنندگان و متخصصان برق را در فصلهای جداگانهای به تفصیل بیان کنیم.
بخش اول:سخنی در باب کار و رزق حلال
ارزش کار در اسلام
در دین اسلام و سخنان پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) برای کار ارزش بسیاری بیان شده و به مردم تلاشگر و زحمت کش عنایت ویژهای شده است.
در روایتی پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) میفرماید:
روز قیامت سایه عرش الهی بر سر آن مردی قرار میگیرد که برای تأمین مخارج زندگی خود و خانواده اش از خانه خارج شود و با تکیه بر عنایت و فضل الهی در زمین به جست وجوی کار بپردازد و تلاش کند. [۱]
انسان همواره باید در اندیشه کار و تلاش باشد تا افزون بر تأمین نیازمندیهایش، دیگران را نیز از دست رنج خود بهره مند سازد.
بر اساس گفته رسول گرامی اسلام، کسی که از حاصل تلاش و دسترنج خود مخارج زندگی و خانواده اش را تأمین کند، با پیامبران الهی محشور خواهد شد. شاید شگفت آور باشد که این همه پاداش را خداوند بزرگ برای ارزش کار و کارگری در نظر گرفته باشد. ازاین رو، درباره این پاداش فراوان باید بیندیشیم تا به نکتههای ارزشمند دیگری پی ببریم.
پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) میفرماید: هرکس از همت و دسترنج خویش، مخارج زندگی را تأمین کند، روز قیامت در صف پیامبران قرار میگیرد و از عنایاتی که شامل پیامبران میشود، بهره مند میگردد. [۲]
آن حضرت با آن مقام و مرتبه عالی، در نهایت فروتنی دست کارگر را میبوسید و فرهنگ قدردانی از کارگران و زحمت کشان را به همگان میآموخت. انس بن مالک نقل میکند:
پس از آنکه رسول گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله) از جنگ تبوک بازگشت، سعد انصاری به استقبال آن حضرت شتافت و با رسول خدا(صلی الله علیه و آله) دست داد. پیامبر به او فرمود: «چه آسیبی به دستت رسیده است که چنین زبر و خشن شده است؟ سعد گفت: یا رسول اللّه، با طناب و بیل کار میکنم و برای گذران زندگی خود و خانوادهام درآمدی به دست میآورم. به همین جهت، دستم خشن و زبر شده است. آن گاه پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) دست سعد را بوسید و فرمود: «این دستی است که آتش دوزخ با آن تماس نمییابد. [۳]
از طرف دیگر، از آیات و روایات استفاده میشود که اگر کسی برای به دست آوردن روزی حلال، در راه مشروع قدم گذارد و تلاش و کوشش کند، قطعاً خداوند سبحان از این راه احتیاجات او را تأمین خواهد کرد.
خداوند متعال در قرآن میفرمایند: «اللهُ یَبسُطُ الرِّزقَ لِمَن یَشَاءُ وَ یَقدِرُ» [۴]؛ «خداوند روزی را برای هر کس که بخواهد، وسیع و برای هر کس که بخواهد، تنگ (محدود) قرار میدهد.»
بعضی از افراد از آیة فوق برداشت نادرستی کرده و پنداشتهاند، انسان باید دست از فعالیت، کار و تلاش بردارد و در گوشهای بنشیند تا خدا روزی مقدّرش را برایش بفرستد، در حالی که ارادة خداوند در زمینة وسعت و تنگی روزی، مشروط به شرایطی است که بر زندگی انسانها حکم فرماست. تلاش، کوشش، اخلاق، فداکاری و به عکس، سستی، تنبلی، بخل و آلودگی نیت، در تعیین رزق انسان نقش تعیین کنندهای دارند. به همین دلیل قرآن مجید عاقبت انسان را در گرو سعی و تلاش میداند و میفرماید: «وَ اِن لَیسَ لِلإِنسَانَ الاّ مَا سَعَی» [۵]؛ «همانا برای انسان چیزی نیست مگر در آنچه که با سعی و تلاش به دست میآورد.»
در روایات نیز به مسئلة تلاش و کوشش توأم با تقوا برای کسب روزی حلال اهمیت فراوانی داده شده است، از جمله امام صادق(علیه السلام) میفرماید: «لا تکسلوا فی طلب معایشکم فان آبائنا کانوا یرکضون فیها و یطلبون؛ [۶] در تحصیل روزی تنبلی نکنید؛ زیرا پدران ما در این راه میدویدند و آن را طلب میکردند.» امام موسی بن جعفر(علیه السلام) میفرماید: «انّ الله لیبغض العبد الفارغ؛ [۷] خداوند انسان بیکار را دشمن میدارد.»
کسب روزی حلال در قرآن
با نگاهی به آیات قرآن درمییابیم خداوند هرگز ما را به چشمپوشی از مواهب الهی دعوت نکرده است و فقر را ارزش و نعمت به حساب نیاورده و همیشه انسانها را به تلاش و کوشش برای کسب روزی حلال دعوت کرده است تا از این طریق زندگی فردی و اجتماعی درستی پیدا کنند، از جمله میفرماید: «یا أَیُّهَا النَّاسُ کُلُوا مِمَّا فِی الْأَرْضِ حَلالاً طَیِّباً» [۸]؛ «ای مردم! از آنچه در زمین است، حلال و پاکیزه بخورید.» و در آیة دیگری میفرماید: «کُلُوا مِنْ طَیِّباتِ ما رَزَقْناکُم» [۹]؛ «از نعمتهای پاکیزهای که به شما روزی دادهایم، بخورید.»
از آیات ذکر شده معلوم میشود، خداوند تنها روزی حلال و پاکیزه را برای امرار معاش انسانها مجاز شمرده است، نه روزی حرام و ناپاک را.
روزی حلال در روایات
همواره پیشوایان معصوم(علیهم السلام) با گفتار و عمل، پیروان خود را به تلاش برای به دست آوردن روزی حلال تشویق کرده و حلال بودن روزی را ویژگی لازم و دایمی کسبها و درآمدها دانستهاند. در روایات بسیاری از معصومین(علیهم السلام)، به ویژه از پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) آمده است: «کسب روزی حلال بر هر مسلمانی واجب است.» [۱۰] همچنین فرموند: «عبادت ده جزء است که نُه جزء آن در کار و تلاش برای به دست آوردن روزی حلال است.» [۱۱]
در روایت دیگری نیز حضرت میفرمایند: «هر کسی به هنگام شب بر اثر جستجوی حلال، خسته به خواب رود، آمرزیده خفته است.» [۱۲] امام صادق(علیه السلام) در روایت دیگری انسانها را به جستجوی روزی حلال امر میفرمایند و آن را کمک و پشتیبان دین معرفی میکنند. [۱۳]
شرایط کسب حلال
بدیهی است خدای متعال که ما را به کسب حلال و پاکیزه امر فرموده، باید راه و رسم و یا حدود و ثغور آن را نیز برای ما معرفی کرده باشد و چون یکی از لازمههای جامعة بشری، زندگی اجتماعی و دسته جمعی است، انسانها برای بقا و استمرار زندگی خود، نیازمند مجموعهای از امکانات و شرایط میباشند که برای فراهم کردن آن ناچار باید در تعامل و ارتباط فکری و معنوی با یکدیگر قرار گیرند تا بتوانند احتیاجات روزمرة خود را تأمین کنند.
با توجه به تأکیدات فراوانی که در طلب روزی حلال آمده، درمییابیم تأمین نیازهای انسانی باید از راه حلال و پاکیزه انجام گیرد، وگرنه به هدفی که خدای متعال از خلقت بشر میخواهد، دست پیدا نخواهیم کرد. کسب حلال و پاکیزه، شرایط و لازمههایی دارد که از جملة آنها میتوان به امور زیر اشاره کرد:
1. شناخت دین: امام صادق(علیه السلام) در بیان لزوم شناخت راهکار مناسب برای کسب روزی حلال می-فرمایند: «کسی که میخواهد تجارت کند، باید شناختی در دینش داشته باشد تا حلال را از حرام باز شناسد و کسی که شناخت دینی ندارد و به احکام تجارت آشنا نیست؛ ولی به کار تجارت میپردازد، خود را در شبهات افکنده است.» [۱۴]
2. شناخت مسائل خرید و فروش: علاوه بر روایات وارده، عقل حکم میکند که ندانستن احکام مربوط به تجارت، موجب واقع شدن در حرام (خواسته یا ناخواسته) میشود. امام علی(علیه السلام) میفرمایند: «هر که بدون فقه تجارت کند، در ربا فرو میرود.» [۱۵]
ائمة معصومین(علیهم السلام) راهکار مناسب برای کسب روزی حلال را، ابتدا شناخت دین و دستورات دینی معرفی مینمایند و سپس آشنا شدن با مسائل خرید و فروش (تجارت) را لازم میدانند و به صراحت اعلام می-کنند، شخصی که به این احکام عمل نکند، خود را در شبهات و حرام گرفتار خواهد کرد.
آثار روزی حلال در زندگی انسان
شاید این سؤال در ذهن برخی افراد ایجاد شود که: مگر روزی حلال و حرام چه فرقی میکنند؟ یا به عبارت دیگر: مگر اثرات روزی حلال و حرام چیست که این همه به کسب حلال سفارش میشود؟ برای پاسخ به این سؤال لازم است اثرات روزی حلال و حرام را در زندگی فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار دهیم:
الف) زندگی فردی
رزق و روزی، یکی از مهمترین مسائلی است که در زندگی فردی و اجتماعی بشر مطرح میشود؛ زیرا انسان از ابتدا با آن خلق شده، رشد میکند و تا آخر عمر نیز با آن سر و کار دارد. ازاینرو، در متون دینی و روایی ما آثار و فواید مهم و متعددی را ذکر کردهاند که در اینجا به برخی از آنها اشاره میکنیم:
1. آمرزش گناهان: خدای متعال همواره با اسباب و بهانههای مختلفی گناهان انسانها را میبخشد، از جمله: توبه، شفاعت، عبادت و... یکی از اسباب آمرزش گناهان، کسب روزی حلال است، چنانچه پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) میفرمایند: «هر که روزی حلال بخورد، فرشتهای به فرمان خدا بر سر وی بایستد و برایش آمرزش خواهی کند، تا از خوردن فارغ آید.» [۱۶]
2. استجابت دعا: پذیرفته شدن دعا دارای شرایط و مقدمات بسیاری است، یکی از آنها خواندن خدا با «پاک کردن روزی از هرگونه شبهه و حرام» است؛ چراکه با پاک و حلال بودن مال، دعای آدمی به مرحلة استجابت میرسد.
در حدیثی از حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) آمده است: «هر کس بخواهد دعایش مستجاب شود، باید کسب خود را حلال کند و حق مردم را بپردازد، همانا دعاى هیچ بندهاى که مال حرام در شکمش و یا حق کسى بر گردنش باشد، به درگاه خدا بالا نمىرود.» [۱۷]
3. گرامی و محبوب شدن نزد خدا: در آیات و روایات بسیاری اشاره شده است، بندگان خدا با شرایط زیادی نزد خداوند محبوب و گرامی میشوند. یکی از این راهها، طلب روزی حلال است؛ حال چه بنده به این روزی دست پیدا کند و چه با وجود تلاشهای بسیار، دست پیدا نکند، در هر دو صورت نزد خداوند محبوب و گرامی خواهد بود.
در روایتی امام صادق(علیه السلام) فرمودند: «بنده خدا، آن زمان نزد خدا گرامیتر است که درصدد کسب روزی حلال برآید؛ گرچه نتواند به آن دست یابد.» [۱۸]
4. نورانیت دل و جان: یکی از ثمرات روزی حلال (علاوه بر قبولی اعمال صالح انسان در درگاه خداوند) این است که سبب روشنایی و نورانیت دل و جان آدمی میشود؛ زیرا فردی که خود را موظف به کسب روزی حلال میداند و آن را یکی از واجبات خود میشمارد و در راه به دست آوردن آن تلاش و کوشش فراوان میکند، میداند که این سعی و تلاش موجب رضایت پروردگارش میشود و اوست که دلها را روشنی و نورانیت میبخشد، پس چه به آن روزی دست پیدا کند و چه آن را نیابد، خدای خویش را از خود راضی کرده است.
علاوه بر آن، در اعمال دیگر خود نیز با وسواس بیشتری در پی کسب رضایت پروردگار خویش خواهد بود. ازاینرو، هم اعمال او مورد قبول درگاه خداوند قرار میگیرد و هم به سبب تلاش برای کسب روزی حلال، خداوند دل و جانش را روشنایی میبخشد. پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) میفرماید: «هر کس چهل شبانه روز از روزی حلال بخورد، خداوند دلش را روشن و نورانی میفرماید.» [۱۹]
5. باز شدن درهای بهشت: یکی دیگر از آثار فردی روزی حلال، باز شدن درهای بهشت است. در روایتی حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) میفرمایند: «هر کس از دسترنج حلال خود بخورد، درهای بهشت به رویش گشوده شود و از هر دری که خواهد، وارد بهشت شود.» [۲۰] البته برای کسب روزی حلال آثار دیگری نیز میتوان نام برد، مانند: برکت مال، رقت قلب، تربیت فرزندان صالح و... که به جهت جلوگیری از طولانی شدن کلام از ذکر بقیة آثار خودداری میکنیم.
ب) زندگی اجتماعی
اگر افراد جامعه به دنبال کسب حلال باشند و از ریا، دروغ، حیله و دلالیهای نامشروع و ... دور میکنند، زندگی آنان با آرامش بهتر و شادابی بیشتری همراه خواهد بود و گلستانی میشود که نفع و اثر آن به تمام افراد جامعه میرسد. زندگی شرافتمندانه هر شخص، شغل آبرومندی را برای خود انتخاب کند و از طریق سعی و کوشش در کسب روزی حلال، معاش خود و خانوادهاش را فراهم میآورد؛ بیکاری، علاوه بر تلف کردن عمر با ارزش، باعث میشود خود و خانوادهاش سربار و نانخور دیگران شوند و چنین کسی از رحمت خدا به دور است. در حدیثی پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) میفرمایند: «هر که از زور بازوی خود نان بخورد، خداوند به رحمت در او نظر نموده، و هرگز عذابش نفرماید.» [۲۱]
یکی دیگر از راههای حلال کردن مال، پرداختن زکات، خمس و سایر حقوق مالی است که خداوند بر عهده عموم افراد جامعه قرار داده است؛ زیرا حکمت پرداخت آنها این است که موجب ریشه کن شدن فقر شده، و افراد تهدیست نیز از مال حلال بهره میبرند. [۲۲]
شرایط کسب حلال
در احادیث بسیاری از کسب حلال سخن به میان آمده است، اما زمانی میتوانیم بگوییم کسبی حلال است که دارای چنین شرایطی میباشد:
1. خود کسب منع شرعی و قانونی نداشته باشد؛
2. تمام مقرّرات و قوانینی که مربوط به آن کسب است، از طرف فرد مراعات شود؛
3. اگر آن کسب به صورت قراردادی است و حقوق و مزایا در مقابل مدت زمانی که شخص کاری را انجام می-دهد، پرداخت میشود، پس باید در آن کم کاری نشود، (به طور مطلوب انجام شود).
اگر این موارد مورد توجه تمام افراد و اصناف جامعه که صنف برقکار یکی از آنها است قرار گیرد، هر تولید کننده، فروشنده، برقکار، کارگر، کارفرما و... میتواند افتخار کند که در هر لحظه و دقیقة خدمتش، عبادتی انجام داده و توفیق انجام بهترین عبادات را داشته است، چنانچه در فرمایش گهربار حضرت رسول(صلی الله علیه و آله) آمده است: «افضل الاعمال الکسب الحلال؛ [۲۳] بهترین اعمال، کسب روزی حلال است.»
خدمت به خلق
در اهمیت و ارزش خدمت به خلق، به روایتی از حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) اشاره میشود: از حضرت در مورد محبوبترین خلق نزد خداوند سؤال شد؟ ایشان در جواب فرمودند: «آنکه بیش از همه برای مردم سودمندتر باشد.» [۲۴] پس ارزشمندی هر شخص در هر صنف، به میزان بازدهی، کارایی و نحوة برخورد او با دیگران بستگی دارد و هرچه بر میزان و مقدار فعالیت او افزوده شود و با رفتاری نیکو و اخلاقی پسندیده همراه باشد، بر مقبولیت و محبوبیت آن شخص نزد خداوند افزوده میشود و در یک کلام، آنچه به شخص بها میدهد و او را در دنیا و آخرت سرافراز میسازد، خدمت مستمر و خالصانه به مردم است.
نکتهای که در اینجا باید مورد توجه قرار گیرد این است که نتیجة هر کاری (خوب یا بد، مستقیم یا غیر مستقیم) متوجة خود فرد و دیگر اقشار مختلف جامعه است و در واقع این انسانها هستند که هر یک نسبت به دیگری خدمت و یا خیانت میکنند.
کارکنان صنف لوازم الکتریکی و برقکاران نیز از این زنجیره جدا نیستند و اگر بتوانند به درستی از عهدة مسئولیتهای خود بر آیند و با کمال صداقت و امانت عمل نمایند و پشتکار داشته باشند، قطعاً نتیجة مثبت و مطلوب آن، نصیب همه خواهد شد و به یقین ثمرة شیرین اینگونه خدمات، رضایت خدا و خلق خداست که این خود از بهترین توفیقات و عبادات محسوب میشود.
در این زمینه به حدیثی کوتاه از پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) اشاره میشود که فرموند: «هر مسلمانی که به جماعتی از مسلمین خدمت کند، خدا به شمارة عدد آن جماعت در بهشت به او خدمتگزار خواهد داد.» [۲۵]
عوامل افزایش روزی حلال
برای زیاد شدن روزی در قرآن و روایات علل متعددی مشاهده میکنیم که عمل به آنها موجب افزایش روزی و رشد اخلاق و عواطف مردم در خانواده و جامعه میشود، در اینجا به برخی از آنها اشاره میکنیم:
1. تقوا و پرهیزگاری: خداوند متعال در قرآن میفرماید: «وَ مَنْ یَتَّقِ اللَّهَ یَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً وَ یَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لا یَحْتَسِبُ وَ مَنْ یَتَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللَّهَ بالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِکُلِّ شَیْءٍ قَدْراً» [۲۶]؛ «هر کس تقوا پیشه کند، خدا برای او راه خروج (از تنگنای مادی و معنوی) قرار میدهد و او را از جایی که گمان ندارد، روزی میدهد و هر کس بر خدا توکل کند، خداوند کفایت امرش را میکند.»
2. استغفار: در روایتی از امیرالمؤمنین علی(علیه السلام) نقل شده است: «ألاستِغفارُ یَزیدُ فی الرّزقِ؛ [۲۷] طلب آمرزش از خداوند، روزی را زیاد میکند.» استغفار درهای رحمت الهی را به روی بندگان باز میکند و افزایش روزی - که مقصود از آن روزی حلال است - یکی از این درهای رحمت میباشد.
3. دعا و نیایش: دعا و نیایش به درگاه خداوند نیز از راههای بسیار مهم در جلب و افزایش روزی است. چنانچه امام صادق(علیه السلام) میفرمایند: «به راستی خداوند عزوجل روزی مؤمنان را آن چنان که تصور نمیکنند، به آنها میرساند و این بدان جهت است که بنده چون راه به دست آوردن روزی خویش را نداند بسیار دعا و نیایش کند.» [۲۸]
4. کتمان فقر: یکی از کلیدهای وسعت روزی حلال، پنهان کردن فقر است. پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) میفرمایند: «کسی که گرسنه شود یا احتیاجی داشته باشد؛ ولی آن را از مردم پنهان کند و تنها نزد خداوند بگوید، بر خداوند است که یک سال روزی حلال، روزیاش نماید.» [۲۹]
5. کمک و یاری به مؤمنان: یکی از راههای افزایش روزی، انفاق و صدقه دادن است.
عموم مردم عادت دارند بر حسب اعتقادات مذهبی خود، روزانه یا هفتگی وجهی را به عنوان صدقه بپردازند، خصوصاً اگر با خطری مواجه شده و یا قصد سفری داشته باشند. [۳۰] صدقه علاوه بر اینکه برای آنها نوعی بیمه محسوب میشود، باعث تزکیة نفس، پاکی روح و افزایش روزی آنها نیز میگردد. [۳۱]
بنابر روایات نقل شده از اهل بیت علیهم السلام، سایر عوامل افزایش روزی عبارتند از: تمیز کردن ظروف غذا بلافاصله بعد از صرف غذا، [۳۲] حسن همسایگی و همجواری، [۳۳] ازدواج و دوری از مجرد ماندن، [۳۴] خلال کردن دندانها بعد از غذا، [۳۵] میهمان نوازی، [۳۶] انگشتر عقیق در دست کردن، [۳۷] خوش اخلاقی و مهربانی، خصوصاً با خانواده و.... [۳۸]
عوامل تنگدستی
بعضی از افراد با اینکه درآمد بالایی دارند باز هم محتاج هستند و در مخارج زندگی خود درمیمانند، و چون فقط از جنبه مادی و دنیای به موضوع نگاه میکنند همیشه این سوال برایشان مطرح است که چرا روزیمان کم است، نکتهای که باید مورد توجه قرار گیرد این است که تنگدستی و فقر جدای از اینکه عوامل دنیایی و طبیعی مانند: سستی در تحصیل معاش و به دنبال کسب و کار نرفتن و نداشتن برنامه ریزی دقیق اقتصادی در مخارج زندگی و... دارد، عوامل دیگری نیز دارد که شاید بسیاری از افراد به آنها توجه نکنند از جمله:
1. سبک شمردن نماز: طبق روایتی از رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) که فرمود: «یکی از بیست خصلتی که موجب فقر میشود، سبک شمردن نماز است.» [۳۹] از مصادیق سبک شمردن نماز میتوان به سستی در خواندن نماز اول وقت و بیتوجهی به آن، ترک نماز جماعت، فرار از شرکت در مسجد برای ادای نماز و مانند آن نام برد که تمام این کارها - بنا بر تصریح روایات - باعث فقر میشوند.
2. قطع ارتباط با خویشاوندان نزدیک (قطع رحم): از گناهانی که موجب فقر است، قطع رحم یا همان قطع ارتباط با بستگان نزدیک مانند: پدر، مادر، برادر، خواهر و مانند آن است. امام صادق(علیه السلام) میفرمایند: «صلة رحم انسان را خوش اخلاق، با سخاوت و پاکیزه مىنماید و روزى را زیاد و مرگ را به تأخیر مىاندازد.» [۴۰]؛ یعنی قطع رحم اثری معکوس خواهد داشت.
3. قسم دروغ خوردن: افرادی که زیاد دورغ میگویند و به دروغ گفتن عادت کردهاند، فقیر میشوند همانطور که در روایتی حضرت امیرالمؤمنین علی(علیه السلام) میفرمایند: «عادت به دروغگویی، فقرآور است.» [۴۱]
تاریخچة صنعت برق در ایران
دربارة تاریخچة صنف لوازم الکتریکی و برقکارن در ایران، اطلاعات منظم و مورد اطمینانی در دست نیست؛ ولی میتوان گفت: موضوعات پیرامون برق و الکتریسیته همزمان با ورود انرژی برق به ایران آغاز شده و به تدریج پیشرفت کرده و به شکل امروزی در آمده است. در ذیل تاریخ مختصری از ورود برق و مسائل مربوط به الکتریسیته بیان میشود:
نخستین مولد برق در سال ۱۲۶۴ش/ ۱۳۰۲ق؛ یعنی ۶ سال پس از اینکه «توماس الوا ادیسون» نخستین لامپ را اختراع کرد، برق وارد ایران شد و کاخ گلستان را روشن کرد و دو سال بعد در تکیة دولت مراسم عزاداری و تعزیه گردانی سید الشهدا(علیه السلام) را نیز با نور خود رونق داد. این مولد برق به دستور ناصرالدین شاه قاجار توسط «محمد حسن امین الضرب» به ایران وارد شده بود؛ اما در سال ۱۲۸۴ش نخستین نیروگاه خصوصی برق شهری، توسط مرحوم حاج محمد حسین مهدوی (امین الضرب) به قدرت ۴۰۰ کیلو وات، از نوع بخار پیستونی، در شهر تهران راه اندازی گردید.
او نخستین کسی بود که با دریافت یک امتیازنامة معتبر، اقدام به تأسیس کارخانة برق شهری در ایران کرد. این نیروگاه در ۲۴ ساعت فقط ۶ ساعت برق ۲۲۰ ولت تک فاز، و ۳۸۰ ولت سه فاز متناوب مشترکین آن زمان را تاًمین میکرد. چنانچه از امتیازنامة حاج امین الضرب بر میآید، برپایی کارخانههای برق، آجرسازی و نجاری یکجا به وی واگذار شده بود.
همچنین در حدود سال ۱۳۰۳ش بخشهای خصوصی دیگری از جمله کارخانههای آرد، ریسندگی، نساجی و برخی شهرداریها در شهرهای مختلف ایران نسبت به راه اندازی مولدهای کوچکی از نوع دیزل و توربین بخار برای تأمین بخشی از برق روشنایی مناطق شهری اقدام نمودند.
در سال ۱۳۱۶ش نخستین نیروگاه برق دولتی به قدرت ۶۴۰۰ کیلو وات از نوع بخار، توسط بلدیه(شهرداری) در شمال شرق تهران بیرون دروازه دوشان تپه (میدان شهدا) راهاندازی شد و بعد از مدتی مولدهای دیزلی و نیز توربین بخار به قدرت تولید برق نیروگاه مذکور اضافه گردید.
بعضی از این نیروگاهها تا سال ۱۳۴۷ش جهت تولید و عرضة نیروی برق مورد بهره برداری قرار میگرفتند. با راهاندازی نیروگاههای سد امیرکبیر، آلستوم (نیروگاه طرشت) و فرح آباد (بعثت) تا سال ۱۳۴۸ش و تولید نیروی برق کافی در آن زمان، نیروگاههای برق منصوبه در میدان شهدا خاموش و برای همیشه از مدار خارج گردید. [۴۲]
و امروزه دهها نیروگاه بخاری، گازی، چرخه ترکیبی، دیزلی، برقابی توسط وزارت نیرو و صنایع بزرگ و بخش خصوصی راه اندازی شده که علاوه بر نیازهای کشور، بخشی از نیروی برق کشورهای همسایه را تامین میکند و مجموع واحدهای نیروگاهی به بیش از هزار نیروگاه میرسد. [۴۳]
امیداورایم در آینده احکام فقهی وزارت خانهها از جمله وزارت نیرو فراهم شود و معروف و منکر نهادهای بزرگ زیر مجموعه دولت اسلامی مشخص گردد.
بخش دوم: تولید و فروش لوازم الکتریکی
تولید
پایداری و قوام هر کشوری به صنایع و پیشرف صنایع آن کشور بستگی دارد و هر قدر تولید کشور از لحاظ کمّی و کیفی بالا رود، اعتبار آن کشور در سطح جهانی بالاتر میرود. یکی از تولیدات کشور ما تولید برق و لوازم الکتریکی است. تولید اجناس الکتریکی مرغوب و استاندارد هم میتواند رضایت خریداران را در برداشته باشد و هم به اقتصاد کشور و جامعه کمک کند. برای تولید اجناس مطلوب و داشتن کارخانهای موفق، اموری باید رعایت شود، از جمله:
1. تولید اجناس به صورت استاندارد: هرگز از مواد اولیة غیر استاندارد و تقلبی در تولید استفاده نشود؛
2. تولید اجناس به صورت کامل: ساخت جنس ناقص و معیوب موجب بیاعتمادی خریداران خواهد شد و باعث ضمان و حق الناس نیز میگردد؛
3. دقت در نوع بستهبندی و چینش کالاهای الکتریکی: کالا و جنس الکتریکی نباید معیوب به دست خریدار برسد و همچنین از لحاظ تعداد و کمیّت به اندازهای که روی کارتن یا بستة وسایل الکتریکی نوشته شده، باشد: مثلاً کلاف سیم 90 متری را به اندازة صد متر نفروشد یا در جعبة لامپ، تعدادی را کم نگذارد که این کار علاوه بر از دست دادن اعتماد خریداران، مدیون شدن به آنان را نیز به دنبال خواهد داشت؛
4. پرداخت به موقع حقوق کارگران: تأثیر این نکته در شکل کار و دقت کارگران بر کسی پوشیده نیست؛
5. بیمه کردن کارخانه و اجناس آن: تولیدکنندگان میتوانند کارخانه و اجناس تولید شده را بیمه کنند تا در هنگام بروز مشکل و حادثه بتوانند خسارتهای وارد شده را جبران کنند و از ورشکستگی و ضربه خوردن تولید و سرمایة کشور و افراد جلوگیری نمایند.
نکات دیگری از قبیل رعایت کردن امور ایمنی، بهداشتی، نظم، خوشرفتاری و... نیز اموری است که باید مورد واقع شوند.
بایستههای فروش
احکام خرید و فروش
خرید و فروش، یک مبادلة اقتصادی است، که از قدیم وجود داشته ولی در هر زمان به شکل خاصی صورت می-گرفته؛ زمانی جنس را با جنس مبادله میکردند (معاملة کالا به کالا) و زمانی در عوض جنس، نقره و طلا داده میشد و در زمان حاضر نیز پول جایگزین سکه و نقره شده است و در آینده پولهای الکترونیکی جایگزین پول-های امروزی میشوند و...
جدای از شکل ظاهری معامله، آنچه در خرید و فروش مهم است، انجام معامله بر اساس قانون و مقررات الهی میباشد، تا حق هیچ کدام از طرفین ضایع نشود. دین مبین اسلام در باب معاملات قوانین و دستوراتی وضع کرده است که شامل اموری چون حرام، واجب، مستحب و مکروه است.
در اینجا برای آگاهی فروشندگان وسایل الکتریکی، مسائل و احکام مربوط به خرید و فروش، به طور اجمال بیان میشود و بحث مفصل آن در رسالة مراجع، بخش احکام معاملات ذکر شده است که در صورت نیاز باید به آن مراجعه شود.
1. سزاوار است فروشندة لوازم الکتریکی، احکام خرید و فروش مورد ابتلا را فرا بگیرد، و اگر به واسطة ندانستن این احکام در معرض ارتکاب حرام، یا ترک واجبی قرار گیرد، لازم (واجب) است این احکام را فرا بگیرد. [۴۴]
از حضرت صادق(علیه السلام) روایت شده است: «کسی که میخواهد خرید و فروش کند، باید احکام آن را یاد بگیرد، و اگر پیش از یاد گرفتن احکام آن خرید و فروش کند، به واسطة معاملههای باطل و شبههناک، به هلاکت میافتد.» [۴۵]
2. اگر فروشنده یا خریدار لوازم الکتریکی به خاطر جهل به مسئله، نداند معاملهای که انجام داده، صحیح است یا باطل، نه میتواند در مالی که گرفته است، تصرف نماید و نه در جنسی که تحویل داده؛ بلکه باید مسئله را یاد بگیرد، یا احتیاط کند. هرچند با مصالحه باشد؛ ولی اگر بداند طرف مقابل راضی به تصرّف در آن است، هرچند معامله باطل باشد، تصرّف جایز است. [۴۶]
3. الف. کسی که ثروتی ندارد و مخارجی چون خرج خانواده بر او واجب است، باید کسب و کار حلالی را داشته باشد تا بتواند مخارج واجب خود را بپردازد.
ب. برای کارهای مستحب، مانند وسعت دادن به و دستگیری از فقرا، کسب و کار حلال مستحب است، خرید و فروش لوازم برقی و انجام عملیات برقکاری یکی از موارد کسب و کار حلال و مفید است. [۴۷]
مستحبات خرید و فروش
در مورد هر معاملهای، از جمله خرید و فروش اجناس الکتریکی، چندین عمل مستحب است که میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
1 . براى تقرب به خدا باشد، زیرا کار و کوشش در اسلام از بهترین عبادات است.
2 . داعى و محرّک او در کار رفاه جامعه خصوصاً خانواده خود و فقرا باشد.
3 . به اندازه متعارف سود کند و گرانفروشى نکند.
4 . وقتى به اندازه مخارج روزانهاش منفعت برد، جنس را به همان قیمتى که خریده است بفروشد.
5 . با اخلاق اسلامى و خوشرویى با مشترى برخورد کند و در قیمت جنس سختگیرى نکند.
6 . دیرتر به بازار رود و زودتر به خانه بازگردد و بیش از متعارف، در بازار نماند.
7 . در وقت نماز کسب و کار را تعطیل کند.
8 . در قیمت جنس بین مشتریهاى مسلمان فرق نگذارد، مگر اینکه مشترى اهل صلاح یا اهل علم یا مستضعف و مانند اینها باشد که مراعات آنها افضل است.
9 . چیزى را که مىفروشد زیادتر بدهد و آنچه را که مىخرد کمتر بگیرد.
10 . کسى که با او معامله کرده، اگر پشیمان شود و از او تقاضا کند که معامله را به هم بزند، براى به هم زدن معامله حاضر شود.
11. کالاى خود را مدح و ستایش و کالاى دیگرى را مذمت نکند.
12. از کسى که به وى وعده احسان داده سود نستاند.
13. بیش از حد نیاز، از مسلمانان سود نستاند.
14. عیب کالا را براى مشترى بیان کند.
15. کالا را زینت نکند آنچنانکه موجب به اشتباه افتادن مشترى گردد.
16. آگاهى کامل به احکام شرعى خرید و فروش از راه اجتهاد و یا تقلید لازم است.
17. چانه زدن و سختگیرى براى اجتناب از زیان دیدن، مستحبّ است.
18. در معامله میانه رو باشد؛ یعنی از طرفی حریص نباشد و از طرف دیگر، سهل انگار و بی تفاوت و بی حال هم نباشد؛ به طوری که در تنگنا قرار گیرد. [۴۸]
مکروهات خرید و فروش
بعضی از کارهای مکروه (که بهتر است، فروشنده و خریدار لوازم الکتریکی انجام ندهند) از این قرار است:
1. نفروختن کالا بر اساس قیمت خرید، بدین معنى که بگوید: این کالا را چندین درصد بیشتر از قمیت خرید آن مىفروشم.
2. دخالت کردن در معامله برادر دینی.
3. معامله با کسانى که بسیار در معامله سختگیرند و شدیدا به مادیات اهمیت میدهند.
4. قسم خوردن: موقع فروش کالا به خدا و قرآن قسم نخورد. قسم دروغ حرام است اما قسم راست هم موقع خرید و فروش مکروه است و سفارش شده که از آن پرهیز شود.
5. چانه زدن بعد از قطعی شدن قیمت کالا.
6. تعریف مشتری از کالای خود.
7. بدگویی از کالای فروشنده.
8. اولین فرد وارد بازار شدن و آخرین نفر خارج شدن نیز مکروه است. [۴۹]
معاملات حرام
معاملات حرامی که فروشندة لوازم الکتریکی و خریدار آن احتمال واقع شدن در آن را دارند، بدین قرار میباشد:
1. خرید و فروش لوازم الکتریکی غصبی، مانند: تحویل دادن و تحویل گرفتن اجناس الکتریکی که هنوز مالک آن نیست.
2. خرید و فروش لوازم الکتریکی با پولهایی که از اعتبار ساقط شده یا پولهای تقلبی، در صورتی که طرف معامله متوجه نباشد؛ ولی اگر بداند، معامله جایز است؛
3. معاملهای که در آن غِشّ (فریب) باشد؛ در روایتی پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) فرمودهاند: «مَن باعَ عَیبا لَم یُبَیِّنْهُ لَم یَزَلْ فی مَقتِ اللّه وَ لَم تَزَلِ المَلائکةُ تَلعَنُهُ؛ [۵۰] هر کس کالاى معیوبى را بفروشد، بدون آنکه عیبش را به خریدار گفته باشد، همواره در خشم خدا خواهد بود و فرشتگان پیوسته نفرینش کنند.»
غشّ در معامله انواع مختلفی دارد، مانند:
الف) مخلوط کردن جنس خوب با جنس بد یا چیز دیگر، قرار دادن اجناس خراب یا معیوب در کارتنها و...؛
ب) نمایاندن جنس بر خلاف واقع چون عوض کردن مارک و شرکت آن و صورت ظاهری خوبی به اجناس و لوازم الکتریکی دادن، در صورتی که چنین نباشد؛
ج) فروش اجناس الکتریکی با عناوین معتبر، در صورتی که غیر معتبر است؛
د) مخفی داشتن عیب اجناس الکتریکی، خصوصاً در صورتی که خریدار به فروشنده اعتماد داشته باشد.
4. معاملة اجناس الکتریکی که منافع معمولى آن فقط انجام کار حرام باشد. اگر چنین معاملهاى سبب شود که خریدار به گناه بیفتد، معامله نیز حرام مىباشد؛
5. معاملة اجناس الکتریکی که در آن ربا باشد، که علاوه بر باطل بودن، حرام نیز مىباشد. [۵۱]
مسائل و احکام متفرقه
جایز نیست فروشندگان (از جمله فروشندة لوازم الکتریکی) آلات لهو و ابزار تفریحات حرام را خرید و فروش کنند؛ اما خرید و فروش آلات مشترک، مثل رادیو، ضبط صوت و ویدیو مانعی ندارد و نگهداری آن برای کسی که مطمئن است که خود و خانوادهاش از آن در موارد حرام استفاده نمیکنند، جایز است. [۵۲]
اگر جنسی که استفادة حلال دارد، برای مصرف حرام فروخته شود، مثلاً وسایل الکتریکی را برای این بفروشد که از آن استفادة حرام نمایند، چه در ضمن معامله و چه پیش از آن، قرار بر این بگذارند و معامله را بر اساس آن انجام دهند، معامله حرام است؛ ولی اگـر برای آن نفروشد و فقط بداند که خریدار از وسایل الکتریکی استفادة حرام خواهد کرد، معامله اشکال ندارد. [۵۳]
شرایط خریدار و فروشنده
هر کدام از خریدار و فروشنده باید شرایطی داشته باشند، از جمله:
1. بالغ باشند؛ 2. عاقل باشند؛ 3. سفیه نباشند؛ یعنی مال خود را در کارهای بیهوده مصرف نکنند؛ 4. قصد خرید و فروش داشته باشند، پس اگر مثلاً به شوخی بگوید: مال خود را فروختم، معاملهای محقق نمیشود و در حقیقت قصد خرید و فروش مقوّم معامله است، نه شرط صحّت آن؛ 5. کسی خریدار و فروشنده را بر خرید و فروش اکراه (مجبور) نکرده باشد، پس اگر با اکراه معاملهای صورت گیرد و بعد راضی شوند، معامله صحیح است؛ 6. جنس و عوضی را که میدهند، مالک باشند یا وکیل در معامله باشد. [۵۴]
حکم معامله با بچه نابالغ
سوال: با توجه به اینکه در توضیح المسائل بیان شده معامله با بچۀ نابالغ باطل است، جواب سه صورت فرض شده در مسئله را بیان کنید: 1. گاهی، والدین پولی را به فرزندان میدهند تا - تنها به عنوان وسیله - به مغازه رفته و فلان جنس معین (مثلاً نیم کیلو تخم مرغ) را بخرند در حالیکه نه پول متعلق به بچه است و نه در خریدن از خود ارادهای دارد. حکم چنین معاملهای چیست؟ 2. گاهی، خانواده پولی به فرزند نابالغ خود به عنوان پول توجیبی میدهند و مثلاً میگویند این 2000 تومان برای خودت، فرزند به مغازه میرود در حالی که هیچ ربطی به والدین ندارد، هم پول برای خود بچه است هم جنس را برای خود میخرد مثلاً برای خودش پفک میخرد، حکم چنین معاملهای چیست؟ 3. گاهی، در معابر عمومی کودکانی آدامس فروش یا فال فروش به چشم میخورند، معامله با چنین کودکانی چه حکمی دارد؟
پاسخ: معامله با بچۀ نابالغ باطل است، اگر چه پدر یا جدّ آن بچه به او اجازه داده باشند که معامله کند، ولى اگر بچه ممیز باشد (در خرید و فروش خوب و بد را درک میکند) و چیز کم قیمتى را که معاملۀ آن براى بچهها متعارف است معامله کند اشکال ندارد. و نیز اگر طفل وسیله باشد که پول را به فروشنده بدهد و جنس را به خریدار برساند یا جنس را به خریدار بدهد و پول را به فروشنده برساند، چون واقعاً دو نفر بالغ با یکدیگر معامله کردهاند معامله صحیح است ولى باید فروشنده و خریدار یقین داشته باشند که طفل جنس و پول را به صاحب آن مىرساند. [۵۵]
خرید و فروش انشعاب برق
سوال: حکم فروش انشعاب آب و برق، در جایی که فروشنده میداند این انشعاب در کار حرام استفاده میشود، چیست؟
جواب: اگر بنابر قانون فروش اشتراک آب و برق به کسی که میدانیم در حرام از آن استفاده میکند، جایز باشد، از لحاظ شرعی نیز اشکالی ندارد؛ اما باید او را نهی از منکر کرد. [۵۶]
قرارداد خرید و فروش
در انجام معاملات و خرید و فروش، قرارداد و صیغه خرید و فروش خوانده میشود، خواندن این صیغه لازم نیست به لفظ عربی باشد بلکه به هر زبانی که باشد کفایت میکند، مثلاً اگر فروشندة لوازم الکتریکی به فارسى بگوید: این کلاف سیم برق را در عوض این پول فروختم و مشترى بگوید: قبول کردم، معامله صحیح است؛ ولى خریدار و فروشنده باید قصد انشا داشته باشند؛ یعنى با گفتن این دو جمله، مقصودشان خرید و فروش (نه شوخی) باشد.
نکته: اگر فروشنده بدون جاری کردن صیغة معامله، جنس را به قصد فروختن به دیگرى بدهد و خریدار نیز به قصد خریدن بگیرد، معامله انجام گرفته و هر دو مالک مىشوند، همچنین مىتوان با دادن پول از سوى خریدار و گرفتن آن از سوى فروشنده به قصد داد و ستد، خرید و فروش را انجام داد، که به این نوع خرید و فروش (بیع معاطاتی) میگویند.
نقد و نسیه
اگر فروشندة لوازم الکتریکی جنسى را نقد بفروشد، خریدار و فروشنده بعد از معامله مىتوانند جنس و پول را از یکدیگر مطالبه نموده و تحویل بگیرند، که به این نوع معامله، معامله نقدی میگویند و اگر خریدار و فروشنده معامله را انجام دهند و جنس را همان موقع تحویل دهند و توافق کنند که پرداخت پول در وقت دیگری انجام شود را معامله نسیه میگویند. مسائل و احکامی در رابطه با خرید و فروش لوازم الکتریکی به صورت نسیهای وجود دارد که در ذیل به چند نمونه از آنها اشاره میکنیم:
1. در معاملة نسیه باید مدت کاملاً معلوم باشد، پس اگر اجناس الکتریکی را بفروشد و بگوید: بعداً پولش را می-دهم، معامله باطل است. [۵۷]
2. اگر فروشنده لوازم الکتریکی جنسى را نسیه بفروشد، پیش از تمام شدن مدتى که قرار گذاشتهاند، نمىتواند عوض آن را از خریدار مطالبه نماید؛ ولى اگر خریدار بمیرد و از خودش مال داشته باشد، فروشنده مىتواند پیش از تمام شدن مدت، طلبى را که دارد، از ورثۀ او مطالبه نماید. [۵۸]
3. اگر فروشندة لوازم الکتریکی جنسى را نسیه بفروشد، بعد از تمام شدن مدتى که قرار گذاشتهاند، مىتواند عوض آن را از خریدار مطالبه نماید؛ ولى اگر خریدار نتواند بپردازد، باید به او مهلت دهد و اگر عین مال او موجود باشد، مىتواند معامله را به هم بزند و مال خود را پس بگیرد. [۵۹]
4. اگر فروشندة لوازم الکتریکی به کسى که قیمت جنس را نمىداند، جنسی را نسیه بفروشد و قیمت آن را به او نگوید، معامله باطل است، مگر اینکه خریدار، فروشنده را وکیل کند که به جاى او خرید جنس را عهدهدار گردد که در این صورت همین مقدار که وکیل، قیمت جنس را مىداند، کفایت مىکند؛ ولى اگر به کسى که قیمت نقدى جنس را مىداند، نسیه بفروشد و گرانتر حساب کند، مثلاً بگوید: جنسى را که به تو نسیه مىدهم 10% از قیمتى که نقد مىفروشم، گرانتر حساب مىکنم و او قبول کند، اشکال ندارد. [۶۰]
4. اگر فروشنده، جنسى را نسیه فروخته و براى گرفتن پول آن مدتى قرار داده است، اگر بعد از گذشتن مدتی، مقدارى از طلب خود را کم کند و بقیّه را نقد بگیرد، اشکال ندارد. [۶۱]
معاملۀ پیش فروش (سلف) و شرایط آن
معاملۀ سلف آن است که پول کالا نقد؛ ولى خود کالا به گونهای کلى و زماندار باشد. بنابراین، اگر خریدار لوازم الکتریکی با پول نقد با فروشنده معامله کند که خریدار مثلاً بعد از شش ماه فلان جنس الکتریکی را تحویل بگیرد، و فروشنده هم قبول کند، معامله به صورت سلف انجام گرفته و صحیح است. هر معاملهای که به صورت سلف انجام شود، چندین شرط دارد که عبارتند از:
1. خصوصیاتى را که جنس الکتریکی به واسطۀ آنها با بقیة اجناس الکتریکی فرق مىکند، معیّن نمایند؛ ولى دقّت زیاد لازم نیست؛ بلکه همین قدر که مردم بگویند: خصوصیات آن معلوم شده، کافى است.
2. پیش از آنکه خریدار و فروشندة لوازم الکتریکی از هم جدا شوند، خریدار تمام قیمت را به فروشنده بدهد، یا به مقدار پول آن از فروشنده طلبکار باشد و طلب خود را بابت قیمت جنس حساب کند و او قبول نماید، و چنانچه مقدارى از قیمت آن را بدهد، اگرچه معامله به آن مقدار صحیح است؛ ولى فروشنده مىتواند معاملۀ همان مقدار را به هم بزند.
3. مدت را کاملاً معلوم کنند، پس اگر مثلاً بگوید: تا هنگام بازگشت حاجیان فلان جنس الکتریکی را تحویل مىدهم؛ چون مدت کاملاً معلوم نشده، معامله باطل است.
4. زمانى را که خریدار جنس الکتریکی براى تحویل جنس معیّن کند، فروشنده لوازم الکتریکی بتواند در آن زمان جنس را تحویل دهد.
5. خریدار و فروشنده جاى تحویل جنس را معیّن نمایند؛ ولى اگر از حرفهاى آنان جاى آن معلوم باشد، لازم نیست که اسم آنجا را ببرند. [۶۲]
احکام معاملۀ پیش فروش (سلف)
مسئله: فروشنده (لوازم الکتریکی) نمیتواند جنسی را که سلف خریده، پیش از تمام شدن مدت بفروشد. و بعد از تمام شدن مدت، اگرچه آن را تحویل نگرفته باشد، فروختن آن اشکال ندارد.. [۶۳]
مسئله: در معاملۀ سلف، اگر فروشنده جنسى را که قرارداد کرده، زودتر بدهد، مشترى باید قبول کند؛ ولى اگر جنس دیگرى بدهد، لازم نیست مشترى قبول کند، هر چند بهتر از جنسى باشد که قرار گذاشته بودند. البته گاه تعیین یک ویژگى براى جنس از باب حداقل مقدار لازم است، که در این صورت اگر جنسى با ویژگى بهتر تحویل دهد؛ چون همان جنسى است که قرار گذاشتهاند، بر مشترى لازم است که آن را قبول کند.
مسئله: اگر جنسى را که فروشنده مىدهد، پستتر از جنسى باشد که قرارداد کرده بودند، مشترى مىتواند قبول نکند. [۶۴]
مسئله: اگر فروشنده به جاى جنسى که قرارداد کرده بود، جنس دیگری بدهد، در صورتى که مشترى راضى شود، اشکال ندارد. [۶۵]
مسئله: اگر جنسى را که سلف فروخته، در موقعى که باید آن را تحویل دهد، نایاب شود و نتواند آن را تهیّه کند، مشترى مىتواند صبر کند تا تهیّه نماید یا معامله را به هم بزند، و چیزى را که داده است، پس بگیرد.
مسئله: اگر جنسى را بفروشد و قرار بگذارد که بعد از مدتى تحویل دهد و پول آن را نیز بعد از مدتى بگیرد، معامله باطل است. [۶۶]
اکراه بر خرید و فروش
سوال: اگر شخصی را بر خرید و فروش لوازم الکتریکی اکراه و اجبار نمایند، آیا معامله صحیح است؟
پاسخ: خیر، اکراه بر خرید و فروش موجب بطلان آن میشود و مراد از اکراه این است که دیگری او را بر این خرید و فروش، امر نماید، به نحوی که بترسد اگر مخالفت بنماید، آن شخص به جان یا مال یا آبروی او یا کسی که جان و مال و آبرویش برای او مهمّ باشد، ضرری بزند. [۶۷]
قیمت اجناس تورمی
اکثر کسبهای که بوسیله خرید و فروش کالا امرار معاش میکنند، سرمایة مشخصی را برای خرید کالا فراهم می-نمایند و سپس با درصد متعارف بالاتری نسبت به مبلغ خریدشان، آن کالا را میفروشند و اختلاف مبلغ خرید و فروش، سود فروشنده و منبع امرار معاش و مخارج خود و خانوادهاش میشود؛ اما در شرایطی که اقتصاد دچار تورم میگردد، این دسته از کسبه باید کالاهای مربوطه را با قیمت بالاتری خریداری نمایند و این امر به معنای آن است که این افراد یا باید در صورت امکان، سرمایة اولیة بیشتری برای کسب و کار خود فراهم نمایند تا همان حجم قبلی کالا را خریداری نمایند، که بسیاری از ایشان این امکان را ندارند، یا باید با همان سرمایة قبلی، حجم کمتری از کالا را خریداری نمایند که هر دو حالت به لحاظ اقتصادی، تحلیل تدریجی سرمایة اولیه محسوب می-شود و ادامة این روند منفی، در نهایت به ورشکستگی احتمالی ایشان منجر میگردد.
در چنین شرایطی یکی از راههای رایج برای حفظ سرمایة اولیة کسبه این است که فرد مذکور قیمت پایة کالایی را که قبلاً ارزانتر خریداری نموده، به قیمت پایة روز و بالاتر در نظر بگیرد و آن کالا را علیرغم خرید ارزانتر، به قیمت روز و بالاتر بفروشد.
انجام این کار از سویی موجب کسب مبلغی مازاد بر سرمایة اولیه و سود متعارف میشود و از سوی دیگر موجب انتقال فشار اقتصادی به خریداران خواهد شد و عدم انجام آن نیز احتمال ورشکستگی تدریجی این دسته از کسبه را افزایش میدهد.
حال سؤال این است که وظیفة شرعی کسبه در چنین شرایطی چیست؟ آیا کسبه به منظور حفظ ارزش سرمایة اولیة خود، مجاز به انجام این کار هستند یا وظیفة دیگری دارند؟
جواب: فروشندة کالا شرعاً مختار است کالای خود را به هر قیمتی که میخواهد بفروشد و خریدار هم چنانچه راضی به آن قیمت باشد معامله انجام میشود، و صحیح است؛ لکن اگر بعد از معامله کشف شود که خریدار مغبون شده است، میتواند معامله را فسخ کند؛ البته باید دقت شود که اجحاف و بیانصافی صورت نگیرد. [۶۸]
معامله با پول حرام
در هر جامعهای هم افراد مؤمن و خوب وجود دارد و هم افراد شرور و خلافکار هم هستند؛ یکی از مواردی که هر فروشندهای با آن مواجه میشود، معامله با انسان خلافکاری است که پول خود را از راه حرام به دست آورده است. مسئلهای که مربوط به فروشندة لوازم الکتریکی و یا برقکاری که برای شخص خلاف کار برقکاری میکند، حکم معامله و یا گرفتن دست مزد از چنین شخصی است که پولش از راه حرام به دست آمده، که در ذیل نظر بعضی مراجع تقلید در این باره بیان شده است:
جواب: معامله با عین پول حرام جایز نیست؛ ولی در صورتی که این فرد درآمدهای حلالی هم دارد و شما نمیدانید آنچه او در اختیارتان قرار داده، از اموال حرام است یا حلال، معامله با او اشکال ندارد و تصرف در آن برای شما جایز است. [۶۹]
گرانفروشی و بی انصافی
گرانفروشی یکی از آفتهای کسب روزی حلال میباشد و بسیاری از کسبه و فروشندگان ممکن است دانسته یا ندانسته به آن مبتلا شوند. از آنجا که گرانفروشی مورد طبع انسانها نمیباشد، از اعمال ذاتاً قبیح میباشد؛ زیرا فطرت بشر با آن مخالف است و عقل سلیم نیز آن را مذموم میداند. از این جهت هم شرع و هم عرف آن را مذموم، دانستهاند.
گرانفروشی در تمام طول سال، مخصوصاً در ایام ویژه یا اجناس خاص مطرح است، مثل: شب یلدا، شب عید، تعطیلات و مناسبتهای دیگر، یا اینکه وقتی خریدار اشتیاق زیادی به خرید فلان جنس دارد یا آن جنس در بازار کمیاب شده و خریدار مجبور است آن را تهیه کند و فروشنده نیز از احتیاج خریدار باخبر است، جنس را گرانتر میفروشد، از این کار به گرانفروشی یا بیانصافی تعبیر میشود که در قرآن کریم و دین اسلام بسیار مذمت شده است. در ذیل به یک روایت در این زمینه اشاره میشود:
در روایتی امام صادق(علیه السلام) میفرمایند: نیرنگ زدن به مؤمن، حرام است و نیرنگ زدن کسی که در قیمت کالا (و سالم بودن جنس) به فروشنده اعتماد کرده، حرام است. [۷۰]
و شاید یکی از مواردی که مصداق فریب محسوب میشود همان گران فروشی کالا باشد.
حکم و آثار گرانفروشی
از نظر فقهی، سود گرفتن در فروش کالا حد معینی ندارد. بنابراین، تا وقتی که به حد اجحاف، ظلم و بیانصافی نرسد و برخلاف مقررات دولت اسلامی نباشد، اشکالی ندارد؛ ولی اگر از این حدود متعارف بالاتر رفت و برخلاف مقررات دولت شد، گرانفروشی محسوب میشود، و یا فریب دادن خریدار تلقی میگردد. فروش جنس به زیادتر از ارزشی که دارد، به کسی که از قیمت آن بیخبر است، جایز نیست.
در روایتی امام صادق(ع) فرمود: پیامبر اکرم (ص) فرموند:«کسی که در خرید یا فروش چیزی، مسلمانی را فریب دهد، از ما نیست و روز قیامت با قوم یهود محشور خواهد شد، زیرا یهود فریب کارترین مردم در برابر مسلمین هستند». امام صادق(ع) فرمود:«کسی که مسلمانی را(خصوصاً در معامله)فریب دهد از ما نیست. هر کس بخوابد و در قلبش خیانت و نیرنگی نسبت به برادر مسلمان خویش دارد با خشم خدا به بستر خواب رفته و در همان حال از بستر بر میخیزد، مگر آنکه توبه نماید(و دست از حیله گری بردارد)». [۷۱]
و در روایت دیگری فرموند: «کسی را که به تو وثوق و اطمینان دارد، فریب مده؛ زیرا فریب دادنش حلال نیست.» [۷۲]
قرآن کریم میفرماید: «أ وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَى ءَامَنُواْ وَ اتَّقَوْاْ لَفَتَحْنَا عَلَیهِم بَرَکَاتٍ مِّنَ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ وَ لَکِن کَذَّبُواْ فَأَخَذْنَاهُم بِمَا کَانُواْ یَکْسِبُونَ »؛ [۷۳]
«اگر اهل شهرها و جوامع انسانی ایمان آورده و تقوای الهی پیشه کنند، ما به روی آن برکات زمین و آسمان را میگشاییم؛ اما آنها تکذیب کردند و به خدا و روز واپسین ایمان نیاوردند و تقوای الهی را رعایت نکردند (و حکومتهایشان رعایت قوانین الهی را نکرده و به غیر آنچه خدا حکم کرده، حکم کردند) ایشان را گرفتار رفتار خویش کردیم.
شاید بتوان گفت یکی از مواردی که احکام الهی اجرا نمیشود همین معاملات اقتصادی است، برخی کسبه و تجار با کمفروشی، گرانفروشی، احتکار، غش و خیانت در معامله، به وظیفة خود عمل نمیکنند، و در نتیجه به واسطة این اعمال بدشان جامعه گرفتار (تورم و گرانی قیمت اجناس و قحطی) میشود.
سوال: حکم شرعی گران فروشی چیست؟
جواب: اگر گرانفروشی به حد اجحاف به مشتری برسد و یا خلاف مقررات دولت اسلامى باشد، جایز نیست. [۷۴]
کم فروشی
در قرآن کریم به موضوع کمفروشی اشاره شده و خدای متعال برای درس و عبرت گرفتن جهانیان، عاقبت قومی را که چنین عمل ناشایستی مرتکب میشدند، به وضوح بیان فرموده است. در آیه سوره از قرآن کریم، کمفروشی مورد مذمت قرار گرفته است، از جمله اینکه:
خداوند متعال در سورة مطففین میفرماید:
«وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ * الَّذِینَ إِذَا اکْتَالُواْ عَلىَ النَّاسِ یَسْتَوْفُونَ * وَ إِذَا کاَلُوهُمْ أَو وَزَنُوهُمْ یخُْسِرُونَ * أَ لَا یَظُنُّ أُوْلَئکَ أَنهَُّم مَّبْعُوثُونَ * لِیَوْمٍ عَظِیمٍ * یَوْمَ یَقُومُ النَّاسُ لِرَبّ الْعَالَمِینَ » [۷۵]؛ «وای به حال کم فروشان! آنان که وقتی چیزی را با پیمانه یا وزن از مردم تحویل میگیرند، کاملاً حق خود را استیفا میکنند؛ ولی وقتی چیزی را تحویل مردم میدهند، در پیمانه و وزن کمتر میدهند. آیا آنها عقیده ندارند که بعد از مرگ زنده خواهند شد؟ آیا به روز بزرگ رستاخیز ایمان ندارند؟! روزی که تمام مردم در پیشگاه خداوند برای تعیین سرنوشت خود میایستند.»
«مطفف» به کسی گفته میشود که از چیزی بکاهد و آن را از حد واقعیاش کم بگذارد و به صورت کامل پرداخت نکند، حال آن چیز ممکن است جنسی باشد که به دیگری میفروشد و یا کاری باشد که برای فردی انجام میدهد و یا حتی ممکن است بهای چیزی باشد که میپردازد و یا مزد کاری باشد که میدهد.
در واقع امکان تطفیف و کاستن فقط در داد و ستد نیست؛ بلکه در هر معاملهای ممکن است باشد. قرآن کریم از جانب یگانه خالق هستی، با بیان کلمة «مطففین» در کمال فصاحت مطلب را طوری بیان فرموده که هر کمکاری و کمفروشیای را شامل شود. اینکه خدای متعال راجع به مسئلة کمفروشی، جدای از آیاتی که در جاهای متعدد قرآن آورده، سورهای را نیز با چنین عنوانی نازل میکند، حاکی از مهم بودن و شیوع این مسئله در بین انسانها میباشد.
وقتی این سورة مبارکه با چنین جملهای آغاز میشود که: «وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ»؛ «وای بر کاهش دهندگانِ (حق مردم )!» و یا به عبارت دیگر؛ یعنی «وای بر کمفروشان!» این مطلب نشان از سنگین بودن جرم کمفروشی و حق کشی دارد.
آیاتی دیگری نیز در مورد کمفروشی یا صحیح و عدل نبودن کیل و میزان وجود دارد که برای جلوگیری از طولانی شدن بحث فقط به آنان اشاره میشود:
«وَ أَوْفُوا الْکَیْلَ إِذا کِلْتُمْ وَزِنُوا بِالْقِسْطاسِ الْمُسْتَقیمِ ذلِکَ خَیْرٌ وَ أَحْسَنُ تَأْویلاً»؛ [۷۶] «جنس را با پیمانة کامل و وزن درست تحویل دهید که این کاری نیکوست و عاقبت بهتری برای شما در بردارد.»
«وَ السَّمَاءَ رَفَعَهَا وَ وَضَعَ الْمِیزَانَ * أَلَّا تَطْغَوْاْ فىِ الْمِیزَانِ * وَ أَقِیمُواْ الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَ لَا تخُسِرُواْ الْمِیزَانَ»؛ [۷۷] «آسمان را خداوند برافراشت و میزان عدل را برقرار کرد تا در آنچه وزن میکنند، تجاوز و تعدی روا ندارید و هرگاه چیزی را وزن میکنید، عدالت و صحت ترازو را رعایت کنید و آنچه را وزن میکنید، کم ندهید.»
«وَ أَوْفُوا الْکَیْلَ وَ الْمیزانَ بِالْقِسْطِ»؛ [۷۸] «پیمانه را تمام و وزن را درست و عادلانه تحویل بدهید!»
کمفروشی وکمکاری در صنف الکتریکی
کمفروشی یکی از آفتهایی است که فروشندگان لوازم الکتریکی ممکن است گرفتار آن باشند. همیشه کم-فروشی این نیست که یک فروشنده از جنس خود کم بگذارد و مثلاً کلاف سیم 90 متری را به عنوان صد متری بفروشد؛ بلکه هر نوع کمکارى و کوتاهى در انجام وظایف را نیز شامل مىشود، به این ترتیب که فروشندة کالاهای الکتریکی و کارگر یا برقکاری که برای کاری اجیر شده است، در کار خود کم بگذارد و بر طبق قانون و شرع عمل نکند.
مهمترین موانع کمفروشی
عدالت در خرید و فروش و ایجاد امنیت اقتصادی و اعتماد عمومی یکی از مهمترین اصول اقتصادی است، این موضوع خود از اصل دین و ایمان است. خداوند در قرآن در آیات ۱ تا ۶ سورة مطففین اعتقاد به خدا را مهمترین عامل در عدالت اقتصادی و مانع جدی در برابر کمفروشی معرفی میکند و در آیات ۸۵ و ۸۶ سورة هود از ایمان به عنوان مهمترین بازدارنده از کمفروشی انسانها توجه میدهد.
در حقیقت عناصر دین و دینداری، نماز با اخلاص، ایمان و تقوا مهمترین عوامل بازدارنده انسان از کمفروشی و گرایش به عدالت در تمام حوزهها از جمله حوزه اقتصادی است.
اگر جامعهای بخواهد به سوی کمفروشی نرود و عدالت اقتصادی؛ بلکه عدالت جامع را تجربه کند، میبایست بر این عناصر بینشی و نگرشی تأکید و توجه داشته باشد؛ تنها با افزایش مأموران نظارتی نمیتوان به این مهم دست یافت؛ چراکه انسان باید وجدان و فطرت الهی بیداری داشته باشد تا بتواند از درون، خود را نظارت، مدیریت و مهار کند؛ زیرا اگر پلیس داخلی و پاسبان نفس نباشد، با پلیس و مأمور بیرونی نمیتوان از کمفروشی رهایی یافت. ازاینرو خدا و پیامبران همواره بر مأموران درونی (بینش توحیدی، معاد و حسابرسی قیامت، وجدان و تقوا) توجه دادهاند و آن را مهمترین ابزارهای مبارزه با بیعدالتی معرفی کردهاند.
بر هم زدن معامله (خیار فسخ)
در اصطلاح فقهی، حق به هم زدن معامله را «خیار فسخ» مىگویند. هر خریدار و فروشندهای، از جمله فروشنده و خریدار وسایل الکتریکی در چندین مورد میتوانند معامله را فسخ کنند:
1. اینکه از مجلس معامله متفرّق نشده باشند، که به آن «خیار مجلس» مىگویند؛
2. معاملهکننده مغبون (فریب خورده) شده باشد که به آن «خیار غبن» مىگویند؛
3. در معامله قرارداد کنند که تا مدت معیّنى هر دو یا یکى از آنان یا شخص ثالثى، بتوانند معامله را به هم بزنند که به آن «خیار شرط» مىگویند؛
4. فروشنده یا خریدار، مال خود را بهتر از آنچه هست، نشان دهد و طورى عمل کند که قیمت مال به نظر مردم زیاد بیاید، که به آن «خیار تدلیس» مىگویند؛
5. فروشنده یا خریدار شرط کند که کارى انجام دهد، یا شرط کند مالى را که مىدهد، طور مخصوصى باشد، و به آن شرط عمل نکند، که در این صورت دیگرى مىتواند معامله را به هم بزند. که به آن «خیار تخلّف شرط» مىگویند؛
6. در جنس یا عوض آن عیبى باشد، که به آن «خیار عیب» مىگویند؛
7. اگر بعد از معامله معلوم شود مقدارى از جنس را که فروختهاند، مال دیگرى بوده، که اگر صاحب آن به معامله راضى نشود، خریدار مىتواند معامله را به هم بزند، یا پول آن مقدار را از فروشنده بگیرد که به آن «خیار تبعض صفقه » میگویند؛
8 . فروشنده خصوصیات جنسى را که مشترى ندیده، به او بگوید، بعد معلوم شود طورى که گفته نبوده، که در این صورت مشترى مىتواند معامله را به هم بزند، و نیز اگر مشترى خصوصیّات عوض معیّنى را که قرار مىدهد بگوید، بعد معلوم شود طورى که گفته است، نبوده، پس فروشنده مىتواند معامله را به هم بزند که به آن «خیار رؤیت» مىگویند. [۷۹]
متأسفانه همیشه افراد سودجویی هستند که میخواهند با کارهای ناروای خود، بازار را ناسالم و آلوده کنند. گاهی بعضی فروشندگان لوازم الکتریکی، از کالاهای الکتریکی نامرغوب و معیوب به جای لوازم سالم و مرغوب و یا اجناسی را با مارکهای غیر معتبر به نام اجناس با مارک معتبر میفروشند که در این صورت خریدار در معرض ضرر قرار میگیرد. از نظر اسلام، شخص زیان دیده (خریدار یا فروشنده) میتواند با بر هم زدن معامله، پول خود را از کسی که باعث ضرر به او شده است، بگیرد.
در روایتی نقل شده است روزی آردفروشی نزد امام صادق(علیه السلام) آمد، آن حضرت به وی فرمود: بپرهیز از فریب دادن! هر کس فریب دهد، قطعاً در مال خودش فریب خواهد خورد و اگر مالی نداشت، در خانوادهاش فریب خواهد خورد. [۸۰]
نکته: همانطور که خریدار نباید مورد ضرر و زیان قرار گیرد، حق فروشنده نیز نباید ضایع شود و اگر کسی خواست معاملهای را بر هم بزند و جنس خود را به فروشنده پس دهد، نباید در جنس تصرف کند و یا عیب دیگری به جنس وارد کند. اگر این کار را انجام داده باشد، باید فروشنده را مطلع سازد و به بهترین شکل ممکن در مورد جنس و قیمت و فسخ معامله یا گرفتن ارش(تفاوت بین قیمت صحیح و معیوب) با او مصالحه کند؛ یعنی آن چنان عمل کنند که هیچ حقی از فروشنده و خریدار ضایع نشود و هر دو راضی باشند.
مواردی که نمیتوان معامله را بر هم زد
موارد اجازة برهم زدن معامله بیان شد؛ ولی در مواردی خریدار و یا فروشنده حق فسخ معامله را ندارند، از جمله:
1. خریدار موقع خریدن عیب مال را بداند؛
2. خریدار به عیب مال راضى شود؛
3. در وقت معامله خریدار بگوید: اگر این جنس الکتریکی عیبى داشته باشد، پس نمىدهم و تفاوت قیمت هم نمىگیرم؛
4. فروشندة لوازم الکتریکی در وقت معامله بگوید: این مال را با هر عیبى که دارد، مىفروشم؛ ولى اگر عیبى را معیّن کند و بگوید: مال را با این عیب مىفروشم و معلوم شود عیب دیگرى هم دارد، خریدار مىتواند براى عیبى که فروشنده معیّن نکرده، مال را پس دهد، و در صورت تغییر و تصرف در جنس، تفاوت قیمت بگیرد. [۸۱]
معاملة لوازم الکتریکی سرقتی
متأسفانه عدهای از مردم به جای آنکه سختی کار را تحمل کنند و از رزق پاک و حلال الهی بهرهمند شوند، به دیگران رنج تحمیل میکنند و در فرصتهای مناسب و پنهانی و به دور از چشم مردم، دست به دزدی وسایل مردم، از جمله لوازم الکتریکی میزنند، حال چه دزدی به صورت واقعی و آشکار سرقت از دیگران باشد یا اینکه به صورت توجیه و دلیل تراشی باشد، مثلاً انباردار کارخانه یا رانندة حمل لوازم الکتریکی به نحوی خود را توجیه کند؛ به این عنوان که حق من بیشتر از دستمزدی است که به من میدهند و در عوضش لوازمی را که در اختیارش است را بر دارد و از این نمونه دلایل که برای خود میتراشند تا در دست اندازی به کالاهای دیگران وجدان خویش را توجیه کنند.
و یا اینکه دزدی از مغازة لوازم الکتریکی باشد یا برقکار، وسایل اضافة برقکاری را بدون اطلاع صاحبخانه بردارد و بفروشد که در این صورت تمام این اجناس، دزدی است و اگر خریدار علم به دزدی بودن این اجناس داشته باشد، حق خرید و مصرف آنها را ندارد. [۸۲]
در روایتی شخصی از امام صادق(علیه السلام) سؤال کرد: آیا مال غصبى و دزدى را مىتوان خرید؟ حضرت فرمودند: اگر میدانی آن جنس دزدی است، حق خرید آن را نداری. [۸۳]
در روایت دیگری امام علی(علیه السلام) نیز فرمودند: چهار چیز است که اگر یکى از آنها وارد خانهاى شود، آن خانه خراب مىگردد و آباد نمىشود؛ خیانت، دزدى، خوردن شراب و زنا. [۸۴]
و همچنین در روایتی امام صادق(علیه السلام) فرمود: کسى که به سرقتی بودن مالی علم دارد و آن را خریدارى کند، در ننگ و گناه آن شریک است. [۸۵]
مسئله: اگر شخصی بعد از خرید وسیلة الکتریکی، به دزدی بودن آن شک کرد، و فروشنده نیز مورد اتهام نباشد، تا وقتی که به دزدی بودن آن یقین ندارد، استفاده از آن وسیله اشکالی ندارد و جستجو بر شما واجب نیست. البته اگر صاحب مال پیدا شود میتواند از خریدار پول کالا را بگیرد. [۸۶]
خرید و فروش کالای قسطی
موضوعی که اکثر افراد جامعه به آن مبتلا هستند، خرید نسیهای از فروشگاهها و مغازهها میباشد و شخص خریدار لوازم الکتریکی و یا فروشندة آن به نحوی نیز خود خریدار محسوب میشود؛ زیرا جنس را از کارخانة تولید لوازم الکتریکی دریافت میکند و به علت سرمایة کم یا علتهای دیگری، احتمالاً با مسئلة خرید جنس نسیهای مواجه است؛ ولی مسلم است که فروش نقدی جنس با فروش نسیهای تفاوت دارد و هر چقدر طول مدت نسیه بیشتر باشد، قیمت جنس نیز بیشتر میشود.
سؤال: حکم قیمت نسیهای که بیشتر از قیمت نقدی جنس است، چیست؟
جواب: خرید و فروش کالا به صورت نسیه به قیمتى بیشتر از قیمت نقد، اشکال ندارد. [۸۷]
کالاهای خارجی
فروشندة وسایل الکتریکی باید توجه داشته باشد که برای حمایت از تولیدات داخلی، در درجة اول باید به اجناس تولید شده در داخل کشور توجه نموده و سعی کند تمام اجناس مغازهاش را از تولیدات داخلی تأمین نماید و به خریدارها نیز دربارة خرید اجناس داخلی مشاوره دهد و آنان را تشویق کند تا از اجناس داخلی مصرف کنند.
رهبر معظم انقلابa در سخنرانی حرم رضوی(علیه السلام) در رابطه با خرید اجناس داخلی فرمودند: «نمیگوییم خرید جنس خارجی حرام است؛ امّا عرض میکنیم خرید جنس داخلی یک ضرورت برای مقاوم سازی اقتصاد است و بر روی همه چیز این کشور تأثیر میگذارد. باید به این توجه کرد. این نقش همة مردم است.» [۸۸]
جای این سؤال باقی میماند که وقتی بر سر دو راهی خرید داخلی یا خارجی هستیم و میدانیم که جنس داخلی، کیفیت و ماندگاری جنس خارجی را ندارد، و یا از کارایی جنس خارجی برخوردار نیست، (چه قیمتها نزدیک به هم باشد و چه با هم اختلاف داشته باشند) تکلیف چیست؟
رهبر معظم انقلابa در همان سخنرانی به این سؤال این گونه پاسخ دادند: «شما وقتی که یک جنس داخلی را به جای جنس تولید خارجی خریداری میکنید، به همین اندازه ایجاد کار و اشتغال کردهاید و هم کارگر ایرانی را وادار کردهاید به اینکه ابتکار خودش را به کار ببندد. جنس داخلی که مصرف شد، آن تولید کننده ابتکاراتی دارد، این ابتکارات را روز به روز افزایش خواهد داد.»؛ یعنی همین مصرف تولید داخلی، خودش یکی از راهکارهای اصلی افزایش کیفیت و ماندگاری و ارتقای کارایی جنس داخلی است.
فرق بین جزییفروشی و عمدهفروشی
خرید و فروش لوازم الکتریکی یا به صورت کلی و عمده به فروش میرسد یا به صورت جزئی، که در این صورت فرقی بین احکام معامله جزئی و کلی نیست. [۸۹]
اما مسلماً در امتحان کردن جنس جزیی و کلی فرق است؛ در جنس جزیی شخص میتواند آن را بررسی کند و از صحیح یا معیوب بودن آن مطلع شود؛ ولی در مواردی که چندین کارتن یا چندین کامیون جنس خرید و فروش میشود، امکان بررسی تمام این اجناس وجود ندارد، به همین دلیل بین فروشنده و خریدار قراردادهایی مورد امضا قرار میگیرد؛ مثلاً اینکه اگر هر کدام از این اجناس معیوب بود، برگشت داده میشود یا اینکه در هر کارتن یک یا چند جنس اضافه قرار میدهند تا جبران احتمالی اجناس معیوب در کالاهای معامله شده بشود یا اینکه مبلغی را به عنوان جبران خسارت احتمالی از اجناس کم میگذارند و راههای گوناگون دیگری که بستگی به خریدار و فروشنده دارد، انجام میپذیرد؛ ولی آنچه مسلم است، این است که در امتحان کردن اجناس، چندین جنس را به عنوان اتفاقی بررسی میکنند و همان چند عدد از صحت و معیوب بودن اجناس کفایت میکند. البته در مواردی که تمام اجناس یا اکثر آنها معیوب باشند و یا از کیفیت مناسب برخورار نباشند، خریدار حق فسخ معامله یا تعویض جنس را دارد. [۹۰]
احکام فروشندگان لوازم الکتریکی
فروش جنس نامرغوب یا دست دوم به جای جنس نو
فروشندة لوازم الکتریکی باید دقت کافی را در حفظ و جا به جایی لوازم الکتریکی داشته باشد؛ زیرا این لوازم از حساسیت بالایی برخوردار هستند و ممکن است در حمل و نقل دچار آسیب شوند، موضوعی که در اینجا مطرح است این است که هر فروشندهای با چند مسئله مواجه میشود:
1. خرید و فروش جنس دست دوم و نامرغوب؛
2. اجناسی که در مرحلة اول صحیح و سالم بودهاند؛ ولی در بین راه با عیب و نقصی مواجه شدهاند و از کارایی کامل یا شکل و ظاهر مخصوص به خود افتادهاند.
در این هنگام فروشندة لوازم الکتریکی باید در هنگام فروش، خریدار را نسبت به جنس دست دوم یا معیوب مطلع کند که در این صورت اختیار خرید با خریدار است؛ چون یا نمیخرد یا با همان قیمت اصلی میخرد یا با قیمت کمتری با خریدار توافق میکند؛ ولی اگر خریدار را از عیوب جنس مطلع نکرد و جنس نامرغوب، دست دوم یا معیوب را به عنوان جنس نو و سالم فروخت، از نظر اسلام این کار تدلیس (نیرنگ و حیله) در معامله است و حرام میباشد، و خریدار حق فسخ معامله را دارد.
در روایتی پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) فرمودند: «هر که حیله و نیرنگ بورزد، از ما نیست. هر که برادر مسلمان خود را فریب دهد، خدای متعال برکت را از روزیاش برمیدارد و زندگیش را تباه میسازد و او را به خودش واگذار میکند.» [۹۱]
سؤال: اگر در وسایل الکتریکی از مواد اولیة نامرغوب و غیر استاندارد استفاده کنند، چه حکمی دارد؟ و اگر خریدار به عنوان جنس مرغوب خرید، بعد متوجه شد که جنس نامرغوب است، حکم چیست؟ آیا حق فسخ معامله را دارد یا نه؟
جواب: استفاده از مواد نامرغوب در تهیة وسایل الکتریکی و فروش آنها به عنوان وسیلة مرغوب، حرام است ولی باعث بطلان معامله نمیشود، و اگر خریدار متوجه این موضوع شد، حق فسخ معامله را دارد. [۹۲]
کمکاری؛ بزرگترین عامل بدبختی
همان طور که بیکاری زیانبار است و شخص بیکار مورد نکوهش قرار میگیرد، کمکاری، سستی و تنبلی نیز نکوهیده و موجب ضرر است و فرد سست، بیحال و کمکار در امور دنیا و آخرت عقب میافتد و ضرر میبیند، لذا همان طور که در روایات اسلامی از بیکاری نکوهش شده، کمکاری و سستی نیز مورد ملامت قرار گرفته است.
در روایتی امام باقر(علیه السلام) میفرمایند: «مردى را که در کار دنیایش تنبلی کند، مبغوض میدارم و کسى که در کار دنیا تنبل باشد، در کار آخرتش تنبلتر است.» [۹۳]
همچنین آن حضرت فرمودند: «سستی و بیحالی، دشمن کار است.» [۹۴] پس کارگران یک کارخانة تولید لوازم الکتریکی و یا کارگران یک فروشگاه لوازم الکتریکی و یا کارگرانی که برای انجام عملیات برقکاری اجیر شدهاند، باید توجه داشته باشند که از کمکاری و سستی در کار پرهیز کنند و کاری را که به عهده گرفتهاند، باید به بهترین صورت به پایان برسانند؛ سر وقت حاضر شوند و سر موعد مقرر از کار دست بکشند و اگر کمکاری کنند، به صاحب کار و کارفرما مدیون هستند و باید از او رضایت بطلبند و سعی در جبران کمکاری خود داشته باشند.
به کارگیری کارگر
اسلام برای کار و کارگر ارزش و احترام زیادی قائل است؛ یعنی همانطور که برای یک فرد عالم و مجاهد ارزش و اهمیت قائل شده، به همان اندازه به کار و کارگر نیز ارج نهاده است. کار و کارگری از موضوعات مهم هر جامعهای میباشد که در هر زمان و مکان، افراد جامعه با آن درگیرند. در مورد تولید و فروش لوازم الکتریکی و انجام عملیات برقکاری نیز این موضوع مطرح است و کارفرما و افرادی که کارگر اجیر میکنند، باید بر طبق آنچه که شرع و عرف حکم کرده است، با کارگر برخورد کنند و از طرف دیگر، کارگران نیز باید وظیفة خود را به خوبی انجام دهند و کاری را که به آنان محول شده است، به نحو احسن انجام دهند.
حقوق کارگر از دیدگاه اسلام
تعیین مزد قبل از کار
آنچه از آموزههای دین اسلام برداشت میشود تعیین مزد کارگر قبل از انجام کار میباشد و به مسلمانان دستور داده شده که: هر کس کارگری استخدام کرد، باید قبل از اینکه کارش شروع شود مزد او را تعیین کرده و به وی صریحاً اعلام نماید تا کارگر در صورت تمایل و رضایت به انجام آن کار اقدام کند.
این حقیقتی است که با صراحت در روایات اسلامی به آن توجه شده است. به چند نمونه از آنها در ذیل اشاره میشود:
الف) رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) از اینکه کسی کارگری را پیش از تعیین مزدش به کار گیرد، نهی کردند. [۹۵]
ب) امام صادق(علیه السلام) میفرمایند: «هرکس ایمان به خدا و روز قیامت دارد، تا وقتی مزد کارگری را به او اعلام نکرده است، او را به کار نگیرد.» [۹۶]
توافق در کار
اسلام هرگز اجازه نمیدهد که فرد یا مؤسسه و حتی یک دوست، شخصی را به زور و بدون رضایت به کاری اجبار کند، چنانکه علمای اسلام یکی از شرایط صحت و مشروعیت اجاره و به کار گرفتن را میل و اختیار او ذکر کردهاند.
در صورتی که کارگر بچه نابالغ باشد، میل و رضایت او به تنهایی بیاعتبار است؛ زیرا ممکن است او را فریب دهند و حقوقش را کامل ندهند، یا بیشتر از حد متعارف او را به کار بگیرند و او خود متوجه نباشد یا از اعتراض کردن بترسد، لذا مراجع در درستی و صحت اجاره و به کارگیری شخص نابالغ، اجازه از ولیّ و سرپرست او را لازم دانستهاند. [۹۷]
شتاب در پرداخت مزد
همانطور که اسلام در تعیین مزد کارگر و رضایت او در اشتغال به کار سفارش کرده است، در فوریت پرداخت مزد کارگر نیز تأکید نموده، تا جایی که میگوید: به مجرد اینکه کارگر دست از کارش کشید و هنوز عرق کارش خشک نشده، باید مزدش به وی پرداخت شود. چند نمونه از این روایات در ذیل آمده است:
الف) پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) فرموده است: «مزد کارگر را پیش از آنکه عرقش خشک شود، بدهید.» [۹۸]
ب) در روایتی از شعیب(شخصی که برای باغستان امام کارگر گرفته بود) نقل شده: عدهای کارگر گرفته بودم که در باغستان امام صادق(علیه السلام) کار میکردند و تا عصر مشغول کار بودند وقتی عصر شد، حضرت به نمایندهاش فرمود: تا عرق کارگران خشک نشده است، اجرت و مزد آنها را پرداخت کن! [۹۹]
علمای اسلام نیز ضمن لزوم تعیین مزد کارگر، حکم کردهاند: در صورتی که با کارگر بر سر تأخیر مزدش شرط نکرده است، باید فوراً و با عجله مزد او را پرداخت کنند.
نکوهش ندادن حق کارگر
در روایتی از رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) در مورد پرداخت نکردن حق کارگر آمده است: «هر کس از نظر مزد به کارگرش ستم کند (که مزد او را ندهد یا کم یا دیر بدهد) خداوند عمل نیک او را تباه میسازد و بوی بهشت را بر او حرام میکند.» [۱۰۰]
و در جای دیگر فرمودهاند: «هر کس مزد کارگرش را ندهد، لعنت خدا بر اوست.» [۱۰۱]
و در روایتی امام صادق(علیه السلام) فرمودند: «پستترین گناهان سه چیز است؛ کشتن بدون جهت حیوانات، خوداری کردن از دادن مهریة همسر و اینکه کسی مزد کارگرش را ندهد.» [۱۰۲]
با توجه به این روایات، کارگر کارخانة تولید لوازم الکتریکی و کارگری که برای انجام عملیات برقکاری اجیر شده است، نباید در کار خود کوتاهی کند و از طرف دیگر، کارفرما نیز نباید حق کارگران خود را ضایع کند و باید مزدشان را کامل و سر وقت بدهد.
نکتة قابل توجه در مورد پرداخت حقوق کارگران این است که اگر بین کارگر و کارفرما توافق صورت بگیرد و کارفرما با رضایت کارگر، مزد او را به تعویق بیندازد، مشکلی نیست. تمام این مباحث در موردی است که کارگر حق خود را بخواهد؛ ولی کارفرما از دادن حق او امتناع کند و به تعویق اندازد.
نکتة دیگر دربارة شغل برقکاری، سنجش و سختگیری در استخدام شاگرد برای برقکاری است؛ چون برقکاری شغل حساس و پرخطری است و اگر کمترین بیدقتی یا کم حوصلگی در آن صورت گیرد، احتمال مواجهه با خطرات جانی و مالی را برای افراد دارد. بنابراین، سپردن کار به یک شاگرد تازه کار، بدون اینکه آمادگی و آموزشهای لازم را داشته باشد، بسیار خطرناک است و همین بی احتیاطیها باعث آتش سوزی یا برق گرفتگی و یا وارد شدن ضررهای دیگر میشود و باید مراقب بود، که در صورت بروز چنین حوادثی دین و ضمان بر عهده برقکار و کارگر نیز قرار میگیرد.
در پایان این بخش، استفتایی در مورد ایمنی و حساس بودن شغل برقکاری در ذیل بیان میشود:
سؤال: با توجه به اینکه شغل برقکاری از حساسیت بالایی برخوردار است و یک بیاحتیاطی کوچک میتواند جان انسانی را در خطر بیندازد، بیاحتیاطی و رعایت نکردن موارد ایمنی در این شغل چه حکمی دارد؟
جواب: آنچه موجب صدمه و آسیب به بدن است، جایز نیست و باید مراقبت بود و احتیاط لازم را به عمل آورد. [۱۰۳]
قوانین مربوط به کارگر
هر مؤسسه، اداره، صنف و تشکیلاتی قوانین مخصوص به خود را دارد که بر طبق آن قوانین با اشخاص مرتبط با آن برخورد میشود. صنف کارگران نیز قانون مخصوص به خود را دارند که یکی از آن قوانین در موردی است که به موجب توقف کارکارگران به واسطة قوه قهریه و یا بروز حوادث غیرقابل پیشبینی که وقوع آن از ارادة طرفین خارج است، تمام یا قسمتی از کارگاه تعطیل شود و انجام تعهدات کارگر یا کارفرما به طور موقت غیرممکن گردد و قراردادهای کار با کارگران، کامل و یا آن قسمت از کارگرانی که تعطیل میشوند، به حال تعلیق در میآید.
تشخیص موارد فوق با وزارت کار و امور اجتماعی است؛ ولی هرگاه عوامل توقف کار برای کارفرما قابل پیشبینی بوده و خارج از اختیار کارگر باشد، کارفرما علاوه بر مزد ثابت (در مورد قرارداد کار ترکیبی) مکلف به پرداخت مزد مدت توقف کار به مأخذ متوسط کارمزد آخرین ماه کارکرد کارگر خواهد بود و در صورت بروز اختلاف، تشخیص موارد فوق با وزارت کار و امور اجتماعی است. [۱۰۴]
وظایف فروشندة لوازم الکتریکی
فروشندة لوازم الکتریکی نیز مانند تمام انسانها دارای وظایفی اخلاقی است که هم برای موقعیت شغلی و هم برای موقعیت شخصی او مفید میباشد. وظیفه در اینجا به معنای لزوم و باید نیست بلکه اگر انجام شود از نظر عرف و جامعه بهتر است و هر شخص خریداری از فروشنده خود چنیین انتظاراتی را دارد که در زیر به چند مورد از این وظایف اشاره میشود:
1. جذب خریداران جدید: هر فروشندهای از جمله فروشندة لوازم الکتریکی باید همیشه بدون از دست دادن خریداران قبلی، در جستجوی خریدار جدید باشد. این کار فقط با اخلاق نیک، برخورد اجتماعی خوب، عرضة محصولات استاندارد و با کیفیت بالا، صدق سخن و انصاف در قیمت صورت میپذیرد و فروشنده باید به خریدار اطمینان بدهد.
2. مشاوره: فروشندة لوازم الکتریکی باید به عنوان یک مشاور برای خریدار به حساب آید و او را در خرید راهنمایی کند و با چند پرسش از خریدار، محصول و خدمات مورد نظرش را به او ارائه دهد، نه اینکه با اخلاق بد و طلبکارانه او را از خرید دلسرد کند.
3. خدمات: فروشندة لوازم الکتریکی باید خدمات گوناگونی به خریدار بدهد. مشورت در مورد مسائل لوازم الکتریکی، ارائة کمکهای تکنیکی و فنی، تسهیلات و ترتیبات مالی، تسریع در حمل و.... تمام این موارد می-تواند فروش یک فروشندة وسایل الکتریکی را به سطح بالایی ببرد و در مقابل، رضایت خریدار را به همراه داشته باشد.
4. مدیریت در فروش: در شرایطی که تولید یا عرضة کالاهای الکتریکی محدود شده، جنس کمیاب میشود، فروشندة لوازم الکتریکی باید مشتریان را اولویتبندی کرده و کالاها را به درستی با مشتریان تطبیق دهد، تا بتواند بازار فروش و خریدار را کنترل کند. [۱۰۵]
این اولویت بندی در شرایط خاص و ویژه است، و با فرق نگذاشتن بین مشتریان فرق میکند، در مواردی که جنس کمیاب است یا شرایط ویژهای بر بازار حکم فرماست باید مشتریان اولویت بندی شوند ولی در شرایط عادی هیچ فرقی نباید بین مشتریان گذاشته شود.
5. کنترل لوازم قبل از فروش: از دیگر وظایف فروشندگان وسایل الکتریکی، تست وسایل است تا آنها را سالم به دست خریدار بدهند؛ زیرا وسایل الکتریکی از حساسیت بالایی برخوردارند و با کمترین بیدقتی احتمال دارد که از بازدهی اولیة خود خارج شوند. و اگر او این کار را انجام ندهد و جنس با مشکلی مواجه شود، در مورد سالم و معیوب بودن جنس بین طرفین اختلاف ایجاد میشود و برای جلوگیری از این اختلاف تست جنس هنگام تحویل راهکار بسیار مناسبی است.
6. حفظ نوبت خریدارن: فروشندة لوازم الکتریکی همانند بقیة فروشندگان، باید رعایت نوبت را برای مشتریان خود داشته باشد و هر کسی که زودتر مراجعه کرد، یا جنس مورد نیاز خود را درخواست نمود، او را بر دیگران مقدم بدارد و از جهت نوبت دهی بین مشتریان خود فرق نگذارد. این کار جدای از اینکه یک عمل اخلاقی و مورد سفارش آموزههای دینی است، باعث جذب خریدار بیشتر و نزدیک شدن افراد به یکدیگر میشود.
مسائل مربوط به محل فروش
برای انجام هر کاری باید لوازم آن فراهم شود. یکی از لوازم فروش وسایل الکتریکی، داشتن مغازهای برای فروش اجناس است. این مغازه میتواند ملک شخصی فرد مغازهدار باشد که با معامله صحیح خریداری کرده یا اینکه مورد اجاره واقع شده باشد. در این صورت باید قرارداد اجاره به صورت صحیح و با رعایت احکام و مقررات اجاره منعقد شود تا مشکلی در آینده بین موجر و مستأجر ایجاد نشود.
در اینجا چند مسئله از احکام اجاره را به صورت مختصر بیان میکنیم و تفصیل آن را به رسالة مراجع ارجاع میدهیم:
مسئله: اگر قرارداد اجاره بر وجه صحیح شرعی محقق نشده باشد، مانند اینکه مدت عقد اجاره مشخص نشود، مستأجر حقی در متعلّق اجاره ندارد؛ بلکه اختیار آن در دست مالک است و میتواند هرگونه که بخواهد، در آن تصرّف کند؛ ولی اثاث مستأجر نزد او امانت است و باید آن را حفظ نماید و هنگام بازگشت او میتواند اجرتالمثل اتاق را در مدتی که مستاجر با گذاشتن لوازم در آن تصرّف کرده، از مستأجر مطالبه کند؛ ولی در صورتی که اجاره به نحو صحیح شرعی محقق شده باشد، مالک باید منتظر پایان مدت اجاره بماند و حق مطالبة اجارة تمام آن مدت را از مستأجر دارد و بعد از پایان مدت، مستأجر دیگر حقی در آن مغازة فروش لوازم الکتریکی نداشته و مانند حالتی است که اجاره از اصل باطل باشد.
مسئله: باید به هر شرطی که در ضمن عقد اجاره ذکر شده است، وفا و عمل شود. مثلاً شخصی مغازهای را اجاره کرده است، به شرط اینکه از آنها برای فروش لوازم الکتریکی استفاده کند، و این شرط در قرارداد نیز ذکر شده است، پس بر مستأجر واجب است که طبق شرط مالک، عمل کند و در صورتی که تخلّف نماید، مالک بر اثر تخلّف شرط، حق فسخ دارد.
سؤال: در صورتی که شخصی برای اجارة مغازة الکتریکی به بنگاه معاملات ملکی مراجعه نموده و با کمک بنگاه موفق به یافتن مغازه شده است؛ ولی خریدار برای فرار از پرداخت حق بنگاه، معامله را بدون او با خود فروشنده انجام داده است، آیا پرداخت اجرت بنگاهی بر عهدة فروشنده و خریدار است؟
جواب: مجرّد مراجعه به دلاّل (بنگاهی) موجب استحقاق او برای گرفتن اجرت معامله نمیشود؛ ولی اگر اقدام به انجام عملی برای هر یک از دو طرف معامله نموده باشد، مستحق گرفتن اجرةالمثل آن عمل از کسی است که کار را برای او انجام داده.
مسئله: اجاره؛ عقدى است لازم و تنها با رضایت طرفین یا با یکى از اسباب حق خیار، قابل فسخ است. بنابراین، مستأجر و کسى که چیزى را اجاره داده است، مىتوانند با رضایت یکدیگر معامله را بر هم بزنند و نیز اگر در اجاره شرط کنند که هر دو یا یکى از آنها حقّ به هم زدن معامله را داشته باشند، مىتوانند مطابق قرارداد، اجاره را به هم بزنند. [۱۰۶]
اگر شخصی مغازهای را برای فروش لوازم الکتریکی اجاره کند و دارای عیب و نقصی شود، چنانچه در نگهداری آن کوتاهی نکرده و در استفاده از آن زیادهروی نکرده باشد، ضامن نیست. [۱۰۷]
بایستههای فروش لوازم الکتریکی
اصول ایمنی مغازه
کلمة ایمنی یکی از پرکاربردترین کلماتی است که در رابطه با انسان و در زمینههایی چون پزشکی، صنعت و مواردی از این قبیل استفاده میشود. ایمنی در برابر خطرات به طور صد درصد و مطلق وجود ندارد و عملاً هیچ-گاه حاصل نخواهد شد، به همین دلیل گفته میشود: ایمنی حفاظت نسبی در برابر خطرات است.
همچنین میتوان گفت: ایمنی شرایطی و اصولی است که انسانها و داراییهای آنان را از مواردی که زیان بخش و سلامتی آنان را به خطر میاندازد، حفظ میکند. [۱۰۸]
یک کارخانة تولید لوازم الکتریکی، یک شغل مربوط به برقکاری و الکتریکی و یا یک دستگاه، زمانی ایمن انگاشته میشود که احتمال خطر مرگ، مجروح شدن و یا ابتلا به بیماری برای کسانی که در معرض آنها هستند و یا با آن دستگاه کار میکنند را در حد قابل قبولی به درجة پایین برساند. البته باید به موارد دیگری همچون آسیب به محیط زیست و آسیب به دستگاه و موارد دیگر نیز اشاره کرد.
یک فروشندة لوازم الکتریکی برای ایمنی بیشتر در شغل خود، بهتر است اموری را انجام دهد، از جمله:
1. با نصب سیستمهای امنیتی مغازه خود را در برابر سرقت، آتشسوزی و... ایمن کند؛
2. در چیدن وسایل الکتریکی و جابهجایی آنها دقت لازم را انجام دهد تا اتفاقی از قبیل شکستن و معیوب شدن وسایل الکتریکی و یا برق گرفتگی و مانند اینها پیش نیاید.
3. در مواردی که نیاز به استفاده از دستکش، کلاه ایمنی و... است، حتماً استفاده کند؛
4. چون برقکار، تولید کننده و فروشندة لوازم الکتریکی با وسایل مربوط به برق سر و کار دارند، دقت لازم را در استفاده، و نصب و تست وسایل الکتریکی و... انجام دهند تا با خطرات احتمالی مواجه نشوند.
نظافت شخصی
فروشندگان لوازم الکتریکی با وسایل برقی و لوازم الکتریکی ارتباط مستقیمی دارند که اغلب کارتنهای لوازم الکتریکی و دیگر وسایل آن همراه با گرد و خاک است؛ زیرا در کارخانه و یا هنگام حمل و نقل با گرد و غبار و میکروبهای فراوانی برخورد کردهاند، پس فروشندة این لوازم باید از پاکیزگی شخصی و آراستگی برخوردار باشد تا هم خودش سالم بماند و هم مشتریانی که برای خرید به مغازهاش میآیند، برای خرید و مراجعه مجدد رغبت بیشتری داشته باشند.
در روایتی پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) فرموتد: به هر گونهای که میتوانید خود را پاکیزه کنید که خدا اسلام را بر پاکیزگی بنا نهاده است و هرگز کسی داخل بهشت نمیشود، مگر اینکه پاکیزه باشد. [۱۰۹]
و در روایت دیگر نیز فرموند: «لباس خود را بشویید! موهای بدن خود را بزنید! مسواک کنید! خود را بیارایید و پاکیزه باشید!» [۱۱۰]
نظافت محیط کار
بسیاری از افراد جامعه به علت رعایت نکردن نظافت محل کسب و کار، هم خودشان را در معرض انواع بیماریها قرار میدهند و هم سبب بی رغبتی و کم شدن خریدار میشوند؛ زیرا طبیعت انسانها این است که از تمیزی و نظافت خرسند میشوند و از کثیفی و بی نظمی متنفرند. به همین خاطر، اکثر افراد جامعه سعی میکنند خرید خود را از مکانهای تمیز و نظیف انجام دهند، لذا نظافت محیط کار در جذب مشتری، و در امان ماندن از بیماریها تأثیر بسیاری زیادی دارد.
گارانتی یا ضمانت نامه
گارانتی بدین معناست که شخص یا شرکت ارائه دهندة خدمات، در مقابل محصول یا خدماتی که ارائه میکند، متعهد میشود که در صورت نقض ادعای خود، حاضر به تعمیر یا تعویض کالا یا پرداخت مبلغی تا زمان مشخص خواهد شد. زمانی نقض عهد اتفاق میافتد که این تعهد به نحوی اجرا نشود؛ یعنی کالا نقصی داشته باشد و یا مطابق میل یا انتظار خریدار نباشد.
شروع زمان گارانتی به چند گونه است:
1. حالتی که در آن در شماره سریال آن قید شده یا اینکه کارت ضمانت کارخانهای داشته باشد؛
2. حالتی که هنگام خرید، فروشنده با ارائة فاکتور و قید تاریخ، تضمین میکند؛
3. حالتی که دستگاه را در منزل شما نصب میکنند و فاکتور ضمانت را تحویل میدهند.
انواع گارانتی
گارانتی صریح
گارانتی صریح عموماً ضمانتی است از طرف فروشندة محصول که در آن میزان کیفیت یا عملکرد آن محصول تضمین و مشخص شده که تحت چه شرایطی آن کالا میتواند بازگشت داده، تعویض و یا تعمیر شود.
گارانتی ضمنی
گارانتی ضمنی معمولاً در معاملات به کار میرود و با گارانتی صریح کمی متفاوت است. مثلاً در مورد گارانتی قابل فروش بودن در بازار، فروشنده ادعا میکند که ترانس برقی که میخواهد بفروشد، سالم هستند؛ اما اگر تنها ظاهر سالمی داشته باشند ولی از داخل سیم پیچیهای آن قطع یا معیوب باشند، آن را نقض کرده است.
گارانتی جنس خاص
نوع دیگر گارانتی، مطابقت با منظور خاصی است. مثلاً فروشنده تضمین میکند که دستگاه برقیای که برای خریدار میفرستد، مخصوص فصل زمستان است و اگر این گونه نباشد، آن را نقض کرده و خریدار میتواند آن را پس بفرستد.
گارانتی واگذاری
گارانتی واگذاری به فروشنده امکان فروش کالا را میدهد. در این حالت، تضمین میکند که به طور مثال کالا دزدی نیست، فروش آن تجاوز به حقوق دیگری نیست و به فرد دیگری نیز فروخته نشده است.
گارانتی مادام العمر
گارانتی مادام العمر نوعی گارانتی مطابق با طول عمر محصول است، نه طول عمر خریدار آن. این نوع گارانتی معمولاً بر مبنای تشخیص توزیع کننده یا تولید کننده تعیین میشود. به طور مثال: دستگاه تقویت برق که ۱۰ سال پیش خریداری شده و به دلیل استفاده زیاد و فرسوده شدن چند پارگی در سیم جزیی دارد، معمولاً شامل گارانتی نمیشود؛ اما مثلاً اگر این پارگیها به علت ساختار دستگاه به وجود آمده باشد، شامل گارانتی شده و تعمیر میشود.
منظور از گارانتی مادام العمر؛ یعنی تا زمانی که شرکت تولید کننده پا برجاست و ورشکست نشده یا شرکت جمع نشده، هر وقت جنسی که در دست خریدار است خراب بشود، شرکت آن جنس را تعویض یا تعمیر میکند.
گارانتی تعویض یا تعمیر دراز مدت
در تجارت خرده فروشی، لفظ گارانتی یا گارانتی مطول، به تضمین قابل اعتماد بودن محصول در شرایط استفادة معمولی اطلاق میشود. به آن گارانتی مطول میگویند؛ چراکه شامل ایرادهایی که ممکن است بعد از زمان خرید ایجاد شوند نیز میشود. اگر این محصول در مدت زمان مشخصی بعد از خرید، اشکال پیدا کند، کارخانة سازنده یا توزیع کننده باید آن را تعویض یا تعمیر کرده و یا پول آن را پس بدهد.
وارانتی
وارانتی کلامی و سخنی است که معمولاً بین فروشنده و خریدار (یا تولید کننده و مصرف کننده) گذاشته میشود و فروشنده (از طرف تولید کننده) تأکید میکند که محصول او در مدت زمان مشخص (که معمولاً از دورة گارانتی بیشتر است) با همان مشخصات و کیفیت اولیه کار میکند.
معمولاً تولید کننده در مدت زمان وارانتی در صورت بروز مشکل برای محصول هزینه تعمیر یا تعویض قطعات را بعهده میگیرد و به این طریق به مصرف کننده اطمینان میدهد که در طول مدت وارانتی نیازی به انجام هزینه تعمیرات ندارد.
به تفاوت گارانتی و وارنتی دقت کنید؛ چراکه شما در مدت گارانتی میتوانید به اصل پول خود برسید؛ اما در مدت وارانتی نه.
خدماتی مانند وارانتی یا گارانتی هر دو به دلخواه تولید کننده یا حتی در پارهای موارد به دلخواه فروشنده برای جلب بیشتر رضایت خریدار میباشد که ارائه میشود و در واقع الزامی در ارائه آنها وجود ندارد. [۱۱۱]
تخلف در گارانتی
مواردی که شاید در جامعة امروزی مورد ابتلا قرار گیرد این است که در وقت خرید، فروشنده از گارانتی شرکتهای تولید کننده تعریف زیادی میکند و با اطمینان دادن به خریدار، جنس خود را میفروشد؛ ولی در زمانی که جنس خراب یا معیوب میشود و خریدار به فروشنده مراجعه میکند، از این همه دلگرمی و اطمینانی که هنگام فروش نسبت به جنس داشت، خبری نیست و جوابگوی خریدار نیست.
در چنین مواردی مادة دوم قانون حمایت از حقوق مصرف کننده، کالاها را به دو دسته تقسیم کرده است:
1. کالاهایی که در بازار فراوان هستند؛
2. کالاهایی که نمونهای در بازار ندارند.
بر این اساس، اگر کالای شما فراوان است، برابر این قانون، فروشنده باید عین کالای فروخته شده را به خریدار بدهد؛ اما اگر کالایی نایاب، دارای گارانتی باشد، خریدار بر اساس حقی که قانون حمایت از مصرف کننده به او داده، میتواند معامله را به هم زده و قیمت کالا را پس بگیرد. البته در عین حال میتواند کالا را نگهدارد و میزان خسارتی که به کالا وارد شده را از قیمت اصلی آن کسر کند. در هر دو روش، قانون از وی حمایت خواهد کرد. [۱۱۲]
پس شخص با مراجعه به مراجع قانونی از دست به گریبان شدن و دعواهای لفظی که احتمالا پیش میآید، دوری میکند و بدون هیچ اغتشاشی، حق خود را مطالبه میکند!
شرع مقدس اسلام نیز در رابطه با موضوع خدمات پس از فروش سکوت نکرده و از ضایع شدن حق خریدار جلوگیری کرده است. بنابراین، شرکتهای تولید کنندة لوازم الکتریکی یا فروشندگان این وسایل باید در قبال وسایلی که با گارانتی و خدمات پس از فروش به خریداران میفروشند، خود را مسئول بدانند و به هر آنچه که تعهد دادهاند، عمل کنند، نه اینکه با تبلیغ فراوان از خدمات پس از فروش، جنس خود را بفروشند؛ ولی بعد از آن هیچ مسئولیتی در قبال جنس فروخته شده به عهده نگیرند و یا خریدار را آنقدر معطل کنند که از خدمات پس از فروش منصرف شود. این کار جدای از اینکه شخص فروشنده را مدیون میکند، باعث میشود خریدارانش نیز کم شوند و از اعتبارش در جامعه کاسته شود.
سؤال: شرکتهایی هستند که اجناس خود را با تبلیغات فراوان در مورد گارانتی و خدمات پس از فروش می-فروشند؛ اما بعد از فروش یا به عهده نمیگیرند یا آنقدر طرف را اذیت میکنند که از خدمات پس از فروش منصرف میشود. حکم معامله، فروشنده و شرکت تولید کننده چیست؟
جواب: فروشندگان این اجناس، اگر به قراردادشان عمل نکنند، کار حرامی مرتکب شدهاند؛ ولی معاملةشان باطل نیست. و خریدار میتواند اصل معامله را فسخ کند. [۱۱۳]
واردات و صادرات اجناس الکتریکی
در جامعة امروزی به برکت وجود وسایل پیشرفتة حمل و نقل و آسان بودن معاملات و جابهجاییها، اجناس تولید شده در یک کشور در کمترین زمان ممکن به کشورهای دیگر صادر میشود و از طرف دیگر، اجناسی را به کشور وارد میکنند که از آن به واردات تعبیر میشود.
وسایل الکتریکی نیز از این موضوع خارج نیستند؛ یعنی هم میتواند مورد صادرات قرار گیرند و هم در لیست واردات کشور جا داشته باشند.
نکته مهم و قابل توجه در رابطه با واردات و صادارات وسایل الکتریکی این است که اگر قرار باشد این وسایل به خارج از کشور صادر شوند، باید از مرغوبیت بالا و از استانداردهای جهانی برخوردار باشند، تا اولاً بتوانیم با قدرت در بازارهای جهانی وارد شویم و ثانیاً آبروی کشورمان حفظ شود و در جهان بتوانیم ثابت کنیم، کشوری که به نام جمهوری اسلامی است، بهترین و مرغوبتترین جنس را تولید میکند، و در تولیدات و صادرات خود هیچ غل و غشی ندارد.
اگر این عمل به نحو احسن انجام شود، به اقتصاد کشور و افراد جامعه کمک بسیار خوبی میشود و میتواند ما را از وابستگی به خارج نجات دهد و در برابر تحریمها و فشارها قوی کند.
در بحث واردات نیز باید توجه داشته باشیم که در درجة اول سعی کنیم از اجناسی که در داخل تولید میشود، استفاده کنیم و تا حد امکان، به خارج وابستگی نداشته باشیم و اگر احیاناً جنسی را نداشتیم، آن را به طور قانونی وارد کنیم و از قاچاق آن بپرهیزیم و با به دست آوردن تکنولوژی آن جنس، بکوشیم خودمان آن جنس را تولید کنیم و واردات کشور را به حداقل برسانیم.
توصیه برای برکت کار
دادن صدقه
شایسته است هر روز قبل از آغاز کار، فروشندة لوازم الکتریکی و برقکار روز خود را با صدقه شروع کند و با یاد خدا و امید به فضل و بخشش او از خانه خارج شود. این کار باعث میشود او در طول روز بیمه شود و برکت در کار و رزق را به دنبال خواهد داشت و همان طور که در روایات نقل شده است: «تَصَدَّقُوا فَإِنَّ الصَّدَقَةَ تَزِیدُ فِی الْمَالِ کَثْرَةً وَ تَصَدَّقُوا رَحِمَکُمُ اللَّهُ؛ [۱۱۴] صدقه بدهید؛ زیرا باعث زیادی مال میشود و صدقه بدهید تا خداوند شما را مورد مرحمت خود قرار دهد.»
نکتة قابل توجه اینکه، صدقه فقط همین عمل خاص که ما پولی را در صندوق صدقات بیندازیم نیست، البته این عمل خوب است؛ ولی بهتر است اگر کسی را در محل کار یا بین اقوام و آشنایان و همسایگان میشناسیم که نیازمند است، به او کمک کنیم. حال کمک کردن تنها کمک مالی نیست؛ بلکه هر کار نیکی صدقه است. از اینرو صدقه بر راست کرداری و پاک منشی انجام دهندهاش دلالت میکند، همان طور که در روایتی پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) میفرمایند: هر مسلمانى باید هر روز صدقهاى بدهد، عرض شد: چگونه مىتوان این کار را انجام داد؟ فرمود: بوسیله کنار زدن آنچه باعث اذیّت است، از قبیل سنگ و چوب از میان جاده و راهنمایى کسى و عیادت مریض، امر به معروف و نهى از منکر و جواب سلام دادن، همه اینها صدقه است. [۱۱۵]
انصاف و تخفیف ویژه در اعیاد
تمام روزها و مکانها برای خداست و هیچ شرّی در وجود آنان نمیباشد؛ ولی زمانها و مکانهای خاصی هستند که از ویژگیهای منحصر به فردی برخوردارند؛ از جمله روز عید غدیر و اعیاد اسلامی که به آنان توجه خاصی شده است و به مسلمانان توصیه شده که در این روزها خوشحال باشند و دیگران را نیز شاد کنند، همان طور که در روایتی امیرالمؤمنین علی(علیه السلام) دربارة نیکی در روز عید غدیر آمده است: «به همدیگر نیکى کنید! خداوند مهربانى شما را پیوند کند و نعمتهاى خدا را بخشش کنید، چنان که خداوند ثواب را در این عید به شما، بیشتر از اعیاد گذشته و بعد از آن بخشیده است.» [۱۱۶]
عملی نیکی که صنف برقکاران و فروشندگان لوازم الکتریکی میتوانند انجام دهند، خوشرفتاری بیشتر و انجام کارهایی است که بتواند خریداران و افراد جامعه خوشحال کردن است. کارهایی از قبیل تخفیف ویژه برای فروش اجناس در ایام اعیاد مذهبی و ویژه و چراغانی کردن مجالس مربوط به اعیاد مذهبی و شعائر دینی و یا کرایة وسایل چراغانی و الکتریکی به مبلغ کمتر و یا مجانی و...
تمام این امور میتواند شادی و نشاط بیشتری را بین افراد جامعه تزریق کند و برکت خاصی در زندگی این افراد داشته باشد.
دین و قرض
یک فروشنده در قبال معاملاتی که انجام میدهد، باید طلبکاری و بدهکاری خود را بنویسد و به ذهن و حافظة خود و خریدار اکتفا نکند، تا اینکه در آینده مشکلی پیش نیاید و اگر اختلافی پیش آمد، این نوشته، حجت و مشکلگشای بین آنان باشد، چنانچه در قرآن کریم بزرگترین آیه راجع به شاهد و کتابت در مورد دین و قرض است.
خریدار و فروشندة لوازم الکتریکی نیز باید این نکته را مورد توجه قرار بدهند و تمام خرید و فروش خود را به کتابت در بیاورند و با آگاهی از احکام مربوط به دین و طلب، آنها را رعایت کند، در ذیل چند مورد از احکام مربوط به طلب و بدهی بیان میشود:
سؤال: اگر بدهکار بدهی خود را نپردازد و در ادای آن کوتاهی نماید، آیا جایز است طلبکار از مال او تقاصّ نماید، مثلاً حق خود را به طور پنهانی یا به طریق دیگر بردارد؟
جواب: اگر بدهکار بدهی خود را انکار کند و یا بدون عذر در پرداخت آن کوتاهی نماید، طلبکار میتواند از اموال او تقاصّ نماید؛ البته اگر در این زمینه قانونی وجود داشته باشد، باید مراعات گردد. [۱۱۷]
سؤال: کسی که فوت کرده و بدهکار است و مالی نیز ندارد، آیا بر فرزندان او واجب است که بدهی پدر را بپردازند یا شرعاً فرزندان بدهکار محسوب نمیشوند؟
جواب: از لحاظ شرعی دینی بر عهده فرزندان نیست؛ اما اگر شخص میت اموالی دارد که به وسیله آن اموال تمام یا بخشی از آن بدهی پرداخت میشود فرزندان باید از اموال او بخش یا تمام بدهیاش را بپردازند، نه اینکه آن اموال را بین خود تقسیم کنند، بعد بگویند که پدر ما مقداری بدهی دارد و بدهی او نیز بر ما واجب نیست؛ و اگر بعد از پرداخت بدهی چیزی از اموال میت باقی ماند، به ورثه میرسد.
سؤال: من از فروشندهای خرید کردم و مقداری به او بدهکارم؛ ولی هرچه گشتم، ایشان را پیدا نکردم. من چگونه میتوانم دِین خودم را ادا کنم؟
جواب: اگر شما به قدر کافی تلاش کردهاید و امیدی ندارید که بتوانید صاحبش را پیدا کنید، باید به نیت صاحبش، به عنوان رد مظالم به فقیر بپردازید؛ ولی ابتدا با مرجع تقلیدتان تماس بگیرید و اجازة پرداخت این پول را به فقیر بگیرید، یا اینکه میتوانید هرگاه خمس پرداخت میکنید، این رد مظالم را نیز پرداخت کنید!
سؤال: من از کسانی پول میخواستم؛ یعنی حق من پیش آنها بود و از آنها طلب داشتم؛ ولی آنها از حق ما استفاده میکردند و ما بارها حق خود را تقاضا کردیم؛ اما خبری نشد؛ چون پول نیاز داشتم، بدون اجازة از آنها برداشتم. حکمش چیست؟
جواب: اگر کسی از کسی طلب داشت و موعد آن هم رسیده است، باید بدهکار طلب را بپردازد؛ ولی اگر طرف بدهی خود را نداد و طلبکار همة راهها را رفت؛ ولی به طلب خودش نرسید، اگر مفسدهای پیش نمیآید، میتواند تقاص کند؛ یعنی میتواند اموالی که پیش فرد دارد، بردارد. اگر شما به اندازة حقتان برداشتهاید، اشکالی ندارد. تقاص آخرین مرحله است و باید مفسده نداشته باشد.
سؤال: اینجانب به شخصی بدهکار هستم و ایشان فوت کرده است. من خانوادة او را هم پیدا نکردهام. باید چه کار کنم؟
پاسخ: اگر شما از پیدا کردن ورثه ناامید شدهاید، میتوانید همان مقدار را به عنوان رد مظالم بپردازید. یا آن را به دفتر مرجع تقلید بپردازید یا اینکه اجازه بگیرید و آن را به فقیر بدهید!
سؤال: کسی که بدهکار است و صاحبان بدهی را نمیشناسد، تکلیفش چیست؟
پاسخ: کسی که میداند بدهکار است و صاحبان آن را نمیتواند پیدا کند، دو صورت دارد: یک وقت مقدار بدهی را میداند و یک وقت مقدار بدهی را نمیداند. اگر مقدار بدهی را میداند، همان مبلغ را باید به عنوان رد مظالم بپردازد! و اگر مقدار بدهی را نمیداند، و وارد مال شد و سرمایه باشد، حکم مال مخلوط به حرام را دارد و باید خمس آن را بپردازد! یک وقت میداند این مالی که با مال خودش مخلوط شده است کمتر از خمس (یک پنجم) کل مال است، مثلاً ده یا بیست هزار تومان است، در این صورت شخص میتواند همین مبلغ را به عنوان رد مظالم بپردازد.
سؤال: اینجانب به شخصی پول قرض دادهام و او مرتباً از من مهلت میخواهد. تکلیف من چیست؟
جواب: تکلیف به خود شما برمیگردد؛ اگر شما میتوانید، به او مهلت بدهید؛ ولی اگر فکر میکنید که اگر به او مهلت بدهید، او عادت میکند و فرد مسامحهکاری میشود یا ممکن است که سرمایه از دست شما برود، بهتر است که طلب را از او مطالبه کنید؛ ولی اگر بتوانید به او مهلت بدهید، خوب است.
سؤال: اینجانب در ایام خردسالی از مغازهای پول برداشتهام. چه کنم که آبرویم حفظ بشود و آن را ادا کنم؟
جواب: ممکن است کسی در کودکی که مکلف نبوده، کار اشتباهی کرده و مثلاً حق کسی را ضایع کرده باشد؛ ولی چون کودک مکلف نیست، به خاطر کاری که کرده، در قیامت عذاب نمیشود؛ ولی ضامن است؛ یعنی باید به صاحبش بپردازد. اگر امکان ندارد که مستقیم این پول را به او برسانید، با واسطه این کار را انجام دهید و میتوانید نامهای نیز همراه آن بدهید یا اگر شماره حسابی از او داشته باشید، پول را به حسابش بریزید. [۱۱۸]
قاچاق کالای الکتریکی
فروش اجناس قاچاق
مسئلة قاچاق کالا و وارد کردن اجناس به کشور از غیر مجراهای قانونی، معضل جامعة امروزی است که تبعات خاصی برای افراد و جامعه دارد، از جمله اینکه موجب ضرر و زیان به اقتصاد کشور و وارد کنندگان و تولید کنندگان میشود و در مرحلة بعد ضررش متوجه خود افراد میشود.
چون فروشندة اجناس قاچاق به دلیل اینکه کار غیر قانونی انجام میدهد، مجرم شناخته میشود و اموالش ضبط میگردد و خودش نیز جریمه میشود، شاید هم بازداشت شود و مدتی نیز در حبس به سر ببرد که این موارد جدای از اینکه ضرر مالی به همراه دارد، آبروی او را نیز در خطر قرار میدهد و اموری مانند حبس و غیره باعث میشود که زندگیاش به نحوی مختل شود، شخص عاقل با در نظر گرفتن این شرایط و ضررها، از این کار فاصله میگیرد و خود را در دام چنین مسائلی نمیاندازد.
از طرف دیگر در قاچاق، ضرر گریبانگیر شخص خریدار میشود؛ به این صورت که اجناس قاچاق هیچ ضمانتی ندارند و مرغوب و اصلی بودن آنها نیز مورد اعتماد نیست و شخص با خرید آن، پول خود را از دست داده و در عوضش جنس نامرغوب گرفته است. این کار به اقتصاد جامعه و تولید گنندگان و وارد کنندگان قانونی اجناس ضرر میرساند و به دور از اخلاق است.
وسایل الکتریکی نیز میتواند در شمار قاچاق کالا واقع شود و مسائل قاچاق نیز در این مورد جاری میشود. در ذیل احکام مربوط به قاچاق کالا آورده میشود:
سوال: حکم کلی قاچاق کالا چیست؟ اگر این کالا لباس باشد، آیا میتوان با آن نماز خواند؟
جواب: هر چیزی را که قانون قاچاق دانسته، خرید و فروش آن از نظر شرعی حرام است و استفاده از آن جایز نیست. بهطور کلی کالای قاچاق به دو دسته تقسیم میشود: یک وقت هم اصل آن کالا ممنوع قانونی بوده و هم از نظر شرعی حرام است، اما یک وقت آن کالا ممنوع شرعی یا قانونی نیست، ولی تشریفات گمرکی برای ورود آن طی نشده است و کسی جنس قاچاق میآورد. در اینجا خرید چنین کالایی که بدانیم قاچاق است و کار ما کمک به قاچاقچی و قانونشکن میشود، اشکال دارد.
اما اگر این کار کمک به او نباشد و اصل این کالا هم ممنوع شرعی یا قانونی نباشد، خرید و فروشش اشکالی ندارد.
در صورتی که شک داریم کالایی را که میفروشند قاچاق است یا نه، خریدش مشکلی ندارد ولی در اینگونه موارد احتیاط خوب است. [۱۱۹]
ورود کالاهای قاچاق به بازار، علاوه بر تأثیراتی که بر روند خرید و فروش و عرضه و تقاضای کالا در بازار دارد، تبعات منفی نیز بر میزان اعتماد مصرفکنندگان به بازار و شرکتهای واردکنندة کالا به بازار دارد. هرچند به خاطر شرایط زمانی، مصرفکنندگان ناچارند برای تهیة کالاهای مورد نیاز خود در هر شرایطی به بازار اعتماد کنند؛ اما نمیتوان منکر این قضیه شد که در بازار، اجناس قاچاق به فروش میرسد.
البته برخی از کالاها به شکل قاچاق چمدانی وارد بازار میشوند؛ ولی ورود کالا به شکل قاچاق غیر قانونی و جرم محسوب میشود. به موجب ماده 1 اصلاحی قانون مجازات مرتکبین قاچاق: «هر کس در مورد مالی که موضوع درآمد دولت بوده، مرتکب قاچاق شود، علاوه بر رد مال و در صورت نبودن عین مال، رد بهای آن، حسب مورد، با توجه به شرایط و امکانات و دفعات و مراتب جرم، به پرداخت جریمة نقدی تا حداکثر پنج برابر معادل قیمت ریالی مال مورد قاچاق و شلاق تا 74 ضربه محکوم میگردد و در مورد اموال ممنوع الورود و ممنوع الصدور و کالاهای انحصاری، علاوه بر مجازات فوق، به حبس تعزیری تا دو سال محکوم خواهد شد.»
به استناد ماده 39 این قانون: «در مورد قاچاق اشیایی که ورود یا صدور آن... ممنوع و یا به دولت اختصاص دارد، علاوه بر ضبط مال، مرتکبین به پرداخت جریمه معادل دو برابر قیمت آن و حبس تأدیبی از دو ماه الی دو سال محکوم خواهند شد.» [۱۲۰]
سؤال:کالاهایى که از قاچاقچیان کشف مى شود یا کالاهایى که بعد از مدّتى انبار شدن در گمرکات با قیمت مناسب در اختیار بعضى از افراد قرار مى گیرد استفاده از آنها چه حکمى دارد؟
پاسخ:هرگاه مجتهد جامع الشّرایط به عنوان تعزیر از آنها بگیرد سپس بفروشد، خریدن آن اشکالى ندارد. [۱۲۱]
سؤال: قاچاق کالا یا وسایل منزل، مثل البسه و خرید آن چه حکمی دارد و آیا نماز خواندن با آن جایز است؟
جواب: خرید اجناس خارجی و نماز خواندن با لباسهای خارجی، با وجود شرایط لباس نمازگزار، اشکال ندارد؛ ولی بر خلاف مقررات جمهوری اسلامی عمل ننمایید. [۱۲۲]
تولید و توزیع کالاهای الکتریکی زیانبخش
تولید کنندگان و توزیع کنندگان کالاهای الکتریکی، باید به این نکته توجه داشته باشند که اشخاص جامعه را مانند برادران و خواهران خود بدانند و به هیچ وجه، کار یا عملی را انجام ندهند که به ضرر آنان میباشد؛ چراکه این یک عمل اخلاقی است و آموزههای دینی ما را به این کار توصیه کردهاند و همانطور که ما با انسانها رفتار میکنیم، آنها نیز با ما همانگونه رفتار میکنند، در نتیجه شخص تولید کننده و توزیع کننده باید تمام سعی خود را انجام دهد که کالاهای الکتریکی را که برای مردم تولید یا توزیع میکند، ضرری نداشته باشد و یا اینکه مراقبت کند تا کمترین ضرر متوجه خریداران شود و اگر کار یا عمل و اصول ایمنی در مورد استفاده آنها وجود دارد که این ضرر به حداقل برسد، باید به اطلاع خریداران برساند.
سوال: حکم شرعی تولید و توزیع کالاهای الکتریکی زیانبخش چیست؟
جواب: تولید کالایی که زیانآور است، اگر خلاف مقررات نباشد و ضرر قابل توجهی نداشته باشد، اشکالی ندارد. [۱۲۳]
بخش سوم: آداب و احکام برقکاران
معرفی برقکار
برقکار ساختمان به کسی میگویند که تمامی تواناییهای لازم را برای برقرسانی به تمام نقاط ساختمانهای مسکونی، تجاری، اداری یا تولیدی داشته باشد و بتواند مشکلات ایجاد شده در مورد برق و الکتریسیتة ساختمان را برطرف کند. [۱۲۴]
اموری از جمله هماهنگی بین چشم و دست، مراعات و احتیاط در امور، رعایت تمیزی و روشمندی کار و دقت در کار، جزء مسائل مهمی هستند که یک برقکار ساختمان باید داشته باشد. نظم رفتاری برقکاران میتواند در انجام صحیح این کار یک اصل باشد. [۱۲۵]
شرایط ارتقای شغل
ارزش هر شخص در هر صنف و گروهی به کاراییاش بستگی دارد و یقیناً افراد ماهر و ارزشمند مزایایی دارد که افراد دیگر ندارند. ارزشمند بودن یک برقکار نیز به اموری بستگی دارد، از جمله: سر وقت حاضر شدن، انجام برقکاری تمیز و آشنایی با انواع کلیدها، سرعت عمل در کار و... موجبات احساس رضایتمندی خریداران را برای ارتقای شغلی یک برقکار ساختمان و به طور مستقیم افزایش حقوق وی را فراهم میآورد.
شرایط کاری
شرایط کاری یک برقکار ممکن است با توجه به تخصصش متفاوت باشد. معمولاً یک برقکار کار فیزیکی زیادی دارد، کارهایی مانند: بالا رفتن از نردبان، بلندکردن ابزارها و تدارکات و... گاهی پیش میآید برقکار مجبور میشود در فضای تنگ یا روی داربست کار کند و در حالت خم، چمباتمه یا زانوزده باشد تا بتواند اتصالات را در مکانهای ناهنجار برقرار کند. برقکارهایی که در ساخت و سازها فعالیت میکنند، ممکن است بیشتر روزشان را در محیط کاری با فضای روباز یا نیمهپوشیده، پر سر و صدا و کثیف به سر ببرند. برقکارهای صنعتی ممکن است در معرض حرارت، گرد و خاک و سر و صدای ماشینآلات صنعتی باشند. برقکارهای سیستم قدرت ممکن است در شرایط بد جوی مجبور به کار باشند تا بتوانند تعمیرات اضطراری را انجام دهند. از آنجایی که برقکاران باید آموزش و مهارت لازم را دیده باشند، دستمزد آنها از مشاغل عمومی دیگر بهتر است.
برخی از برقکارها تحت موافقتنامههای اتحادیههای صنفی کار میکنند که شرایط استخدامشان در آن با دقت خوبی تعریف شده است. برخی دیگر پیمانکاران مستقلی هستند که مطابق شرایط بازار هزینة کارشان را تعیین میکنند. [۱۲۶]
ایمنی در برقکاران
هر شغل و حرفهای با خطرات مخصوص به خود مواجه است و افراد فراوانی با رعایت نکردن نکات ایمنی در معرض خطر هستند و احتمال از دست دادن جان یا نقص بدن یا اموال برای هر شخصی وجود دارد. افزون بر خطرهای رایج در محل کار که عموم کارگران صنعتی با آن مواجه هستند، برقکارها در معرض خطرات ناشی از برق نیز قرار دارند و طبق آمار ارائه شده، آنها بیشترین میزان مرگ و میر را بر اثر برقگرفتگی داشتهاند. ۳۴٪ مرگ کارگران صنعت ساختمان، برقکاران بودهاند. [۱۲۷]
یک برقکار ممکن است بر اثر تماس مستقیم با مدار الکتریکی یا ولتاژهای سرگردان ناشی از خرابی خطاهای سیستم، دچار شوک الکتریکی شود. قوس الکتریکی میتواند پوست و چشمها را در معرض مقادیر خطرناکی از حرارت و نور قرار دهد. ابزارهای کلیدزنی دچار عیب میتوانند موجب ایجاد جرقه شوند که موجب انفجار میشود. برقکارها باید آموزشهای لازم برای انجام کار به صورت ایمن و رعایت نکات لازم برای کاهش خطر آسیبدیدگی دیده باشند.
برای اطمینان از تخلیة انرژی قسمت برقدار، پیش از کار با آن، باید عملیات ویژهای انجام شود. از نظر حداقل فاصلة لازم از تجهیزات برقدار برای پیشگیری از ایجاد جرقة الکتریکی محدودیتهایی وجود دارد. لباسهای ویژهای نیز برای ایمنی بیشتر در برابر جرقهها طراحی شده است. زنجیرها و کلمپهای زمین برای در زمینکردن هادیهای خط به کار میروند تا اطمینان حاصل شود که خطوط بیبرق هستند. تجهیزات ایمنی شخصی نیز در فراهمآوردن عایق الکتریکی و حفاظت در برابر ضربههای مکانیکی مؤثرند. استفاده از دستکشهای دارای عایق لاستیکی، کفشهای کار، کلاههای ایمنی و... در ایجاد ایمنی در برابر شوک و... نقش به سزایی دارند. اگر نمیتوان سامانهای را از انرژی تخلیه کرد، ابزارهای عایق و آموزشهای ویژة خط گرم به کار گرفته میشود. اگر لازم باشد، حتی خطوط ولتاژ بالای انتقال انرژی را نیز میتوان در حالت برقدار تعمیر کرد.
ایمنی شغل برقکاری
حادثه، رویداد پیش بینی نشده و ناخوشایندی است که فعالیتهای کاری را دچار وقفه کرده و ممکن است با جراحت یا خسارت مالی نیز همراه باشد. با توجه به آمار نسبتاً بالایی که توسط سازمان کار و آموزش فنی و حرفهای در زمینة حوادث مربوط به برق گرفتگی گزارش شده است. بیشتر موارد، در سیستمها، تجهیزات و وسایل مربوط به برق فشار ضعیف روی داده است، لذا لزوم رعایت دقیق نکات ایمنی در مقابل برقگرفتگی، آموزش افراد و بهرهگیری از شیوههای جدید ایمنی در جهت ارتقای سطح ایمنی و حفظ جان افراد تأکید میگردد.
مطلب مهم دیگر، توجه به فشار الکتریکی است که در مکانهای مختلف متفاوت است و در هنگام برقکاری باید مورد توجه قرار گیرد. افرادی که در برق دوفاز تخصص دارند، بدون رعایت نکات ایمنی و با بیتوجهی سراغ نصب برق سهفاز نروند و این کار را به متخصص مربوطه واگذار کنند.
موارد ایمنی:
1. سیستم ارت وسایل برقی: از آنجایی که مقاومت سیم در برابر جریان برق، از مقاومت بدن انسان کمتر است، چنانچه دستگاه برقی ما به وسیلة یک سیم به زمین وصل شود، جریان برق از طریق این سیم به زمین منتقل خواهد شد. دستگاههای برقی سیار به وسیلة سیمی که در دو شاخة آن تعبیه شده، به پریز مخصوص متصل می-گردند. برای دستگاهها و سازههای بزرگ باید تمامی کابلها به یک نقطه به نام چاه ارت (EARTH PEAT) متصل گردند.
2. فیوز: وسیلهای برای قطع جریان برق است که همان شیر اطمینان برق میباشد. زمانی که بار الکتریکی مدار بیش از مقدار مجاز باشد، قبل از اینکه این امر باعث سوختن و یا جرقة الکتریکی در دستگاه بشود، فیوز میسوزد.
انواع فیوزها:
الف) فیوز خط هوایی یا حلقهای؛
ب) فیوز دو شاخهای؛
ج) فیوز فشنگی؛
د) فیوز اتوماتیک؛
هـ) فیوز استوانهای.
باید توجه داشت که هر یک از این فیوزها برای جریان خاصی طراحی شدهاند و استفادة نامناسب از آنها میتواند موجب آسیب رسیدن به شخص یا دستگاه گردد.
3. نباید در وقت برقکاری وسایلی از قبیل ساعت، گردنبند، انگشتر و دستبند و... همراه برقکار باشد.
4. استفاده از کفش و لباس کار، دستکش، کلاه ایمنی و... میتواند احتمال خطر را به حداقل برساند.
5. تختة زیر پا و داربست و ابزاری که استفاده میکنند، باید سالم، استاندارد و کامل باشد و از وسایلی مثل: سیم چین یا انبردست لخت، فازمتر خراب و کار با دمپایی جداً پرهیز کنند.
6. هیچ وقت نباید بدون تخصص و آگاهی، به سراغ برق فشار قوی بروند. در ارتفاعهای بلند باید از دو برقکار استفاده شود و از بالا رفتن از تیر برق خودداری شود.
7. برای برقکاری در حمام و آشپزخانه و مکانهایی که با رطوبت در ارتباط است، باید از وسایل برقی حفاظدار استفاده شود.
8. استفاده از کلید حفاظ جان که یک فیوز دوتایی است، در هنگام احتمال برق گرفتگی، برق کل ساختمان قطع میشود، ضروری به نظر میرسد.
توصیهای به افراد جامعه
تمام افراد جامعه در قبال خود و دیگران مسئول هستند، مسئولیت افراد در مصادیق مختلف میتواند نمایانگر باشد، یکی از این مصادیق مسئولیت در قبال خانواده و محل کار شخص میباشد. موضوع برق و الکتریسیته یکی از موضوعات مهمی است که علاوه بر حیاتی بودن، به همان اندازه نیز میتواند خطر آفرین باشد و جان و مال افراد را در معرض خطر قرار دهد.
البته برای به حداقل رساندن این خطر راهکارهایی نیز وجود دارد که با رعایت آنها، زندگی در محیط امنتری ادامه پیدا خواهد کرد. در ذیل به تعدادی از این امور اشاره میشود:
1. بررسی شش ماهه از برق کشی ساختمان، به وسیلة مالک ساختمان، تا اینکه از اتصالی نداشتن برق اطمینان حاصل کند و سیمها و برقکشی ساختمان بررسی شود و خطرات احتمالی مرتفع گردد؛
2. گذاشتن ترانس برای کنترل میزان برق؛ یعنی در مواقعی که فشار برق کم یا زیاد میشود، جریان برق را کنترل کند و از سوختگی سیمها و آسیب رساندن به لوازم برقی جلوگیری نماید؛
3. هر وسیلة برقی باید دارای یک ترانس محافظ باشد؛
4. در هنگام قطع برق یا ایجاد مشکل در سیستم برق ساختمان، خودسرانه کاری انجام ندهیم و از برقکار حرفه-ای یا ادارة برق کمک بخواهیم؛
5. وسایل برقی را نزدیک نشتی آب و مکانهای مرطوب و مخصوصاً نزدیک اجاق گاز قرار ندهیم؛
6. سرویس کردن کولر حتماً توسط برقکار انجام شود؛ چون کار بسیار خطرناکی است و بیشترین برقگرفتگی را ایجاد میکند.
اصول اولیة ایمنی برق
1. قبل از شروع تعمیر وسایل برقی، حتماً مجوز و مهارت لازم را اخذ نمایید؛
2. قبل از شروع کلید اصلی برق شبکه را قطع نموده و درب جعبه تقسیم را قفل کنید؛
3. چنانچه امکان قفل کردن درب جعبه تقسیم وجود نداشته باشد، با در آوردن فیوز جریان را قطع نمایید؛
4. در صورت امکان، برچسب تعمیرات زده شود؛
5. فقط برقکاران اجازة کار بر روی شبکه یا دستگاهها را دارند؛
6. تمامی دستگاههای برقی باید دارای سیم ارت باشند؛
7. تمامی کابلهای معیوب باید تعویض شوند؛
8. از هر کابل فقط یک انشعاب گرفته شود؛
9. تمامی دستگاهها باید دو شاخه داشته باشند؛
10. برای تعمیر یک وسیلة برقی، حتماً باید دو شاخة آن را در آورید؛
11. در کارهای برقی هرگز شانسی عمل نکنید؛
12. هیچ گاه دو شاخه را با کشیدن کابل از پریز جدا نکنید؛
13. هرگز سیم برق لخت را لمس نکنید؛
14. اگر در زمان حفاری به کابل برقی برخورد نمودید، قبل از هر کاری به مسئولین اطلاع دهید؛
15. توجه داشته باشید که کار در زمینهای مرطوب با وسایل برقی، میتواند منجر به برق گرفتگی شود؛
16. فقط دستگاههایی که ولتاژ آنها کمتر از 25 ولت باشد، خطر برق گرفتگی در آنها کم است؛
17. کابلهای برق را که در مسیر عبور و مرور وسایط نقلیه هستند، باید از درون یک لوله یا چیزی شبیه آن عبور داد؛
18. برای هر دستگاه فیوز مناسبی استفاده نموده و فیوزهای سوخته را برای استفادة مجدد سیم پیچی نکنید؛
19. هرگز کابل دستگاهی را که گیر کرده است، با فشار نکشید؛ بلکه به آرامی آن را رها کنید؛
20. توجه داشته باشید که آتش سوزی ناشی از برق را فقط باید با گاز یا پودر خاموش کرد، پس استفاده از آب در این رابطه خطرناک است.
21. در صورتی که قبل از شروع تعمیرات، محیط ایمن سازی شود، باید پس از اتمام عملیات و برقرار کردن مدار، علایم هشدار دهنده و به طور کلی تجهیزات ایمن سازی محیط برداشته شود.
راهکار مقابله با برق گرفتگی
به طور کلی قرار گرفتن دو نقطه از بدن در مسیر جریان برق، موجب عبور جریان از بدن میشود و با توجه به شدت و مدت عبور جریان، برق گرفتگی به وجود میآید. تمام سطح زمین، دیوارها و کف اتاقها در تمامی طبقات به عنوان یک نقطه از سیستم برق محسوب میشوند و اگر نقطهای از بدن موجود زنده، از یک طرف به زمین یا دیوارها وصل باشد و از طرف دیگر به سیم برق یا بدنة فلزی دستگاه برقی تماس پیدا کند، جریان برق از بدن عبور میکند.
بنابراین، برای جلوگیری از برق گرفتگی، اولاً باید از تماس (مستقیم یا غیر مستقیم) با سیمهای برق جلوگیری کرد و ثانیاً اگر ناچار به تماس با وسایل برقی هستید، سعی کنید از تماس پا به دیوار یا کف اتاق یا بدنة فلزی بوسیله دمپایی پلاستیکی و... خودداری کنید.
برق گرفتگی به دو دسته تقسیم میشود:
1. برق گرفتگی با ولتاژهای بالا؛
2. برق گرفتگی با ولتاژهای پایین.
در برق گرفتگی با ولتاژ بالا لازم نیست که حتماً بدن به طور مستقیم با سیم یا کابل برق تماس داشته باشد؛ بلکه ممکن است در فاصلة چند متری نیز جریان برق از هوا عبور کند و به بدن فرد منتقل شود و باعث برق گرفتگی گردد. در این موارد، هرچه ولتاژ برق و رطوبت هوا بالاتر باشد، میزان انتقال و آسیب وارد شده به بدن بیشتر خواهد شد.
برق گرفتگی با ولتاژ پایین بیشتر اتفاق میافتد. برای مثال: فرد از سیم لخت یا وسایل برقی، به ویژه آن دسته از وسایلی که در آن آب ریخته میشود، آسیب میبیند. برق گرفتگی ممکن است از طریق کلید برق ایجاد شود. در برق گرفتگی با ولتاژ پایین، بدن فرد دچار لرزش میشود، در صورتی که در برق گرفتگی با ولتاژ بالا، فرد به دلیل گرفتگی عضلات با آن وسیله متصل خواهد شد.
اقدامات لازم برای نجات شخص برق گرفته
اقداماتی که برای نجات شخص برق گرفته باید انجام شود، عبارتند از:
1. قطع مدار برق؛
2. رها کردن شخص برق گرفته از مدار؛
3. دادن تنفس مصنوعی؛
4. رساندن به پزشک.
معمولاً مرگ در اثر برق گرفتگی نتیجة مستقیم دو چیز است:
الف) به هم ریختن کار منظم قلب؛
ب) قطع تنفس.
یک تماس جزیی با سیم یا وسایل برقی انسان را به سرعت نابود میکند و چنانچه مسیر برق گرفتگی از سمت چپ بدن یا سر باشد، خطرناکتر است. مسئلة مهم در برق گرفتگی، تنفس مصنوعی است که باید در کمتر از 3 دقیقه پس از برق گرفتگی با انجام این کار، جریان تنفس را به حالت عادی بازگردانیم.
در این عمل ابتدا مصدوم را به پشت بخوابانید و بلوز کار یا کت خود را تا کنید و با قرار دادن آن زیر شانة مصدوم، به طوری که سر او به عقب کشیده شود، بالای سر او قرار گیرید و تنفس مصنوعی و ماساژ قلبی انجام دهید.
عوارض ناشی از برق گرفتگی
ممکن است برق گرفتگی عواقب مختلفی نظیر مرگ ناشی از ایست قلبی، سوختگی داخلی و خارجی بدن را به دنبال داشته باشد. ممکن است بعد از برق گرفتگی کلیهها نیز از کار بیفتند، یا دستها به دلیل سوختگی داخلی قطع شوند، یا به علت پرتاب شدن، استخوانها دچار شکستگی گردند. بدن انسان نسبت به عبور جریان برق یک هادی محسوب میشود، در نتیجه تأثیر جریان برق روی نسوج بدن خطراتی به شرح زیر ایجاد میکند:
1. سوختگی نسوج بدن؛
2. اختلال سیستم اعصاب؛
3. انقباض عضلانی؛
4 . تجزیه خون.
در بیشتر حوادث ناشی از برق گرفتگی، جریان از ناحیة سینة شخص عبور میکند و اگر جریان 20 تا 40 میلی آمپر باشد، ماهیچههای سینه در حالت انقباض باقی میمانند و تنفس متوقف میشود. قطع تنفس باعث خفگی و مرگ در عرض چند دقیقه میشود.
وظایف برقکاران
برقکاران حرفهای میتوانند در زمینههای مختلف، از برق کشی ساختمانها و منازل تا انجام فعالیتهای برقی پروژههای بزرگ مهندسی فعالیت کنند. برقکار مسئول نصب، بازرسی و تست تجهیزات، اطمینان از عملکرد درست سیستمهای برق و یافتن و رفع عیوب موجود میباشد.
وظایف برقکار عبارتند از:
1. طراحی و نصب سیستمهای برقی و روشنایی؛
2. بررسی و حفاظت از سیستمهای الکتریکی و اطمینان از درست و ایمن کار کردن آنها؛
3. نصب و سیم کشی مدارهای سیستم دزدگیر و دوربین مداربسته؛
4. طراحی، نصب و سیم کشی سیستم اعلام حریق؛
5. نصب و سیم کشی تجهیزات حفاظتی.
برقکار صنعتی کارهای تخصصی زیر را انجام میدهد:
1. نصب و سیم کشی تابلوهای توزیع برق؛
2. نصب و سیم کشی مدارهای الکتریکی؛
3. راه اندازی و تعمیر موتورهای الکتریکی؛
4. نصب و سیم کشی دستگاههای حفاظتی؛
5. آشنایی با تجهیزات ایمنی و حفاظتی.
همراه بودن وسایل مورد نیاز
برقکار در مرحلة اول باید وسایلی را که مورد نیاز این شغل است، فراهم کند و از ایمن و صحیح بودن وسایل مطمئن شود. به طور مثال: فازمتر - که یکی از وسایل برقکاری است - باید سالم باشد، وگرنه نمیتواند به برق-کار در تشخیص سیمهای فاز و نول کمک دهد و احتمال بروز خسارت و ضرر به شخص برقکار و افراد دیگر زیاد میشود.
در مرحلة بعد، وی باید در هر مأموریت برقی، تمام لوازم خود را به همراه ببرد تا هم در ایمنی کار دقت بیشتری انجام شود و هم کارش به نحو تام و بدون عیب به پایان برسد.
فاز متر، پیچ گوشتی، دم باریک، انبردست، سیمچین، چراغ قوه و سیم از وسایل هر برقکاری محسوب میشود.
لزوم عقد قرارداد
در هر موقعیت کاری باید بین طرفین به صورت مکتوب قرارداد بسته شود تا حق هیچ کس ضایع نشود، پس باید بین برقکار و کسی که وی را اجیر کرده است، قراردادی تنظیم گردد و تمام قیود و شرایط کار در آن ذکر شود و در پایان مورد امضای طرفین و دو شاهد قرار گیرد. جدای از اینکه انجام این عمل از سفارشات آموزههای دین است، مزایای فراوان دیگری نیز دارد که به چند نمونه از آنها اشاره میکنیم:
1. هر دو طرف ملزم به رعایت مفاد قرارداد هستند؛
2. اگر مشکلی پیش آمد، قرارداد امضا شده بین دو طرف میتواند مشکل گشا باشد؛
3. طبق قرارداد نوشته شده برقکار موظف است در وقت مقرر کار را تحویل دهد و اگر تخلف کند، باید مسئولیت کار خود را بپذیرد و ضرر احتمالی را جبران نماید؛
4. طبق قرارداد هزینه و شرایطی که بر عهدة صاحب کار است، باید اعمال شود و اگر تخلف شود، برقکار می-تواند حق خود را طلب کند.
نبایدهای برقکار
هر شغل و حرفهای، قانون و مقررات خود را دارد و هر شخصی باید طبق آن عمل کند و تخلف از آن به غیر از اینکه اشکال شرعی دارد، خلاف قانونی بوده، متخلف باید آن را جبران کند. تمام افراد جامعه در هر سِمت و مقامی، باید کار خود و دیگران را کنترل کرده، اگر تخلفی صورت گرفت، گزارش دهند؛ اما در مقابله با بیقانونی و عمل خلاف هیچ چیز مهمتر و کارسازتر از وجدان بیدار نیست؛ اگر در کارها وجدان بیدار و مسئولیتپذیری نباشد، جامعه ضربة سهمگینی میخورد و ضرر جبرانناپذیری میبیند، بنابراین، هر کس باید خود را در برابر خداوند مسئول ببیند و کار خود را به احسن وجه انجام دهد.
برقکار نیز مانند انسانهای دیگر میتواند اعمال خلافی انجام دهد که کسی متوجة آن نشود، از جمله اینکه:
1. قسمتهایی که مربوط به زیر کار است و در معرض دید صاحب کار نمیباشد، از لوازم ضعیفتر استفاده کند؛
2. در محاسبة اجناس، اجناس زیر کار را به دلیل ناپیدا بودن، چند برابر حساب کند؛
3. اجناس استفاده شده غیر از اجناسی باشد که با صاحب کار توافق کرده است؛
4. مواردی را که ضروری نبوده و مورد احتیاج صاحبخانه نمیباشد، انجام دهد تا دستمزد بیشتری دریافت کند؛
5. در مواردی که احتیاج به سیم کشی قوی است، از سیمکشی ضعیف استفاده کند که با انجام این عمل هم به سیستم برق خانه ضرر رسانده و هم خطر بزرگی برای افراد حانه ایجاد میشود که در بعضی موارد منجر به برق گرفتگی و آتش سوزی میشود، پس به صاحب کار ضرر جانی و مالی وارد کرده است که بر عهده برقکار حق الناس وارد میشود و در قبال عمل خلافی که انجام داده، مسئول است و باید صاحب کار را مطلع کند و ضرری که وارد شده را جبران کند.
انحصاری کردن کار
بعضی از برقکاران برای انجام کار برقی منزل، اداره، کارخانه و... به نحوی عمل میکنند که فرد دیگری نمی-تواند آن کار را به ادامه داده و به پایان برساند و یا در مواقع ضروری، عیب آن را برطرف کند. این عمل آنها به نحوی انحصاری کردن کار میباشد و هدف از این کارشان این است که فقط از خود برقکار در آن کار استفاده شود و شخص دیگری را برای این کار نیاورند.
این کار از لحاظ اخلاقی درست نیست و صاحب کار را با مشکلات فراوانی مواجه میکند؛ زیرا در بعضی موارد دسترسی به برقکار اولیه، امکانپذیر نیست یا اینکه اگر برقکار اولیه به هر دلیلی از انجام این کار صرف نظر کند، کار یک اداره یا کارخانه تعطیل میشود و ضرر جبران ناپذیری بر صاحب ملک وارد میشود.
در ذیل استفتایی در این موضوع آورده میشود:
سؤال: بعضی از برقکاران در ترفندی به کار میبندند که فقط خودشان بتوانند از عهدة آن کار برآیند، لذا صاحب کار مجبور است فقط از همین برقکار استفاده کند. حکم چنین عملی چست؟ اگر شخص برقکار این کار را برای احقاق حقش انجام دهد، حکمش چیست؟
جواب: باید مطابق قوانین صنف برقکارها عمل نمایند و تخلف کاری و به دردسر انداختن مردم، خصوصاً برای اخاذی، حرام و از گناهان است. [۱۲۸]
نصب غیر قانونی انشعاب برق و دستکاری کنتور برق
یکی از مشکلاتی که مسئولین با آن مواجه هستند، استفادة غیر قانونی از بیت المال است. انرژی برق یک سرمایة ملی به حساب میآید و حق تمام اعضای جامعه میباشد. تک تک افراد در آن سهیم هستند و هر شخص به اندازهای که احتیاج دارد، میتواند از این انرژی استفاده کند و در قبال هزینههایی که به دنبال دارد، مبلغی را ماهیانه به ادارة برق بپردازد؛ اما عدهای با استفادة غیر قانونی از این انرژی و فرار از پرداخت هزینههای مربوط به این بخش، در بیت المال و حق بقیة اشخاص تجاوز کرده و بدون نصب کنتور و دور از چشم مسئولین مربوطه، به نصب برق غیر قانونی و یا دستکاری کردن کنتور برق خود روی میآورند.
همین استفادههای غیرمجاز باعث وارد شدن صدمات جبران ناپذیری به تجهیزات و شبکة برق شده است؛ چراکه هر شبکة توزیع برق، برای ظرفیت معینی طراحی شده و افزایش غیراصولی انشعابات آن باعث بروز خسارت میشود. بعلاوه، اشخاصی که اقدام به این کار غیر مجاز میکنند، در معرض خطرهای جبران ناپذیری، از جمله از دست دادن جان خود میباشند. [۱۲۹]
زندگی در جامعة امروزی همراه با تکنولوژی و پیشرفتهای چشمگیری همراه است. همان طور که ورود تکنولوژی در زندگی روزمره بسیاری از کارها را آسان کرده است، در مقابل هزینههایی را نیز بر عهدة مردم گذاشته است که هر کس بخواهد از این انرژی و تکنولوژی استفاده کند، باید هزینهاش را پرداخت کند. یکی از این انرژیها، نیروی برق و الکتریسیته است.
در هر جامعه افرادی هستند که امکان دارد از پرداخت این هزینهها شانه خالی کنند. در ذیل حکم این عمل استفتا شده است:
سؤال: استفاده و نصب برق غیر قانونی و بدون نصب کنتور، چه حکمی دارد؟ حکم برقکاری که برای این کار اجیر شده است، چیست؟
جواب: استفاده و نصب برق غیر قانونی و بدون نصب کنتور برق، خلاف مقررات و حرام است و ضمان هم دارد. باید دین خود را به ادارة برق بپردازد. [۱۳۰]
نصب ماهواره
در جامعهای که روز به روز بر پیشرفت آن افزوده میشود و تکنولوژی با سرعت رو به پیشرفت است، مسئلة ماهواره پدیدة گریزناپذیری میباشد که از جنبههای مختلف مورد بحث و بررسی قرار میگیرد. دستگاه ماهواره مانند چاقویی است که هم میتواند جان انسانی را نجات دهد و هم جان انسانی را بگیرد. ولی باید به این نکته توجه کرد که درست است که ماهواره برنامههای مفید و آموزندهای نیز دارد ولی ضررهای که این دستگاه به اعتقادات و بنیان اخلاقی خانواده و جامعه میزند جبران نابپذیر است و فساد، فحشا و بیاعتقادی به آموزههای دینی که ماهواره بین افراد جامعه تزریق میکند، هرگز با منافعش مساوی نیست.
سؤال: با توجه به اینکه استفاده از ماهواره هم برای کارهای مباح است و هم برای کارهای حرام، خرید و فروش و نصب آن چه حکمی دارد؟
جواب: از برنامههای ماهواره میتوان هم استفادة حلال و هم استفادة حرام نمود و به عبارت دیگر از ابزار مشترک است، بنابراین، خرید و فروش و نصب در جهت حلالش اشکال ندارد. [۱۳۱]
نصب شنود و دوربینهای مخفی
امروزه در جامعه هر روز شاهد آنیم که وسایل ارتباطی و نظارتی جدیدتری وارد بازار میشود، از جمله وسایل مربوط به شنود و دوربینهای نظارتی. بنابر تصویب قانون، استفاده از تجهیزات نظارتی جرم تلقی نمیشود و حتی عرضه کنندگان تجهیزات نظارتی و امنیتی، صاحب اتحادیه نیز شدهاند، به همین دلیل افراد و شرکتهای خصوصی میتوانند برای جلوگیری از سرقت، محل کار و منزلشان را به دوربینهای مدار بسته مجهز کنند، البته به شرطی که این دوربینها، به وسیلهای برای سوء استفاده و ثبت گفتار و رفتار خصوصی افراد تبدیل نشوند. استفادههایی جهت اخاذی، تهدید و حتی شوخی کردن ممنوع است. عدهای نیز با استفاده از ابزار و تجهیزاتی چون دوربینهای کوچک فیلمبرداری و میکروفنهای ظریف برای شنود و... باعث هتک حرمت، از بین رفتن حریم خانوادهها، به خطر انداختن ناموس و آبروی مردم و اختلال در امنیت جامعه میشوند.
قانون دوربینهای مخفی و شنود
طبق قانون، شرکتهای خصوصی و اماکنی که در آنها دوربین نصب شده است، باید به وسیلة تابلو به افراد اعلام کنند. همچنین قانون بانکها، طلافروشیها و جایگاههای سوخت را اماکنی معرفی میکند که در تمام دنیا به منظور پیشگیری از جرم، با هماهنگی پلیس، به تجهیزات ثبت الکترونیکی مجهزند و تمام موارد نیز به صورت عمومی اعلام میشود. این اماکن با وجود خصوصی بودن، به دلیل اعلام عمومی، خصوصی محسوب نمی-شوند؛ [۱۳۲] اما در مواردی که حریمهای خصوصی مورد تجسس و فیلمبرداری قرار گیرند، طبق اصل25 قانون اساسی، استراق سمع و هرگونه تجسس ممنوع است، مگر به حکم قانون.
کار گذاشتن دوربین به قصد تجسس در زندگی شخصی افراد، بدون آگاهی و رضایت آنان، تجاوز به حریم خصوصی تلقی میشود و تجسس در امور شخصی افراد، غیرقانونی و خلاف عرف اجتماعی محسوب شده، پیگرد قانونی دارد که بر اساس نوع و میزان خسارت وارده به شخص متضرر و رأی قاضی، قابل پیگیری است.
کسی که با این وسایل مورد سوء استفاده قرار میگیرد، حق دارد از سوء استفاده کنندگان به مراجع قضایی شکایت کند و با توجه به قانونی که در مجلس به تصویب رسیده، پلیس با متجاوزان به حریم خصوصی و منتشرکنندگان فیلمهای شخصی و خانوادگی به شدت برخورد میکند و حتی در مصادیقی که امنیت اجتماعی افراد و جامعه به خطر میافتد و موضوع به حیثیت خانوادگی مربوط میشود، قانونگذار مجازات اعدام را به عنوان مفسد فی الارض برای متخلفان در نظر گرفته است. [۱۳۳]
دین اسلام نیز از مسئلة تجسس در امور دیگران و افشای حریم خصوصی افراد به بدی یاد کرده و این کار را مورد مذمت قرار داده است. همان طور که از حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) نقل شده است که فرمود: «نهی شده است از سرک کشیدن به خانة همسایه.» [۱۳۴] و همچنین فرمود: «ملعون است کسی که از امور (خصوصی) خانة همسایهاش مطلع شود.» [۱۳۵]
این احادیث نشان میدهد که نصب دوربین یا استراق سمع برای اطلاع از داخل خانه و حریم خصوصی افراد حرام بوده، ممکن است بگوییم که این کار نیز مصداقی از اطلاع، تجسس و سرک کشیدن در امور دیگران و مورد نهی پیامبر(صلی الله علیه و آله) قرار گرفته است.
در روایت دیگری از کسی که به منزل دیگری سرک میکشد و کشته میشود یا کور و نقص عضوی پیدا میکند، دیه نفی شده است. در روایتی امام صادق(علیه السلام) میفرماید: «هر کس بر خانة گروهی بنگرد و از اسرار آنان آگاه شود و آنان به سوی وی تیراندازی کنند و او نابینا و یا زخمی شود، دیهای برایش نیست.» [۱۳۶]
چراکه دین اسلام برای حریم خصوصی افراد حرمت زیادی قائل است و هر کس از این حدود تجاوز کند، جدای از اینکه مورد لعن قرار میگیرد، هیچ مصونیتی نداشته، قانون نیز با شدیدترین وجه با او برخورد میکند.
سؤال: نصب دوربین مخفی و شنود چه حکمی دارد و حکم کسی که برای نصب آنها اجیر شده است، چیست؟
جواب: نصب دوربین مخفی و شنود برای کارهای غیر اخلاقی و ورود به حریم خصوصی دیگران، بدون اطلاع آنها و برقکاری که برای این کار اجیر شده، حرام و غیر قانونی است. [۱۳۷]
استفاده از لوازم الکتریکی و برقکاری برای کارهای حرام
اکثر وسایل، مثل چاقو؛ هم میتوانند در کار خیر مصرف شوند و هم در کار خلاف و حرام. وسایل الکتریکی نیز از همین قسم اجناس هستند؛ مثلاً خود نیروی برق؛ هم میتواند برای روشنایی منازل به کار رود که خیر زیادی در آن میباشد، هم به وسیلة آن میتوان جان دیگران را به خطر انداخت یا کسی را شکنجه کرد یا اینکه لامپ و وسایل الکتریکی به مساجد و تکیهها روشنایی بدهند یا اینکه کابارهها و محلهایی را که کارهای حرام و خلاف در آنها انجام میشود، را روشن کنند و...
در ذیل حکم فروش و اجیر شدن برای انجام کار خلاف آورده میشود:
سؤال: فروش لوازم الکتریکی برای انجام کارهای حرام چه حکمی دارد؟ حکم برقکاری که برای انجام کار حرام اجیر شده است، چیست؟
جواب: اگر میدانید که وسایل الکتریکی را برای کار حرام استفاده میکنند و یا برقکاری برای حرام باشد، فروش و یا اجیر شدن جایز نیست. [۱۳۸]
اسراف در مصرف برق
کلمة اسراف در بین مردم کاربرد فراوانی دارد و تمام مصارف بیش از حد را شامل میشود. در تعریف اسراف گفتهاند: زیادهروی و تجاوز از حدّ اعتدال را اسراف گویند. در مقابل کلمة اسراف، صرفهجویی و درست مصرف کردن است که طبق سخن معروف: «صرفهجویی، درست مصرف کردن است.»
در روایتی حضرت علی(علیه السلام) میفرماید: «هرچه از حدّ میانه بگذرد، اسراف است.» [۱۳۹] از زیانبارترین اقسام اسراف، اسراف در اموال عمومی و بیت المال مسلمین است. حفاظت از اموال عمومی و بیت المال نشانة رشد شخصیت، دینداری، ادب و حس مسئولیت یک ملت است. اموال عمومی شامل تمامی امکانات و سرمایههایی میشود که خداوند آنها را مایة حیات و قوام جامعه قرار داده است. آب، برق، گاز و مانند اینها سرمایههای اصلی یک ملّت و ضامن بقای آن میباشند که حفاظت و استفادة صحیح از آنها، جامعه را به سوی رفاه پیش میبرد و بالعکس، حیف و میل و کاهش و فرسایش آنها و یا مصرف بیش از حدّ و اتلاف آنها، بنیة اقتصادی اجتماع را نابود میکند.
یکی از این انرژیها، انرژی برق و الکتریسیته است. باید توجه داشت که تولید انرژی برق بسیار پرهزینه است، به طوری که برای تولید یک کیلو وات برق، حدود 1000 دلار سرمایهگذاری اولیه نیاز است و در طول استفاده از تأسیسات، هزینههای جاری نیز به آن افزوده میشود.
بحث اسراف در مورد فروشندة لوازم الکتریکی، مصرف کنندگان انرژی برق و شخص برقکار نیز مطرح می-شود. هر فروشندهای، از جمله فروشندة لوازم الکتریکی باید برای روشنایی مغازهاش از استفادة بیش از حد لامپ پرهیز کند. همچنین تمام اقشار جامعه در مصرف این انرژی با ارزش بسیار حساس باشند و در استفاده از آن زیادهروی نکنند. برقکار نیز سعی کند لامپهای اضافی نصب نکند و نکاتی را که به کمتر مصرف کردن برق مربوط میشود، رعایت کند.
پس جدای از اینکه مصرف بیرویه (از انرژی برق) موجب ضمان میشود، اسراف و حرام نیز هست؛ [۱۴۰] بلکه برخی حرمت آن را از ضروریات دین دانسته [۱۴۱]و برخی دیگر در ردیف گناهان کبیره شمردهاند. [۱۴۲]
راهکارهای عملی صرفهجویی
1. از لحاظ علمی، استفاده از نور طبیعی به سلامت روحی و روانی افراد خانواده میافزاید، لذا سعی کنیم در روز از نور طبیعی حداکثر استفاده را به عمل آوریم.
2. در رنگ کاری داخلی ساختمان، از رنگهای روشن استفاده کنیم تا میزان بازتاب نور افزایش یابد.
3. در مکانهایی مانند راهرو، زیرزمین، انباری و پارکینگ از لامپهای با وات پایین یا مهتابی استفاده کنیم.
4. به فرزندان خود بیاموزیم که در مصرف برق اسراف نکنند و از آنها خواسته شود که چراغهای اضافی را، به ویژه در اوایل شب خاموش نمایند و وسایل برقی را بیهوده روشن نگذارند.
5. سعی شود از دکوراسیون و پردههایی با رنگ روشن، به منظور افزایش راندمان و بازتاب نور استفاده گردد. اصولاً استفاده از رنگ روشن موجب شادابی روح و روان افراد خانواده نیز میگردد.
6. گرد و خاک موجود در محیط، از میزان بهرهوری نوری لامپها میکاهد، پس تمیز کردن لامپها و حباب چراغها سبب میگردد تا نور بهتری ایجاد شود.
7. دقت شود که هیچ فضایی بیهوده روشن نماند؛ اگر در اتاق نشیمن حضور دارید، آشپزخانه و یا اتاقهای دیگر را بی جهت روشن نگذارید!
8. در هنگام سیم کشی برق ساختمان، سعی گردد هر لامپ با کلید مستقلی قطع گردد تا بتوانید در مواقع غیر ضروری، برخی از لامپها را خاموش کنید. همچنین در برخی از اماکن مانند راهروها از کلیدهای اتوماتیک استفاده شود که خود به خود خاموش میشوند.
9. اوج مصرف برق در ساعات اولیة شب، آن هم برای روشنایی است. هر لامپ کم مصرف میتواند ۵ برابر لامپ رشتهای معمولی (با همان مصرف) روشنایی تولید کند، پس استفاده از لامپ کم مصرف و مهتابی میتواند بار زیادی را از ساعات اوج مصرف بکاهد.
سؤال: اسراف بیش از حد در نصب لامپها و لوازم الکتریکی و مصرف برق چه حکمی دارد؟ حکم برقکاری که برای انجام این کار اجیر شده است، چیست؟
جواب: اسراف جایز نیست و اگر در نزد عرف مردم برقکاری بسیار زیاد و اسراف باشد، نمیتواند اجیر برای این کار شود. [۱۴۳]
برقکاری برای کارهای نیک
چراغانی در ایران در مناسبتهایی مانند: عروسیها، بزرگداشتها، اعیاد مذهبی (مانند جشن مبعث و نیمة شعبان) و... به بخشی جداناشدنی از زندگی ما تبدیل شده است. لامپهای رنگی، لامپهایی با روکش رنگی پلاستیکی و مهتابیهای رنگی در این چراغانیها استفاده میشوند و شاید مهمترین اشخاصی که به اِعمال چراغانی مرتبط باشند، فروشندگان لوازم الکتریکی و برقکاران هستند که با در اختیار گذاشتن لامپها و لوازم الکتریکی و نصب برقکار در انجام عملیات چراغانی و روشنایی معابر و خیابانها میتوانند در این کار نیک سهیم باشند و خود را در ثواب آن شریک کنند.
انواع رشتههای برقکاری
امروز در کشور رشتههای تحصیلی مربوط به امور برق فراوان است و هر کدام احکام فقهی ویژة خود را دارند. به امید روزی که همراه با آموزش حرفهای و فنی هر رشتهای از علوم، احکام شرعی آنها نیز آموزش داده شود، فهرستی از رشتههای برق تقدیم میگردد.
رشتههای تحصیلی مربوط به امور برق بدین شرح است:
1. توانایی بررسی مقررات ملی برق ساختمان؛
2. توانایی طراحی سیستم روشنایی اماکن؛
3. توانایی نقشهکشی و نقشهخوانی مدارهای برق ساختمان؛
4. توانایی سیمکشی و نصب تجهیزات مدارهای روشنایی؛
5. توانایی سیمکشی و نصب مدارهای لامپهای مخصوص؛
6. توانایی نصب و سیم کشی وسایل خبری؛
7. توانایی ایجاد شبکة اتصال زمین؛
8. توانایی نصب و سیم کشی تجهیزات حفاظتی؛
9. توانایی طراحی، نصب و سیمکشی سیستم اعلام حریق؛
10. توانایی نصب و سیم کشی مدارهای سیستم دزدگیر و دوربین مدار بسته؛
11. توانایی انجام عملیات کابلکشی فشار ضعیف؛
12. توانایی نصب و کار با باس داکت (Bus dact) ؛
13. توانایی طراحی، نصب و سیم کشی تابلوهای توزیع انرژی الکتریکی؛
14. توانایی نصب و سیم کشی سیستم برق اضطراری و ایمنی؛
15. توانایی بررسی سیستم برق اتوماتیک؛
16. شناسایی اصول سیمکشی و نصب تجهیزات مدارهای روشنایی؛
17. سیمکشی و نصب تجهیزات مدارهای روشنایی؛
18. آشنایی با نرمافزارهای طراحی مدارهای برق ساختمان؛
19. شناسایی اصول کار با نرمافزارهای طراحی مدارهای برق ساختمان؛
20. کار با نرمافزارهای طراحی مدارهای برق ساختمان؛
21. شناسایی اصول نقشهکشی و نقشهخوانی مدارهای برق ساختمان؛
22. نقشهکشی و نقشهخوانی مدارهای برق ساختمان؛
23. آشنایی با انواع لامپهای مخصوص؛
24. آشنایی با مدارهای راهاندازی انواع لامپ مخصوص؛
25. شناسایی اصول سیمکشی و نصب مدارهای لامپهای مخصوص؛
26. سیمکشی و نصب مدارهای لامپهای مخصوص؛
27. آشنایی با انواع مدارهای روشنایی؛
28. شناسایی اصول محاسبات روشنایی معابر؛
29. محاسبات روشنایی معابر؛
30. آشنایی با لوکس متر (نور سنج) و کاربرد آن؛
31. آشنایی با نرمافزارهای طراحی سیستم روشنایی به وسیلة کامپیوتر؛
32. شناسایی اصول به کارگیری کامپیوتر در طراحی سیستم روشنایی؛
33. به کارگیری کامپیوتر در طراحی سیستم روشنایی؛
34. شناسایی اصول طراحی سیستم روشنایی؛
35. طراحی سیستم روشنایی؛
36. شناسایی اصول اجرای یک پروژة عملی؛
37. اجرای یک پروژة عملی؛
38. آشنایی با علایم اختصاری و نقشه ساختمان (سایت پلان)؛
39. آشنایی با علایم اختصاری الکتریکی ساختمان؛
40. آشنایی با نقشة مدارهای الکتریکی ساختمان؛
41. آشنایی با دامنه کاربرد، هدف و تعاریف مقررات ملی برق ساختمان؛
42. آشنایی با حفاظت افراد و امکان و ایجاد اصول ایمنی؛
43. آشنایی با برآورد درخواست نیروی برق (دیماند)؛
44. آشنایی با نقطة شروع تأسیسات الکتریکی؛
45. آشنایی با تابلوهای توزیع و تقسیم و وسایل و تجهیزات حفاظت و کنترل؛
46. آشنایی با مقررات کابلکشی و سیمکشی؛
47. آشنایی با مقررات تجهیزات سیمکشی؛
48. آشنایی با مقررات تأسیسات جریان ضعیف؛
49. آشنایی با سیستمهای عادی و مخصوص؛
50. آشنایی با سیستمهای نیرو از دیدگاه ایمنی؛
51. شناسایی اصول بررسی مقررات ملی برق ساختمان؛
52. بررسی مقررات ملی برق ساختمان (یک پروژه)؛
53. توانایی طراحی سیستم روشنایی اماکن؛
54. آشنایی با جریان نوری و روابط آن؛
55. آشنایی با جداول جریان نوری منابع؛
56. آشنایی با شدت روشنایی؛
57. آشنایی با جداول شدت روشنایی اماکن؛
58. آشنایی با اصول محاسبات روشنایی اماکن؛
59. آشنایی با جداول شدت روشنایی معابر.
نحوة ورود به شغل برقکاری
علاقمندان به شغل برقکاری میتوانند این کار را به صورت کاملاً تجربی نزد یک استاد ماهر برقکار یاد بگیرید؛ ولی برای آموزش حرفهای در این شغل میتوان پس از گذراندن سال اول دبیرستان وارد شاخة کار و دانش (رشتههای برق صنعتی، برق ساختمان، تعمیر ماشین آلات الکتریکی و تابلوسازی برق صنعتی) یا فنی و حرفهای (رشتههای الکترونیک یا برق و الکتروتکنیک) شوند. افراد علاقمند میتوانند تا مقطع کاردانی یا کارشناسی به طور ناپیوسته در دانشگاهها ادامه تحصیل دهند.
مهارت و دانش مورد نیاز:
علاوه بر یادگیری رشتههای علمی و فنی فوق گاه مهارتهای ویژهای هم برای برقکاران مورد نیاز است:
1. مهارتهای عملی خوب؛
2. توانایی کار مطابق با نقشههای فنی، طرحهای ساختمانی و نمودارهای سیمکشی؛
3. توانایی کار با دقت و تمرکز زیاد و به صورت سازمان یافته و ایمن؛
4. توان انجام کار در ارتفاع، فضاهای محدود و شرایط آب و هوایی مختلف؛
5. مهارتهای ارتباطی مناسب؛
6. توانایی کار تیمی، به خصوص در پروژههای بزرگ؛
7. آگاهی از اصول و دستور العملهای ایمنی در کار؛
8. توان بدنی مناسب.
خدمات و انتظارات
انتظار مردم از برق کاران
1. در مسائلی که پیش میآید؛ از انتخاب جنس، پرداخت قیمت، تحویل جنس و احتمالاً معیوب بودن و پس دادن جنس و... بهترین برخورد را با یکدیگر داشته باشند و نمونة یک مسلمان با خُلق نیکو باشند؛ زیرا ما در جامعهای مسلمان زندگی میکنیم، پس هر کدام از افراد نسبت به یکدیگر انتظاراتی دارند.
2. برقکار در انجام کارش دقت لازم را به کار ببندد و کار را تمیز و کامل انجام دهد؛
3. انجام عملیات برقکاری طبق نظام مهندسی باشد تا در مراحل بعد مشکلی ایجاد نشود؛
4. برقکاران بدون علم و آگاهی و تجربة لازم در این کار وارد نشوند و برای انجام کار خودسرانه عمل نکنند.
5. پروژة برقکاری منزل یا هر مکان دیگر را به موقع تحویل دهند؛
6. در تحصیل و فراگیری تجربیات دیگر کشورها سعی و تلاش کنند تا بتوانند در سطح بین الملل و جهانی نیز از پیشرفت چشمگیری در زمینة برق و برقکاری برخوردار باشند، خصوصاً کشورهای مستعد سرمایهگذاری و دارای نقص در نیروی انسانی مجرب و متخصص مانند عراق، افغانستان، و کشورهای عربی حاشیة خلیج فارس.
انتظارات صنف الکتریسیته از مردم
حقوقی که بر عهدة انسانها میباشد، هر دو طرف را شامل میشود؛ یعنی همان طور که ما از اشخاص یا اصناف و گروهها انتظاراتی داریم، آنها نیز از ما انتظاراتی دارند و باید در حد امکان آنها را برآورده سازیم. صنف محترم برقکاران و فروشندگان لوازم الکتریکی نیز از این دایره بیرون نیستند. به چند نمونه از انتظاراتی که این صنف از جامعه دارند، اشاره میکنیم:
1. برقکاران و فروشندگان لوازم الکتریکی را با تأخیر در پرداخت و تعویض مکرر لوازم مورد اذیت و آزار قرار ندهند و دستمزد و حقوق مالی آنان را به طور کامل پرداخت کنند و با آنان با خُلق نیکو برخورد کنند؛
2. همکاری نظام مهندسی و وزارت کار با این صنف برای پیشرفت صنف برقکاران و انجام سریعتر عملیات برقکاری برای افراد جامعه بیش از پیش باشد؛
3. دولت با برنامهریزی دقیق و تشکیلاتی، موجبات حمایت و بیمه شدن افراد این صنف را فراهم کند؛
4. حادثه دیدگان از این صنف را مورد مراقبت ویژه قرار دهند و بتوانند با کمک به آنها تا حدودی از بار مشکلاتشان را کم کنند؛
5. در هر پروژهای سعی کنند از متخصصان برق در داخل کشور استفاده کنند و از استخدام متخصصان کشورهای خارجی پرهیز نمایند؛
6. خانوادة این صنف نیز از مزایایی که بقیه ارگانها و ادارات برخوردار هستند، بهرهمند کنند.
منابع
کتب
1. قرآن کریم.
2. مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، انتشارات اسلامیه، تهران، 1364ش
3. ری شهری، محمد، میزان الحکمه، ترجمه: شیخی، حمیدرضا، انتشارات دارالحدیث، قم، چاپ دوم، 1377ش.
4. احسان بخش گیلانی، صادق، آثار الصادقین، دارالعلم، قم، 1366ش.
5. حرّ عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، احیاء التراث العربی، بیروت، 1370.
6. مجلسی، محمدباقر، حلیة المتقین، انتشارات جاویدان، تهران، بیتا.
7. فراهانی فرد، سعید، نگاهی به فقر و فقرزدایی از دیدگاه اسلام، کانون اندیشه جوان، بیجا، چاپ اول، بهار 1378ش.
8. قمی، شیخ عباس، سفینة البحار، دار الاسوة و للطباعة و النشر، تهران، 1373ش.
9. قاسمی، محمدعلی، گشایش روزی، انتشارات نورالزهراءI، کوثر، قم، چاپ اول، 1388ش.
10 تشکر، احمد، رزق حلال، انتشارات صالحان، قم، چاپ اول، 1387ش.
11 آمدی، عبدالواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم، ترجمه: هاشم رسولی محلاتی، دارالکتاب الاسلامی، قم، 1381ش.
12 کلینی، محمد بن یعقوب بن اسحاق، اصول کافی، ترجمه: مصطفوی، سید جواد، دفتر نشر فرهنگ اهلبیت(علیهم السلام) بی تا بی جا.
13 قطب الدین راوندى، سعید بن هبة الله، الدعوات، سلوة الحزین، قم، اول، 1407ق.
14 طبرسى، حسن بن فضل، مکارم الأخلاق، قم، چهارم، 1412ق/ 1370ش.
15 نجفی، محمد حسن، جواهر الکلام، بیروت، دار احیاء التراث، ۱۳۶۲.
16 نراقی، احمد، عوائد الایام، قم، مکتبه بصیرتی، ۱۳۶۶.
17 ابن ادریس حلّی، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، محقق و مصحح: موسوی، حسن بن احمد، ابن مسیح، ابو الحسن، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، 1410ق.
18 امام خمینی، استفتائات، دفتر انتشارات اسلامی، قم، پنجم، 1422 ه ق.
19 خمینى، سید روح اللّه موسوى - مترجم: اسلامى، على، تحریر الوسیلة - ترجمه، 4 جلد، دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم - ایران، 21، 1425 ه ق
20 پاینده ابوالقاسم، نهج الفصاحه، انتشارات جاوید، چاپ دوم 1362.
21 شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، محقق و مصحح: غفاری، علی اکبر، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ دوم، 1413ق.
22 شیخ صدوق، محمد بن علی، الخصال، تصحیح علی اکبر غفاری، جامعه مدرسین، 1403 ق.جامع الاخبار (شعیری)،
23 متقی ، علی بن حسام الدین، کنز العمال.
24 شیخ عباس قمی، سفینه البحار، انتشارات اسوه.
25 ابن حنیفه النعمان، دعائم الاسلام، قاهره، نشر دارالمعارف، 1389 هـ.ق، ج 2، ص 15.
26 محدث نورى، مستدرک الوسائل، مدرسه آل البیت لاحیاء التراث، 1408 هـ.ق.
27 امام خمینی، توضیح المسائل (محشی مراجع)، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ هشتم، 1424ق.
28 خراسانى، حسین وحید، توضیح المسائل (وحید)، در یک جلد، مدرسه امام باقر علیه السلام، قم - ایران، نهم، 1428 ه ق
29 توضیح المسائل آیت الله سیستانی.
منابع اینترنتی
1. ویکی پدیا، کازمزدی: www.fa.wikipedia.org/wiki/.
2. سایت خراسان نیوز: www.khorasannews.ir/serch.php.
3. سایت آراز آذربایجان، بخش اجتماعی؛ www.araznews.ir/.
4. ویکی پدیا، برقکار: www.fa.wikipedia.org/wiki/.
5. سایت رشد، برقکار ساختمان: www.roshd.ir/.
6. ویکی پدیا، برقکار: www.fa.wikipedia.org/wiki/.
7. سایت پاسخ گویی به سؤالات دینی: www.pasokhgoo.ir/.
8. جامعه خبری تحلیلی الف، بخش فرهنگ و هنر: www.alef.ir/.
9. سایت زلال احکام: www.ahkam.tv3.ir.
10. سایت تبیان، بخش حقوق: www.tebyan.net/.
11. ویکی پدیا، ضمانت نامه: www.fa.wikipedia.org/wiki/.
12. ویکی پدیا، ایمنی: www.fa.wikipedia.org/wiki/.
13. پورتال انهار: www.portal.anhar.ir/node/4138.
14. سایت مرجع ما: www.marjaema.com/.
15. سایت فرای تبلیغات و اپلیکیشن: www.weblog98.com.
16. سایت ویکی پدیا، موزه ملی صنعت برق ایران.
17. سایت اسلام کیوست: www.islamquest.net/fa/.
18. سایت حفظ و نشر آثار آیت الله خامنهای. www.farsi.khamenei.ir.
19. سایت خبر گزاری صومعه سرا، www.scna.ir.
- ↑ دعائم الاسلام، ج 2، ص 15.
- ↑ مستدرک الوسائل، ج 2، ص 417.
- ↑ همان، ج 2، صص 269 و 405.
- ↑ رعد/ 26.
- ↑ نجم/ 39.
- ↑ وسائل الشیعه, ج 12, ص 38.
- ↑ همان، ص 37.
- ↑ سوره بقره، آیه168.
- ↑ سوره بقره، آیه 57.
- ↑ «طَلَبُ الحَلالِ فَرِیضَةٌ عَلَی کُلِّ مُسلِمٍ و مُسلِمَةٍ»؛ بحار الانوار، ج 100، ص 9.
- ↑ «اَلْعِبادَﺓُ عَشَرَﺓَ اَجْزاءٍ تِسْعَـﺔٌ مِنْها فی طَلَبِ الْحَلالِ »؛ مستدرک الوسائل، ج 13، ص 12.
- ↑ آثار الصادقین، ج 4، ص 184.
- ↑ همان.
- ↑ وسائل الشیعه، شیخ حرّ عاملی، ج 12، ص 283.
- ↑ «من اتجر بغیر فقه فقد ارتطم فى الربا»؛ حلیة المتقین، علامه مجلسی، ص 379.
- ↑ سفینة البحار، شیخ عباس قمی، ص 198.
- ↑ «إذا أرادَ أَحَدُکُم أَن یُستَجابَ لَهُ فَلیُطَیِّب کَسبَهُ و َلیَخرُج مِن مَظالِمِ النّاسِ، وَ إِنَّ اللّه لایُرفَعُ إِلَیهِ دُعاء عَبدٍ وَفى بَطنِهِ حَرامٌ أَو عِندَهُ مَظلَمَةٌ لأِحَدٍ مِن خَلقِهِ»؛ بحارالأنوار (ط- بیروت)، ج 90، ص 321، ح 31.
- ↑ میزان الحکمه، ترجمه شیخی، ،ج 5، ص 2059.
- ↑ بحار الانوار، ج 100، ص 16.
- ↑ «مَنْ أَکَلَ مِنْ کَدِّ یَدِهِ حَلَالًا فُتِحَ لَهُ أَبْوَابُ الْجَنَّةِ یَدْخُلُ مِنْ أَیِّهَا شَاء»؛ بحار الأنوار، ج 100، ص 10، ح 41.
- ↑ «مَنْ أَکَلَ مِنْ کَدِّ یَدِهِ نَظَرَ اللَّهُ إِلَیْهِ بِالرَّحْمَةِ ثُمَّ لَا یُعَذِّبُه أَبَدا»؛ همان، ص 9، ح 40.
- ↑ نگاهی به فقر و فقرزدایی از دیدگاه اسلام، ص 126.
- ↑ کنز العمال, ج 4, ص 8.
- ↑ وسائل الشیعه, کتاب امر و نهی، باب 22، ح 2.
- ↑ «أَیُّمَا مُسْلِمٍ خَدَمَ قَوْماً مِنَ الْمُسْلِمِینَ إِلَّا أَعْطَاهُ اللَّهُ مِثْلَ عَدَدِهِمْ خُدَّاماً فِی الْجَنَّةِ»؛ اصول کافی، ج 3، ص 296.
- ↑ سوره طلاق، آیه 3.
- ↑ خصال، صدوق، ص 505؛ جامع الاخبار (شعیری)، ص 124.
- ↑ آثار الصادقین، ج 7، ص 103.
- ↑ «مَنْ جَاعَ أَوِ احْتَاجَ وَ کَتَمَهُ مِنَ النَّاسِ وَ مَضَى إِلَى اللَّهِ تَعَالَى کَانَ حَقّاً عَلَیْهِ أَنْ یَفْتَحَ لَهُ رِزْقَ سَنَةٍ حَلَالًا»؛ بحار الانوار، ج 59، ص 292.
- ↑ رزق حلال، ص 46.
- ↑ غرر الحکم، ترجمه: هاشم رسولی محلاتی، ج 1، ص 131، ح 10.
- ↑ بحار الانوار، ج 95، ص 200.
- ↑ اصول کافی، ترجمه مصطفوی، ج 11، ص 151.
- ↑ وسائل الشیعة، ج 2، ص 15.
- ↑ اصول کافی، ج 6، ص 376.
- ↑ وسائل الشیعة، ج 9، ص 470.
- ↑ اصول کافی، ج 6، ص 471.
- ↑ بحار الانوار، ج 69، ص 408.
- ↑ «عشرون خصلة تورث الفقر... و الاستخفاف بالصلاة...»؛ جامع الأخبار (شعیری)، ص 124.
- ↑ «صِلَةُ الْأَرْحَامِ تُحَسِّنُ الْخُلُقَ وَ تُسَمِّحُ الْکَفَّ وَ تُطَیِّبُ النَّفْسَ وَ تَزِیدُ فِی الرِّزْقِ وَ تُنْسِئُ فِی الْأَجَلِ»؛ اصول کافى، ج 2، ص 151، ح 6.
- ↑ «اعتیاد الکذب یورث الفقر»؛ وسائل الشیعة، ج 15، ص 347.
- ↑ سایت ویکی پدیا، موزه ملی صنعت برق ایران.
- ↑ ملی صنعت آثار تفصیلی صنعت برق ایران ویژه تولید 1392 شرکت مادر تخصصی توانیر، خرداد ماه1393.
- ↑ توضیح یسائل مراجع، ج 1، ص 24، مسأله: 11.
- ↑ وسائل الشیعه، ج 12، ص 283.
- ↑ توضیح المسائل مراجع، مسئله2059.
- ↑ توضیح المسائل مراجع، مسئله: 2054.
- ↑ تحریر الوسیلة - ترجمه؛ ج2، ص: 357 و 358.
- ↑ تحریر الوسیلة - ترجمه، ج2، ص: 358 و 359.
- ↑ منتخب میزان الحکمة، ص 426.
- ↑ توضیح المسائل مراجع مسأله: 2055.
- ↑ توضیح المسائل آیت الله سیستانی، مسئله2057.
- ↑ توضیح المسائل مراجع ، مسئله 2068. رساله آیت الله وحید خراسانی، مسئله 2096. رساله آیت الله سیستانی مسئله 2076
- ↑ توضیح المسائل مراجع، مسئله 2081.
- ↑ توضیح المسائل مراجع ج2، ص 217، سایت اسلام کوئست، www.islamquest.net/.
- ↑ استفتای پیامکی از دفتر آیت الله خامنهای، مورخ 20/10/93. فتوای آیت الله صافی: فروش مانعی ندارد؛ ولی اگر خریدار خلاف رفتار کند، ضامن است، استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله صافی. فتوای آیت الله شبیری زنجانی: جایز است، استفاء پیامکی از دفتر آیت الله شبیری. فتوای آیت الله مکارم شیرازی: شرکت آب و برق میتواند مطابق قوانین و مقررات انشعاب را واگذار نماید و در صورتی که شخص خریدار خلاف مقررات از آن استفاده میکند، مطابق آییننامه و ضوابط برخورد نماید، البته نباید امر به معروف و نهی از منکر با زبان خوش ترک شود. استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله مکارم. فتوای آیت الله نوری همدانی: جایز نیست، استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله نوری.
- ↑ توضیح المسائل مراجع، مسئله2105.
- ↑ .توضیح المسائل مراجع، مسئله 2106.
- ↑ توضیح المسائل مراجع, مسئله: 2107.
- ↑ توضیح المسائل مراجع، مسئله2108.
- ↑ توضیح المسائل مراجع، مسئله2109.
- ↑ توضیح المسائل مراجع، مسئله:2112.
- ↑ توضیح المسائل مراجع، مسئله 2113. فتوای آیت الله سیستانی: خریدار در معامله سلف میتواند پیش از تمام شدن مدت، جنس را به خود فروشنده بفروشد. توضیح المسائل مراجع مسئله 2113.
- ↑ توضیح المسائل مراجع، مسئله 2115.
- ↑ توضیح المسائل مراجع، مسئله:2116.
- ↑ توضیح المسائل مراجع، مسئله 2118.
- ↑ پورتال انهار، سوال از آیت الله وحید خراسانی، سوال 290.
- ↑ پورتال انهار، سوال از آیت الله مکارم شیرازی. portal.anhar.ir/node/4138.
- ↑ فتوای بعضی مراجع تقلید: آیت الله خامنهای: اگر معامله از موارد اعانه بر اثم و گناه نباشد و یقین به وجود حرام در آنچه که از این شخص دریافت مىشود، نداشته باشید، مانعى ندارد؛ و الا جایز نیست. آیت الله سیستانی: اگر معامله صحیح باشد، پول آن حلال است. فتوای آیت الله مکارم شیرازی: در فرض سؤال، معامله با او جایز نیست؛ ولی در صورتی که در آمدهای حلالی هم دارد و شما نمیدانید آنچه در اختیارتان قرار داده، از اموال حرام است یا حلال، تصرف در آن برای شما اشکال ندارد و معامله هم اشکال ندارد. فتوای آیت الله نوری همدانی: در صورتی که یقین نداشته باشد که مبلغ مذکور بعینه از راه حرام به دست آمده، معامله بلامانع است.منبع: سایت اسلام کوئیست: www.islamquest.net/fa/.
- ↑ اصول کافى، ج ۶، ص ۱۵۳.
- ↑ وسائل، ج12، ص 210.
- ↑ همان ص 364.
- ↑ سوره اعراف، آیه 96.
- ↑ استفتائات امام خمینی، ج2، ص62.
- ↑ سوره مطففین، آیات 1 - 4.
- ↑ سوره اسراء ، آیه 35.
- ↑ سوره رحمن؛ آیات 7 - 9.
- ↑ سوره انعام، آیه 152.
- ↑ توضیح المسائل مراجع، مسئله: 2124.
- ↑ «دَخَلَ عَلَیْهِ رَجُلٌ یَبِیعُ الدَّقِیقَ فَقَالَ إِیَّاکَ وَ الْغِشَّ فَإِنَّ مَنْ غَشَّ غُشَّ فِی مَالِهِ فَإِنْ لَمْ یَکُنْ لَهُ مَالٌ غُشَّ فِی أهْلِهِ»؛ وسائل الشیعة، ج 12، باب 27، ص 160.
- ↑ توضیح المسائل مراجع، مسئله: 2134.
- ↑ توضیح المسائل مراجع، مسئله 2070.
- ↑ ترجمه من لا یحضره الفقیه، ج 4، ص 307.
- ↑ «أَرْبَعَةٌ لَا تَدْخُلُ وَاحِدَةٌ مِنْهُنَّ بَیْتاً إِلَّا خَرِبَ وَ لَمْ یُعْمَرْ بِالْبَرَکَةِ الْخِیَانَةُ وَ السَّرِقَةُ وَ شُرْبُ الْخَمْرِ وَ الزِّنَا»؛ اصول کافی، ج 19، ص 77.
- ↑ «مَنِ اشْتَرَى سَرِقَةً وَ هُوَ یَعْلَمُ فَقَدْ شَرِکَ فِی عَارِهَا وَ إِثْمِهَا»؛ اصول کافی، ج 5، ص 229.
- ↑ سایت اسلام کوئیست، www.islamquest.net/fa.
- ↑ سایت اسلام کوئیست. www.islamquest.net/fa/.
- ↑ سایت آخرین نیوز. www.akharinnews.com. سخنرانی 1/1/93
- ↑ استفتای پیامکی از دفاتر آیت الله خامنهای و مکارم، مورخ 21/10/93.
- ↑ استفتای پیامکی از دفاتر آیات خامنهای و مکارم.
- ↑ «أَلَا وَ مَنْ غَشَّنَا فَلَیْسَ مِنَّا قَالَهَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ وَ مَنْ غَشَّ أَخَاهُ الْمُسْلِمَ نَزَعَ اللَّهُ بَرَکَةَ رِزْقِهِ وَ أَفْسَدَ عَلَیْهِ مَعِیشَتَهُ وَ وَکَلَهُ إِلَى نَفْسِهِ»؛ وسایل الشیعة، ج 17، ص 283.
- ↑ استفتای پیامکی از دفتر آیت الله خامنهای، آیت الله شبیری، آیت الله مکارم شیرازی مورخ 3/9/93.
- ↑ «إِنِّی لَأُبْغِضُ الرَّجُلَ أَوْ أُبْغِضُ لِلرَّجُلِ أَنْ یَکُونَ کَسْلَاناً [کَسْلَانَ] عَنْ أَمْرِ دُنْیَاهُ وَ مَنْ کَسِلَ عَنْ أَمْرِ دُنْیَاهُ فَهُوَ عَنْ أَمْرِ آخِرَتِهِ أَکْسَلُ»؛ مرآة العقول، ج 19، ص 33.
- ↑ «عَدوُّ العَمَلِ الکَسَل»؛ اصول کافی، ج 5 ، ص 85.
- ↑ «نهی رسول الله(صلی الله علیه و آله) ان یستعمل اجیراً حتی یعلم ما اجرته»؛ وسایل الشیعة، ج 13 ، ص 245 .
- ↑ وسائل الشیعة، ج 13، ص 246.
- ↑ توضیح المسائل ، امام خمینی، مسئله: 2175.
- ↑ «أعطُوا الأجیرَ أجرَهُ قَبلَ أنْ یَجِفَّ عَرَقُهُ»؛ صحیفه امام رضا(علیه السلام)، ص 88، ح 5.
- ↑ «اعطهم اجور هم قبل ان یحف عرقهم»؛ وسائل الشیعة، ج 13، ح 1.
- ↑ من لا یحضره الفقیه، ج 4، ص 12.
- ↑ «من منع اجیراً اجره فعلیه لعنه الله»؛ وسائل الشیعة، ج 29، ص 29.
- ↑ «أَقْذَرُ الذُّنُوبِ ثَلَاثَةٌ قَتْلُ الْبَهِیمَةِ وَ حَبْسُ مَهْرِ الْمَرْأَةِ وَ مَنْعُ الْأَجِیرِ أَجْرَهُ»؛ مکارم الأخلاق، طبرسی، ص 237.
- ↑ استفتای پیامکی از دفتر آیت الله مکارم شیرازی، آیت الله نوری همدانی، آیت الله صافی.
- ↑ ویکی پدیا، کازمزدی: fa.wikipedia.org/wiki/.
- ↑ سایت فرای تبلیغات و اپلیکیشن: www.weblog98.com.
- ↑ سایت مرجع ما: marjaema.com/.
- ↑ پورتال انهار: portal.anhar.ir/node/4138.
- ↑ ویکی پدیا، ایمنی: fa.wikipedia.org/wiki/.
- ↑ «قال رسول الله(صلی الله علیه و آله) : «تنظّفوا بکلّ ما استطعتم، فان الله تعالی بنی الاسلام علی النّظافة و لن یدخُلَ الجنَّة الا کلّ نظیف»؛ نهج الفصاحه، ح 1182.
- ↑ «قال رسول الله(صلی الله علیه و آله) : اغسلوا ثیابکم و خذوا من شعورکم و استاکوا و تزیّنوا و تنظّفوا»؛ نهج الفصاحة، حدیث 377.
- ↑ ویکی پدیا، ضمانت نامه: fa.wikipedia.org/wiki/.
- ↑ سایت تبیان، بخش حقوق: www.tebyan.net/.
- ↑ استفتای پیامکی از دفتر آیت الله خامنهای، آیت الله مکارم شیرازی، آیت الله صافی گلپایگانی، مورخ 25/9/93.
- ↑ مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول، ج 16 ، ص 134.
- ↑ «رُوِیَ عَنِ النَّبِیِّ(صلی الله علیه و آله) أَنَّهُ قَالَ إِنَّ عَلَى کُلِّ مُسْلِمٍ فِی کُلِ یَوْمٍ صَدَقَةً قَالَ رَجُلٌ مَنْ یُطِیقُ ذَلِکَ قَالَ ص إِمَاطَتُکَ الْأَذَى عَنِ الطَّرِیقِ صَدَقَةٌ وَ إِرْشَادُکَ الرَّجُلَ إِلَى الطَّرِیقِ صَدَقَةٌ وَ عِیَادَتُکَ الْمَرِیضَ صَدَقَةٌ وَ أَمْرُکَ بِالْمَعْرُوفِ [صَدَقَةٌ] وَ نَهْیُکَ عَنِ الْمُنْکَرِ صَدَقَةٌ وَ رَدُّکَ السَّلَامَ صَدَقَة، الدعوات»؛ للراوندی، سلوة الحزین، النص، ص 98.
- ↑ «تَهَانَئُوا نِعْمَهَ اللَّهِ کَمَا هَنَأَکُمُ اللَّهُ بِالثَّوَابِ فِیهِ عَلَى أَضْعَافِ الْأَعْیَادِ قَبْلَهُ وَ بَعْدَهُ إِلَّا فِی مِثْلِهِ»؛ نهج الخطابة، فارسى، ج ۲، ص۲۶۲؛ بحار الأنوار، (ط - بیروت) ج ۹۴، ص 112.
- ↑ تحریر الوسیلة، فصل دوم از مقاصه، مسئله 1: tahrirolvasilah.blogfa.com/post/300.
- ↑ منبع سوالات، سایت زلال احکام: ahkam.tv3.ir.
- ↑ سایت حفظ و نشر آثار آیت الله خامنهای. farsi.khamenei.ir. آیتالله مکارم شیرازی: قاچاق کالا (یعنى ورود غیر قانونى آن از مرزها) برخلاف دستور شرع است و باید از آن به شدت پرهیز کرد، مخصوصاً هنگامى که موجب ضرر و زیان جامعه شود و به اقتصاد کشور اسلامى لطمه وارد کند. کمک کردن به قاچاقچیان در امر قاچاق جایز نیست و گرفتن رشوه در این زمینه گناه مضاعف دارد و بر همگان لازم است امر به معروف و نهى از منکر را فراموش نکنند. آیتالله سیستانی: نسبت به قانونهایى که براى مصلحت جامعه است، اجازة مخالفت نمىدهند؛ ولى معامله صحیح است. جامعه خبری تحلیلی الف، بخش فرهنگ و هنر: www.alef.ir/. آیت الله وحید خراسانی: در خرید و فروش کالاهایی که برخلاف مقررات و از راه قاچاق وارد میشود، کار حرامی است و به خاطر معاملة حرام مرتکب گناه شدهاند و باید استغفار نمایند؛ اما اگر معامله صورت گرفته باشد و در قبال آن پول پرداخت کرده و کالا را تحویل گرفته است، مالک آن کالا میشود و میتواند از آن استفاده نماید. سایت پاسخ گویی به سؤالات دینی: www.pasokhgoo.ir/.
- ↑ سایت قوانین، www.ghavanin.ir.
- ↑ .پورتال انهار: portal.anhar.ir/node/4138.
- ↑ استفتائات امام (، ج 2، ص 48، س 132.
- ↑ استفتای پیامکی، مورخ 20/10/93. فتوای آیت الله شبیری زنجانی: اگر استفاده از این وسایل موجب خوف ضرر اساسی بر بدن نشود، استفاده از آن برای خود شخص اشکال ندارد. بله، اگر استفادة آن موجب توجه ضرر (از نظر عرف) به دیگری شود، هر چند ضرر کم باشد، استفاده از آن جایز نیست. اگر منفعت غالب این کالا همراه با ضرر اساسی باشد، خرید و فروش آن هم جایز نیست. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله شبیری، مورخ 20/10/93، کد سؤال 11105. آیت الله صافی گلپایگانی: اگر معیوب باشد، باید با ذکر عیب فروخته شود؛ و الا علاوه بر گناه، خریدار میتواند معامله را فسخ کند. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله صافی. آیت الله نوری همدانی: به مقتضای قوانین عمل شود، استفتای پیامکی از دفتر آیت الله نوری همدانی.
- ↑ ویکی پدیا، برقکار: fa.wikipedia.org/wiki/.
- ↑ سایت رشد، برقکار ساختمان: www.roshd.ir/.
- ↑ ویکی پدیا، برقکار: fa.wikipedia.org/wiki/.
- ↑ همان.
- ↑ استفتای پیامکی از دفتر آیت الله خامنهای. فتوای آیت الله صافی: اگر بر خلاف قرارداد فیمابین نباشد، مانعی ندارد. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله صافی. فتوای آیت الله مکارم شیرازی: وابسته کردن کار دیگری به خود، جایز نیست. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله مکارم شیرازی. فتوای آیت الله نوری: چنانچه عرفاً تدلیس بر عمل صادق باشد، جایز نیست. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله نوری همدانی.
- ↑ سایت آراز آذربایجان، بخش اجتماعی؛ www.araznews.ir/.
- ↑ استفتای پیامکی از دفتر آیت الله خامنهای، مورخ 20/9/93. فتوای آیت الله مکارم: هرگونه استفادة غیر قانونی از این انشعابات جایز نیست و وضو و غسل با آن نیز اشکال دارد، مگر اینکه با ادارة مربوطه مصالحه نمایند. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله مکارم شیرازی، مورخ 20/9/93. فتوای آیت الله نوری همدانی: تخلف از قوانین جایز نیست. اگر یقین به دزدی بودن برق دارد، نمیتواند برای آنها کار کند. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله نوری همدانی، مورخ 20/9/93. فتوای آیت الله صافی: جایز نبوده و موجب ضمان است. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله صافی گلپایگانی، مورخ 20/9/93. فتوای آیت الله شبیری: استفاده از برق بدون نصب کنتور و پرداخت بهای آن، جایز نیست و هیچ کس جایز نیست برای کار حرام مانند فرض سؤال اجیر شود. استفاده از آب و برق غیر قانونی جایز نیست و اجیر شدن برای انجام کارهای فنی مربوط به آن هم حرام است. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله شبیری زنجانی، مورخ 20/9/93.
- ↑ استفتای پیامکی از دفتر آیت الله خامنهای، مورخ 20/9/93. فتوای آیت الله مکارم: با توجه به اینکه غالب برنامههای ماهواره فاسد است و اثرات منفی در پی دارد و در هر خانهای وارد شود، غالباً از آن سوءاستفاده خواهد شد، هرگونه خرید و فروش، نصب و راه اندازی، و نگهداری و استفاده از آن جایز نیست و درآمدی که از این راه به دست میآید، اشکال دارد. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله مکارم شیرازی، مورخ 20/9/93. فتوای آیت الله نوری همدانی: جایز نیست. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله نوری همدانی، مورخ 20/9/93. فتوای آیت الله شبیری: اگر منافع غالبی آن حرام نباشد و خریدار آن را برای کار حرام نخرد، جایز است و استفاده برای کار حلال، اگر خوف وقوع در حرام برای وی نباشد، جایز است. در هر حال، اگر قانونی در این زمینه وجود داشته باشد، بنا بر احتیاط رعایت شود. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله شبیری زنجانی، مورخ 20/9/93. فتوای آیت الله صافی: اگر استفادة مشروع کنند، خرید و فروشش مانعی ندارد. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله صافی گلپایگانی، مورخ 20/9/93. فتوای آیت الله سیستانی: نگهداری آن را به کسی که بر خودش و یا برخی از اعضای خانوادهاش مطمئن نیست که استفادة حرام از آن نبرد، اجازه نمیدهد. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله سیستانی، مورخ 20/9/93.
- ↑ سایت خراسان نیوز: khorasannews.ir/serch.php.
- ↑ سایت خبر گزاری صومعه سرا، scna.ir.
- ↑ «نَهَى أَنْ یطَّلِعَ الرَّجُلُ فِی بَیتِ جَارِهِ»؛ من لا یحضره الفقیة، ج 4، ص 13.
- ↑ «مَلْعُونٌ مَنِ اطَّلَعَ عَلَى جَارِهِ»؛ الجعفریات، ص164.
- ↑ «أَیمَا رَجُلٍ اطَّلَعَ عَلَى قَوْمٍ فِی دَارِهِمْ لِینْظُرَ إِلَى عَوْرَاتِهِمْ فَرَمَوْهُ فَفَقَئُوا عَینَیهِ أَوْ جَرَحُوهُ فَلَا دِیةَ لَهُ»؛ اصول کافی، ج 7، ص 293.
- ↑ استفتای پیامکی از دفتر آیت الله خامنهای. فتوای آیت الله مکارم شیرازی و آیت الله نوری: به مقتضای قوانین عمل شود. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله مکارم شیرازی، آیت الله نوری همدانی، و فتوای آیت الله صافی: با اجازة حاکم شرع اشکال ندارد. استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله صافی. و فتوای آیت الله شبیری: اگر تجسس در عیوب شرعی یا عرفی دیگری باشد، یا موجب هتک حیثیت دیگری یا ایذای وی شود، یا موجب تصرف در ملک یا حق دیگری باشد، حرام است. استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله صافی، آیت الله شبیری.
- ↑ استفتای پیامکی از دفتر آیت الله خامنهای، مورخ 28/9/93. فتوای آیت الله مکارم شیرازی: در موارد ذکر شده، چنانچه یقین دارد استفادة حرامی انجام میدهند، نمیتواند آن لوازم را بفروشد یا کار را برای آن شخص انجام دهد، استفتای پیامکی از دفتر آیت الله مکارم شیرازی، مورخ 28/9/93. فتوای آیت الله نوری همدانی: جایز نیست. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله نوری همدانی، مورخ 28/9/93.
- ↑ «کلّما زاد علی الاقتصاد اسراف»؛ غرر الحکم ، ص 509.
- ↑ السرائر، ج ۱، ص۴۴۰.
- ↑ عوائد الایام، ص ۶۱۵.
- ↑ جواهر الکلام، ج ۱۳، ص۳۱۳ و ص ۳۲۰.
- ↑ استفتای پیامکی از دفتر آیت الله خامنهای. فتوای آیت الله مکارم: اسراف در هر کاری حرام است و کمک به کار حرام و دریافت حقوق از این بابت نیز جایز نمیباشد. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله مکارم شیرازی. فتوای آیت الله شبیری: در صورتی که مصرف برق اضافی از نظر عرف تضییع بی مورد مال باشد، اسراف و حرام است و چنانچه برقکار برای عمل حرام اجیر شده باشد، اجاره باطل است. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله شبیری زنجانی. فتوای آیت الله نوری: اسراف جایز نیست. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله نوری همدانی. فتوای آیت الله صافی: اگر واقعاً استفادة بدون دلیل و اسراف باشد، جایز نیست؛ ولی برقکار وظیفهای ندارد. استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله صافی گلپایگانی.
