احکام برق کاران: تفاوت بین نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۸ خرداد ۱۳۹۵، ساعت ۰۸:۵۳ (نمایش مبدأ) Abbas69 (نظرات | مشارکت‌ها) (اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح نویسه‌های عربی) → تفاوت قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۸ خرداد ۱۳۹۵، ساعت ۰۸:۵۴ (نمایش مبدأ) Abbas69 (نظرات | مشارکت‌ها) تفاوت جدیدتر ←
سطر ۲۱:		سطر ۲۱:
	|داده۷  =  جیبی		|داده۷  =  جیبی
	|برچسب۸  = شابک		|برچسب۸  = شابک
−	|داده۸  = ۹۷۸(صلی الله علیه و آله)۶۰۰(صلی الله علیه و آله)۶۶۱۲(صلی الله علیه و آله)۳۵(صلی الله علیه و آله)۵	+	|داده۸  =
	|برچسب۹  = دانلود		|برچسب۹  = دانلود
	|داده۹  = [http://dl(صلی الله علیه و آله)al(صلی الله علیه و آله)adl.ir/libfiles/ebooks/fabook/fvz/PDF/fabookfvz26.pdf PDF]		|داده۹  = [http://dl(صلی الله علیه و آله)al(صلی الله علیه و آله)adl.ir/libfiles/ebooks/fabook/fvz/PDF/fabookfvz26.pdf PDF]

---

نسخهٔ ‏۸ خرداد ۱۳۹۵، ساعت ۰۸:۵۴

مشخصات کتاب

نویسنده	الیاس صالحی
زبان	فارسی
ناشر	نشر معروف
محل انتشارات	قم
قطع	جیبی
دانلود	الله علیه و آله)al(صلی الله علیه و آله)adl.ir/libfiles/ebooks/fabook/fvz/PDF/fabookfvz26.pdf PDF

مقدمه

یکی از مهمترین حوادث قرن اخیر پیدایش صنعت برق و صنایع مربوط به آن است که چون زلزلهای عظیم کلیه صنایع و وسائل را به خود مشغول کرده، از هوا فضا گرفته تا اقیانوسها و اعماق زمین، و تکنولوژی آن در ریزترین اشیاء مانند نانوت و جراحیهای حساس و عمیق و سرنوشت ساز و صنایع پیشرفته نظامی و ترابری و ... امروزه هر کجای از کره زمین اثر این صنعت را مشاهده می‌کنیم، بوسیله این انرژی کارهای دشوار بسیار آسان شده و بشر با مهار و استفاده از این نیرو به پیشرفتها و اکتشافات جدیدی دست پیدا کرده است و با سرعت برق آسایی در جهت کشف لایه‌های پنهان خلقت در حرکت است.
در اهمیت و ارزش این نیرو همین بس که وقتی سالروز اختراع برق یا لامپ می‌رسد در کشور آمریکا بمدت ۵ دقیقه برق قطع می‌شود و برای قطع برق در همین زمان کوتاه پلیس و سیستم‌های امنیتی آمریکا چندین ماه برنامه ریزی می‌کنند تا امنیت کشور حفظ شود و در برنامه‌های کشور خللی ایجاد نشود.
امروزه روشنایی و چراغ، از ملزومات مهم زندگی بشر شده است، به نحوی که امروزه زندگی بدون آن، بسیار مشکل است، و با وجود اختراع همین نیروی الکتریسیته و لوازم روشنایی است کههر کاری را که در روز انجامش ممکن است، می‌توان در شب نیز انجام داد.
از ویژگیهای انرژی برق نسبت به سایر وسایل آتشافزا و نور دهنده این است که نیروی الکتریسیته نسبت به سایر انرژیها تمیزتر بوده و کنترل و توزیع آن آسان است و محاسبه‌ی هزینه‌ی مصرفش از سایر حاملهای انرژی راحتتر است و تجدیدپذیر و زود بازده می‌باشد.
برق و صنایع آن دارای شاخه‌های مختلفی است که هر کدام به تنهایی دارای مباحث زیادی است، یکی از آن شاخه‌ها برق ساختمانی و لوازم الکتریکی مربوط به آن است که ارتباط مستقیم با مردم دارد و صنف مربوط به آن صنف برقکاران و لوازم الکتریکی می‌باشد. در این نوشتار مسائل مربوط به انرژی برق و الکتریسیته، شیوه‌ی استفاده‌ی صحیح از این انرژی بسیار ارزشمند و احکام شرعی تولیدکنندگان، توزیع کنندگان، مصرف کنندگان و متخصصان برق را در فصلهای جداگانهای به تفصیل بیان کنیم.

بخش اول: سخنی در باب کار و رزق حلال

ارزش کار در اسلام

در دین اسلام و سخنان پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)برای کار ارزش بسیاری بیان شده و به مردم تلاشگر و زحمت کش عنایت ویژهای شده است.
در روایتی پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله)می‌فرماید:
روز قیامت سایه عرش الهی بر سر آن مردی قرار می‌گیرد که برای تأمین مخارج زندگی خود و خانواده اش از خانه خارج شود و با تکیه بر عنایت و فضل الهی در زمین به جست وجوی کار بپردازد و تلاش کند.^[۱]
انسان همواره باید در اندیشه کار و تلاش باشد تا افزون بر تأمین نیازمندی‌هایش، دیگران را نیز از دست رنج خود بهره مند سازد.
بر اساس گفته رسول گرامی اسلام، کسی که از حاصل تلاش و دسترنج خود مخارج زندگی و خانواده اش را تأمین کند، با پیامبران الهی محشور خواهد شد. شاید شگفت آور باشد که این همه پاداش را خداوند بزرگ برای ارزش کار و کارگری در نظر گرفته باشد. ازاین رو، دربارهٔ این پاداش فراوان باید بیندیشیم تا به نکته‌های ارزشمند دیگری پی ببریم.
پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) می‌فرماید: هرکس از همت و دسترنج خویش، مخارج زندگی را تأمین کند، روز قیامت در صف پیامبران قرار می‌گیرد و از عنایاتی که شامل پیامبران می‌شود، بهره مند می‌گردد.^[۲]
آن حضرت با آن مقام و مرتبه عالی، در نهایت فروتنی دست کارگر را می‌بوسید و فرهنگ قدردانی از کارگران و زحمت کشان را به همگان می‌آموخت. انس بن مالک نقل می‌کند:
پس از آنکه رسول گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله) از جنگ تبوک بازگشت، سعد انصاری به استقبال آن حضرت شتافت و با رسول خدا (صلی الله علیه و آله)دست داد. پیامبر به او فرمود: «چه آسیبی به دستت رسیده است که چنین زبر و خشن شده است؟ سعد گفت: یا رسول اللّه، با طناب و بیل کار می‌کنم و برای گذران زندگی خود و خانواده‌ام درآمدی به دست می‌آورم. به همین جهت، دستم خشن و زبر شده است. آن گاه پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) دست سعد را بوسید و فرمود: «این دستی است که آتش دوزخ با آن تماس نمی‌یابد.^[۳]
از طرف دیگر، از آیات و روایات استفاده می‌شود که اگر کسی برای به دست آوردن روزی حلال، در راه مشروع قدم گذارد و تلاش و کوشش کند، قطعاً خداوند سبحان از این راه احتیاجات او را تأمین خواهد کرد.
خداوند متعال در قرآن می‌فرمایند: >اللهُ یَبسُطُ الرِّزقَ لِمَن یَشَاءُ وَ یَقدِرُ<^[۴]؛ «خداوند روزی را برای هر کس که بخواهد، وسیع و برای هر کس که بخواهد، تنگ (محدود) قرار می‌دهد.»
بعضی از افراد از آیه‌ی فوق برداشت نادرستی کرده و پنداشتهاند، انسان باید دست از فعالیت، کار و تلاش بردارد و در گوشهای بنشیند تا خدا روزی مقدّرش را برایش بفرستد، در حالی که اراده‌ی خداوند در زمینه‌ی وسعت و تنگی روزی، مشروط به شرایطی است که بر زندگی انسانها حکم فرماست. تلاش، کوشش، اخلاق، فداکاری و به عکس، سستی، تنبلی، بخل و آلودگی نیت، در تعیین رزق انسان نقش تعیین کنندهای دارند. به همین دلیل قرآن مجید عاقبت انسان را در گرو سعی و تلاش می‌داند و می‌فرماید: >وَ اِن لَیسَ لِلإِنسَانَ الاّ مَا سَعَی<^[۵]؛ «همانا برای انسان چیزی نیست مگر در آنچه که با سعی و تلاش به دست می‌آورد.»
در روایات نیز به مسئله‌ی تلاش و کوشش توأم با تقوا برای کسب روزی حلال اهمیت فراوانی داده شده است، از جمله امام صادق(علیه السلام) می‌فرماید: «لا تکسلوا فی طلب معایشکم فان آبائنا کانوا یرکضون فیها و یطلبون؛^[۶] در تحصیل روزی تنبلی نکنید؛ زیرا پدران ما در این راه میدویدند و آن را طلب می‌کردند.» امام موسی بن جعفرH می‌فرماید: «انّ الله لیبغض العبد الفارغ؛^[۷] خداوند انسان بی‌کار را دشمن می‌دارد.»

کسب روزی حلال در قرآن

با نگاهی به آیات قرآن درمییابیم خداوند هرگز ما را به چشمپوشی از مواهب الهی دعوت نکرده است و فقر را ارزش و نعمت به حساب نیاورده و همیشه انسانها را به تلاش و کوشش برای کسب روزی حلال دعوت کرده است تا از این طریق زندگی فردی و اجتماعی درستی پیدا کنند، از جمله می‌فرماید: >یا أَیُّهَا النَّاسُ کُلُوا مِمَّا فِی الْأَرْضِ حَلالاً طَیِّباً<^[۸]؛ «ای مردم! از آنچه در زمین است، حلال و پاکیزه بخورید.» و در آیه‌ی دیگری می‌فرماید: >کُلُوا مِنْ طَیِّباتِ ما رَزَقْناکُم<^[۹]؛ «از نعمتهای پاکیزهای که به شما روزی دادهایم، بخورید.»
از آیات ذکر شده معلوم می‌شود، خداوند تنها روزی حلال و پاکیزه را برای امرار معاش انسان‌ها مجاز شمرده است، نه روزی حرام و ناپاک را.

روزی حلال در روایات

همواره پیشوایان معصوم(علیهم السلام) با گفتار و عمل، پیروان خود را به تلاش برای به دست آوردن روزی حلال تشویق کرده و حلال بودن روزی را ویژگی لازم و دایمی کسب‌ها و درآمدها دانستهاند. در روایات بسیاری از معصومین(علیهم السلام)، به ویژه از پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) آمده است: «کسب روزی حلال بر هر مسلمانی واجب است.»^[۱۰] همچنین فرموند: «عبادت ده جزء است که نُه جزء آن در کار و تلاش برای به دست آوردن روزی حلال است.»^[۱۱]
در روایت دیگری نیز حضرت می‌فرمایند: «هر کسی به هنگام شب بر اثر جستجوی حلال، خسته به خواب رود، آمرزیده خفته است.»^[۱۲] امام صادق(علیه السلام) در روایت دیگری انسانها را به جستجوی روزی حلال امر می‌فرمایند و آن را کمک و پشتیبان دین معرفی می‌کنند.^[۱۳]

شرایط کسب حلال

بدیهی است خدای متعال که ما را به کسب حلال و پاکیزه امر فرموده، باید راه و رسم و یا حدود و ثغور آن را نیز برای ما معرفی کرده باشد و چون یکی از لازمه‌های جامعه‌ی بشری، زندگی اجتماعی و دسته جمعی است، انسانها برای بقا و استمرار زندگی خود، نیازمند مجموعهای از امکانات و شرایط می‌باشند که برای فراهم کردن آن ناچار باید در تعامل و ارتباط فکری و معنوی با یکدیگر قرار گیرند تا بتوانند احتیاجات روزمره‌ی خود را تأمین کنند.
با توجه به تأکیدات فراوانی که در طلب روزی حلال آمده، درمییابیم تأمین نیازهای انسانی باید از راه حلال و پاکیزه انجام گیرد، وگرنه به هدفی که خدای متعال از خلقت بشر می‌خواهد، دست پیدا نخواهیم کرد. کسب حلال و پاکیزه، شرایط و لازمه‌هایی دارد که از جمله‌ی آنها می‌توان به امور زیر اشاره کرد:
۱. شناخت دین: امام صادق(علیه السلام) در بیان لزوم شناخت راهکار مناسب برای کسب روزی حلال می‌فرمایند: «کسی که می‌خواهد تجارت کند، باید شناختی در دینش داشته باشد تا حلال را از حرام باز شناسد و کسی که شناخت دینی ندارد و به احکام تجارت آشنا نیست؛ ولی به کار تجارت می‌پردازد، خود را در شبهات افکنده است.»^[۱۴]
۲. شناخت مسائل خرید و فروش: علاوه بر روایات وارده، عقل حکم می‌کند که ندانستن احکام مربوط به تجارت، موجب واقع شدن در حرام (خواسته یا ناخواسته) می‌شود. امام علی(علیه السلام) می‌فرمایند: «هر که بدون فقه تجارت کند، در ربا فرو می‌رود.»^[۱۵]
ائمه‌ی معصومین(علیهم السلام) راهکار مناسب برای کسب روزی حلال را، ابتدا شناخت دین و دستورات دینی معرفی می‌نمایند و سپس آشنا شدن با مسائل خرید و فروش (تجارت) را لازم می‌دانند و به صراحت اعلام می‌کنند، شخصی که به این احکام عمل نکند، خود را در شبهات و حرام گرفتار خواهد کرد.

آثار روزی حلال در زندگی انسان

شاید این سؤال در ذهن برخی افراد ایجاد شود که: مگر روزی حلال و حرام چه فرقی می‌کنند؟ یا به عبارت دیگر: مگر اثرات روزی حلال و حرام چیست که این همه به کسب حلال سفارش می‌شود؟ برای پاسخ به این سؤال لازم است اثرات روزی حلال و حرام را در زندگی فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار دهیم:

الف) زندگی فردی

رزق و روزی، یکی از مهمترین مسائلی است که در زندگی فردی و اجتماعی بشر مطرح می‌شود؛ زیرا انسان از ابتدا با آن خلق شده، رشد می‌کند و تا آخر عمر نیز با آن سر و کار دارد. ازاینرو، در متون دینی و روایی ما آثار و فواید مهم و متعددی را ذکر کرده‌اند که در اینجا به برخی از آنها اشاره می‌کنیم:
۱. آمرزش گناهان: خدای متعال همواره با اسباب و بهانه‌های مختلفی گناهان انسانها را می‌بخشد، از جمله: توبه، شفاعت، عبادت و... یکی از اسباب آمرزش گناهان، کسب روزی حلال است، چنانچه پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) می‌فرمایند: «هر که روزی حلال بخورد، فرشتهای به فرمان خدا بر سر وی بایستد و برایش آمرزش خواهی کند، تا از خوردن فارغ آید.»^[۱۶]
۲. استجابت دعا: پذیرفته شدن دعا دارای شرایط و مقدمات بسیاری است، یکی از آنها خواندن خدا با «پاک کردن روزی از هرگونه شبهه و حرام» است؛ چراکه با پاک و حلال بودن مال، دعای آدمی به مرحله‌ی استجابت می‌رسد.
در حدیثی از حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) آمده است: «هر کس بخواهد دعایش مستجاب شود، باید کسب خود را حلال کند و حق مردم را بپردازد، همانا دعای هیچ بنده‌ای که مال حرام در شکمش و یا حق کسی بر گردنش باشد، به درگاه خدا بالا نمی‌رود.»^[۱۷]
۳. گرامی و محبوب شدن نزد خدا: در آیات و روایات بسیاری اشاره شده است، بندگان خدا با شرایط زیادی نزد خداوند محبوب و گرامی می‌شوند. یکی از این راه‌ها، طلب روزی حلال است؛ حال چه بنده به این روزی دست پیدا کند و چه با وجود تلاشهای بسیار، دست پیدا نکند، در هر دو صورت نزد خداوند محبوب و گرامی خواهد بود.
در روایتی امام صادق(علیه السلام) فرمودند: «بنده خدا، آن زمان نزد خدا گرامیتر است که درصدد کسب روزی حلال برآید؛ گرچه نتواند به آن دست یابد.»^[۱۸]
۴. نورانیت دل و جان: یکی از ثمرات روزی حلال (علاوه بر قبولی اعمال صالح انسان در درگاه خداوند) این است که سبب روشنایی و نورانیت دل و جان آدمی می‌شود؛ زیرا فردی که خود را موظف به کسب روزی حلال می‌داند و آن را یکی از واجبات خود می‌شمارد و در راه به دست آوردن آن تلاش و کوشش فراوان می‌کند، می‌داند که این سعی و تلاش موجب رضایت پروردگارش می‌شود و اوست که دل‌ها را روشنی و نورانیت می‌بخشد، پس چه به آن روزی دست پیدا کند و چه آن را نیابد، خدای خویش را از خود راضی کرده است.
علاوه بر آن، در اعمال دیگر خود نیز با وسواس بیشتری در پی کسب رضایت پروردگار خویشخواهد بود. ازاین‌رو، هم اعمال او مورد قبول درگاه خداوند قرار می‌گیرد و هم به سبب تلاش برای کسب روزی حلال، خداوند دل و جانش را روشنایی می‌بخشد. پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) می‌فرماید: «هر کس چهل شبانه روز از روزی حلال بخورد، خداوند دلش را روشن و نورانی می‌فرماید.»^[۱۹] ۵. باز شدن درهای بهشت: یکی دیگر از آثار فردی روزی حلال، باز شدن درهای بهشت است. در روایتی حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) می‌فرمایند: «هر کس از دسترنج حلال خود بخورد، درهای بهشت به رویش گشوده شود و از هر دری که خواهد، وارد بهشت شود.»^[۲۰] البته برای کسب روزی حلال آثار دیگری نیز می‌توان نام برد، مانند: برکت مال، رقت قلب، تربیت فرزندان صالح و... که به جهت جلوگیری از طولانی شدن کلام از ذکر بقیه‌ی آثار خودداری می‌کنیم.

ب) زندگی اجتماعی

اگر افراد جامعه به دنبال کسب حلال باشند و از ریا، دروغ، حیله و دلالیهای نامشروع و ... دور می‌کنند، زندگی آنان با آرامش بهتر و شادابی بیشتری همراه خواهد بود و گلستانی می‌شود که نفع و اثر آن به تمام افراد جامعه می‌رسد. زندگی شرافتمندانه هر شخص، شغل آبرومندی را برای خود انتخاب کند و از طریق سعی و کوشش در کسب روزی حلال، معاش خود و خانوادهاش را فراهم می‌آورد؛ بی‌کاری، علاوه بر تلف کردن عمر با ارزش، باعث می‌شود خود و خانوادهاش سربار و نانخور دیگران شوند و چنین کسی از رحمت خدا به دور است. در حدیثی پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) می‌فرمایند: «هر که از زور بازوی خود نان بخورد، خداوند به رحمت در او نظر نموده، و هرگز عذابش نفرماید.»^[۲۱]
یکی دیگر از راه‌های حلال کردن مال، پرداختن زکات، خمس و سایر حقوق مالی است که خداوند بر عهده عموم افراد جامعه قرار داده است؛ زیرا حکمت پرداخت آنها این است که موجب ریشه کن شدن فقر شده، و افراد تهدیست نیز از مال حلال بهره می‌برند.^[۲۲]

شرایط کسب حلال

در احادیث بسیاری از کسب حلال سخن به میان آمده است، اما زمانی می‌توانیم بگوییم کسبی حلال است که دارای چنین شرایطی می‌باشد:
۱. خود کسب منع شرعی و قانونی نداشته باشد؛ ۲. تمام مقرّرات و قوانینی که مربوط به آن کسب است، از طرف فرد مراعات شود؛ ۳. اگر آن کسب به صورت قراردادی است و حقوق و مزایا در مقابل مدت زمانی که شخص کاری را انجام می‌دهد، پرداخت می‌شود، پس باید در آن کم کاری نشود، (به طور مطلوب انجام شود).
اگر این موارد مورد توجه تمام افراد و اصناف جامعه که صنف برقکار یکی از آنها است قرار گیرد، هر تولید کننده، فروشنده، برقکار، کارگر، کارفرما و... می‌تواند افتخار کند که در هر لحظه و دقیقه‌ی خدمتش، عبادتی انجام داده و توفیق انجام بهترین عبادات را داشته است، چنانچه در فرمایش گهربار حضرت رسول(صلی الله علیه و آله) آمده است: «افضل الاعمال الکسب الحلال؛^[۲۳] بهترین اعمال، کسب روزی حلال است.»

خدمت به خلق

در اهمیت و ارزش خدمت به خلق، به روایتی از حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) اشاره می‌شود: از حضرت در مورد محبوبترین خلق نزد خداوند سؤال شد؟ ایشان در جواب فرمودند: «آنکه بیش از همه برای مردم سودمندتر باشد.»^[۲۴] پس ارزشمندی هر شخص در هر صنف، به میزان بازدهی، کارایی و نحوه‌ی برخورد او با دیگران بستگی دارد و هرچه بر میزان و مقدار فعالیت او افزوده شود و با رفتاری نیکو و اخلاقی پسندیده همراه باشد، بر مقبولیت و محبوبیت آن شخص نزد خداوند افزوده می‌شود و در یک کلام، آنچه به شخص بها می‌دهد و او را در دنیا و آخرت سرافراز می‌سازد، خدمت مستمر و خالصانه به مردم است.
نکتهای که در اینجا باید مورد توجه قرار گیرد این است که نتیجه‌ی هر کاری (خوب یا بد، مستقیم یا غیر مستقیم) متوجه‌ی خود فرد و دیگر اقشار مختلف جامعه است و در واقع این انسانها هستند که هر یک نسبت به دیگری خدمت و یا خیانت می‌کنند.
کارکنان صنف لوازم الکتریکی و برقکاران نیز از این زنجیره جدا نیستند و اگر بتوانند به درستی از عهده‌ی مسئولیتهای خود بر آیند و با کمال صداقت و امانت عمل نمایند و پشتکار داشته باشند، قطعاً نتیجه‌ی مثبت و مطلوب آن، نصیب همه خواهد شد و به یقین ثمره‌ی شیرین اینگونه خدمات، رضایت خدا و خلق خداست که این خود از بهترین توفیقات و عبادات محسوب می‌شود.
در این زمینه به حدیثی کوتاه از پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) اشاره می‌شود که فرموند: «هر مسلمانی که به جماعتی از مسلمین خدمت کند، خدا به شماره‌ی عدد آن جماعت در بهشت به او خدمتگزار خواهد داد.»^[۲۵]

عوامل افزایش روزی حلال

برای زیاد شدن روزی در قرآن و روایات علل متعددی مشاهده می‌کنیم که عمل به آنها موجب افزایش روزی و رشد اخلاق و عواطف مردم در خانواده و جامعه می‌شود، در اینجا به برخی از آنها اشاره می‌کنیم:
۱. تقوا و پرهیزگاری: خداوند متعال در قرآن می‌فرماید: >وَ مَنْ یَتَّقِ اللَّهَ یَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً وَ یَرْزُقْهُ مِنْ حَیْثُ لا یَحْتَسِبُ وَ مَنْ یَتَوَکَّلْ عَلَی اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ إِنَّ اللَّهَ بالِغُ أَمْرِهِ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِکُلِّ شَیْ‌ءٍ قَدْراً<^[۲۶]؛ «هر کس تقوا پیشه کند، خدا برای او راه خروج (از تنگنای مادی و معنوی) قرار می‌دهد و او را از جایی که گمان ندارد، روزی می‌دهد و هر کس بر خدا توکل کند، خداوند کفایت امرش را می‌کند.»
۲. استغفار: در روایتی از امیرالمؤمنین علی(علیه السلام) نقل شده است: «ألاستِغفارُ یَزیدُ فی الرّزقِ؛^[۲۷] طلب آمرزش از خداوند، روزی را زیاد می‌کند.» استغفار درهای رحمت الهی را به روی بندگان باز می‌کند و افزایش روزی (صلی الله علیه و آله) که مقصود از آن روزی حلال است (صلی الله علیه و آله) یکی از این درهای رحمت می‌باشد.
۳. دعا و نیایش: دعا و نیایش به درگاه خداوند نیز از راه‌های بسیار مهم در جلب و افزایش روزی است. چنانچه امام صادق(علیه السلام) می‌فرمایند: «به راستی خداوند عزوجل روزی مؤمنان را آن چنان که تصور نمی‌کنند، به آنها می‌رساند و این بدان جهت است که بنده چون راه به دست آوردن روزی خویش را نداند بسیار دعا و نیایش کند.»^[۲۸]
۴. کتمان فقر: یکی از کلیدهای وسعت روزی حلال، پنهان کردن فقر است. پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) می‌فرمایند: «کسی که گرسنه شود یا احتیاجی داشته باشد؛ ولی آن را از مردم پنهان کند و تنها نزد خداوند بگوید، بر خداوند است که یک سال روزی حلال، روزی‌اش نماید.»^[۲۹]
۵. کمک و یاری به مؤمنان: یکی از راه‌های افزایش روزی، انفاق و صدقه دادن است.
عموم مردم عادت دارند بر حسب اعتقادات مذهبی خود، روزانه یا هفتگی وجهی را به عنوان صدقه بپردازند، خصوصاً اگر با خطری مواجه شده و یا قصد سفری داشته باشند.^[۳۰] صدقه علاوه بر اینکه برای آنها نوعی بیمه محسوب می‌شود، باعث تزکیه‌ی نفس، پاکی روح و افزایش روزی آنها نیز می‌گردد.^[۳۱]
بنابر روایات نقل شده از اهل بیت علیهم السلام، سایر عوامل افزایش روزی عبارتند از: تمیز کردن ظروف غذا بلافاصله بعد از صرف غذا،^[۳۲] حسن همسایگی و همجواری،^[۳۳] ازدواج و دوری از مجرد ماندن،^[۳۴] خلال کردن دندانها بعد از غذا،^[۳۵] میهمان نوازی،^[۳۶] انگشتر عقیق در دست کردن،^[۳۷] خوش اخلاقی و مهربانی، خصوصاً با خانواده و....^[۳۸]

عوامل تنگدستی

بعضی از افراد با اینکه درآمد بالایی دارند باز هم محتاج هستند و در مخارج زندگی خود درمیمانند، و چون فقط از جنبه مادی و دنیای به موضوع نگاه می‌کنند همیشه این سوال برایشان مطرح است که چرا روزیمان کم است، نکتهای که باید مورد توجه قرار گیرد این است که تنگدستی و فقر جدای از اینکه عوامل دنیایی و طبیعی مانند: سستی در تحصیل معاش و به دنبالکسب و کار نرفتن و نداشتن برنامه ریزی دقیق اقتصادی در مخارج زندگی و... دارد، عوامل دیگری نیز دارد که شاید بسیاری از افراد به آنها توجه نکنند از جمله:
۱. سبک شمردن نماز: طبق روایتی از رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) که فرمود: «یکی از بیست خصلتی که موجب فقر می‌شود، سبک شمردن نماز است.»^[۳۹] از مصادیق سبک شمردن نماز می‌توان به سستی در خواندن نماز اول وقت و بیتوجهی به آن، ترک نماز جماعت، فرار از شرکت در مسجد برای ادای نماز و مانند آن نام برد که تمام این کارها (صلی الله علیه و آله) بنا بر تصریح روایات (صلی الله علیه و آله) باعث فقر می‌شوند.
۲. قطع ارتباط با خویشاوندان نزدیک (قطع رحم): از گناهانی که موجب فقر است، قطع رحم یا همان قطع ارتباط با بستگان نزدیک مانند: پدر، مادر، برادر، خواهر و مانند آن است. امام صادق(علیه السلام) می‌فرمایند: «صله‌ی رحم انسان را خوش اخلاق، با سخاوت و پاکیزه می‌نماید و روزی را زیاد و مرگ را به تأخیر می‌اندازد.»^[۴۰]؛ یعنی قطع رحم اثری معکوس خواهد داشت.
۳. قسم دروغ خوردن: افرادی که زیاد دورغ می‌گویند و به دروغ گفتن عادت کردهاند، فقیر می‌شوند همانطور که در روایتی حضرت امیرالمؤمنین علی(علیه السلام) می‌فرمایند: «عادت به دروغگویی، فقرآور است.»^[۴۱]

تاریخچه‌ی صنعت برق در ایران

درباره‌ی تاریخچه‌ی صنف لوازم الکتریکی و برقکارن در ایران، اطلاعات منظم و مورد اطمینانی در دست نیست؛ ولی می‌توان گفت: موضوعات پیرامون برق و الکتریسیته همزمان با ورود انرژی برق به ایران آغاز شده و به تدریج پیشرفت کرده و به شکل امروزی در آمده است. در ذیل تاریخ مختصری از ورود برق و مسائل مربوط به الکتریسیته بیان می‌شود:
نخستین مولد برق در سال ۱۲۶۴ش/ ۱۳۰۲ق؛ یعنی ۶ سال پس از اینکه «توماس الوا ادیسون <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%B3_%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%A7_%D8%A7%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%B3%D9%88%D9%86>» نخستین لامپ را اختراع کرد، برق وارد ایران شد و کاخ گلستان <http://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%A9%D8%A7%D8%AE_%DA%AF%D9%84%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86> را روشن کرد و دو سال بعد در تکیه‌ی دولت <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%DA%A9%DB%8(علیه السلام)%D9%87_%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%AA> مراسم عزاداری و تعزیه گردانی سید الشهدا(علیه السلام) را نیز با نور خود رونق داد. این مولد برق به دستور ناصرالدین شاه قاجار <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D9%86_%D8%B4%D8%A7%D9%87_%D9%82%D8%A7%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%B1> توسط «محمد حسن امین الضرب» به ایران وارد شده بود؛ اما در سال ۱۲۸۴ش نخستین نیروگاه خصوصی برق شهری، توسط مرحوم حاج محمد حسین مهدوی (امین الضرب) به قدرت ۴۰۰ کیلو وات، از نوع بخار پیستونی، در شهر تهران راه اندازی گردید.
او نخستین کسی بود که با دریافت یک امتیازنامه‌ی معتبر، اقدام به تأسیس کارخانه‌ی برق شهری در ایران کرد. این نیروگاه در ۲۴ ساعت فقط ۶ ساعت برق ۲۲۰ ولت تک فاز، و ۳۸۰ ولت سه فاز متناوب مشترکین آن زمان را تاًمین می‌کرد. چنانچه از امتیازنامه‌ی حاج امین الضرب بر می‌آید، برپایی کارخانه‌های برق، آجرسازی و نجاری یکجا به وی واگذار شده بود.
همچنین در حدود سال ۱۳۰۳ش بخشهای خصوصی دیگری از جمله کارخانه‌های آرد، ریسندگی، نساجی و برخی شهرداریها در شهرهای مختلف ایران نسبت به راه اندازی مولدهای کوچکی از نوع دیزل و توربین بخار برای تأمین بخشی از برق روشنایی مناطق شهری اقدام نمودند.
در سال ۱۳۱۶ش نخستین نیروگاه برق دولتی به قدرت ۶۴۰۰ کیلو وات از نوع بخار، توسط بلدیه(شهرداری) در شمال شرق تهران بیرون دروازه دوشان تپه (میدان شهدا) راه‌اندازی شد و بعد از مدتی مولدهای دیزلی و نیز توربین بخار به قدرت تولید برق نیروگاه <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%86%DB%8(علیه السلام)%D8%B1%D9%88%DA%AF%D8%A7%D9%87> مذکور اضافه گردید.
بعضی از این نیروگاه‌ها تا سال ۱۳۴۷ش جهت تولید و عرضه‌ی نیروی برق مورد بهره برداری قرار می‌گرفتند. با راه‌اندازی نیروگاه‌های سد امیرکبیر <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D8%AF_%D8%A7%D9%85%DB%8(علیه السلام)%D8%B1%DA%A9%D8%A8%DB%8(علیه السلام)%D8%B1>، آلستوم <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%D9%84%D8%B3%D8%AA%D9%88%D9%85> (نیروگاه طرشت) و فرح آباد (بعثت) تا سال ۱۳۴۸ش و تولید نیروی برق کافی در آن زمان، نیروگاه‌های برق منصوبه در میدان شهدا <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%DB%8(علیه السلام)%D8%AF%D8%A7%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%AF%D8%A7> خاموش و برای همیشه از مدار خارج گردید.^[۴۲]
و امروزه ده‌ها نیروگاه بخاری، گازی، چرخه ترکیبی، دیزلی، برقابی توسط وزارت نیرو و صنایع بزرگ و بخش خصوصی راه اندازی شده که علاوه بر نیازهای کشور، بخشی از نیروی برق کشورهای همسایه را تامین می‌کند و مجموع واحدهای نیروگاهی به بیش از هزار نیروگاه می‌رسد.^[۴۳]
امیداورایم در آینده احکام فقهی وزارت خانه‌ها از جمله وزارت نیرو فراهم شود و معروف و منکر نهادهای بزرگ زیر مجموعه دولت اسلامی مشخص گردد.

بخش دوم: تولید و فروش لوازم الکتریکی

تولید

پایداری و قوام هر کشوری به صنایع و پیشرف صنایع آن کشور بستگی دارد و هر قدر تولید کشور از لحاظ کمّی و کیفی بالا رود، اعتبار آن کشور در سطح جهانی بالاتر می‌رود. یکی از تولیدات کشور ما تولید برق و لوازم الکتریکی است. تولید اجناس الکتریکی مرغوب و استاندارد هم می‌تواند رضایت خریداران را در برداشته باشد و هم به اقتصاد کشور و جامعه کمک کند. برای تولید اجناس مطلوب و داشتن کارخانهای موفق، اموری باید رعایت شود، از جمله:
۱. تولید اجناس به صورت استاندارد: هرگز از مواد اولیه‌ی غیر استاندارد و تقلبی در تولید استفاده نشود؛
۲. تولید اجناس به صورت کامل: ساخت جنس ناقص و معیوب موجب بیاعتمادی خریداران خواهد شد و باعث ضمان و حق الناس نیز می‌گردد؛
۳. دقت در نوع بسته‌بندی و چینش کالاهای الکتریکی: کالا و جنس الکتریکی نباید معیوب به دست خریدار برسد و همچنین از لحاظ تعداد و کمیّت به اندازهای که روی کارتن یا بسته‌ی وسایل الکتریکی نوشته شده، باشد: مثلاً کلاف سیم ۹۰ متری را به اندازه‌ی صد متر نفروشد یا در جعبه‌ی لامپ، تعدادی را کم نگذارد که این کار علاوه بر از دست دادن اعتماد خریداران، مدیون شدن به آنان را نیز به دنبال خواهد داشت؛
۴. پرداخت به موقع حقوق کارگران: تأثیر این نکته در شکل کار و دقت کارگران بر کسی پوشیده نیست؛
۵. بیمه کردن کارخانه و اجناس آن: تولیدکنندگان می‌توانند کارخانه و اجناس تولید شده را بیمه کنند تا در هنگام بروز مشکل و حادثه بتوانند خسارتهای وارد شده را جبران کنند و از ورشکستگی و ضربه خوردنتولید و سرمایه‌ی کشور و افراد جلوگیری نمایند.
نکات دیگری از قبیل رعایت کردن امور ایمنی، بهداشتی، نظم، خوشرفتاری و... نیز اموری است که باید مورد واقع شوند.

بایسته‌های فروش

احکام خرید و فروش

خرید و فروش، یک مبادله‌ی اقتصادی است، که از قدیم وجود داشته ولی در هر زمان به شکل خاصی صورت می‌گرفته؛ زمانی جنس را با جنس مبادله می‌کردند (معامله‌ی کالا به کالا) و زمانی در عوض جنس، نقره و طلا داده می‌شد و در زمان حاضر نیز پول جایگزین سکه و نقره شده است و در آینده پول‌های الکترونیکی جایگزین پولهای امروزی می‌شوند و...
جدای از شکل ظاهری معامله، آنچه در خرید و فروش مهم است، انجام معامله بر اساس قانون و مقررات الهی می‌باشد، تا حق هیچ کدام از طرفین ضایع نشود. دین مبین اسلام در باب معاملات قوانین و دستوراتی وضع کرده است که شامل اموری چون حرام، واجب، مستحب و مکروه است.
در اینجا برای آگاهی فروشندگان وسایل الکتریکی، مسائل و احکام مربوط به خرید و فروش، به طور اجمال بیان می‌شود و بحث مفصل آن در رساله‌ی مراجع، بخش احکام معاملات ذکر شده است که در صورت نیاز باید به آن مراجعه شود.
۱. سزاوار است فروشنده‌ی لوازم الکتریکی، احکام خرید و فروش مورد ابتلا را فرا بگیرد، و اگر به واسطه‌ی ندانستن این احکام در معرض ارتکاب حرام، یا ترک واجبی قرار گیرد، لازم (واجب) است این احکام را فرا بگیرد.^[۴۴]
از حضرتصادق(علیه السلام) روایت شده است: «کسی که می‌خواهد خرید و فروش کند، باید احکام آن را یاد بگیرد، و اگر پیش از یاد گرفتن احکام آن خرید و فروش کند، به واسطه‌ی معامله‌های باطل و شبهه‌ناک، به هلاکت می‌افتد.»^[۴۵]
۲. اگر فروشنده یا خریدار لوازم الکتریکی به خاطر جهل به مسئله، نداند معامله‌ای که انجام داده، صحیح است یا باطل، نه می‌تواند در مالی که گرفته است، تصرف نماید و نه در جنسی که تحویل داده؛ بلکه باید مسئله را یاد بگیرد، یا احتیاط کند. هرچند با مصالحه باشد؛ ولی اگر بداند طرف مقابل راضی به تصرّف در آن است، هرچند معامله باطل باشد، تصرّف جایز است.^[۴۶]
۳. الف. کسی که ثروتی ندارد و مخارجی چون خرج خانواده بر او واجب است، باید کسب و کار حلالی را داشته باشد تا بتواند مخارج واجب خود را بپردازد.
ب. برای کارهای مستحب، مانند وسعت دادن به و دستگیری از فقرا، کسب و کار حلال مستحب است، خرید و فروش لوازم برقی و انجام عملیات برقکاری یکی از موارد کسب و کار حلال و مفید است.^[۴۷]

مستحبات خرید و فروش

در مورد هر معاملهای، از جمله خرید و فروش اجناس الکتریکی، چندین عمل مستحب است که می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱ . برای تقرب به خدا باشد، زیرا کار و کوشش در اسلام از بهترین عبادات است.

۲ . داعی و محرّک او در کار رفاه جامعه خصوصاً خانواده خود و فقرا باشد. 

۳ . به اندازه متعارف سود کند و گرانفروشی نکند. 

۴ . وقتی به اندازه مخارج روزانه‌اش منفعت برد، جنس را به همان قیمتی که خریده است بفروشد. 

۵ . با اخلاق اسلامی و خوشرویی با مشتری برخورد کند و در قیمت جنس سختگیری نکند. 

۶ . دیرتر به بازار رود و زودتر به خانه بازگردد و بیش از متعارف، در بازار نماند. 

۷ . در وقت نماز کسب و کار را تعطیل کند. 

۸ . در قیمت جنس بین مشتریهای مسلمان فرق نگذارد، مگر اینکه مشتری اهل صلاح یا اهل علم یا مستضعف و مانند اینها باشد که مراعات آنها افضل است. 

۹ . چیزی را که می‌فروشد زیادتر بدهد و آنچه را که می‌خرد کمتر بگیرد.

۱۰ . کسی که با او معامله کرده، اگر پشیمان شود و از او تقاضا کند که معامله را به هم بزند، برای به هم زدن معامله حاضر شود. 

۱۱. کالای خود را مدح و ستایش و کالای دیگری را مذمت نکند.
۱۲. از کسی که به وی وعده احسان داده سود نستاند.
۱۳. بیش از حد نیاز، از مسلمانان سود نستاند.
۱۴. عیب کالا را برای مشتری بیان کند.
۱۵. کالا را زینت نکند آنچنانکه موجب به اشتباه افتادن مشتری گردد.
۱۶. آگاهی کامل به احکام شرعی خرید و فروش از راه اجتهاد و یا تقلید لازم است.
۱۷. چانه زدن و سخت‌گیری برای اجتناب از زیان دیدن، مستحبّ است.
۱۸. در معامله میانه رو باشد؛ یعنی از طرفی حریص نباشد و از طرف دیگر، سهل انگار و بی تفاوت و بی حال هم نباشد؛ به طوری که در تنگنا قرار گیرد.^[۴۸]

مکروهات خرید و فروش

بعضی از کارهای مکروه (که بهتر است، فروشنده و خریدار لوازم الکتریکی انجام ندهند) از این قرار است:
۱. نفروختن کالا بر اساس قیمت خرید، بدین معنی که بگوید: این کالا را چندین درصد بیشتر از قمیت خرید آن می‌فروشم.
۲. دخالت کردن در معامله برادر دینی.
۳. معامله با کسانی که بسیار در معامله سختگیرند و شدیدا به مادیات اهمیت می‌دهند.
۴. قسم خوردن: موقع فروش کالا به خدا و قرآن قسم نخورد. قسم دروغ حرام است اما قسم راست هم موقع خرید و فروش مکروه است و سفارش شده که از آن پرهیز شود.
۵. چانه زدن بعد از قطعی شدن قیمت کالا.
۶. تعریف مشتری از کالای خود.
۷. بدگویی از کالای فروشنده.
۸. اولین فرد وارد بازار شدن و آخرین نفر خارج شدن نیز مکروه است.^[۴۹]

معاملات حرام

معاملات حرامی که فروشنده‌ی لوازم الکتریکی و خریدار آن احتمال واقع شدن در آن را دارند، بدین قرار می‌باشد:
۱. خرید و فروش لوازم الکتریکی غصبی، مانند: تحویل دادن و تحویل گرفتن اجناس الکتریکی که هنوز مالک آن نیست.
۲. خرید و فروش لوازم الکتریکی با پول‌هایی که از اعتبار ساقط شده یا پول‌های تقلبی، در صورتی که طرف معامله متوجه نباشد؛ ولی اگر بداند، معامله جایز است؛
۳. معامله‌ای که در آن غِشّ (فریب) باشد؛ در روایتی پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) فرموده‌اند: «مَن باعَ عَیبا لَم یُبَیِّنْهُ لَم یَزَلْ فی مَقتِ اللّه وَ لَم تَزَلِ المَلائکه‌ی تَلعَنُهُ؛^[۵۰] هر کس کالای معیوبی را بفروشد، بدون آنکه عیبش را به خریدار گفته باشد، همواره در خشم خدا خواهد بود و فرشتگان پیوسته نفرینش کنند.»
غشّ در معامله انواع مختلفی دارد، مانند:
الف) مخلوط کردن جنس خوب با جنس بد یا چیز دیگر، قرار دادن اجناس خراب یا معیوب در کارتنها و...؛ ب) نمایاندن جنس بر خلاف واقع چون عوض کردن مارک و شرکت آن و صورت ظاهری خوبی به اجناس و لوازم الکتریکی دادن، در صورتی که چنین نباشد؛ ج) فروش اجناس الکتریکی با عناوین معتبر، در صورتی که غیر معتبر است؛ د) مخفی داشتن عیب اجناس الکتریکی، خصوصاً در صورتی که خریدار به فروشنده اعتماد داشته باشد.
۴. معامله‌ی اجناس الکتریکی که منافع معمولی آن فقط انجام کار حرام باشد. اگر چنین معامله‌ای سبب شود که خریدار به گناه بیفتد، معامله نیز حرام می‌باشد؛ ۵. معامله‌ی اجناس الکتریکی که در آن ربا باشد، که علاوه بر باطل بودن، حرام نیز می‌باشد. ^[۵۱]

مسائل و احکام متفرقه

جایز نیست فروشندگان (از جمله فروشنده‌ی لوازم الکتریکی) آلات لهو و ابزار تفریحات حرام را خرید و فروش کنند؛ اما خرید و فروش آلات مشترک، مثل رادیو، ضبط صوت و ویدیو مانعی ندارد و نگهداری آن برای کسی که مطمئن است که خود و خانواده‌اش از آن در موارد حرام استفاده نمی‌کنند، جایز است.^[۵۲]
اگر جنسی که استفاده‌ی حلال دارد، برای مصرف حرام فروخته شود، مثلاً وسایل الکتریکی را برای این بفروشد که از آن استفاده‌ی حرام نمایند، چه در ضمن معامله و چه پیش از آن، قرار بر این بگذارند و معامله را بر اساس آن انجام دهند، معامله حرام است؛ ولی اگـر برای آن نفروشد و فقط بداند که خریدار از وسایل الکتریکی استفاده‌ی حرام خواهد کرد، معامله اشکال ندارد.^[۵۳]

شرایط خرید و فروشنده

هر کدام از خریدار و فروشنده باید شرایطی داشته باشند، از جمله:
۱. بالغ باشند؛ ۲. عاقل باشند؛ ۳. سفیه نباشند؛ یعنی مال خود را در کارهای بیهوده مصرف نکنند؛ ۴. قصد خرید و فروش داشته باشند، پس اگر مثلاً به شوخی بگوید: مال خود را فروختم، معاملهای محقق نمی‌شود و در حقیقت قصد خرید و فروش مقوّم معامله است، نه شرط صحّت آن؛ ۵. کسی خریدار و فروشنده را بر خرید و فروش اکراه (مجبور) نکرده باشد، پس اگر با اکراه معاملهای صورت گیرد و بعد راضی شوند، معامله صحیح است؛ ۶. جنس و عوضی را که می‌دهند، مالک باشند یا وکیل در معامله باشد.^[۵۴]

حکم معامله با بچه نابالغ

سوال: با توجه به اینکه در توضیح المسائل بیان شده معامله با بچهٔ نابالغ باطل است، جواب سه صورت فرض شده در مسئله را بیان کنید: ۱. گاهی، والدین پولی را به فرزندان می‌دهند تا (صلی الله علیه و آله) تنها به عنوان وسیله (صلی الله علیه و آله) به مغازه رفته و فلان جنس معین (مثلاً نیم کیلو تخم مرغ) را بخرند در حالی‌که نه پول متعلق به بچه است و نه در خریدن از خود اراده‌ای دارد. حکم چنین معامله‌ای چیست؟ ۲. گاهی، خانواده پولی به فرزند نابالغ خود به عنوان پول توجیبی می‌دهند و مثلاً می‌گویند این ۲۰۰۰ تومان برای خودت، فرزند به مغازه می‌رود در حالی که هیچ ربطی به والدین ندارد، هم پول برای خود بچه است هم جنس را برای خود می‌خرد مثلاً برای خودش پفک می‌خرد، حکم چنین معامله‌ای چیست؟ ۳. گاهی، در معابر عمومی کودکانی آدامس فروش یا فال فروش به چشم می‌خورند، معامله با چنین کودکانی چه حکمی دارد؟
پاسخ: معامله با بچهٔ نابالغ باطل است، اگر چه پدر یا جدّ آن بچه به او اجازه داده باشند که معامله کند، ولی اگر بچه ممیز باشد (در خرید و فروش خوب و بد را درک می‌کند) و چیز کم قیمتی را که معاملهٔ آن برای بچه‌ها متعارف است معامله کند اشکال ندارد. و نیز اگر طفل وسیله باشد که پول را به فروشنده بدهد و جنس را به خریدار برساند یا جنس را به خریدار بدهد و پول را به فروشنده برساند، چون واقعاً دو نفر بالغ با یکدیگر معامله کرده‌اند معامله صحیح است ولی باید فروشنده و خریدار یقین داشته باشند که طفل جنس و پول را به صاحب آن می‌رساند.^[۵۵]

خرید و فروش انشعاب برق

سوال: حکم فروش انشعاب آب و برق، در جایی که فروشنده می‌داند این انشعاب در کار حرام استفاده می‌شود، چیست؟
جواب: اگر بنابر قانون فروش اشتراک آب و برق به کسی که می‌دانیم در حرام از آن استفاده می‌کند، جایز باشد، از لحاظ شرعی نیز اشکالی ندارد؛ اما باید او را نهی از منکر کرد.^[۵۶]

قرارداد خرید و فروش

در انجام معاملات و خرید و فروش، قرارداد و صیغه خرید و فروش خوانده می‌شود، خواندن این صیغه لازم نیست به لفظ عربی باشد بلکه به هر زبانی که باشد کفایت می‌کند، مثلاً اگر فروشنده‌ی لوازم الکتریکی به فارسی بگوید: این کلاف سیم برق را در عوض این پول فروختم و مشتری بگوید: قبول کردم، معامله صحیح است؛ ولی خریدار و فروشنده باید قصد انشا داشته باشند؛ یعنی با گفتن این دو جمله، مقصودشان خرید و فروش (نه شوخی)باشد.
نکته: اگر فروشنده بدون جاری کردن صیغه‌ی معامله، جنس را به قصد فروختن به دیگری بدهد و خریدار نیز به قصد خریدن بگیرد، معامله انجام گرفته و هر دو مالک می‌شوند، همچنین می‌توان با دادن پول از سوی خریدار و گرفتن آن از سوی فروشنده به قصد داد و ستد، خرید و فروش را انجام داد، که به این نوع خرید و فروش (بیع معاطاتی) می‌گویند.

نقد و نسیه

اگر فروشنده‌ی لوازم الکتریکی جنسی را نقد بفروشد، خریدار و فروشنده بعد از معامله می‌توانند جنس و پول را از یکدیگر مطالبه نموده و تحویل بگیرند، که به این نوع معامله، معامله نقدی می‌گویند و اگر خریدار و فروشنده معامله را انجام دهند و جنس را همان موقع تحویل دهند و توافق کنند که پرداخت پول در وقت دیگری انجام شود را معامله نسیه می‌گویند. مسائل و احکامی در رابطه با خرید و فروش لوازم الکتریکی به صورت نسیهای وجود دارد که در ذیل به چند نمونه از آنها اشاره می‌کنیم:
۱. در معامله‌ی نسیه باید مدت کاملاً معلوم باشد، پس اگر اجناس الکتریکی را بفروشد و بگوید: بعداً پولش را می‌دهم، معامله باطل است.^[۵۷] ۲. اگر فروشنده لوازم الکتریکی جنسی را نسیه بفروشد، پیش از تمام شدن مدتی که قرار گذاشته‌اند، نمی‌تواند عوض آن را از خریدار مطالبه نماید؛ ولی اگر خریدار بمیرد و ازخودش مال داشته باشد، فروشنده می‌تواند پیش از تمام شدن مدت، طلبی را که دارد، از ورثهٔ او مطالبه نماید.^[۵۸]
۳. اگر فروشنده‌ی لوازم الکتریکی جنسی را نسیه بفروشد، بعد از تمام شدن مدتی که قرار گذاشته‌اند، می‌تواند عوض آن را از خریدار مطالبه نماید؛ ولی اگر خریدار نتواند بپردازد، باید به او مهلت دهد و اگر عین مال او موجود باشد، می‌تواند معامله را به هم بزند و مال خود را پس بگیرد.^[۵۹]
۴. اگر فروشنده‌ی لوازم الکتریکی به کسی که قیمت جنس را نمی‌داند، جنسی را نسیه بفروشد و قیمت آن را به او نگوید، معامله باطل است، مگر اینکه خریدار، فروشنده را وکیل کند که به جای او خرید جنس را عهده‌دار گردد که در این صورت همین مقدار که وکیل، قیمت جنس را می‌داند، کفایت می‌کند؛ ولی اگر به کسی که قیمت نقدی جنس را می‌داند، نسیه بفروشد و گرانتر حساب کند، مثلاً بگوید: جنسی را که به تو نسیه می‌دهم ۱۰٪ از قیمتی که نقد می‌فروشم، گرانتر حساب می‌کنم و او قبول کند، اشکال ندارد.^[۶۰]
۴. اگر فروشنده، جنسی را نسیه فروخته و برای گرفتن پول آن مدتی قرار داده است، اگر بعد از گذشتن مدتی، مقداری از طلب خود را کم کند و بقیّه را نقد بگیرد، اشکال ندارد.^[۶۱]

معاملهٔ پیش فروش (سلف) و شرایط آن

معاملهٔ سلف آن است که پول کالا نقد؛ ولی خود کالا به گونهای کلی و زمان‌دار باشد. بنابراین، اگر خریدار لوازم الکتریکی با پول نقد با فروشنده معامله کند که خریدار مثلاً بعد از شش ماه فلان جنس الکتریکی را تحویل بگیرد، و فروشنده هم قبول کند، معامله به صورت سلف انجام گرفته و صحیح است. هر معاملهای که به صورت سلف انجام شود، چندین شرط دارد که عبارتند از:
۱. خصوصیاتی را که جنس الکتریکی به واسطهٔ آنها با بقیه‌ی اجناس الکتریکی فرق می‌کند، معیّن نمایند؛ ولی دقّت زیاد لازم نیست؛ بلکه همین قدر که مردم بگویند: خصوصیات آن معلوم شده، کافی است.
۲. پیش از آنکه خریدار و فروشنده‌ی لوازم الکتریکی از هم جدا شوند، خریدار تمام قیمت را به فروشنده بدهد، یا به مقدار پول آن از فروشنده طلبکار باشد و طلب خود را بابت قیمت جنس حساب کند و او قبول نماید، و چنانچه مقداری از قیمت آن را بدهد، اگرچه معامله به آن مقدار صحیح است؛ ولی فروشنده می‌تواند معاملهٔ همان مقدار را به هم بزند.
۳. مدت را کاملاً معلوم کنند، پس اگر مثلاً بگوید: تا هنگام بازگشت حاجیان فلان جنس الکتریکی را تحویل می‌دهم؛ چون مدت کاملاً معلوم نشده، معامله باطل است.
۴. زمانی را که خریدار جنس الکتریکی برای تحویل جنس معیّن کند، فروشنده لوازم الکتریکی بتواند در آن زمان جنس را تحویل دهد.
۵. خریدار و فروشنده جای تحویل جنس را معیّن نمایند؛ ولی اگر از حرفهای آنان جای آن معلوم باشد، لازم نیست که اسم آنجا را ببرند.^[۶۲]

احکام معاملهٔ پیش فروش (سلف)

مسئله: فروشنده (لوازم الکتریکی) نمی‌تواند جنسی را که سلف خریده، پیش از تمام شدن مدت بفروشد. و بعد از تمام شدن مدت، اگرچه آن را تحویل نگرفته باشد، فروختن آن اشکال ندارد..^[۶۳]
مسئله: در معاملهٔ سلف، اگر فروشنده جنسی را که قرارداد کرده، زودتر بدهد، مشتری باید قبول کند؛ ولی اگر جنس دیگری بدهد، لازم نیست مشتری قبول کند، هر چند بهتر از جنسی باشد که قرار گذاشته بودند. البته گاه تعیین یک ویژگی برای جنس از باب حداقل مقدار لازم است، که در این صورت اگر جنسی با ویژگی بهتر تحویل دهد؛ چون همان جنسی است که قرار گذاشته‌اند، بر مشتری لازم است که آن را قبول کند.
مسئله: اگر جنسی را که فروشنده می‌دهد، پست‌تر از جنسی باشد که قرارداد کرده بودند، مشتری می‌تواند قبول نکند.^[۶۴]
مسئله: اگر فروشنده به جای جنسی که قرارداد کرده بود، جنس دیگری بدهد، در صورتی که مشتری راضی شود، اشکال ندارد.^[۶۵]
مسئله: اگر جنسی را که سلف فروخته، در موقعی که باید آن را تحویل دهد، نایاب شود و نتواند آن را تهیّه کند، مشتری می‌تواند صبر کند تا تهیّه نماید یا معامله را به هم بزند، و چیزی را که داده است، پس بگیرد.
مسئله: اگر جنسی را بفروشد و قرار بگذارد که بعد از مدتی تحویل دهد و پول آن را نیز بعد از مدتی بگیرد، معامله باطل است.^[۶۶]

اکراه بر خرید و فروش

سوال: اگر شخصی را بر خرید و فروش لوازم الکتریکی اکراه و اجبار نمایند، آیا معامله صحیح است؟
پاسخ: خیر، اکراه بر خرید و فروش موجب بطلان آن می‌شود و مراد از اکراه این است که دیگری او را بر این خرید و فروش، امر نماید، به نحوی که بترسد اگر مخالفت بنماید، آن شخص به جان یا مال یا آبروی او یا کسی که جان و مال و آبرویش برای او مهمّ باشد، ضرری بزند.^[۶۷]

قیمت اجناس تورمی

اکثر کسبهای که بوسیله خرید و فروش کالا امرار معاش می‌کنند، سرمایه‌ی مشخصی را برای خرید کالا فراهم می‌نمایند و سپس با درصد متعارف بالاتری نسبت به مبلغ خریدشان، آن کالا را می‌فروشند و اختلاف مبلغ خرید و فروش، سود فروشنده و منبع امرار معاش و مخارج خود و خانواده‌اش می‌شود؛ اما در شرایطی که اقتصاد دچار تورم می‌گردد، این دسته از کسبه باید کالاهای مربوطه را با قیمت بالاتری خریداری نمایند و این امر به معنای آن است که این افراد یا باید در صورت امکان، سرمایه‌ی اولیه‌ی بیشتری برای کسب و کار خود فراهم نمایند تا همان حجم قبلی کالا را خریداری نمایند، که بسیاری از ایشان این امکان را ندارند، یا باید با همان سرمایه‌ی قبلی، حجم کمتری از کالا را خریداری نمایند که هر دو حالت به لحاظ اقتصادی، تحلیل تدریجی سرمایه‌ی اولیه محسوب می‌شود و ادامه‌ی این روند منفی، در نهایت به ورشکستگی احتمالی ایشان منجر می‌گردد.
در چنین شرایطی یکی از راه‌های رایج برای حفظ سرمایه‌ی اولیه‌ی کسبه این است که فرد مذکور قیمت پایه‌ی کالایی را که قبلاً ارزانتر خریداری نموده، به قیمت پایه‌ی روز و بالاتر در نظر بگیرد و آن کالا را علیرغم خرید ارزانتر، به قیمت روز و بالاتر بفروشد.
انجام این کار از سویی موجب کسب مبلغی مازاد بر سرمایه‌ی اولیه و سود متعارف می‌شود و از سوی دیگر موجب انتقال فشار اقتصادی به خریداران خواهد شد و عدم انجام آن نیز احتمال ورشکستگی تدریجی این دسته از کسبه را افزایش می‌دهد.
حال سؤال این است که وظیفه‌ی شرعی کسبه در چنین شرایطی چیست؟ آیا کسبه به منظور حفظ ارزش سرمایه‌ی اولیه‌ی خود، مجاز به انجام این کار هستند یا وظیفه‌ی دیگری دارند؟
جواب: فروشنده‌ی کالا شرعاً مختار است کالای خود را به هر قیمتی که می‌خواهد بفروشد و خریدار هم چنانچه راضی به آن قیمت باشد معامله انجام می‌شود، و صحیح است؛ لکن اگر بعد از معامله کشف شود که خریدار مغبون شده است، می‌تواند معامله را فسخ کند؛ البته باید دقت شود که اجحاف و بیانصافی صورت نگیرد.^[۶۸]

معامله با پول حرام

در هر جامعهای هم افراد مؤمن و خوب وجود دارد و هم افراد شرور و خلافکار هم هستند؛ یکی از مواردی که هر فروشندهای با آن مواجه می‌شود، معامله با انسان خلافکاری است که پول خود را از راه حرام به دست آورده است. مسئلهای که مربوط به فروشنده‌ی لوازم الکتریکی و یا برقکاری که برای شخص خلاف کار برقکاری می‌کند، حکم معامله و یا گرفتن دست مزد از چنین شخصی است که پولش از راه حرام به دست آمده، که در ذیل نظر بعضی مراجع تقلید در این باره بیان شده است:
جواب: معامله با عین پول حرام جایز نیست؛ ولی در صورتی که این فرد درآمدهای حلالی هم دارد و شما نمی‌دانید آنچه او در اختیارتان قرار داده، از اموال حرام است یا حلال، معامله با او اشکال ندارد و تصرف در آن برای شما جایز است.^[۶۹]

گران‌فروشی و بی‌انصافی

گران‌فروشی یکی از آفتهای کسب روزی حلال می‌باشد و بسیاری از کسبه و فروشندگان ممکن است دانسته یا ندانسته به آن مبتلا شوند. از آنجا که گران‌فروشی مورد طبع انسانها نمی‌باشد، از اعمال ذاتاً قبیح می‌باشد؛ زیرا ÝØÑÊ <http://www.wikiporsesh.ir/%D9%81%D8%B7%D8%B1%D8%AA> بشر با آن مخالف است و ÚÞá <http://www.wikiporsesh.ir/%D8%B9%D9%82%D9%84> سلیم نیز آن را مذموم می‌داند. از این جهت هم ÔÑÚ <http://www.wikiporsesh.ir/%D8%B4%D8%B1%D8%B9> و هم ÚÑÝ <http://www.wikiporsesh.ir/%D8%B9%D8%B1%D9%81> آن را مذموم، دانستهاند.
گران‌فروشی در تمام طول سال، مخصوصاً در ایام ویژه یا اجناس خاص مطرح است، مثل: شب یلدا، شب عید، تعطیلات و مناسبتهای دیگر، یا اینکه وقتی خریدار اشتیاق زیادی به خرید فلان جنس دارد یا آن جنس در بازار کمیاب شده و خریدار مجبور است آن را تهیه کند و فروشنده نیز از احتیاج خریدار باخبر است، جنس را گران‌تر می‌فروشد، از این کار به گران‌فروشی یا بیانصافی تعبیر می‌شود که در قرآن کریم و دین اسلام بسیار مذمت شده است. در ذیل به یک روایت در این زمینه اشاره می‌شود:
در روایتی امام صادق(علیه السلام) می‌فرمایند: نیرنگ زدن به مؤمن، حرام است و نیرنگ زدن کسی که در قیمت کالا (و سالم بودن جنس) به فروشنده اعتماد کرده، حرام است.^[۷۰]
و شاید یکی از مواردی که مصداق فریب محسوب می‌شود همان گران فروشی کالا باشد.

حکم و آثار گرانفروشی

از نظر فقهی، سود گرفتن در فروش کالا حد معینی ندارد. بنابراین، تا وقتی که به حد اجحاف، ظلم و بی‌انصافی نرسد و برخلاف مقررات دولت اسلامی نباشد، اشکالی ندارد؛ ولی اگر از این حدود متعارف بالاتر رفت و برخلاف مقررات دولت شد، گرانفروشی محسوب می‌شود، و یا فریب دادن خریدار تلقی می‌گردد. فروش جنس به زیادتر از ارزشی که دارد، به کسی که از قیمت آن بیخبر است، جایز نیست.
در روایتی امام صادق(ع) فرمود: پیامبر اکرم (ص) فرموند:«کسی که در خرید یا فروش چیزی، مسلمانی را فریب دهد، از ما نیست و روز قیامت با قوم یهود محشور خواهد شد، زیرا یهود فریب کارترین مردم در برابر مسلمین هستند». امام صادق(ع) فرمود:«کسی که مسلمانی را(خصوصاً در معامله)فریب دهد از ما نیست. هر کس بخوابد و در قلبش خیانت و نیرنگی نسبت به برادر مسلمان خویش دارد با خشم خدا به بستر خواب رفته و در همان حال از بستر بر می‌خیزد، مگر آنکه توبه نماید(و دست از حیله گری بردارد)».^[۷۱] و در روایت دیگری فرموند: «کسی را که به تو وثوق و اطمینان دارد، فریب مده؛ زیرا فریب دادنش حلال نیست.»^[۷۲]
قرآن کریم می‌فرماید: >أ وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرَی ءَامَنُواْ وَ اتَّقَوْاْ لَفَتَحْنَا عَلَیهِم بَرَکَاتٍ مِّنَ السَّمَاءِ وَ الْأَرْضِ وَ لَکِن کَذَّبُواْ فَأَخَذْنَاهُم بِمَا کَانُواْ یَکْسِبُونَ <؛^[۷۳] «اگر اهل شهرها و جوامع انسانی ایمان آورده و تقوای الهی پیشه کنند، ما به روی آن برکات زمین و آسمان را می‌گشاییم؛ اما آنها تکذیب کردند و به خدا و روز واپسین ایمان نیاوردند و تقوای الهی را رعایت نکردند (و حکومتهایشان رعایت قوانین الهی را نکرده و به غیر آنچه خدا حکم کرده، حکم کردند) ایشان را گرفتار رفتار خویش کردیم.
شاید بتوان گفت یکی از مواردی که احکام الهی اجرا نمی‌شود همین معاملات اقتصادی است، برخی کسبه و تجار با کمفروشی، گرانفروشی، احتکار، غش و خیانت در معامله، به وظیفه‌ی خود عمل نمی‌کنند، و در نتیجه به واسطه‌ی این اعمال بدشان جامعه گرفتار (تورم و گرانی قیمت اجناس و قحطی) می‌شود.
سوال: حکم شرعی گران فروشی چیست؟
جواب: اگر گران‌فروشی به حد اجحاف به مشتری برسد و یا خلاف مقررات دولت اسلامی باشد، جایز نیست.^[۷۴]

کم‌فروشی

در قرآن کریم به موضوع کمفروشی اشاره شده و خدای متعال برای درس و عبرت گرفتن جهانیان، عاقبت قومی را که چنین عمل ناشایستی مرتکب می‌شدند، به وضوح بیان فرموده است. در آیه سوره از قرآن کریم، کم‌فروشی مورد مذمت قرار گرفته است، از جمله اینکه:
خداوند متعال در سوره‌ی مطففین می‌فرماید:
>وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ * الَّذِینَ إِذَا اکْتَالُواْ عَلیَ النَّاسِ یَسْتَوْفُونَ * وَ إِذَا کاَلُوهُمْ أَو وَزَنُوهُمْ یخْسِرُونَ * أَ لَا یَظُنُّ أُوْلَئکَ أَنهُّم مَّبْعُوثُونَ * لِیَوْمٍ عَظِیمٍ * یَوْمَ یَقُومُ النَّاسُ لِرَبّ‌ِ الْعَالَمِینَ < ^[۷۵]؛ «وای به حال کم فروشان! آنان که وقتی چیزی را با پیمانه یا وزن از مردم تحویل می‌گیرند، کاملاً حق خود را استیفا می‌کنند؛ ولی وقتی چیزی را تحویل مردم می‌دهند، در پیمانه و وزن کمتر می‌دهند. آیا آنها عقیده ندارند که بعد از مرگ زنده خواهند شد؟ آیا به روز بزرگ رستاخیز ایمان ندارند؟! روزی که تمام مردم در پیشگاه خداوند برای تعیین سرنوشت خود می‌ایستند.»
«مطفف» به کسی گفته می‌شود که از چیزی بکاهد و آن را از حد واقعیاش کم بگذارد و به صورت کامل پرداخت نکند، حال آن چیز ممکن است جنسی باشد که به دیگری می‌فروشد و یا کاری باشد که برای فردی انجام می‌دهد و یا حتی ممکن است بهای چیزی باشد که می‌پردازد و یا مزد کاری باشد که می‌دهد.
در واقع امکان تطفیف و کاستن فقط در داد و ستد نیست؛ بلکه در هر معاملهای ممکن است باشد. قرآن کریم از جانب یگانه خالق هستی، با بیان کلمه‌ی «مطففین» در کمال فصاحت مطلب را طوری بیان فرموده که هر کمکاری و کمفروشیای را شامل شود. اینکه خدای متعال راجع به مسئله‌ی کمفروشی، جدای از آیاتی که در جاهای متعدد قرآن آورده، سورهای را نیز با چنین عنوانی نازل می‌کند، حاکی از مهم بودن و شیوع این مسئله در بین انسانها می‌باشد.
وقتی این سوره‌ی مبارکه با چنین جملهای آغاز می‌شود که: >وَیْلٌ لِّلْمُطَفِّفِینَ<؛ «وای بر کاهش دهندگانِ (حق مردم )!» و یا به عبارت دیگر؛ یعنی «وای بر کمفروشان!» این مطلب نشان از سنگین بودن جرم کم‌فروشی و حق کشی دارد.
آیاتی دیگری نیز در مورد کمفروشی یا صحیح و عدل نبودن کیل و میزان وجود دارد که برای جلوگیری از طولانی شدن بحث فقط به آنان اشاره می‌شود:
>وَ أَوْفُوا الْکَیْلَ إِذا کِلْتُمْ وَزِنُوا بِالْقِسْطاسِ الْمُسْتَقیمِ ذلِکَ خَیْرٌ وَ أَحْسَنُ تَأْویلاً<؛^[۷۶] «جنس را با پیمانه‌ی کامل و وزن درست تحویل دهید که این کاری نیکوست و عاقبت بهتری برای شما در بردارد.»
>وَ السَّمَاءَ رَفَعَهَا وَ وَضَعَ الْمِیزَانَ * أَلَّا تَطْغَوْاْ فیِ الْمِیزَانِ * وَ أَقِیمُواْ الْوَزْنَ بِالْقِسْطِ وَ لَا تخُسِرُواْ الْمِیزَانَ<؛^[۷۷] «آسمان را خداوند برافراشت و میزان عدل را برقرار کرد تا در آنچه وزن می‌کنند، تجاوز و تعدی روا ندارید و هرگاه چیزی را وزن می‌کنید، عدالت و صحت ترازو را رعایت کنید و آنچه را وزن می‌کنید، کم ندهید.»
>وَ أَوْفُوا الْکَیْلَ وَ الْمیزانَ بِالْقِسْطِ<؛^[۷۸] «پیمانه را تمام و وزن را درست و عادلانه تحویل بدهید!»

کمفروشی وکمکاری در صنف الکتریکی

کمفروشی یکی از آفتهایی است که فروشندگان لوازم الکتریکی ممکن است گرفتار آن باشند. همیشه کمفروشی این نیست که یک فروشنده از جنس خود کم بگذارد و مثلاً کلاف سیم ۹۰ متری را به عنوان صد متری بفروشد؛ بلکه هر نوع کم‌کاری و کوتاهی در انجام وظایف را نیز شامل می‌شود، به این ترتیب که فروشنده‌ی کالاهای الکتریکی و کارگر یا برقکاری که برای کاری اجیر شده است، در کار خود کم بگذارد و بر طبق قانون و شرع عمل نکند.

مهمترین موانع کمفروشی

عدالت در خرید و فروش و ایجاد امنیت اقتصادی و اعتماد عمومی یکی از مهمترین اصول اقتصادی است، این موضوع خود از اصل دین و ایمان است. خداوند در قرآن در آیات ۱ تا ۶ سوره‌ی مطففین اعتقاد به خدا را مهم‌ترین عامل در عدالت اقتصادی و مانع جدی در برابر کمفروشی معرفی می‌کند و در آیات ۸۵ و ۸۶ سوره‌ی هود از ایمان به عنوان مهمترین بازدارنده از کمفروشی انسانها توجه می‌دهد.
در حقیقت عناصر دین و دینداری، نماز با اخلاص، ایمان و تقوا مهمترین عوامل بازدارنده انسان از کمفروشی و گرایش به عدالت در تمام حوزه‌ها از جمله حوزه اقتصادی است.
اگر جامعهای بخواهد به سوی کمفروشی نرود و عدالت اقتصادی؛ بلکه عدالت جامع را تجربه کند، می‌بایست بر این عناصر بینشی و نگرشی تأکید و توجه داشته باشد؛ تنها با افزایش مأموران نظارتی نمی‌توان به این مهم دست یافت؛ چراکه انسان باید وجدان و فطرت الهی بیداری داشته باشد تا بتواند از درون، خود را نظارت، مدیریت و مهار کند؛ زیرا اگر پلیس داخلی و پاسبان نفس نباشد، با پلیس و مأمور بیرونی نمی‌توان از کمفروشی رهایی یافت. ازاین‌رو خدا و پیامبران همواره بر مأموران درونی (بینش توحیدی، معاد و حسابرسی قیامت، وجدان و تقوا) توجه دادهاند و آن را مهم‌ترین ابزارهای مبارزه با بی‌عدالتی معرفی کردهاند.
بر هم زدنمعامله (خیار فسخ)
در اصطلاح فقهی، حق به هم زدن معامله را «خیار فسخ» می‌گویند. هر خریدار و فروشندهای، از جمله فروشنده و خریدار وسایل الکتریکی در چندین مورد می‌توانند معامله را فسخ کنند:
۱. اینکه از مجلس معامله متفرّق نشده باشند، که به آن «خیار مجلس» می‌گویند؛
۲. معامله‌کننده مغبون (فریب خورده) شده باشد که به آن «خیار غبن» می‌گویند؛
۳. در معامله قرارداد کنند که تا مدت معیّنی هر دو یا یکی از آنان یا شخص ثالثی، بتوانند معامله را به هم بزنند که به آن «خیار شرط» می‌گویند؛
۴. فروشنده یا خریدار، مال خود را بهتر از آنچه هست، نشان دهد و طوری عمل کند که قیمت مال به نظر مردم زیاد بیاید، که به آن «خیار تدلیس» می‌گویند؛
۵. فروشنده یا خریدار شرط کند که کاری انجام دهد، یا شرط کند مالی را که می‌دهد، طور مخصوصی باشد، و به آن شرط عمل نکند، که در این صورت دیگری می‌تواند معامله را به هم بزند. که به آن «خیار تخلّف شرط» می‌گویند؛
۶. در جنس یا عوض آن عیبی باشد، که به آن «خیار عیب» می‌گویند؛
۷. اگر بعد از معامله معلوم شود مقداری از جنس را که فروخته‌اند، مال دیگری بوده، که اگر صاحب آن به معامله راضی نشود، خریدار می‌تواند معامله را به هم بزند، یا پول آن مقدار را از فروشنده بگیرد که به آن «خیار تبعض صفقه » می‌گویند؛
۸ . فروشنده خصوصیات جنسی را که مشتری ندیده، به او بگوید، بعد معلوم شود طوری که گفته نبوده، که در این صورت مشتری می‌تواند معامله را به هم بزند، و نیزاگر مشتری خصوصیّات عوض معیّنی را که قرار می‌دهد بگوید، بعد معلوم شود طوری که گفته است، نبوده، پس فروشنده می‌تواند معامله را به هم بزند که به آن «خیار رؤیت» می‌گویند.^[۷۹]
متأسفانه همیشه افراد سودجویی هستند که می‌خواهند با کارهای ناروای خود، بازار را ناسالم و آلوده کنند. گاهی بعضی فروشندگان لوازم الکتریکی، از کالاهای الکتریکی نامرغوب و معیوب به جای لوازم سالم و مرغوب و یا اجناسی را با مارکهای غیر معتبر به نام اجناس با مارک معتبر می‌فروشند که در این صورت خریدار در معرض ضرر قرار می‌گیرد. از نظر اسلام، شخص زیان دیده (خریدار یا فروشنده) می‌تواند با بر هم زدن معامله، پول خود را از کسی که باعث ضرر به او شده است، بگیرد.
در روایتی نقل شده است روزی آردفروشی نزد امام صادق(علیه السلام) آمد، آن حضرت به وی فرمود: بپرهیز از فریب دادن! هر کس فریب دهد، قطعاً در مال خودش فریب خواهد خورد و اگر مالی نداشت، در خانوادهاش فریب خواهد خورد.^[۸۰]
نکته: همانطور که خریدار نباید مورد ضرر و زیان قرار گیرد، حق فروشنده نیز نباید ضایع شود و اگر کسی خواست معاملهای را بر هم بزند و جنس خود را به فروشنده پس دهد، نباید در جنس تصرف کند و یا عیب دیگری به جنس وارد کند. اگر این کار را انجام داده باشد، باید فروشنده را مطلع سازد و به بهترین شکل ممکن در مورد جنس و قیمت و فسخ معامله یا گرفتن ارش(تفاوت بین قیمت صحیح و معیوب) با او مصالحه کند؛ یعنی آن چنان عمل کنند که هیچ حقی از فروشنده و خریدار ضایع نشود و هر دو راضی باشند.

مواردی که نمی‌توان معامله رابر هم زد

موارد اجازه‌ی برهم زدن معامله بیان شد؛ ولی در مواردی خریدار و یا فروشنده حق فسخ معامله را ندارند، از جمله:
۱. خریدار موقع خریدن عیب مال را بداند؛
۲. خریدار به عیب مال راضی شود؛
۳. در وقت معامله خریدار بگوید: اگر این جنس الکتریکی عیبی داشته باشد، پس نمی‌دهم و تفاوت قیمت هم نمی‌گیرم؛
۴. فروشنده‌ی لوازم الکتریکی در وقت معامله بگوید: این مال را با هر عیبی که دارد، می‌فروشم؛ ولی اگر عیبی را معیّن کند و بگوید: مال را با این عیب می‌فروشم و معلوم شود عیب دیگری هم دارد، خریدار می‌تواند برای عیبی که فروشنده معیّن نکرده، مال را پس دهد، و در صورت تغییر و تصرف در جنس، تفاوت قیمت بگیرد.^[۸۱]

معامله‌ی لوازم الکتریکی سرقتی

متأسفانه عدهای از مردم به جای آنکه سختی کار را تحمل کنند و از رزق پاک و حلال الهی بهرهمند شوند، به دیگران رنج تحمیل می‌کنند و در فرصتهای مناسب و پنهانی و به دور از چشم مردم، دست به دزدی وسایل مردم، از جمله لوازم الکتریکی می‌زنند، حال چه دزدی به صورت واقعی و آشکار سرقت از دیگران باشد یا اینکه به صورت توجیه و دلیل تراشی باشد، مثلاً انباردار کارخانه یا راننده‌ی حمل لوازم الکتریکی به نحوی خود را توجیه کند؛ به این عنوان که حق من بیشتر از دستمزدی است که به من می‌دهند و در عوضش لوازمی را که در اختیارش است را بر دارد و از این نمونه دلایل که برای خود می‌تراشند تا در دست اندازی به کالاهای دیگران وجدان خویش را توجیه کنند.
و یا اینکه دزدی از مغازه‌ی لوازم الکتریکی باشد یا برقکار، وسایل اضافه‌ی برقکاری را بدون اطلاع صاحبخانه بردارد و بفروشد که در این صورت تمام این اجناس، دزدی است و اگر خریدار علم به دزدی بودن این اجناس داشته باشد، حق خرید و مصرف آنها را ندارد.^[۸۲]
در روایتی شخصی از امام صادق(علیه السلام) سؤال کرد: آیا مال غصبی و دزدی را می‌توان خرید؟ حضرت فرمودند: اگر میدانی آن جنس دزدی است، حق خرید آن را نداری.^[۸۳]
در روایت دیگری امام علی(علیه السلام) نیز فرمودند: چهار چیز است که اگر یکی از آنها وارد خانه‌ای شود، آن خانه خراب می‌گردد و آباد نمی‌شود؛ خیانت، دزدی، خوردن شراب و زنا.^[۸۴]
و همچنین در روایتی امام صادق(علیه السلام) فرمود: کسی که به سرقتی بودن مالی علم دارد و آن را خریداری کند، در ننگ و گناه آن شریک است.^[۸۵]
مسئله: اگر شخصی بعد از خرید وسیله‌ی الکتریکی، به دزدی بودن آن شک کرد، و فروشنده نیز مورد اتهام نباشد، تا وقتی که به دزدی بودن آن یقین ندارد، استفاده از آن وسیله اشکالی ندارد و جستجو بر شما واجب نیست. البته اگر صاحب مال پیدا شود می‌تواند از خریدار پول کالا را بگیرد.^[۸۶]

خرید و فروش کالای قسطی

موضوعی که اکثر افراد جامعه به آن مبتلا هستند، خرید نسیهای از فروشگاه‌ها و مغازه‌ها می‌باشد و شخص خریدار لوازم الکتریکی و یا فروشنده‌ی آن به نحوی نیز خود خریدار محسوب می‌شود؛ زیرا جنس را از کارخانه‌ی تولید لوازم الکتریکی دریافت می‌کند و به علت سرمایه‌ی کم یا علتهای دیگری، احتمالاً با مسئله‌ی خرید جنس نسیهای مواجه است؛ ولی مسلم است که فروش نقدی جنس با فروش نسیهای تفاوت دارد و هر چقدر طول مدت نسیه بیشتر باشد، قیمت جنس نیز بیشتر می‌شود.
سؤال: حکم قیمت نسیهای که بیشتر از قیمت نقدی جنس است، چیست؟
جواب: خرید و فروش کالا به صورت نسیه به قیمتی بیشتر از قیمت نقد، اشکال ندارد.^[۸۷]

کالاهای خارجی

فروشنده‌ی وسایل الکتریکی باید توجه داشته باشد که برای حمایت از تولیدات داخلی، در درجه‌ی اول باید به اجناس تولید شده در داخل کشور توجه نموده و سعی کند تمام اجناس مغازهاش را از تولیدات داخلی تأمین نماید و به خریدارها نیز درباره‌ی خرید اجناس داخلی مشاوره دهد و آنان را تشویق کند تا از اجناس داخلی مصرف کنند.
رهبر معظم انقلابa در سخنرانی حرم رضوی(علیه السلام) در رابطه با خرید اجناس داخلی فرمودند: «نمی‌گوییم خرید جنس خارجی حرام است؛ امّا عرض می‌کنیم خرید جنس داخلی یک ضرورت برای مقاوم سازی اقتصاد است و بر روی همه چیز این کشور تأثیر می‌گذارد. باید به این توجه کرد. این نقش همه‌ی مردم است.»^[۸۸] جای این سؤال باقی می‌ماند که وقتی بر سر دو راهی خرید داخلی یا خارجی هستیم و می‌دانیم که جنس داخلی، کیفیت و ماندگاری جنس خارجی را ندارد، و یا از کارایی جنس خارجی برخوردار نیست، (چه قیمتها نزدیک به هم باشد و چه با هم اختلاف داشته باشند) تکلیف چیست؟
رهبر معظم انقلابa در همان سخنرانی به این سؤال این گونه پاسخ دادند: «شما وقتی که یک جنس داخلی را به جای جنس تولید خارجی خریداری می‌کنید، به همین اندازه ایجاد کار و اشتغال کرده‌اید و هم کارگر ایرانی را وادار کرده‌اید به اینکه ابتکار خودش را به کار ببندد. جنس داخلی که مصرف شد، آن تولید کننده ابتکاراتی دارد، این ابتکارات را روز به روز افزایش خواهد داد.»؛ یعنی همین مصرف تولید داخلی، خودش یکی از راهکارهای اصلی افزایش کیفیت و ماندگاری و ارتقای کارایی جنس داخلی است.

فرق بین جزیی‌فروشی و عمده‌فروشی

خرید و فروش لوازم الکتریکی یا به صورت کلی و عمده به فروش می‌رسد یا به صورت جزئی، که در این صورت فرقی بین احکام معامله جزئی و کلی نیست.^[۸۹]
اما مسلماً در امتحان کردن جنس جزیی و کلی فرق است؛ در جنس جزیی شخص می‌تواند آن را بررسی کند و از صحیح یا معیوب بودن آن مطلع شود؛ ولی در مواردی که چندین کارتن یا چندین کامیون جنس خرید و فروش می‌شود، امکان بررسی تمام این اجناس وجود ندارد، به همین دلیل بین فروشنده و خریدار قراردادهایی مورد امضا قرار می‌گیرد؛ مثلاًاینکه اگر هر کدام از این اجناس معیوب بود، برگشت داده می‌شود یا اینکه در هر کارتن یک یا چند جنس اضافه قرار می‌دهند تا جبران احتمالی اجناس معیوب در کالاهای معامله شده بشود یا اینکه مبلغی را به عنوان جبران خسارت احتمالی از اجناس کم می‌گذارند و راه‌های گوناگون دیگری که بستگی به خریدار و فروشنده دارد، انجام می‌پذیرد؛ ولی آنچه مسلم است، این است که در امتحان کردن اجناس، چندین جنس را به عنوان اتفاقی بررسی می‌کنند و همان چند عدد از صحت و معیوب بودن اجناس کفایت می‌کند. البته در مواردی که تمام اجناس یا اکثر آنها معیوب باشند و یا از کیفیت مناسب برخورار نباشند، خریدار حق فسخ معامله یا تعویض جنس را دارد.^[۹۰]

احکام فروشندگان لوازم الکتریکی

فروش جنس نامرغوب یا دست دوم به جای جنس نو

فروشنده‌ی لوازم الکتریکی باید دقت کافی را در حفظ و جا به جایی لوازم الکتریکی داشته باشد؛ زیرا این لوازم از حساسیت بالایی برخوردار هستند و ممکن است در حمل و نقل دچار آسیب شوند، موضوعی که در اینجا مطرح است این است که هر فروشنده‌ای با چند مسئله مواجه می‌شود:
۱. خرید و فروش جنس دست دوم و نامرغوب؛
۲. اجناسی که در مرحله‌ی اول صحیح و سالم بودهاند؛ ولی در بین راه با عیب و نقصی مواجه شدهاند و از کارایی کامل یا شکل و ظاهر مخصوص به خود افتادهاند.
در این هنگام فروشنده‌ی لوازم الکتریکی باید در هنگام فروش، خریدار را نسبت به جنس دست دوم یا معیوب مطلع کند که در این صورت اختیار خرید با خریدار است؛ چون یا نمی‌خرد یا با همان قیمت اصلی می‌خرد یا با قیمت کمتری با خریدار توافق می‌کند؛ ولی اگر خریدار را از عیوب جنس مطلع نکرد و جنس نامرغوب، دست دوم یا معیوب را به عنوان جنس نو و سالم فروخت، از نظر اسلام این کار تدلیس(نیرنگ و حیله) در معامله است و حرام می‌باشد، و خریدار حق فسخ معامله را دارد.
در روایتی پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) فرمودند: «هر که حیله و نیرنگ بورزد، از ما نیست. هر که برادر مسلمان خود را فریب دهد، خدای متعال برکت را از روزیاش برمی‌دارد و زندگیش را تباه می‌سازد و او را به خودش واگذار می‌کند.»^[۹۱]
سؤال: اگر در وسایل الکتریکی از مواد اولیه‌ی نامرغوب و غیر استاندارد استفاده کنند، چه حکمی دارد؟ و اگر خریدار به عنوان جنس مرغوب خرید، بعد متوجه شد که جنس نامرغوب است، حکم چیست؟ آیا حق فسخ معامله را دارد یا نه؟
جواب: استفاده از مواد نامرغوب در تهیه‌ی وسایل الکتریکی و فروش آنها به عنوان وسیله‌ی مرغوب، حرام است ولی باعث بطلان معامله نمی‌شود، و اگر خریدار متوجه این موضوع شد، حق فسخ معامله را دارد.^[۹۲]

کم‌کاری؛ بزرگترین عامل بدبختی

همان طور که بیکاری زیان‌بار است و شخص بیکار مورد نکوهش قرار می‌گیرد، کم‌کاری، سستی و تنبلی نیز نکوهیده و موجب ضرر است و فرد سست، بی‌حال و کم‌کار در امور دنیا و آخرت عقب می‌افتد و ضرر می‌بیند، لذا همان طور که در روایات اسلامی از بیکاری نکوهش شده، کم‌کاری و سستی نیز مورد ملامت قرار گرفته است.
در روایتی امام باقر(علیه السلام) می‌فرمایند: «مردی را که در کار دنیایش تنبلی کند، مبغوض می‌دارم و کسی که در کار دنیا تنبل باشد، در کار آخرتش تنبلتر است.»^[۹۳]
همچنین آن حضرت فرمودند: «سستی و بی‌حالی، دشمن کار است.»^[۹۴] پس کارگران یک کارخانه‌ی تولید لوازم الکتریکی و یا کارگران یک فروشگاه لوازم الکتریکی و یا کارگرانی که برای انجام عملیات برقکاری اجیر شدهاند، باید توجه داشته باشند که از کمکاری و سستی در کار پرهیز کنند و کاری را که به عهده گرفته‌اند، باید به بهترین صورت به پایان برسانند؛ سر وقت حاضر شوند و سر موعد مقرر از کار دست بکشند و اگر کمکاری کنند، به صاحب کار و کارفرما مدیون هستند و باید از او رضایت بطلبند و سعی در جبران کمکاری خود داشته باشند.

به کارگیری کارگر

اسلام برای کار و کارگر ارزش و احترام زیادی قائل است؛ یعنی همانطور که برای یک فرد عالم و مجاهد ارزش و اهمیت قائل شده، به همان اندازه به کار و کارگر نیز ارج نهاده است. کار و کارگری از موضوعات مهم هر جامعهای می‌باشد که در هر زمان و مکان، افراد جامعه با آن درگیرند. در مورد تولید و فروش لوازم الکتریکی و انجام عملیات برقکاری نیز این موضوع مطرح است و کارفرما و افرادی که کارگر اجیر می‌کنند، باید بر طبق آنچه که شرع و عرف حکم کرده است، با کارگر برخورد کنند و از طرف دیگر، کارگران نیز باید وظیفه‌ی خود را به خوبی انجام دهند و کاری را که به آنان محول شده است، به نحو احسن انجام دهند.

حقوق کارگر از دیدگاه اسلام

تعیین مزد قبل از کار

آنچه از آموزه‌های دین اسلام برداشت می‌شود تعیین مزد کارگر قبل از انجام کار می‌باشد و به مسلمانان دستور داده شده که: هر کس کارگری استخدام کرد، باید قبل از اینکه کارش شروع شود مزد او را تعیین کرده و به وی صریحاً اعلام نماید تا کارگر در صورت تمایل و رضایت به انجام آن کار اقدام کند.
این حقیقتی است که با صراحت در روایات اسلامی به آن توجه شده است. به چند نمونه از آنها در ذیل اشاره می‌شود:
الف) رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) از اینکه کسی کارگری را پیش از تعیین مزدش به کار گیرد، نهی کردند.^[۹۵]
ب) امام صادق(علیه السلام) می‌فرمایند: «هرکس ایمان به خدا و روز قیامت دارد، تا وقتی مزد کارگری را به او اعلام نکرده است، او را به کار نگیرد.»^[۹۶]

توافق در کار

اسلام هرگز اجازه نمی‌دهد که فرد یا مؤسسه و حتی یک دوست، شخصی را به زور و بدون رضایت به کاری اجبار کند، چنانکه علمای اسلام یکی از شرایط صحت و مشروعیت اجاره و به کار گرفتن را میل و اختیار او ذکر کرده‌اند.
در صورتی که کارگر بچه نابالغ باشد، میل و رضایت او به تنهایی بی‌اعتبار است؛ زیرا ممکن است او را فریب دهند و حقوقش را کامل ندهند، یا بیشتر از حد متعارف او را به کار بگیرند و او خود متوجه نباشد یا از اعتراض کردن بترسد، لذا مراجع در درستی و صحت اجاره و به کارگیری شخص نابالغ، اجازه از ولیّ و سرپرست او را لازم دانسته‌اند.^[۹۷]

شتاب در پرداخت مزد

همانطور که اسلام در تعیین مزد کارگر و رضایت او در اشتغال به کار سفارش کرده است، در فوریت پرداخت مزد کارگر نیز تأکید نموده، تا جایی که می‌گوید: به مجرد اینکه کارگر دست از کارش کشید و هنوز عرق کارش خشک نشده، باید مزدش به وی پرداخت شود. چند نمونه از این روایات در ذیل آمده است:
الف) پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) فرموده است: «مزد کارگر را پیش از آنکه عرقش خشک شود، بدهید.»^[۹۸]
ب) در روایتی از شعیب(شخصی که برای باغستان امام کارگر گرفته بود) نقل شده: عده‌ای کارگر گرفته بودم که در باغستان امام صادق(علیه السلام) کار می‌کردند و تا عصر مشغول کار بودند وقتی عصر شد، حضرت به نماینده‌اش فرمود: تا عرق کارگران خشک نشده است، اجرت و مزد آنها را پرداخت کن!^[۹۹]
علمای اسلام نیز ضمن لزوم تعیین مزد کارگر، حکم کردهاند: در صورتی که با کارگر بر سر تأخیر مزدش شرط نکرده است، باید فوراً و با عجله مزد او را پرداخت کنند.

نکوهش ندادن حق کارگر

در روایتی از رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) در مورد پرداخت نکردن حق کارگر آمده است: «هر کس از نظر مزد به کارگرش ستم کند (که مزد او را ندهد یا کم یا دیر بدهد) خداوند عمل نیک او را تباه می‌سازد و بوی بهشت را بر او حرام می‌کند.»^[۱۰۰]
و در جای دیگر فرمودهاند: «هر کس مزد کارگرش را ندهد، لعنت خدا بر اوست.»^[۱۰۱]
و در روایتی امام صادق(علیه السلام) فرمودند: «پست‌ترین گناهان سه چیز است؛ کشتن بدون جهت حیوانات، خوداری کردن از دادن مهریه‌ی همسر و اینکه کسی مزد کارگرش را ندهد.»^[۱۰۲]
با توجه به این روایات، کارگر کارخانه‌ی تولید لوازم الکتریکی و کارگری که برای انجام عملیات برق‌کاری اجیر شده است، نباید در کار خود کوتاهی کند و از طرف دیگر، کارفرما نیز نباید حق کارگران خود را ضایع کند و باید مزدشان را کامل و سر وقت بدهد.
نکته‌ی قابل توجه در مورد پرداخت حقوق کارگران این است که اگر بین کارگر و کارفرما توافق صورت بگیرد و کارفرما با رضایت کارگر، مزد او را به تعویق بیندازد، مشکلی نیست. تمام این مباحث در موردی است که کارگر حق خود را بخواهد؛ ولی کارفرما از دادن حق او امتناع کند و به تعویق اندازد.
نکته‌ی دیگر درباره‌ی شغل برقکاری، سنجش و سختگیری در استخدام شاگرد برای برقکاری است؛ چون برقکاری شغل حساس و پرخطری است و اگر کمترین بیدقتی یا کم حوصلگی در آن صورت گیرد، احتمال مواجهه با خطرات جانی و مالی را برای افراد دارد. بنابراین، سپردن کار به یک شاگرد تازه کار، بدون اینکه آمادگی و آموزشهای لازم را داشته باشد، بسیار خطرناک است و همین بی احتیاطیها باعث آتش سوزی یا برق گرفتگی و یا وارد شدن ضررهای دیگر می‌شود و باید مراقب بود، که در صورت بروز چنین حوادثی دین و ضمان بر عهده برقکار و کارگر نیز قرار می‌گیرد.
در پایان این بخش، استفتایی در مورد ایمنی و حساس بودن شغل برقکاری در ذیل بیان می‌شود:
سؤال: با توجه به اینکه شغل برقکاری از حساسیت بالایی برخوردار است و یک بیاحتیاطی کوچک می‌تواند جان انسانی را در خطر بیندازد، بیاحتیاطی و رعایت نکردن موارد ایمنی در این شغل چه حکمی دارد؟
جواب: آنچه موجب صدمه و آسیب به بدن است، جایز نیست و باید مراقبت بود و احتیاط لازم را به عمل آورد.^[۱۰۳]

قوانین مربوط به کارگر

هر مؤسسه، اداره، صنف و تشکیلاتی قوانین مخصوص به خود را دارد که بر طبق آن قوانین با اشخاص مرتبط با آن برخورد می‌شود. صنف کارگران نیز قانون مخصوص به خود را دارند که یکی از آن قوانین در موردی است که به موجب توقف کارکارگران به واسطه‌ی قوه قهریه و یا بروز حوادث غیرقابل پیش‌بینی که وقوع آن از اراده‌ی طرفین خارج است، تمام یا قسمتی از کارگاه تعطیل شود و انجام تعهدات کارگر یا کارفرما به طور موقت غیرممکن گردد و قراردادهای کار با کارگران، کامل و یا آن قسمت از کارگرانی که تعطیل می‌شوند، به حال تعلیق در می‌آید.
تشخیص موارد فوق با وزارت کار و امور اجتماعی است؛ ولی هرگاه عوامل توقف کار برای کارفرما قابل پیش‌بینی بوده و خارج از اختیار کارگر باشد، کارفرما علاوه بر مزد ثابت (در مورد قرارداد کار ترکیبی) مکلف به پرداخت مزد مدت توقف کار به مأخذ متوسط کارمزد آخرین ماه کارکرد کارگر خواهد بود و در صورت بروز اختلاف، تشخیص موارد فوق با æÒÇÑÊ ˜ÇÑ æ ÇãæÑ ÇÌÊãÇÚí <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%AA_%DA%A9%D8%A7%D8%B1_%D9%88_%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D8%A(علیه السلام)%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8(علیه السلام)> است.^[۱۰۴]

وظایف فروشنده‌ی لوازم الکتریکی

فروشنده‌ی لوازم الکتریکی نیز مانند تمام انسانها دارای وظایفی اخلاقی است که هم برای موقعیت شغلی و هم برای موقعیت شخصی او مفید می‌باشد. وظیفه در اینجا به معنای لزوم و باید نیست بلکه اگر انجام شود از نظر عرف و جامعه بهتر است و هر شخص خریداری از فروشنده خود چنیین انتظاراتی را دارد که در زیر به چند مورد از این وظایف اشاره می‌شود:
۱. جذب خریداران جدید: هر فروشندهای از جمله فروشنده‌ی لوازم الکتریکی باید همیشه بدون از دست دادن خریداران قبلی، در جستجوی خریدار جدید باشد. این کار فقط با اخلاق نیک، برخورد اجتماعی خوب، عرضه‌ی محصولات استاندارد و با کیفیت بالا، صدق سخن و انصاف در قیمت صورت می‌پذیرد و فروشنده باید به خریدار اطمینان بدهد.
۲. مشاوره: فروشنده‌ی لوازم الکتریکی باید به عنوان یک مشاور برای خریدار به حساب آید و او را در خرید راهنمایی کند و با چند پرسش از خریدار، محصول و خدمات مورد نظرش را به او ارائه دهد، نه اینکه با اخلاق بد و طلبکارانه او را از خرید دلسرد کند.
۳. خدمات: فروشنده‌ی لوازم الکتریکی باید خدمات گوناگونی به خریدار بدهد. مشورت در مورد مسائل لوازم الکتریکی، ارائه‌ی کمکهای تکنیکی و فنی، تسهیلات و ترتیبات مالی، تسریع در حمل و.... تمام این موارد می‌تواند فروش یک فروشنده‌ی وسایل الکتریکی را به سطح بالایی ببرد و در مقابل، رضایت خریدار را به همراه داشته باشد.
۴. مدیریت در فروش: در شرایطی که تولید یا عرضه‌ی کالاهای الکتریکی محدود شده، جنس کمیاب می‌شود، فروشنده‌ی لوازم الکتریکی باید مشتریان را اولویتبندی کرده و کالاها را به درستی با مشتریان تطبیق دهد، تا بتواند بازار فروش و خریدار را کنترل کند.^[۱۰۵] این اولویت بندی در شرایط خاص و ویژه است، و با فرق نگذاشتن بین مشتریان فرق می‌کند، در مواردی که جنس کمیاب است یا شرایط ویژهای بر بازار حکم فرماست باید مشتریان اولویت بندی شوند ولی در شرایط عادی هیچ فرقی نباید بین مشتریان گذاشته شود.
۵. کنترل لوازم قبل از فروش: از دیگر وظایف فروشندگان وسایل الکتریکی، تست وسایل است تا آنها را سالم به دست خریدار بدهند؛ زیرا وسایل الکتریکی از حساسیت بالایی برخوردارند و با کمترین بیدقتی احتمال دارد که از بازدهی اولیه‌ی خود خارج شوند. و اگر او این کار را انجام ندهد و جنس با مشکلی مواجه شود، در مورد سالم و معیوب بودن جنس بین طرفین اختلاف ایجاد می‌شود و برای جلوگیری از این اختلاف تست جنس هنگام تحویل راهکار بسیار مناسبی است.
۶. حفظ نوبت خریدارن: فروشنده‌ی لوازم الکتریکی همانند بقیه‌ی فروشندگان، باید رعایت نوبت را برای مشتریان خود داشته باشد و هر کسی که زودتر مراجعه کرد، یا جنس مورد نیاز خود را درخواست نمود، او را بر دیگران مقدم بدارد و از جهت نوبت دهی بین مشتریان خود فرق نگذارد. این کار جدای از اینکه یک عمل اخلاقی و مورد سفارش آموزه‌های دینی است، باعث جذب خریدار بیشتر و نزدیک شدن افراد به یکدیگر می‌شود.
مسائل مربوط به محل فروش

<file:///\\treatise(صلی الله علیه و آله)(علیه السلام)ontent?id=151>برای انجام هر کاری باید لوازم آن فراهم شود. یکی از لوازم فروش وسایل الکتریکی، داشتن مغازهای برای فروش اجناس است. این مغازه میتواند ملک شخصی فرد مغازهدار باشد که با معامله صحیح خریداری کرده یا اینکه مورد اجاره واقع شده باشد. در این صورت باید قرارداد اجاره به صورت صحیح و با رعایت احکام و مقررات اجاره منعقد شود تا مشکلی در آینده بین موجر و مستأجر ایجاد نشود.

در اینجا چند مسئله از احکام اجاره را به صورت مختصر بیان می‌کنیم و تفصیل آن را به رساله‌ی مراجع ارجاع می‌دهیم:
ÓÆáå: ÇÑ ÞÑÇÑÏÇÏ ÇÌÇÑå ÈÑ æÌå ÕÍíÍ ÔÑÚí ãÍÞÞ äÔÏå ÈÇÔÏ¡ ãÇääÏ Çíä˜å ãÏÊ ÚÞÏ ÇÌÇÑå ãÔÎÕ äÔæÏ¡ ãÓÊÃÌÑ ÍÞí ÏÑ ãÊÚáøÞ ÇÌÇÑå äÏÇÑϺ Èá˜å ÇÎÊíÇÑ Âä ÏÑ ÏÓÊ ãÇᘠÇÓÊ æ ãíþÊæÇäÏ åѐæäå ˜å ÈÎæÇåÏ¡ ÏÑ Âä ÊÕÑøÝ ˜äϺ æáí ÇËÇË ãÓÊÃÌÑ äÒÏ Çæ ÇãÇäÊ ÇÓÊ æ ÈÇíÏ Âä ÑÇ ÍÝÙ äãÇíÏ æ åäÇã ÈÇҐÔÊ Çæ ãíþÊæÇäÏ ÇÌÑÊÇáãËá ÇÊÇÞ ÑÇ ÏÑ ãÏÊí ˜å ãÓÊÇÌÑ ÈÇ ÐÇÔÊä áæÇÒã ÏÑ Âä ÊÕÑøÝ ˜ÑÏå¡ ÇÒ ãÓÊÃÌÑ ãØÇáÈå ˜äϺ æáí ÏÑ ÕæÑÊí ˜å ÇÌÇÑå Èå äÍæ ÕÍíÍ ÔÑÚí ãÍÞÞ ÔÏå ÈÇÔÏ¡ ãÇᘠÈÇíÏ ãäÊÙÑ ÇíÇä ãÏÊ ÇÌÇÑå ÈãÇäÏ æ ÍÞ ãØÇáÈÉ ÇÌÇÑÉ ÊãÇã Âä ãÏÊ ÑÇ ÇÒ ãÓÊÃÌÑ ÏÇÑÏ æ ÈÚÏ ÇÒ ÇíÇä ãÏÊ¡ ãÓÊÃÌÑ ÏíÑ ÍÞí ÏÑ Âä ãÛÇÒÉ ÝÑæÔ áæÇÒã Çá˜ÊÑí˜í äÏÇÔÊå æ ãÇääÏ ÍÇáÊí ÇÓÊ ˜å ÇÌÇÑå ÇÒ ÇÕá ÈÇØá ÈÇÔÏ. <file:///\\treatise(صلی الله علیه و آله)(علیه السلام)ontent?id=151>
مسئله: باید به هر شرطی که در ضمن عقد اجاره ذکر شده است، وفا و عمل شود.
ãËáÇð ÔÎÕí ãÛÇÒåÇí ÑÇ ÇÌÇÑå ˜ÑÏå ÇÓÊ¡ Èå ÔÑØ Çíä˜å ÇÒ ÂäåÇ ÈÑÇí ÝÑæÔ áæÇÒã Çá˜ÊÑí˜í ÇÓÊÝÇÏå ˜äÏ¡ æ Çíä ÔÑØ ÏÑ ÞÑÇÑÏÇÏ äíÒ Ð˜Ñ ÔÏå ÇÓÊ¡ Ó ÈÑ ãÓÊÃÌÑ æÇÌÈ ÇÓÊ ˜å ØÈÞ ÔÑØ ãÇᘡ Úãá ˜äÏ æ ÏÑ ÕæÑÊí ˜å ÊÎáøÝ äãÇíÏ¡ ãÇᘠÈÑ ÇËÑ ÊÎáøÝ ÔÑØ¡ ÍÞ ÝÓÎ ÏÇÑÏ.<file:///\\treatise(صلی الله علیه و آله)(علیه السلام)ontent?id=151> ÓÄÇá: ÏÑ ÕæÑÊí ˜å ÔÎÕí ÈÑÇí ÇÌÇÑÉ ãÛÇÒÉ Çá˜ÊÑí˜í Èå ÈäÇå ãÚÇãáÇÊ ãá˜í ãÑÇÌÚå äãæÏå æ ÈÇ ˜ã˜ ÈäÇå ãæÝÞ Èå íÇÝÊä ãÛÇÒå ÔÏå ÇÓʺ æáí ÎÑíÏÇÑ ÈÑÇí ÝÑÇÑ ÇÒ ÑÏÇÎÊ ÍÞ ÈäÇå¡ ãÚÇãáå ÑÇ ÈÏæä Çæ ÈÇ ÎæÏ ÝÑæÔäÏå ÇäÌÇã ÏÇÏå ÇÓÊ¡ ÂíÇ ÑÏÇÎÊ ÇÌÑÊ ÈäÇåí ÈÑ ÚåÏÉ ÝÑæÔäÏå æ ÎÑíÏÇÑ ÇÓÊ¿ÌæÇÈ: ãÌÑøÏ ãÑÇÌÚå Èå ÏáÇøá (ÈäÇåí) ãæÌÈ ÇÓÊÍÞÇÞ Çæ ÈÑÇí ÑÝÊä ÇÌÑÊ ãÚÇãáå äãíþÔæϺ æáí ÇÑ ÇÞÏÇã Èå ÇäÌÇã Úãáí ÈÑÇí åÑ í˜ ÇÒ Ïæ ØÑÝ ãÚÇãáå äãæÏå ÈÇÔÏ¡ ãÓÊÍÞ ÑÝÊä ÇÌÑÉÇáãËá Âä Úãá ÇÒ ˜Óí ÇÓÊ ˜å ˜ÇÑ ÑÇ ÈÑÇí Çæ ÇäÌÇã ÏÇÏå. <file:///\\treatise(صلی الله علیه و آله)(علیه السلام)ontent?id=151>
مسئله: اجاره؛ عقدی است لازم و تنها با رضایت طرفین یا با یکی از اسباب حق خیار، قابل فسخ است. بنابراین، مستأجر و کسی که چیزی را اجاره داده است، می‌توانند با رضایت یکدیگر معامله را بر هم بزنند و نیز اگر در اجاره شرط کنند که هر دو یا یکی از آنها حقّ به هم زدن معامله را داشته باشند، می‌توانند مطابق قرارداد، اجاره را به هم بزنند.^[۱۰۶]
اگر شخصی مغازهای را برای فروش لوازم الکتریکی اجاره کند و دارای عیب و نقصی شود، چنانچه در نگهداری آن کوتاهی نکرده و در استفاده از آن زیادهروی نکرده باشد، ضامن نیست.^[۱۰۷]

بایسته‌های فروش لوازم الکتریکی

اصول ایمنی مغازه

کلمه‌ی ایمنی یکی از پرکاربردترین کلماتی است که در رابطه با انسان و در زمینه‌هایی چون پزشکی، صنعت و مواردی از این قبیل استفاده می‌شود. ایمنی در برابر خطرات به طور صد درصد و مطلق وجود ندارد و عملاً هیچگاه حاصل نخواهد شد، به همین دلیل گفته می‌شود: ایمنی حفاظت نسبی در برابر خطرات است.
همچنین می‌توان گفت: ایمنی شرایطی و اصولی است که انسانها و داراییهای آنان را از مواردی که زیان بخش و سلامتی آنان را به خطر می‌اندازد، حفظ می‌کند.^[۱۰۸]
یک کارخانه‌ی تولید لوازم الکتریکی، یک شغل مربوط به برقکاری و الکتریکی و یا یک دستگاه، زمانی ایمن انگاشته می‌شود که احتمال خطر مرگ، مجروح شدن و یا ابتلا به بیماری برای کسانی که در معرض آنها هستند و یا با آن دستگاه کار می‌کنند را در حد قابل قبولی به درجه‌ی پایین برساند. البته باید به موارد دیگری همچون آسیب به محیط زیست <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%AD%DB%8(علیه السلام)%D8%B7_%D8%B2%DB%8(علیه السلام)%D8%B3%D8%AA> و آسیب به دستگاه و موارد دیگر نیز اشاره کرد.
یک فروشنده‌ی لوازم الکتریکی برای ایمنی بیشتر در شغل خود، بهتر است اموری را انجام دهد، از جمله:
۱. با نصب سیستم‌های امنیتی مغازه خود را در برابر سرقت، آتش‌سوزی و... ایمن کند؛
۲. در چیدن وسایل الکتریکی و جابه‌جایی آنها دقت لازم را انجام دهد تا اتفاقی از قبیل شکستن و معیوب شدن وسایل الکتریکی و یا برق گرفتگی و مانند این‌ها پیش نیاید.
۳. در مواردی که نیاز به استفاده از دستکش، کلاه ایمنی و... است، حتماً استفاده کند؛
۴. چون برق‌کار، تولید کننده و فروشنده‌ی لوازم الکتریکی با وسایل مربوط به برق سر و کار دارند، دقت لازم را در استفاده، و نصب و تست وسایل الکتریکی و... انجام دهند تا با خطرات احتمالی مواجه نشوند.

نظافت شخصی

فروشندگان لوازم الکتریکی با وسایل برقی و لوازم الکتریکی ارتباط مستقیمی دارند که اغلب کارتن‌های لوازم الکتریکی و دیگر وسایل آن همراه با گرد و خاک است؛ زیرا در کارخانه و یا هنگام حمل و نقل با گرد و غبار و میکروب‌های فراوانی برخورد کردهاند، پس فروشنده‌ی این لوازم باید از پاکیزگی شخصی و آراستگی برخوردار باشد تا هم خودش سالم بماند و هم مشتریانی که برای خرید به مغازه‌اش می‌آیند، برای خرید و مراجعه مجدد رغبت بیشتری داشته باشند.
در روایتی پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) فرموتد: به هر گونهای که می‌توانید خود را پاکیزه کنید که خدا اسلام را بر پاکیزگی بنا نهاده است و هرگز کسی داخل بهشت نمی‌شود، مگر اینکه پاکیزه باشد.^[۱۰۹]
و در روایت دیگر نیز فرموند: «لباس خود را بشویید! موهای بدن خود را بزنید! مسواک کنید! خود را بیارایید و پاکیزه باشید!»^[۱۱۰]

نظافت محیط کار

بسیاری از افراد جامعه به علت رعایت نکردن نظافت محل کسب و کار، هم خودشان را در معرض انواع بیماری‌ها قرار می‌دهند و هم سبب بی رغبتی و کم شدن خریدار می‌شوند؛ زیرا طبیعت انسانها این است که از تمیزی و نظافت خرسند می‌شوند و از کثیفی و بی نظمی متنفرند. به همین خاطر، اکثر افراد جامعه سعی می‌کنند خرید خود را از مکان‌های تمیز و نظیف انجام دهند، لذا نظافت محیط کار در جذب مشتری، و در امان ماندن از بیماریها تأثیر بسیاری زیادی دارد.

گارانتی یا ضمانت نامه

گارانتی بدین معناست که شخص یا شرکت ارائه دهنده‌ی خدمات، در مقابل محصول یا خدماتی که ارائه می‌کند، متعهد می‌شود که در صورت نقض ادعای خود، حاضر به تعمیر یا تعویض کالا یا پرداخت مبلغی تا زمان مشخص خواهد شد. زمانی نقض عهد اتفاق می‌افتد که این تعهد به نحوی اجرا نشود؛ یعنی کالا نقصی داشته باشد و یا مطابق میل یا انتظار خریدار نباشد.
شروع زمان گارانتی به چند گونه است:
۱. حالتی که در آن در ÔãÇÑå ÓÑíÇá <http://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B4%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%87_%D8%B3%D8%B1%DB%8(علیه السلام)%D8%A7%D9%84&a(علیه السلام)tion=edit&redlink=1&preload=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%E2%80%8(علیه السلام)%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8(علیه السلام)&editintro=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87/%D8%A7%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%AA%E2%80%8(علیه السلام)%D9%86%D9%88%D8%AA%DB%8(علیه السلام)%D8%B3&summary=%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%DB%8(علیه السلام)%DA%A9+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87+%D9%86%D9%88+%D8%A7%D8%B2+%D8%B7%D8%B1%DB%8(علیه السلام)%D9%82+%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%B1&nosummary=&prefix=&minor=&(علیه السلام)reate=%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D8%AA+%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87+%D8%A(علیه السلام)%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%AF&withJS=MediaWiki:Intro(صلی الله علیه و آله)Wel(علیه السلام)ome(صلی الله علیه و آله)NewUsers.js> آن قید شده یا اینکه ˜ÇÑÊ ÖãÇäÊ <http://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA_%D8%B6%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AA&a(علیه السلام)tion=edit&redlink=1&preload=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%E2%80%8(علیه السلام)%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8(علیه السلام)&editintro=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87/%D8%A7%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%AA%E2%80%8(علیه السلام)%D9%86%D9%88%D8%AA%DB%8(علیه السلام)%D8%B3&summary=%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%DB%8(علیه السلام)%DA%A9+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87+%D9%86%D9%88+%D8%A7%D8%B2+%D8%B7%D8%B1%DB%8(علیه السلام)%D9%82+%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%B1&nosummary=&prefix=&minor=&(علیه السلام)reate=%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D8%AA+%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87+%D8%A(علیه السلام)%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%AF&withJS=MediaWiki:Intro(صلی الله علیه و آله)Wel(علیه السلام)ome(صلی الله علیه و آله)NewUsers.js> کارخانه‌ای داشته باشد؛
۲. حالتی که هنگام خرید، فروشنده با ارائه‌ی ÝǘÊæÑ <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%DA%A9%D8%AA%D9%88%D8%B1> و قید تاریخ، تضمین می‌کند؛
۳. حالتی که دستگاه را در منزل شما نصب می‌کنند و ÝǘÊæÑ <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%DA%A9%D8%AA%D9%88%D8%B1> ضمانت را تحویل می‌دهند.

انواع گارانتی

گارانتی صریح

گارانتی صریح عموماً ضمانتی است از طرف فروشنده‌ی محصول که در آن میزان کیفیت یا عملکرد آن محصول تضمین و مشخص شده که تحت چه شرایطی آن کالا می‌تواند بازگشت داده، تعویض <http://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AA%D8%B9%D9%88%DB%8(علیه السلام)%D8%B6&a(علیه السلام)tion=edit&redlink=1&preload=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%E2%80%8(علیه السلام)%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8(علیه السلام)&editintro=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87/%D8%A7%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%AA%E2%80%8(علیه السلام)%D9%86%D9%88%D8%AA%DB%8(علیه السلام)%D8%B3&summary=%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%DB%8(علیه السلام)%DA%A9+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87+%D9%86%D9%88+%D8%A7%D8%B2+%D8%B7%D8%B1%DB%8(علیه السلام)%D9%82+%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%B1&nosummary=&prefix=&minor=&(علیه السلام)reate=%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D8%AA+%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87+%D8%A(علیه السلام)%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%AF&withJS=MediaWiki:Intro(صلی الله علیه و آله)Wel(علیه السلام)ome(صلی الله علیه و آله)NewUsers.js> و یا تعمیر <http://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AA%D8%B9%D9%85%DB%8(علیه السلام)%D8%B1&a(علیه السلام)tion=edit&redlink=1&preload=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%E2%80%8(علیه السلام)%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8(علیه السلام)&editintro=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87/%D8%A7%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%AA%E2%80%8(علیه السلام)%D9%86%D9%88%D8%AA%DB%8(علیه السلام)%D8%B3&summary=%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%DB%8(علیه السلام)%DA%A9+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87+%D9%86%D9%88+%D8%A7%D8%B2+%D8%B7%D8%B1%DB%8(علیه السلام)%D9%82+%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%B1&nosummary=&prefix=&minor=&(علیه السلام)reate=%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D8%AA+%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87+%D8%A(علیه السلام)%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%AF&withJS=MediaWiki:Intro(صلی الله علیه و آله)Wel(علیه السلام)ome(صلی الله علیه و آله)NewUsers.js> شود.

گارانتی ضمنی

گارانتی ضمنی معمولاً در معاملات به کار می‌رود و با گارانتی صریح کمی متفاوت است. مثلاً در مورد گارانتی قابل فروش بودن در بازار، فروشنده ادعا می‌کند که ترانس برقی که می‌خواهد بفروشد، سالم هستند؛ اما اگر تنها ظاهر سالمی داشته باشند ولی از داخل سیم پیچیهای آن قطع یا معیوب <http://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=%DA%AF%D9%86%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%AF%D9%87&a(علیه السلام)tion=edit&redlink=1&preload=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%E2%80%8(علیه السلام)%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8(علیه السلام)&editintro=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87/%D8%A7%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%AA%E2%80%8(علیه السلام)%D9%86%D9%88%D8%AA%DB%8(علیه السلام)%D8%B3&summary=%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%DB%8(علیه السلام)%DA%A9+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87+%D9%86%D9%88+%D8%A7%D8%B2+%D8%B7%D8%B1%DB%8(علیه السلام)%D9%82+%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%B1&nosummary=&prefix=&minor=&(علیه السلام)reate=%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D8%AA+%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87+%D8%A(علیه السلام)%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%AF&withJS=MediaWiki:Intro(صلی الله علیه و آله)Wel(علیه السلام)ome(صلی الله علیه و آله)NewUsers.js> باشند، آن را نقض کرده است.

گارانتی جنس خاص

نوع دیگر گارانتی، مطابقت با منظور خاصی است. مثلاً فروشنده تضمین می‌کند که دستگاه برقیای <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%84%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DB%8(علیه السلام)%DA%A9> که برای خریدار می‌فرستد، مخصوص فصل زمستان <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A8%D8%B1%D9%81> است و اگر این گونه نباشد، آن را نقض کرده و خریدار می‌تواند آن را پس بفرستد.

گارانتی واگذاری

گارانتی واگذاری به فروشنده امکان فروش کالا را می‌دهد. در این حالت، تضمین می‌کند که به طور مثال کالا دزدی <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%D8%B2%D8%AF%DB%8(علیه السلام)> نیست، فروش آن تجاوز <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D9%88%D8%B2> به حقوق دیگری نیست و به فرد دیگری نیز فروخته نشده است.

گارانتی مادام العمر

گارانتی مادام العمر نوعی گارانتی مطابق با طول عمر <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D9%85%D8%B1> محصول است، نه طول عمر <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B7%D9%88%D9%84_%D8%B9%D9%85%D8%B1> خریدار آن. این نوع گارانتی معمولاً بر مبنای تشخیص توزیع کننده یا تولید کننده تعیین می‌شود. به طور مثال: دستگاه تقویت برق که ۱۰ سال پیش خریداری شده و به دلیل استفاده زیاد و فرسوده شدن چند پارگی در سیم جزیی دارد، معمولاً شامل گارانتی نمی‌شود؛ اما مثلاً اگر این پارگی‌ها به علت ساختار دستگاه به وجود آمده باشد، شامل گارانتی شده و تعمیر می‌شود.
منظور از گارانتی مادام العمر؛ یعنی تا زمانی که شرکت تولید کننده پا برجاست و ورشکست نشده یا شرکت جمع نشده، هر وقت جنسی که در دست خریدار است خراب بشود، شرکت آن جنس را تعویض یا تعمیر می‌کند.

گارانتی تعویض یا تعمیر دراز مدت

در تجارت خرده فروشی <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AE%D8%B1%D8%AF%D9%87_%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4%DB%8(علیه السلام)>، لفظ گارانتی یا گارانتی مطول، به تضمین قابل اعتماد بودن محصول در شرایط استفاده‌ی معمولی اطلاق <http://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82&a(علیه السلام)tion=edit&redlink=1&preload=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%E2%80%8(علیه السلام)%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8(علیه السلام)&editintro=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87/%D8%A7%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%AA%E2%80%8(علیه السلام)%D9%86%D9%88%D8%AA%DB%8(علیه السلام)%D8%B3&summary=%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%DB%8(علیه السلام)%DA%A9+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87+%D9%86%D9%88+%D8%A7%D8%B2+%D8%B7%D8%B1%DB%8(علیه السلام)%D9%82+%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%B1&nosummary=&prefix=&minor=&(علیه السلام)reate=%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D8%AA+%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87+%D8%A(علیه السلام)%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%AF&withJS=MediaWiki:Intro(صلی الله علیه و آله)Wel(علیه السلام)ome(صلی الله علیه و آله)NewUsers.js> می‌شود. به آن گارانتی مطول می‌گویند؛ چراکه شامل ایرادهایی که ممکن است بعد از زمان خرید ایجاد شوند نیز می‌شود. اگر این محصول در مدت زمان مشخصی بعد از خرید، اشکال پیدا کند، کارخانه‌ی سازنده <http://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87&a(علیه السلام)tion=edit&redlink=1&preload=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%E2%80%8(علیه السلام)%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8(علیه السلام)&editintro=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87/%D8%A7%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%AA%E2%80%8(علیه السلام)%D9%86%D9%88%D8%AA%DB%8(علیه السلام)%D8%B3&summary=%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%DB%8(علیه السلام)%DA%A9+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87+%D9%86%D9%88+%D8%A7%D8%B2+%D8%B7%D8%B1%DB%8(علیه السلام)%D9%82+%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%B1&nosummary=&prefix=&minor=&(علیه السلام)reate=%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D8%AA+%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87+%D8%A(علیه السلام)%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%AF&withJS=MediaWiki:Intro(صلی الله علیه و آله)Wel(علیه السلام)ome(صلی الله علیه و آله)NewUsers.js> یا توزیع کننده <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D9%88%D8%B2%DB%8(علیه السلام)%D8%B9_%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87> باید آن را تعویض یا تعمیر کرده و یا پول آن را پس بدهد.

وارانتی

وارانتی کلامی و سخنی است که معمولاً بین فروشنده <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%D8%AF%D9%87> و خریدار <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AE%D8%B1%DB%8(علیه السلام)%D8%AF%D8%A7%D8%B1> (یا تولید کننده <http://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8(علیه السلام)%D8%AF_%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87&a(علیه السلام)tion=edit&redlink=1&preload=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%E2%80%8(علیه السلام)%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8(علیه السلام)&editintro=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87/%D8%A7%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%AA%E2%80%8(علیه السلام)%D9%86%D9%88%D8%AA%DB%8(علیه السلام)%D8%B3&summary=%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%DB%8(علیه السلام)%DA%A9+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87+%D9%86%D9%88+%D8%A7%D8%B2+%D8%B7%D8%B1%DB%8(علیه السلام)%D9%82+%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%B1&nosummary=&prefix=&minor=&(علیه السلام)reate=%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D8%AA+%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87+%D8%A(علیه السلام)%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%AF&withJS=MediaWiki:Intro(صلی الله علیه و آله)Wel(علیه السلام)ome(صلی الله علیه و آله)NewUsers.js> و مصرف کننده <http://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%85%D8%B5%D8%B1%D9%81_%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87&a(علیه السلام)tion=edit&redlink=1&preload=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%E2%80%8(علیه السلام)%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8(علیه السلام)&editintro=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87/%D8%A7%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%AA%E2%80%8(علیه السلام)%D9%86%D9%88%D8%AA%DB%8(علیه السلام)%D8%B3&summary=%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%DB%8(علیه السلام)%DA%A9+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87+%D9%86%D9%88+%D8%A7%D8%B2+%D8%B7%D8%B1%DB%8(علیه السلام)%D9%82+%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%B1&nosummary=&prefix=&minor=&(علیه السلام)reate=%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D8%AA+%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87+%D8%A(علیه السلام)%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%AF&withJS=MediaWiki:Intro(صلی الله علیه و آله)Wel(علیه السلام)ome(صلی الله علیه و آله)NewUsers.js>) گذاشته می‌شود و فروشنده (از طرف تولید کننده) تأکید می‌کند که محصول او در مدت زمان مشخص (که معمولاً از دوره‌ی گارانتی بیشتر است) با همان مشخصات و کیفیت اولیه کار می‌کند.
معمولاً تولید کننده در مدت زمان وارانتی در صورت بروز مشکل برای محصول هزینه تعمیر <http://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AA%D8%B9%D9%85%DB%8(علیه السلام)%D8%B1&a(علیه السلام)tion=edit&redlink=1&preload=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%E2%80%8(علیه السلام)%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8(علیه السلام)&editintro=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87/%D8%A7%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%AA%E2%80%8(علیه السلام)%D9%86%D9%88%D8%AA%DB%8(علیه السلام)%D8%B3&summary=%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%DB%8(علیه السلام)%DA%A9+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87+%D9%86%D9%88+%D8%A7%D8%B2+%D8%B7%D8%B1%DB%8(علیه السلام)%D9%82+%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%B1&nosummary=&prefix=&minor=&(علیه السلام)reate=%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D8%AA+%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87+%D8%A(علیه السلام)%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%AF&withJS=MediaWiki:Intro(صلی الله علیه و آله)Wel(علیه السلام)ome(صلی الله علیه و آله)NewUsers.js> یا تعویض <http://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AA%D8%B9%D9%88%DB%8(علیه السلام)%D8%B6&a(علیه السلام)tion=edit&redlink=1&preload=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%E2%80%8(علیه السلام)%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8(علیه السلام)&editintro=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87/%D8%A7%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%AA%E2%80%8(علیه السلام)%D9%86%D9%88%D8%AA%DB%8(علیه السلام)%D8%B3&summary=%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%DB%8(علیه السلام)%DA%A9+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87+%D9%86%D9%88+%D8%A7%D8%B2+%D8%B7%D8%B1%DB%8(علیه السلام)%D9%82+%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%B1&nosummary=&prefix=&minor=&(علیه السلام)reate=%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D8%AA+%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87+%D8%A(علیه السلام)%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%AF&withJS=MediaWiki:Intro(صلی الله علیه و آله)Wel(علیه السلام)ome(صلی الله علیه و آله)NewUsers.js> قطعات را بعهده می‌گیرد و به این طریق به مصرف کننده اطمینان می‌دهد که در طول مدت وارانتی نیازی به انجام هزینه تعمیرات ندارد.
به تفاوت گارانتی و وارنتی دقت کنید؛ چراکه شما در مدت گارانتی می‌توانید به اصل پول خود برسید؛ اما در مدت وارانتی نه.
خدماتی مانند وارانتی یا گارانتی هر دو به دلخواه تولید کننده <http://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AA%D9%88%D9%84%DB%8(علیه السلام)%D8%AF_%DA%A9%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87&a(علیه السلام)tion=edit&redlink=1&preload=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%E2%80%8(علیه السلام)%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8(علیه السلام)&editintro=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87/%D8%A7%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%AA%E2%80%8(علیه السلام)%D9%86%D9%88%D8%AA%DB%8(علیه السلام)%D8%B3&summary=%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%DB%8(علیه السلام)%DA%A9+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87+%D9%86%D9%88+%D8%A7%D8%B2+%D8%B7%D8%B1%DB%8(علیه السلام)%D9%82+%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%B1&nosummary=&prefix=&minor=&(علیه السلام)reate=%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D8%AA+%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87+%D8%A(علیه السلام)%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%AF&withJS=MediaWiki:Intro(صلی الله علیه و آله)Wel(علیه السلام)ome(صلی الله علیه و آله)NewUsers.js> یا حتی در پاره‌ای موارد به دلخواه فروشنده <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%D8%AF%D9%87> برای جلب بیشتر رضایت خریدار می‌باشد که ارائه می‌شود و در واقع الزامی در ارائه آنها وجود ندارد.^[۱۱۱]

تخلف در گارانتی

مواردی که شاید در جامعه‌ی امروزی مورد ابتلا قرار گیرد این است که در وقت خرید، فروشنده از گارانتی شرکت‌های تولید کننده تعریف زیادی می‌کند و با اطمینان دادن به خریدار، جنس خود را می‌فروشد؛ ولی در زمانی که جنس خراب یا معیوب می‌شود و خریدار به فروشنده مراجعه می‌کند، از این همه دلگرمی و اطمینانی که هنگام فروش نسبت به جنس داشت، خبری نیست و جوابگوی خریدار نیست.
در چنین مواردی ماده‌ی دوم قانون حمایت از حقوق مصرف کننده، کالاها را به دو دسته تقسیم کرده است:
۱. کالاهایی که در بازار فراوان هستند؛
۲. کالاهایی که نمونه‌ای در بازار ندارند.
بر این اساس، اگر کالای شما فراوان است، برابر این قانون، فروشنده باید عین کالای فروخته شده را به خریدار بدهد؛ اما اگر کالایی نایاب، دارای گارانتی باشد، خریدار بر اساس حقی که قانون حمایت از مصرف کننده به او داده، می‌تواند معامله را به هم زده و قیمت کالا را پس بگیرد. البته در عین حال می‌تواند کالا را نگهدارد و میزان خسارتی که به کالا وارد شده را از قیمت اصلی آن کسر کند. در هر دو روش، قانون از وی حمایت خواهد کرد. ^[۱۱۲]
پس شخص با مراجعه به مراجع قانونی از دست به گریبان شدن و دعواهای لفظی که احتمالا پیش می‌آید، دوری می‌کند و بدون هیچ اغتشاشی، حق خود را مطالبه می‌کند!
شرع مقدس اسلام نیز در رابطه با موضوع خدمات پس از فروش سکوت نکرده و از ضایع شدن حق خریدار جلوگیری کرده است. بنابراین، شرکت‌های تولید کننده‌ی لوازم الکتریکی یا فروشندگان این وسایل باید در قبال وسایلی که با گارانتی و خدمات پس از فروش به خریداران می‌فروشند، خود را مسئول بدانند و به هر آنچه که تعهد دادهاند، عمل کنند، نه اینکه با تبلیغ فراوان از خدمات پس از فروش، جنس خود را بفروشند؛ ولی بعد از آن هیچ مسئولیتی در قبال جنس فروخته شده به عهده نگیرند و یا خریدار را آنقدر معطل کنند که از خدمات پس از فروش منصرف شود. این کار جدای از اینکه شخص فروشنده را مدیون می‌کند، باعث می‌شود خریدارانش نیز کم شوند و از اعتبارش در جامعه کاسته شود.
سؤال: شرکت‌هایی هستند که اجناس خود را با تبلیغات فراوان در مورد گارانتی و خدمات پس از فروش می‌فروشند؛ اما بعد از فروش یا به عهده نمی‌گیرند یا آنقدر طرف را اذیت می‌کنند که از خدمات پس از فروش منصرف می‌شود. حکم معامله، فروشنده و شرکت تولید کننده چیست؟
جواب: فروشندگان این اجناس، اگر به قراردادشان عمل نکنند، کار حرامی مرتکب شدهاند؛ ولی معامله‌یشان باطل نیست. و خریدار می‌تواند اصل معامله را فسخ کند.^[۱۱۳]

واردات و صادرات اجناس الکتریکی

در جامعه‌ی امروزی به برکت وجود وسایل پیشرفته‌ی حمل و نقل و آسان بودن معاملات و جابه‌جاییها، اجناس تولید شده در یک کشور در کمترین زمان ممکن به کشورهای دیگر صادر می‌شود و از طرف دیگر، اجناسی را به کشور وارد می‌کنند که از آن به واردات تعبیر می‌شود.
وسایل الکتریکی نیز از این موضوع خارج نیستند؛ یعنی هم می‌تواند مورد صادرات قرار گیرند و همدر لیست واردات کشور جا داشته باشند.
نکته مهم و قابل توجه در رابطه با واردات و صادارات وسایل الکتریکی این است که اگر قرار باشد این وسایل به خارج از کشور صادر شوند، باید از مرغوبیت بالا و از استانداردهای جهانی برخوردار باشند، تا اولاً بتوانیم با قدرت در بازارهای جهانی وارد شویم و ثانیاً آبروی کشورمان حفظ شود و در جهان بتوانیم ثابت کنیم، کشوری که به نام جمهوری اسلامی است، بهترین و مرغوبت‌ترین جنس را تولید می‌کند، و در تولیدات و صادرات خود هیچ غل و غشی ندارد.
اگر این عمل به نحو احسن انجام شود، به اقتصاد کشور و افراد جامعه کمک بسیار خوبی می‌شود و می‌تواند ما را از وابستگی به خارج نجات دهد و در برابر تحریمها و فشارها قوی کند.
در بحث واردات نیز باید توجه داشته باشیم که در درجه‌ی اول سعی کنیم از اجناسی که در داخل تولید می‌شود، استفاده کنیم و تا حد امکان، به خارج وابستگی نداشته باشیم و اگر احیاناً جنسی را نداشتیم، آن را به طور قانونی وارد کنیم و از قاچاق آن بپرهیزیم و با به دست آوردن تکنولوژی آن جنس، بکوشیم خودمان آن جنس را تولید کنیم و واردات کشور را به حداقل برسانیم.

توصیه برای برکت کار

دادن صدقه

شایسته است هر روز قبل از آغاز کار، فروشنده‌ی لوازم الکتریکی و برق‌کار روز خود را با صدقه شروع کند و با یاد خدا و امید به فضل و بخشش او از خانه خارج شود. این کار باعث می‌شود او در طول روز بیمه شود و برکت در کار و رزق را به دنبال خواهد داشت و همان طور که در روایات نقل شده است: «تَصَدَّقُوا فَإِنَّ الصَّدَقَه‌ی تَزِیدُ فِی الْمَالِ کَثْرَه‌ی وَ تَصَدَّقُوا رَحِمَکُمُ اللَّهُ؛^[۱۱۴] صدقه بدهید؛ زیرا باعث زیادی مال می‌شود و صدقه بدهید تا خداوند شما را مورد مرحمت خود قرار دهد.» نکته‌ی قابل توجه اینکه، صدقه فقط همین عمل خاص که ما پولی را در صندوق صدقات بیندازیم نیست، البته این عمل خوب است؛ ولی بهتر است اگر کسی را در محل کار یا بین اقوام و آشنایان و همسایگان می‌شناسیم که نیازمند است، به او کمک کنیم. حال کمک کردن تنها کمک مالی نیست؛ بلکه هر کار نیکی صدقه است. از این‌رو صدقه بر راست کرداری و پاک منشی انجام دهنده‌اش دلالت می‌کند، همان طور که در روایتی پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) می‌فرمایند: هر مسلمانی باید هر روز صدقه‌ای بدهد، عرض شد: چگونه می‌توان این کار را انجام داد؟ فرمود: بوسیله کنار زدن آنچه باعث اذیّت است، از قبیل سنگ و چوب از میان جاده و راهنمایی کسی و عیادت مریض‏، امر به معروف و نهی از منکر و جواب سلام دادن، همه اینها صدقه است.^[۱۱۵]

انصاف و تخفیف ویژه در اعیاد

تمام روزها و مکان‌ها برای خداست و هیچ شرّی در وجود آنان نمی‌باشد؛ ولی زمان‌ها و مکان‌های خاصی هستند که از ویژگی‌های منحصر به فردی برخوردارند؛ از جمله روز عید غدیر و اعیاد اسلامی که به آنان توجه خاصی شده است و به مسلمانان توصیه شده که در این روزها خوشحال باشند و دیگران را نیز شاد کنند، همان طور که در روایتی امیرالمؤمنین علی(علیه السلام) درباره‌ی نیکی در روز عید غدیر آمده است: «به همدیگر نیکی کنید! خداوند مهربانی شما را پیوند کند و نعمت‌های خدا را بخشش کنید، چنان که خداوند ثواب را در این عید به شما، بیشتر از اعیاد گذشته و بعد از آن بخشیده است.»^[۱۱۶]
عملی نیکی که صنف برق‌کاران و فروشندگان لوازم الکتریکی می‌توانند انجام دهند، خوش‌رفتاری بیشتر و انجام کارهایی است که بتواند خریداران و افراد جامعه خوشحال کردن است. کارهایی از قبیل تخفیف ویژه برای فروش اجناس در ایام اعیاد مذهبی و ویژه و چراغانی کردن مجالس مربوط به اعیاد مذهبی و شعائر دینی و یا کرایه‌ی وسایل چراغانی و الکتریکی به مبلغ کمتر و یا مجانی و...
تمام این امور می‌تواند شادی و نشاط بیشتری را بین افراد جامعه تزریق کند و برکت خاصی در زندگی این افراد داشته باشد.

دین و قرضن

یک فروشنده در قبال معاملاتی که انجام می‌دهد، باید طلبکاری و بدهکاری خود را بنویسد و به ذهن و حافظه‌ی خود و خریدار اکتفا نکند، تا اینکه در آینده مشکلی پیش نیاید و اگر اختلافی پیش آمد، این نوشته، حجت و مشکلگشای بین آنان باشد، چنانچه در قرآن کریم بزرگترین آیه راجع به شاهد و کتابت در مورد دین و قرض است.
خریدار و فروشنده‌ی لوازم الکتریکی نیز باید این نکته را مورد توجه قرار بدهند و تمام خرید و فروش خود را به کتابت در بیاورند و با آگاهی از احکام مربوط به دین و طلب، آنها را رعایت کند، در ذیل چند مورد از احکام مربوط به طلب و بدهی بیان می‌شود:

ÓÄÇá: ÇÑ ÈÏå˜ÇÑ ÈÏåí ÎæÏ ÑÇ äÑÏÇÒÏ æ ÏÑ ÇÏÇí Âä ˜æÊÇåí äãÇíÏ¡ ÂíÇ ÌÇíÒ ÇÓÊ ØáȘÇÑ ÇÒ ãÇá Çæ ÊÞÇÕø äãÇíÏ¡ ãËáÇð ÍÞ ÎæÏ ÑÇ Èå ØæÑ äåÇäí íÇ Èå ØÑíÞ ÏíÑ ÈÑÏÇÑÏ¿ÌæÇÈ: ÇÑ ÈÏå˜ÇÑ ÈÏåí ÎæÏ ÑÇ Çä˜ÇÑ ˜äÏ æ íÇ ÈÏæä ÚÐÑ ÏÑ ÑÏÇÎÊ Âä ˜æÊÇåí äãÇíÏ¡ ØáȘÇÑ ãíþÊæÇäÏ ÇÒ ÇãæÇá Çæ ÊÞÇÕø äãÇíϺ ÇáÈÊå ÇÑ ÏÑ Çíä Òãíäå ÞÇäæäí æÌæÏ ÏÇÔÊå ÈÇÔÏ¡ ÈÇíÏ ãÑÇÚÇÊ ÑÏÏ.^[۱۱۷] <file:///\\treatise(صلی الله علیه و آله)(علیه السلام)ontent?id=157>سؤال: کسی که فوت کرده و بدهکار است و مالی نیز ندارد، آیا بر فرزندان او واجب است که بدهی پدر را بپردازند یا شرعاً فرزندان بدهکار محسوب نمیشوند؟
جواب: از لحاظ شرعی دینی بر عهده فرزندان نیست؛ اما اگر شخص میت اموالی دارد که به وسیله آن اموال تمام یا بخشی از آن بدهی پرداخت می‌شود فرزندان باید از اموال او بخش یا تمام بدهیاش را بپردازند، نه اینکه آن اموال را بین خود تقسیم کنند، بعد بگویند که پدر ما مقداری بدهی دارد و بدهی او نیز بر ما واجب نیست؛ و اگر بعد از پرداخت بدهی چیزی از اموال میت باقی ماند، به ورثه می‌رسد.
سؤال: من از فروشنده‌ای خرید کردم و مقداری به او بدهکارم؛ ولی هرچه گشتم، ایشان را پیدا نکردم. من چگونه می‌توانم دِین خودم را ادا کنم؟
جواب: اگر شما به قدر کافی تلاش کرده‌اید و امیدی ندارید که بتوانید صاحبش را پیدا کنید، باید به نیت صاحبش، به عنوان رد مظالم به فقیر بپردازید؛ ولی ابتدا با مرجع تقلیدتان تماس بگیرید و اجازه‌ی پرداخت این پول را به فقیر بگیرید، یا اینکه می‌توانید هرگاه خمس پرداخت می‌کنید، این رد مظالم را نیز پرداخت کنید!
سؤال: من از کسانی پول می‌خواستم؛ یعنی حق من پیش آنها بود و از آنها طلب داشتم؛ ولی آنها از حق ما استفاده می‌کردند و ما بارها حق خود را تقاضا کردیم؛ اما خبری نشد؛ چون پول نیاز داشتم، بدون اجازه‌ی از آنها برداشتم. حکمش چیست؟
جواب: اگر کسی از کسی طلب داشت و موعد آن هم رسیده است، باید بدهکار طلب را بپردازد؛ ولی اگر طرف بدهی خود را نداد و طلبکار همه‌ی راه‌ها را رفت؛ ولی به طلب خودش نرسید، اگر مفسده‌ای پیش نمی‌آید، می‌تواند تقاص کند؛ یعنی می‌تواند اموالی که پیش فرد دارد، بردارد. اگر شما به اندازه‌ی حق‌تان برداشته‌اید، اشکالی ندارد. تقاص آخرین مرحله است و باید مفسده نداشته باشد.
سؤال: اینجانب به شخصی بدهکار هستم و ایشان فوت کرده است. من خانواده‌ی او را هم پیدا نکرده‌ام. باید چه کار کنم؟
پاسخ: اگر شما از پیدا کردن ورثه ناامید شده‌اید، می‌توانید همان مقدار را به عنوان رد مظالم بپردازید. یا آن را به دفتر مرجع تقلید بپردازید یا اینکه اجازه بگیرید و آن را به فقیر بدهید!
سؤال: کسی که بدهکار است و صاحبان بدهی را نمی‌شناسد، تکلیفش چیست؟
پاسخ: کسی که می‌داند بدهکار است و صاحبان آن را نمی‌تواند پیدا کند، دو صورت دارد: یک وقت مقدار بدهی را می‌داند و یک وقت مقدار بدهی را نمی‌داند. اگر مقدار بدهی را می‌داند، همان مبلغ را باید به عنوان رد مظالم بپردازد! و اگر مقدار بدهی را نمی‌داند، و وارد مال شد و سرمایه باشد، حکم مال مخلوط به حرام را دارد و باید خمس آن را بپردازد! یک وقت می‌داند این مالی که با مال خودش مخلوط شده است کمتر از خمس (یک پنجم) کل مال است، مثلاً ده یا بیست هزار تومان است، در این صورت شخص می‌تواند همین مبلغ را به عنوان رد مظالم بپردازد.
سؤال: اینجانب به شخصی پول قرض داده‌ام و او مرتباً از من مهلت می‌خواهد. تکلیف من چیست؟
جواب: تکلیف به خود شما برمی‌گردد؛ اگر شما می‌توانید، به او مهلت بدهید؛ ولی اگر فکر می‌کنید که اگر به او مهلت بدهید، او عادت می‌کند و فرد مسامحه‌کاری می‌شود یا ممکن است که سرمایه از دست شما برود، بهتر است که طلب را از او مطالبه کنید؛ ولی اگر بتوانید به او مهلت بدهید، خوب است.
سؤال: اینجانب در ایام خردسالی از مغازه‌ای پول برداشته‌ام. چه کنم که آبرویم حفظ بشود و آن را ادا کنم؟
جواب: ممکن است کسی در کودکی که مکلف نبوده، کار اشتباهی کرده و مثلاً حق کسی را ضایع کرده باشد؛ ولی چون کودک مکلف نیست، به خاطر کاری که کرده، در قیامت عذاب نمی‌شود؛ ولی ضامن است؛ یعنی باید به صاحبش بپردازد. اگر امکان ندارد که مستقیم این پول را به او برسانید، با واسطه این کار را انجام دهید و می‌توانید نامه‌ای نیز همراه آن بدهید یا اگر شماره حسابی از او داشته باشید، پول را به حسابش بریزید.^[۱۱۸]

قاچاق کالای الکتریکی

فروش اجناس قاچاق

مسئله‌ی قاچاق کالا و وارد کردن اجناس به کشور از غیر مجراهای قانونی، معضل جامعه‌ی امروزی است که تبعات خاصی برای افراد و جامعه دارد، از جمله اینکه موجب ضرر و زیان به اقتصاد کشور و وارد کنندگان و تولید کنندگان می‌شود و در مرحله‌ی بعد ضررش متوجه خود افراد می‌شود.
چون فروشنده‌ی اجناس قاچاق به دلیل اینکه کار غیر قانونی انجام می‌دهد، مجرم شناخته می‌شود و اموالش ضبط می‌گردد و خودش نیز جریمه می‌شود، شاید هم بازداشت شود و مدتی نیز در حبس به سر ببرد که این موارد جدای از اینکه ضرر مالی به همراه دارد، آبروی او را نیز در خطر قرار می‌دهد و اموری مانند حبس و غیره باعث می‌شود که زندگی‌اش به نحوی مختل شود، شخص عاقل با در نظر گرفتن این شرایط و ضررها، از این کار فاصله می‌گیرد و خود را در دام چنین مسائلی نمی‌اندازد.
از طرف دیگر در قاچاق، ضرر گریبانگیر شخص خریدار می‌شود؛ به این صورت که اجناس قاچاق هیچ ضمانتی ندارند و مرغوب و اصلی بودن آنها نیز مورد اعتماد نیست و شخص با خرید آن، پول خود را از دست داده و در عوضش جنس نامرغوب گرفته است. این کار به اقتصاد جامعه و تولید گنندگان و وارد کنندگان قانونی اجناس ضرر می‌رساند و به دور از اخلاق است.
وسایل الکتریکی نیز می‌تواند در شمار قاچاق کالا واقع شود و مسائل قاچاق نیز در این مورد جاری می‌شود. در ذیل احکام مربوط به قاچاق کالا آورده می‌شود:

سوال: حکم کلی قاچاق کالا چیست؟ اگر این کالا لباس باشد، آیا می‌توان با آن نماز خواند؟

جواب: هر چیزی را که قانون قاچاق دانسته، خرید و فروش آن از نظر شرعی حرام است و استفاده از آن جایز نیست. به‌طور کلی کالای قاچاق به دو دسته تقسیم می‌شود: یک وقت هم اصل آن کالا ممنوع قانونی بوده و هم از نظر شرعی حرام است، اما یک وقت آن کالا ممنوع شرعی یا قانونی نیست، ولی تشریفات گمرکی برای ورود آن طی نشده است و کسی جنس قاچاق می‌آورد. در اینجا خرید چنین کالایی که بدانیم قاچاق است و کار ما کمک به قاچاقچی و قانون‌شکن می‌شود، اشکال دارد.
اما اگر این کار کمک به او نباشد و اصل این کالا هم ممنوع شرعی یا قانونی نباشد، خرید و فروشش اشکالی ندارد.
در صورتی که شک داریم کالایی را که می‌فروشند قاچاق است یا نه، خریدش مشکلی ندارد ولی در اینگونه موارد احتیاط خوب است.^[۱۱۹]
ورود کالاهای قاچاق به بازار، علاوه بر تأثیراتی که بر روند خرید و فروش و عرضه و تقاضای کالا در بازار دارد، تبعات منفی نیز بر میزان اعتماد مصرف‌کنندگان به بازار و شرکت‌های واردکننده‌ی کالا به بازار دارد. هرچند به خاطر شرایط زمانی، مصرف‌کنندگان ناچارند برای تهیه‌ی کالاهای مورد نیاز خود در هر شرایطی به بازار اعتماد کنند؛ اما نمی‌توان منکر این قضیه شد که در بازار، اجناس قاچاق به فروش می‌رسد.
البته برخی از کالاها به شکل قاچاق چمدانی وارد بازار می‌شوند؛ ولی ورود کالا به شکل قاچاق غیر قانونی و جرم محسوب می‌شود. به موجب ماده ۱ اصلاحی قانون مجازات مرتکبین قاچاق: «هر کس در مورد مالی که موضوع درآمد دولت بوده، مرتکب قاچاق شود، علاوه بر رد مال و در صورت نبودن عین مال، رد بهای آن، حسب مورد، با توجه به شرایط و امکانات و دفعات و مراتب جرم، به پرداخت جریمه‌ی نقدی تا حداکثر پنج برابر معادل قیمت ریالی مال مورد قاچاق و شلاق تا ۷۴ ضربه محکوم می‌گردد و در مورد اموال ممنوع الورود و ممنوع الصدور و کالاهای انحصاری، علاوه بر مجازات فوق، به حبس تعزیری تا دو سال محکوم خواهد شد.»
به استناد ماده ۳۹ این قانون: «در مورد قاچاق اشیایی که ورود یا صدور آن... ممنوع و یا به دولت اختصاص دارد، علاوه بر ضبط مال، مرتکبین به پرداخت جریمه معادل دو برابر قیمت آن و حبس تأدیبی از دو ماه الی دو سال محکوم خواهند شد.»^[۱۲۰] سؤال:کالاهایی که از قاچاقچیان کشف می‌شود یا کالاهایی که بعد از مدّتی انبار شدن در گمرکات با قیمت مناسب در اختیار بعضی از افراد قرار می‌گیرد استفاده از آنها چه حکمی دارد؟

پاسخ:هرگاه مجتهد جامع الشّرایط به عنوان تعزیر از آنها بگیرد سپس بفروشد، خریدن آن اشکالی ندارد.[۱۲۱]

سؤال: قاچاق کالا یا وسایل منزل، مثل البسه و خرید آن چه حکمی دارد و آیا نماز خواندن با آن جایز است؟
جواب: خرید اجناس خارجی و نماز خواندن با لباسهای خارجی، با وجود شرایط لباس نمازگزار، اشکال ندارد؛ ولی بر خلاف مقررات جمهوری اسلامی عمل ننمایید.^[۱۲۲]

تولید و توزیع کالاهای الکتریکی زیان‌بخش

تولید کنندگان و توزیع کنندگان کالاهای الکتریکی، باید به این نکته توجه داشته باشند که اشخاص جامعه را مانند برادران و خواهران خود بدانند و به هیچ وجه، کار یا عملی را انجام ندهند که به ضرر آنان می‌باشد؛ چراکه این یک عمل اخلاقی است و آموزه‌های دینی ما را به این کار توصیه کردهاند و همانطور که ما با انسانها رفتار می‌کنیم، آنها نیز با ما همانگونه رفتار می‌کنند، در نتیجه شخص تولید کننده و توزیع کننده باید تمام سعی خود را انجام دهد که کالاهای الکتریکی را که برای مردم تولید یا توزیع می‌کند، ضرری نداشته باشد و یا اینکه مراقبت کند تا کمترین ضرر متوجه خریداران شود و اگر کار یا عمل و اصول ایمنی در مورد استفاده آنها وجود دارد که این ضرر به حداقل برسد، باید به اطلاع خریداران برساند.
سوال: حکم شرعی تولید و توزیع کالاهای الکتریکی زیان‌بخش چیست؟
جواب: تولید کالایی که زیان‌آور است، اگر خلاف مقررات نباشد و ضرر قابل توجهی نداشته باشد، اشکالی ندارد.^[۱۲۳]

بخش سوم:آداب و احکام برق‌کاران

معرفی برق‌کار

برق‌کار ساختمان به کسی می‌گویند که تمامی تواناییهای لازم را برای ÈÑÞ <http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara(صلی الله علیه و آله)index.php?page=%D8%A8%D8%B1%D9%82>‏رسانی به تمام نقاط ساختمان‌های مسکونی، تجاری، اداری یا تولیدی داشته باشد و بتواند مشکلات ایجاد شده در مورد برق و الکتریسیته‌ی ساختمان را برطرف کند.^[۱۲۴]
اموری از جمله هماهنگی بین چشم و دست، مراعات و احتیاط در امور، رعایت تمیزی و روش‌مندی کار و دقت در کار، جزء مسائل مهمی هستند که یک برق‌کار ساختمان باید داشته باشد. نظم رفتاری برق‌کاران می‌تواند در انجام صحیح این کار یک اصل باشد.^[۱۲۵]

شرایط ارتقای شغل

ارزش هر شخص در هر صنف و گروهی به کاراییاش بستگی دارد و یقیناً افراد ماهر و ارزشمند مزایایی دارد که افراد دیگر ندارند. ارزشمند بودن یک برق‌کار نیز به اموری بستگی دارد، از جمله: سر وقت حاضر شدن، انجام برق‌کاری تمیز و آشنایی با انواع کلیدها، ÓÑÚÊ <http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara(صلی الله علیه و آله)index.php?page=%D8%B3%D8%B1%D8%B9%D8%AA> عمل در کار و... موجبات احساس رضایت‌مندی خریداران را برای ارتقای شغلی یک برق‌کار ساختمان و به طور مستقیم افزایش حقوق وی را فراهم می‌آورد.

شرایط کاری

شرایط کاری یک برق‌کار ممکن است با توجه به تخصصش متفاوت باشد. معمولاً یک برق‌کار کار فیزیکی زیادی دارد، کارهایی مانند: بالا رفتن از نردبان، بلندکردن ابزارها و تدارکات و... گاهی پیش می‌آید برق‌کار مجبور می‌شود در فضای تنگ یا روی ÏÇÑÈÓÊ <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B3%D8%AA> کار کند و در حالت خم، ãÈÇÊãå <http://fa.wikipedia.org/wiki/%DA%86%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%AA%D9%85%D9%87> یا زانوزده باشد تا بتواند اتصالات را در مکان‌های ناهنجار برقرار کند. برق‌کارهایی که در ساخت و سازها فعالیت می‌کنند، ممکن است بیشتر روزشان را در محیط کاری با فضای روباز یا نیمه‌پوشیده، پر سر و صدا و کثیف به سر ببرند. برق‌کارهای صنعتی ممکن است در معرض حرارت، گرد و خاک و سر و صدای ماشین‌آلات صنعتی باشند. برق‌کارهای ÓíÓÊã ÞÏÑÊ <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%DB%8(علیه السلام)%D8%B3%D8%AA%D9%85_%D9%82%D8%AF%D8%B1%D8%AA> ممکن است در شرایط بد جوی مجبور به کار باشند تا بتوانند تعمیرات اضطراری را انجام دهند. از آنجایی که برق‌کاران باید آموزش و مهارت لازم را دیده باشند، دستمزد آنها از مشاغل عمومی دیگر بهتر است.
برخی از برق‌کارها تحت موافقت‌نامه‌های ÇÊÍÇÏíååÇí ÕäÝí <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%AA%D8%AD%D8%A7%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D9%87%E2%80%8(علیه السلام)%D9%87%D8%A7%DB%8(علیه السلام)_%D8%B5%D9%86%D9%81%DB%8(علیه السلام)> کار می‌کنند که شرایط استخدامشان در آن با دقت خوبی تعریف شده است. برخی دیگر íãÇä˜ÇÑÇä <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%8(علیه السلام)%D9%85%D8%A7%D9%86%DA%A9%D8%A7%D8%B1> مستقلی هستند که مطابق شرایط بازار هزینه‌ی کارشان را تعیین می‌کنند.^[۱۲۶]

ایمنی در برق‌کاران

هر شغل و حرفهای با خطرات مخصوص به خود مواجه است و افراد فراوانی با رعایت نکردن نکات ایمنی در معرض خطر هستند و احتمال از دست دادن جان یا نقص بدن یا اموال برای هر شخصی وجود دارد. افزون بر خطرهای رایج در محل کار که عموم کارگران صنعتی با آن مواجه هستند، برق‌کارها در معرض خطرات ناشی از برق نیز قرار دارند و طبق آمار ارائه شده، آنها بیشترین میزان مرگ و میر را بر اثر برق‌گرفتگی داشته‌اند. ۳۴٪ مرگ کارگران صنعت ساختمان، برق‌کاران بوده‌اند.^[۱۲۷] یک برق‌کار ممکن است بر اثر تماس مستقیم با ãÏÇÑ Çá˜ÊÑí˜í <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1_%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%B1%DB%8(علیه السلام)%DA%A9%DB%8(علیه السلام)> یا ولتاژهای سرگردان ناشی از خرابی خطاهای سیستم، دچار Ôæ˜ Çá˜ÊÑí˜í <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B4%D9%88%DA%A9_%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%B1%DB%8(علیه السلام)%DA%A9%DB%8(علیه السلام)> شود. ÞæÓ Çá˜ÊÑí˜í <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%82%D9%88%D8%B3_%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%B1%DB%8(علیه السلام)%DA%A9%DB%8(علیه السلام)> می‌تواند پوست و چشم‌ها را در معرض مقادیر خطرناکی از حرارت و نور قرار دهد. ابزارهای کلیدزنی دچار عیب می‌توانند موجب ایجاد جرقه شوند که موجب انفجار می‌شود. برق‌کارها باید آموزش‌های لازم برای انجام کار به صورت ایمن و رعایت نکات لازم برای کاهش خطر آسیب‌دیدگی دیده باشند.
برای اطمینان از تخلیه‌ی انرژی قسمت برق‌دار، پیش از کار با آن، باید عملیات ویژه‌ای انجام شود. از نظر حداقل فاصله‌ی لازم از تجهیزات برق‌دار برای پیشگیری از ایجاد جرقه‌ی الکتریکی محدودیت‌هایی وجود دارد. لباس‌های ویژه‌ای نیز برای ایمنی بیشتر در برابر جرقه‌ها طراحی شده است. زنجیرها و کلمپ‌های زمین برای در زمین‌کردن هادی‌های خط به کار می‌روند تا اطمینان حاصل شود که خطوط بی‌برق هستند. ÊÌåíÒÇÊ Çíãäí ÔÎÕí <http://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A(علیه السلام)%D9%87%DB%8(علیه السلام)%D8%B2%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D9%85%D9%86%DB%8(علیه السلام)_%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8(علیه السلام)&a(علیه السلام)tion=edit&redlink=1&preload=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%E2%80%8(علیه السلام)%D8%A8%D9%86%D8%AF%DB%8(علیه السلام)&editintro=%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88:%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87/%D8%A7%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%AA%E2%80%8(علیه السلام)%D9%86%D9%88%D8%AA%DB%8(علیه السلام)%D8%B3&summary=%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF+%DB%8(علیه السلام)%DA%A9+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87+%D9%86%D9%88+%D8%A7%D8%B2+%D8%B7%D8%B1%DB%8(علیه السلام)%D9%82+%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%B1&nosummary=&prefix=&minor=&(علیه السلام)reate=%D8%AF%D8%B1%D8%B3%D8%AA+%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86+%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%84%D9%87+%D8%A(علیه السلام)%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D8%AF&withJS=MediaWiki:Intro(صلی الله علیه و آله)Wel(علیه السلام)ome(صلی الله علیه و آله)NewUsers.js> نیز در فراهم‌آوردن ÚÇíÞ Çá˜ÊÑí˜í <http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D8%A7%DB%8(علیه السلام)%D9%82_%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%D8%B1%DB%8(علیه السلام)%DA%A9%DB%8(علیه السلام)> و حفاظت در برابر ضربه‌های مکانیکی مؤثرند. استفاده از دستکش‌های دارای عایق لاستیکی، کفش‌های کار، کلاه‌های ایمنی و... در ایجاد ایمنی در برابر شوک و... نقش به سزایی دارند. اگر نمی‌توان سامانه‌ای را از انرژی تخلیه کرد، ابزارهای عایق و آموزش‌های ویژه‌ی خط گرم به کار گرفته می‌شود. اگر لازم باشد، حتی خطوط ولتاژ بالای انتقال انرژی را نیز می‌توان در حالت برق‌دار تعمیر کرد.

ایمنی شغل برقکاری

حادثه، رویداد پیش بینی نشده و ناخوشایندی است که فعالیت‌های کاری را دچار وقفه کرده و ممکن است با جراحت یا خسارت مالی نیز همراه باشد. با توجه به آمار نسبتاً بالایی که توسط سازمان کار و آموزش فنی و حرفه‌ای در زمینه‌ی حوادث مربوط به برق گرفتگی گزارش شده است. بیشتر موارد، در سیستم‌ها، تجهیزات و وسایل مربوط به برق فشار ضعیف روی داده است، لذا لزوم رعایت دقیق نکات ایمنی در مقابل برق‌گرفتگی، آموزش افراد و بهره‌گیری از شیوه‌های جدید ایمنی در جهت ارتقای سطح ایمنی و حفظ جان افراد تأکید می‌گردد.
مطلب مهم دیگر، توجه به فشار الکتریکی است که در مکانهای مختلف متفاوت است و در هنگام برقکاری باید مورد توجه قرار گیرد. افرادی که در برق دوفاز تخصص دارند، بدون رعایت نکات ایمنی و با بیتوجهی سراغ نصب برق سه‌فاز نروند و این کار را به متخصص مربوطه واگذار کنند.

موارد ایمنی

۱. سیستم ارت وسایل برقی: از آنجایی که مقاومت سیم در برابر جریان برق، از مقاومت بدن انسان کمتر است، چنانچه دستگاه برقی ما به وسیله‌ی یک سیم به زمین وصل شود، جریان برق از طریق این سیم به زمین منتقل خواهد شد. دستگاه‌های برقی سیار به وسیله‌ی سیمی که در دو شاخه‌ی آن تعبیه شده، به پریز مخصوص متصل می‌گردند. برای دستگاه‌ها و سازه‌های بزرگ باید تمامی کابلها به یک نقطه به نام چاه ارت (EARTH PEAT) متصل گردند.
۲. فیوز: وسیلهای برای قطع جریان برق است که همان شیر اطمینان برق می‌باشد. زمانی که بار الکتریکی مدار بیش از مقدار مجاز باشد، قبل از اینکه این امر باعث سوختن و یا جرقه‌ی الکتریکی در دستگاه بشود، فیوز می‌سوزد.
انواع فیوزها:
الف) فیوز خط هوایی یا حلقه ای؛
ب) فیوز دو شاخه ای؛
ج) فیوز فشنگی؛
د) فیوز اتوماتیک؛
هـ) فیوز استوانه ای.
باید توجه داشت که هر یک از این فیوزها برای جریان خاصی طراحی شده‌اند و استفاده‌ی نامناسب از آنها می‌تواند موجب آسیب رسیدن به شخص یا دستگاه گردد.
۳. نباید در وقت برقکاری وسایلی از قبیل ساعت، گردن‌بند، انگشتر و دست‌بند و...همراه برقکار باشد.
۴. استفاده از کفش و لباس کار، دستکش، کلاه ایمنی و... می‌تواند احتمال خطر را به حداقل برساند.
۵. تخته‌ی زیر پا و داربست و ابزاری که استفاده می‌کنند، باید سالم، استاندارد و کامل باشد و از وسایلی مثل: سیم چین یا انبردست لخت، فازمتر خراب و کار با دمپایی جداً پرهیز کنند.
۶. هیچ وقت نباید بدون تخصص و آگاهی، به سراغبرق فشار قوی بروند. در ارتفاعهای بلند باید از دو برقکار استفاده شود و از بالا رفتن از تیر برق خودداری شود.
۷. برای برقکاری در حمام و آشپزخانه و مکانهایی که با رطوبت در ارتباط است، باید از وسایل برقی حفاظدار استفاده شود.
۸. استفاده از کلید حفاظ جان که یک فیوز دوتایی است، در هنگام احتمال برق گرفتگی، برق کل ساختمان قطع می‌شود، ضروری به نظر می‌رسد.

توصیه ای به افراد جامعه

تمام افراد جامعه در قبال خود و دیگران مسئول هستند، مسئولیت افراد در مصادیق مختلف می‌تواند نمایانگر باشد، یکی از این مصادیق مسئولیت در قبال خانواده و محل کار شخص می‌باشد. موضوع برق و الکتریسیته یکی از موضوعات مهمی است که علاوه بر حیاتی بودن، به همان اندازه نیز می‌تواند خطر آفرین باشد و جان و مال افراد را در معرض خطر قرار دهد.
البته برای به حداقل رساندن این خطر راهکارهایی نیز وجود دارد که با رعایت آنها، زندگی در محیط امنتری ادامه پیدا خواهد کرد. در ذیل به تعدادی از این امور اشاره می‌شود:
۱. بررسی شش ماهه از برق کشی ساختمان، به وسیله‌ی مالک ساختمان، تا اینکه از اتصالی نداشتن برق اطمینان حاصل کند و سیمها و برقکشی ساختمان بررسی شود و خطرات احتمالی مرتفع گردد؛
۲. گذاشتن ترانس برای کنترل میزان برق؛ یعنی در مواقعی که فشار برق کم یا زیاد می‌شود، جریان برق را کنترل کند و از سوختگی سیمها و آسیب رساندن به لوازم برقی جلوگیری نماید؛
۳. هر وسیله‌ی برقی باید دارای یک ترانس محافظ باشد؛
۴. در هنگام قطع برق یا ایجاد مشکل در سیستم برق ساختمان، خودسرانه کاری انجام ندهیم و از برقکار حرفهای یا اداره‌ی برق کمک بخواهیم؛
۵. وسایل برقی را نزدیک نشتی آب و مکانهای مرطوب و مخصوصاً نزدیک اجاق گاز قرار ندهیم؛
۶. سرویس کردن کولر حتماً توسط برقکار انجام شود؛ چون کار بسیار خطرناکی است و بیشترین برق‌گرفتگی را ایجاد می‌کند.

اصول اولیه‌ی ایمنی برق

۱. قبل از شروع تعمیر وسایل برقی، حتماً مجوز و مهارت لازم را اخذ نمایید؛
۲. قبل از شروع کلید اصلی برق شبکه را قطع نموده و درب جعبه تقسیم را قفل کنید؛
۳. چنانچه امکان قفل کردن درب جعبه تقسیم وجود نداشته باشد، با در آوردن فیوز جریان را قطع نمایید؛
۴. در صورت امکان، برچسب تعمیرات زده شود؛
۵. فقط برقکاران اجازه‌ی کار بر روی شبکه یا دستگاه‌ها را دارند؛
۶. تمامی دستگاه‌های برقی باید دارای سیم ارت باشند؛
۷. تمامی کابلهای معیوب باید تعویض شوند؛
۸. از هر کابل فقط یک انشعاب گرفته شود؛
۹. تمامی دستگاه‌ها باید دو شاخه داشته باشند؛
۱۰. برای تعمیر یک وسیله‌ی برقی، حتماً باید دو شاخه‌ی آن را در آورید؛
۱۱. در کارهای برقی هرگز شانسی عمل نکنید؛
۱۲. هیچ گاه دو شاخه را با کشیدن کابل از پریز جدا نکنید؛
۱۳. هرگز سیم برق لخت را لمس نکنید؛
۱۴. اگر در زمان حفاری به کابل برقی برخورد نمودید، قبل از هر کاری به مسئولین اطلاع دهید؛
۱۵. توجه داشته باشید که کار در زمینهای مرطوب با وسایل برقی، می‌تواند منجر به برق گرفتگی شود؛
۱۶. فقط دستگاه‌هایی که ولتاژ آنها کمتر از ۲۵ ولت باشد، خطر برق گرفتگی در آنها کم است؛
۱۷. کابلهای برق را که در مسیر عبور و مرور وسایط نقلیه هستند، باید از درون یک لوله یا چیزی شبیه آن عبور داد؛
۱۸. برای هر دستگاه فیوز مناسبی استفاده نموده و فیوزهای سوخته را برای استفاده‌ی مجدد سیم پیچی نکنید؛
۱۹. هرگز کابل دستگاهی را که گیر کرده است، با فشار نکشید؛ بلکه به آرامی آن را رها کنید؛
۲۰. توجه داشته باشید که آتش سوزی ناشی از برق را فقط باید با گاز یا پودر خاموش کرد، پس استفاده از آب در این رابطه خطرناک است.
۲۱. در صورتی که قبل از شروع تعمیرات، محیط ایمن سازی شود، باید پس از اتمام عملیات و برقرار کردن مدار، علایم هشدار دهنده و به طور کلی تجهیزات ایمن‌سازی محیط برداشته شود.

راهکار مقابله با برق گرفتگی

به طور کلی قرار گرفتن دو نقطه از بدن در مسیر جریان برق، موجب عبور جریان از بدن می‌شود و با توجه به شدت و مدت عبور جریان، برق گرفتگی به وجود می‌آید. تمام سطح زمین، دیوارها و کف اتاقها در تمامی طبقات به عنوان یک نقطه از سیستم برق محسوب می‌شوند و اگر نقطهای از بدن موجود زنده، از یک طرف به زمین یا دیوارها وصل باشد و از طرف دیگر به سیم برق یا بدنه‌ی فلزی دستگاه برقی تماس پیدا کند، جریان برق از بدن عبور می‌کند.
بنابراین، برای جلوگیری از برق گرفتگی، اولاً باید از تماس (مستقیم یا غیر مستقیم) با سیمهای برق جلوگیری کرد و ثانیاً اگر ناچار به تماس با وسایل برقی هستید، سعی کنید از تماس پا به دیوار یا کف اتاق یا بدنه‌ی فلزی بوسیله دمپایی پلاستیکی و... خودداری کنید.
برق گرفتگی به دو دسته تقسیم می‌شود:
۱. برق گرفتگی با ولتاژهای بالا؛
۲. برق گرفتگی با ولتاژهای پایین.
در برق گرفتگی با ولتاژ بالا لازم نیست که حتماً بدن به طور مستقیم با سیم یا کابل برق تماس داشته باشد؛ بلکه ممکن است در فاصله‌ی چند متری نیز جریان برق از هوا عبور کند و به بدن فرد منتقل شود و باعث برق گرفتگی گردد. در این موارد، هرچه ولتاژ برق و رطوبت هوا بالاتر باشد، میزان انتقال و آسیب وارد شده به بدن بیشتر خواهد شد.
برق گرفتگی با ولتاژ پایین بیشتر اتفاق می‌افتد. برای مثال: فرد از سیم لخت یا وسایل برقی، به ویژه آن دسته از وسایلی که در آن آب ریخته می‌شود، آسیب می‌بیند. برق گرفتگی ممکن است از طریق کلید برق ایجاد شود. در برق گرفتگی با ولتاژ پایین، بدن فرد دچار لرزش می‌شود، در صورتی که در برق گرفتگی با ولتاژ بالا، فرد به دلیل گرفتگی عضلات با آن وسیله متصل خواهد شد.

اقدامات لازم برای نجات شخص برق گرفته

اقداماتی که برای نجات شخص برق گرفته باید انجام شود، عبارتند از:
۱. قطع مدار برق؛
۲. رها کردن شخص برق گرفته از مدار؛
۳. دادن تنفس مصنوعی؛
۴. رساندن به پزشک.
معمولاً مرگ در اثر برق گرفتگی نتیجه‌ی مستقیم دو چیز است:
الف) به هم ریختن کار منظم قلب؛
ب) قطع تنفس.
یک تماس جزیی با سیم یا وسایل برقی انسان را به سرعت نابود می‌کند و چنانچه مسیر برق گرفتگی از سمت چپ بدن یا سر باشد، خطرناکتر است. مسئله‌ی مهم در برق گرفتگی، تنفس مصنوعی است که باید در کمتر از ۳ دقیقه پس از برق گرفتگی با انجام این کار، جریان تنفس را به حالت عادی بازگردانیم.
در این عمل ابتدامصدوم را به پشت بخوابانید و بلوز کار یا کت خود را تا کنید و با قرار دادن آن زیر شانه‌ی مصدوم، به طوری که سر او به عقب کشیده شود، بالای سر او قرار گیرید و تنفس مصنوعی و ماساژ قلبی انجام دهید.

عوارض ناشی از برق گرفتگی

ممکن است برق گرفتگی عواقب مختلفی نظیر مرگ ناشی از ایست قلبی، سوختگی داخلی وخارجی بدن را به دنبال داشته باشد. ممکن است بعد از برق گرفتگی کلیه‌ها نیز از کار بیفتند، یا دستها به دلیل سوختگی داخلی قطع شوند، یا به علت پرتاب شدن، استخوانها دچار شکستگی گردند. بدن انسان نسبت به عبور جریان برق یک هادی محسوب می‌شود، در نتیجه تأثیر جریان برق روی نسوج بدن خطراتی به شرح زیر ایجاد می‌کند:
۱. سوختگی نسوج بدن؛
۲. اختلال سیستم اعصاب؛
۳. انقباض عضلانی؛
۴ . تجزیه خون.
در بیشتر حوادث ناشی از برق گرفتگی، جریان از ناحیه‌ی سینه‌ی شخص عبور می‌کند و اگر جریان ۲۰ تا ۴۰ میلی آمپر باشد، ماهیچه‌های سینه در حالت انقباض باقی می‌مانند و تنفس متوقف می‌شود. قطع تنفس باعث خفگی و مرگ در عرض چند دقیقه می‌شود.

وظایف برقکاران

برقکاران حرفه‌ای می‌توانند در زمینه‌های مختلف، از برق کشی ساختمانها و منازل تا انجام فعالیتهای برقی پروژه‌های بزرگ مهندسی فعالیت کنند. برقکار مسئول نصب، بازرسی و تست تجهیزات، اطمینان از عملکرد درست سیستمهای برق و یافتن و رفع عیوب موجود می‌باشد.
وظایف برقکار عبارتند از:
۱. طراحی و نصب سیستمهای برقی و روشنایی؛
۲. بررسی و حفاظت از سیستمهای الکتریکی و اطمینان از درست و ایمن کار کردن آنها؛
۳. نصب و سیم کشی مدارهای سیستم دزدگیر و دوربین مداربسته؛
۴. طراحی، نصب و سیم کشی سیستم اعلام حریق؛
۵. نصب و سیم کشی تجهیزات حفاظتی.
برقکار صنعتی کارهای تخصصی زیر را انجام می‌دهد:
۱. نصب و سیم کشی تابلوهای توزیع برق؛
۲. نصب و سیم کشی مدارهای الکتریکی؛
۳. راه اندازی و تعمیر موتورهای الکتریکی؛
۴. نصب و سیم کشی دستگاه‌های حفاظتی؛
۵. آشنایی با تجهیزات ایمنی و حفاظتی.

همراه بودن وسایل مورد نیاز

برقکار در مرحله‌ی اول باید وسایلی را که مورد نیاز این شغل است، فراهم کند و از ایمن و صحیح بودن وسایل مطمئن شود. به طور مثال: فازمتر (صلی الله علیه و آله) که یکی از وسایل برقکاری است (صلی الله علیه و آله) باید سالم باشد، وگرنه نمی‌تواند به برقکار در تشخیص سیمهای فاز و نول کمک دهد و احتمال بروز خسارت و ضرر به شخص برقکار و افراد دیگر زیاد می‌شود.
در مرحله‌ی بعد، وی باید در هر مأموریت برقی، تمام لوازم خود را به همراه ببرد تا هم در ایمنی کار دقت بیشتری انجام شود و هم کارش به نحو تام و بدون عیب به پایان برسد.
فاز متر، پیچ گوشتی، دم باریک، انبردست، سیم‌چین، چراغ قوه و سیم از وسایل هر برق‌کاری محسوب می‌شود.

لزوم عقد قرارداد

در هر موقعیت کاری باید بین طرفین به صورت مکتوب قرارداد بسته شود تا حق هیچ کس ضایع نشود، پس باید بین برقکار و کسی که وی را اجیر کرده است، قراردادی تنظیم گردد و تمام قیود و شرایط کار در آن ذکر شود و در پایان مورد امضای طرفین و دو شاهد قرار گیرد. جدای از اینکه انجام این عمل از سفارشات آموزه‌های دین است، مزایای فراوان دیگری نیز دارد که به چند نمونه از آنها اشاره می‌کنیم:
۱. هر دو طرف ملزم به رعایت مفاد قرارداد هستند؛
۲. اگر مشکلی پیش آمد، قرارداد امضا شده بین دو طرف می‌تواند مشکل گشا باشد؛
۳. طبق قرارداد نوشته شده برقکار موظف است در وقت مقرر کار را تحویل دهد و اگر تخلف کند، باید مسئولیت کار خود را بپذیرد و ضرر احتمالی را جبران نماید؛
۴. طبق قرارداد هزینه و شرایطی که بر عهده‌ی صاحب کار است، باید اعمال شود و اگر تخلف شود، برقکار می‌تواند حق خود را طلب کند.

نبایدهای برقکار

هر شغل و حرفهای، قانون و مقررات خود را دارد و هر شخصی باید طبق آن عمل کند و تخلف از آن به غیر از اینکه اشکال شرعی دارد، خلاف قانونی بوده، متخلف باید آن را جبران کند. تمام افراد جامعه در هر سِمت و مقامی، باید کار خود و دیگران را کنترل کرده، اگر تخلفی صورت گرفت، گزارش دهند؛ اما در مقابله با بیقانونی و عمل خلاف هیچ چیز مهم‌تر و کارسازتر از وجدان بیدار نیست؛ اگر در کارها وجدان بیدار و مسئولیت‌پذیری نباشد، جامعه ضربه‌ی سهمگینی می‌خورد و ضرر جبران‌ناپذیری می‌بیند، بنابراین، هر کس باید خود را در برابر خداوند مسئول ببیند و کار خود را به احسن وجه انجام دهد.
برقکار نیز مانند انسانهای دیگر می‌تواند اعمال خلافی انجام دهد که کسی متوجه‌ی آن نشود، از جمله اینکه:
۱. قسمتهایی که مربوط به زیر کار است و در معرض دید صاحب کار نمی‌باشد، از لوازم ضعیفتر استفاده کند؛
۲. در محاسبه‌ی اجناس، اجناس زیر کار را به دلیل ناپیدا بودن، چند برابر حساب کند؛
۳. اجناس استفاده شده غیر از اجناسی باشد که با صاحب کار توافق کرده است؛
۴. مواردی را که ضروری نبوده و مورد احتیاج صاحبخانه نمی‌باشد، انجام دهد تا دستمزد بیشتری دریافت کند؛
۵. در مواردی که احتیاج به سیم کشی قوی است، از سیمکشی ضعیف استفاده کند که با انجام این عمل هم به سیستم برق خانه ضرر رسانده و هم خطر بزرگی برای افراد حانه ایجاد می‌شود که در بعضی موارد منجر به برق گرفتگی و آتش سوزی می‌شود، پس به صاحب کار ضرر جانی و مالی وارد کرده است که بر عهده برقکار حق الناس وارد می‌شود و در قبال عمل خلافی که انجام داده، مسئول است و باید صاحب کار را مطلع کند و ضرری که وارد شده را جبران کند.

انحصاری کردن کار

بعضی از برقکاران برای انجام کار برقی منزل، اداره، کارخانه و... به نحوی عمل می‌کنند که فرد دیگری نمی‌تواند آن کار را به ادامه داده و به پایان برساند و یا در مواقع ضروری، عیب آن را برطرف کند. این عمل آنها به نحوی انحصاری کردن کار می‌باشد و هدف از این کارشان این است که فقط از خود برقکار در آن کار استفاده شود و شخص دیگری را برای این کار نیاورند.
این کار از لحاظ اخلاقی درست نیست و صاحب کار را با مشکلات فراوانی مواجه می‌کند؛ زیرا در بعضی موارد دسترسی به برقکار اولیه، امکان‌پذیر نیست یا اینکه اگر برقکار اولیه به هر دلیلی از انجام این کار صرف نظر کند، کار یک اداره یا کارخانه تعطیل می‌شود و ضرر جبران ناپذیری بر صاحب ملک وارد می‌شود.
در ذیل استفتایی در این موضوع آورده می‌شود:
سؤال: بعضی از برقکاران در ترفندی به کار می‌بندند که فقط خودشان بتوانند از عهده‌ی آن کار برآیند، لذا صاحب کار مجبور است فقط از همین برقکار استفاده کند. حکم چنین عملی چست؟ اگر شخص برقکار این کار را برای احقاق حقش انجام دهد، حکمش چیست؟
جواب: باید مطابق قوانین صنف برقکارها عمل نمایند و تخلف کاری و به دردسر انداختن مردم، خصوصاً برای اخاذی، حرام و از گناهان است.^[۱۲۸]

نصب غیر قانونی انشعاب برق و دستکاری کنتور برق

یکی از مشکلاتی که مسئولین با آن مواجه هستند، استفاده‌ی غیر قانونی از بیت المال است. انرژی برق یک سرمایه‌ی ملی به حساب می‌آید و حق تمام اعضای جامعه می‌باشد. تک تک افراد در آن سهیم هستند و هر شخص به اندازهای که احتیاج دارد، می‌تواند از این انرژی استفاده کند و در قبال هزینه‌هایی که به دنبال دارد، مبلغی را ماهیانه به اداره‌ی برق بپردازد؛ اما عدهای با استفاده‌ی غیر قانونی از این انرژی و فرار از پرداخت هزینه‌های مربوط به این بخش، در بیت المال و حق بقیه‌ی اشخاص تجاوز کرده و بدون نصب کنتور و دور از چشم مسئولین مربوطه، به نصب برق غیر قانونی و یا دستکاری کردن کنتور برق خود روی می‌آورند.
همین استفاده‌های غیرمجاز باعث وارد شدن صدمات جبران ناپذیری به تجهیزات و شبکه‌ی برق شده است؛ چراکه هر شبکه‌ی توزیع برق، برای ظرفیت معینی طراحی شده و افزایش غیراصولی انشعابات آن باعث بروز خسارت می‌شود. بعلاوه، اشخاصی که اقدام به این کار غیر مجاز می‌کنند، در معرض خطرهای جبران ناپذیری، از جمله از دست دادن جان خود می‌باشند.^[۱۲۹]
زندگی در جامعه‌ی امروزی همراه با تکنولوژی و پیشرفتهای چشمگیری همراه است. همان طور که ورود تکنولوژی در زندگی روزمره بسیاری از کارها را آسان کرده است، در مقابل هزینه‌هایی را نیز بر عهده‌ی مردم گذاشته است که هر کس بخواهد از این انرژی و تکنولوژی استفاده کند، باید هزینهاش را پرداخت کند. یکی از این انرژیها، نیروی برق و الکتریسیته است.
در هر جامعه افرادی هستند که امکان دارد از پرداخت این هزینه‌ها شانه خالی کنند. در ذیل حکم این عمل استفتا شده است:
سؤال: استفاده و نصب برق غیر قانونی و بدون نصب کنتور، چه حکمی دارد؟ حکم برقکاری که برای این کار اجیر شده است، چیست؟
جواب: استفاده و نصب برق غیر قانونی و بدون نصب کنتور برق، خلاف مقررات و حرام است و ضمان هم دارد. باید دین خود را به اداره‌ی برق بپردازد.^[۱۳۰]

نصب ماهواره

در جامعهای که روز به روز بر پیشرفت آن افزوده می‌شود و تکنولوژی با سرعت رو به پیشرفت است، مسئله‌ی ماهواره پدیده‌ی گریزناپذیری می‌باشد که از جنبه‌های مختلف مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد. دستگاه ماهواره مانند چاقویی است که هم می‌تواند جان انسانی را نجات دهد و هم جان انسانی را بگیرد. ولی باید به این نکته توجه کرد که درست است که ماهواره برنامه‌های مفید و آموزنده‌ای نیز دارد ولی ضررهای که این دستگاه به اعتقادات و بنیان اخلاقی خانواده و جامعه می‌زند جبران نابپذیر است و فساد، فحشا و بیاعتقادی به آموزه‌های دینی که ماهواره بین افراد جامعه تزریق می‌کند، هرگز با منافعش مساوی نیست.
سؤال: با توجه به اینکه استفاده از ماهواره هم برای کارهای مباح است و هم برای کارهای حرام، خرید و فروش و نصب آن چه حکمی دارد؟
جواب: از برنامه‌های ماهواره می‌توان هم استفاده‌ی حلال و هم استفاده‌ی حرام نمود و به عبارت دیگر از ابزار مشترک است، بنابراین، خرید و فروش و نصب در جهت حلالش اشکال ندارد.^[۱۳۱]

نصب شنود و دوربینهای مخفی

امروزه در جامعه هر روز شاهد آنیم که وسایل ارتباطی و نظارتی جدیدتری وارد بازار می‌شود، از جمله وسایل مربوط به شنود و دوربینهای نظارتی. بنابر تصویب قانون، استفاده از تجهیزات نظارتی جرم تلقی نمی‌شود و حتی عرضه کنندگان تجهیزات نظارتی و امنیتی، صاحب اتحادیه نیز شدهاند، به همین دلیل افراد و شرکتهای خصوصی می‌توانند برای جلوگیری از سرقت، محل کار و منزلشان را به دوربینهای مدار بسته مجهز کنند، البته به شرطی که این دوربینها، به وسیلهای برای سوء استفاده و ثبت گفتار و رفتار خصوصی افراد تبدیل نشوند. استفاده‌هایی جهت اخاذی، تهدید و حتی شوخی کردن ممنوع است. عدهای نیز با استفاده از ابزار و تجهیزاتی چون دوربینهای کوچک فیلم‌برداری و میکروفنهای ظریف برای شنود و... باعث هتک حرمت، از بین رفتن حریم خانواده‌ها، به خطر انداختن ناموس و آبروی مردم و اختلال در امنیت جامعه می‌شوند.

قانون دوربینهای مخفی و شنود

طبق قانون، شرکتهای خصوصی و اماکنی که در آنها دوربین نصب شده است، باید به وسیله‌ی تابلو به افراد اعلام کنند. همچنین قانون بانکها، طلافروشیها و جایگاه‌های سوخت را اماکنی معرفی می‌کند که در تمام دنیا به منظور پیشگیری از جرم، با هماهنگی پلیس، به تجهیزات ثبت الکترونیکی مجهزند و تمام موارد نیز به صورت عمومی اعلام می‌شود. این اماکن با وجود خصوصی بودن، به دلیل اعلام عمومی، خصوصی محسوب نمی‌شوند؛^[۱۳۲] اما در مواردی که حریمهای خصوصی مورد تجسس و فیلم‌برداری قرار گیرند، طبق اصل۲۵ قانون اساسی، استراق سمع و هرگونه تجسس ممنوع است، مگر به حکم قانون.
کار گذاشتن دوربین به قصد تجسس در زندگی شخصی افراد، بدون آگاهی و رضایت آنان، تجاوز به حریم خصوصی تلقی می‌شود و تجسس در امور شخصی افراد، غیرقانونی و خلاف عرف اجتماعی محسوب شده، پیگرد قانونی دارد که بر اساس نوع و میزان خسارت وارده به شخص متضرر و رأی قاضی، قابل پیگیری است.
کسی که با این وسایل مورد سوء استفاده قرار می‌گیرد، حق دارد از سوء استفاده کنندگان به مراجع قضایی شکایت کند و با توجه به قانونی که در مجلس به تصویب رسیده، پلیس با متجاوزان به حریم خصوصی و منتشرکنندگان فیلمهای شخصی و خانوادگی به شدت برخورد می‌کند و حتی در مصادیقی که امنیت اجتماعی افراد و جامعه به خطر می‌افتد و موضوع به حیثیت خانوادگی مربوط می‌شود، قانونگذار مجازات اعدام را به عنوان مفسد فی الارض برای متخلفان در نظر گرفته است.^[۱۳۳] دین اسلام نیز از مسئله‌ی تجسس در امور دیگران و افشای حریم خصوصی افراد به بدی یاد کرده و این کار را مورد مذمت قرار داده است. همان طور که از حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) نقل شده است که فرمود: «نهی شده است از سرک کشیدن به خانه‌ی همسایه.»^[۱۳۴] و همچنین فرمود: «ملعون است کسی که از امور (خصوصی) خانه‌ی همسایهاش مطلع شود.»^[۱۳۵]
این احادیث نشان می‌دهد که نصب دوربین یا استراق سمع برای اطلاع از داخل خانه و حریم خصوصی افراد حرام بوده، ممکن است بگوییم که این کار نیز مصداقی از اطلاع، تجسس و سرک کشیدن در امور دیگران و مورد نهی پیامبر(صلی الله علیه و آله) قرار گرفته است.
در روایت دیگری از کسی که به منزل دیگری سرک می‌کشد و کشته می‌شود یا کور و نقص عضویپیدا می‌کند، دیه نفی شده است. در روایتی امام صادق(علیه السلام) می‌فرماید: «هر کس بر خانه‌ی گروهی بنگرد و از ÇÓÑÇÑ <http://www.wikifeqh.ir/%D8%B3%D8%B1> آنان آگاه شود و آنان به سوی وی تیراندازی کنند و او äÇÈíäÇ <http://www.wikifeqh.ir/%DA%86%D8%B4%D9%85> و یا زخمی شود، ÏíåÇí <http://www.wikifeqh.ir/%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D9%87> برایش نیست.»^[۱۳۶]
چراکه دین اسلام برای حریم خصوصی افراد حرمت زیادی قائل است و هر کس از این حدود تجاوز کند، جدای از اینکه مورد لعن قرار می‌گیرد، هیچ مصونیتی نداشته، قانون نیز با شدیدترین وجه با او برخورد می‌کند.
سؤال: نصب دوربین مخفی و شنود چه حکمی دارد و حکم کسی که برای نصب آنها اجیر شده است، چیست؟
جواب: نصب دوربین مخفی و شنود برای کارهای غیر اخلاقی و ورود به حریم خصوصی دیگران، بدون اطلاع آنها و برقکاری که برای این کار اجیر شده، حرام و غیر قانونی است.^[۱۳۷]

استفاده از لوازم الکتریکی و برقکاری برای کارهای حرام

اکثر وسایل، مثل چاقو؛ هم می‌توانند در کار خیر مصرف شوند و هم در کار خلاف و حرام. وسایل الکتریکی نیز از همین قسم اجناس هستند؛ مثلاً خود نیروی برق؛ هم می‌تواند برای روشنایی منازل به کار رود که خیر زیادی در آن می‌باشد، هم به وسیله‌ی آن می‌توان جان دیگران را به خطر انداخت یا کسی را شکنجه کرد یا اینکه لامپ و وسایل الکتریکی به مساجد و تکیه‌ها روشنایی بدهند یا اینکه کاباره‌ها و محل‌هایی را که کارهای حرام و خلاف در آنها انجام می‌شود، را روشن کنند و...
در ذیل حکم فروش و اجیر شدن برای انجام کار خلاف آورده می‌شود:
سؤال: فروش لوازم الکتریکی برای انجام کارهای حرام چه حکمی دارد؟ حکم برقکاری که برای انجام کار حرام اجیر شده است، چیست؟
جواب: اگر می‌دانید که وسایل الکتریکی را برای کار حرام استفاده می‌کنند و یا برقکاری برای حرام باشد، فروش و یا اجیر شدن جایز نیست.^[۱۳۸]

اسراف در مصرف برق

کلمه‌ی اسراف در بین مردم کاربرد فراوانی دارد و تمام مصارف بیش از حد را شامل می‌شود. در تعریف اسراف گفتهاند: زیاده‌روی و ÊÌÇæÒ <http://www.wikifeqh.ir/%D8%AA%D8%A(علیه السلام)%D8%A7%D9%88%D8%B2> از حدّ ÇÚÊÏÇá <http://www.wikifeqh.ir/%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%AF%D8%A7%D9%84> را اسراف گویند. در مقابل کلمه‌ی اسراف، صرفه‌جویی و درست مصرف کردن است که طبق سخن معروف: «صرفهجویی، درست مصرف کردن است.»
در روایتی حضرت علی(علیه السلام) می‌فرماید: «هرچه از حدّ میانه بگذرد، اسراف است.»^[۱۳۹] از زیانبارترین اقسام اسراف، اسراف در اموال عمومی و بیت المال مسلمین است. حفاظت از اموال عمومی و بیت المال نشانه‌ی رشد شخصیت، دینداری، ادب و حس مسئولیت یک ملت است. اموال عمومی شامل تمامی امکانات و سرمایه‌هایی می‌شود که خداوند آنها را مایه‌ی حیات و قوام جامعه قرار داده است. آب، برق، گاز و مانند اینها سرمایه‌های اصلی یک ملّت و ضامن بقای آن می‌باشند که حفاظت و استفاده‌ی صحیح از آنها، جامعه را به سوی رفاه پیش می‌برد و بالعکس، حیف و میل و کاهش و فرسایش آنها و یا مصرف بیش از حدّ و اتلاف آنها، بنیه‌ی اقتصادی اجتماع را نابود می‌کند.
یکی از این انرژیها، انرژی برق و الکتریسیته است. باید توجه داشت که تولید انرژی برق بسیار پرهزینه است، به طوری که برای تولید یک کیلو وات برق، حدود ۱۰۰۰ دلار سرمایه‏‌گذاری اولیه نیاز است و در طول استفاده از تأسیسات، هزینه‌های جاری نیز به آن افزوده می‌شود.
بحث اسراف در مورد فروشنده‌ی لوازم الکتریکی، مصرف کنندگان انرژی برق و شخص برق‌کار نیز مطرح می‌شود. هر فروشنده‌ای، از جمله فروشنده‌ی لوازم الکتریکی باید برای روشنایی مغازه‌اش از استفاده‌ی بیش از حد لامپ پرهیز کند. همچنین تمام اقشار جامعه در مصرف این انرژی با ارزش بسیار حساس باشند و در استفاده از آن زیاده‌روی نکنند. برق‌کار نیز سعی کند لامپهای اضافی نصب نکند و نکاتی را که به کمتر مصرف کردن برق مربوط می‌شود، رعایت کند.
پس جدای از اینکه مصرف بی‌رویه (از انرژی برق) موجب ضمان می‌شود، اسراف و ÍÑÇã <http://www.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85> نیز هست؛^[۱۴۰] <http://www.wikifeqh.ir/%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%81> بلکه برخی ÍÑãÊ <http://www.wikifeqh.ir/%D8%AD%D8%B1%D9%85%D8%AA> آن را از ÖÑæÑíÇÊ Ïíä <http://www.wikifeqh.ir/%D8%B6%D8%B1%D9%88%D8%B1%DB%8(علیه السلام)%D8%A7%D8%AA_%D8%AF%DB%8(علیه السلام)%D9%86> دانسته ^[۱۴۱] <http://www.wikifeqh.ir/%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%81>و برخی دیگر در ردیف äÇåÇä ˜ÈíÑå <http://www.wikifeqh.ir/%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%86_%DA%A9%D8%A8%DB%8(علیه السلام)%D8%B1%D9%87> شمرده‌اند.^[۱۴۲]
راهکارهای عملی صرفه‌جویی <http://www.ked(علیه السلام).blogfa.(علیه السلام)om/post(صلی الله علیه و آله)15.aspx> ۱. از لحاظ علمی، استفاده از نور طبیعی به سلامت روحی و روانی افراد خانواده می‌افزاید، لذا سعی کنیم در روز از نور طبیعی حداکثر استفاده را به عمل آوریم.
۲. در رنگ کاری داخلی ساختمان، از رنگ‌های روشن استفاده کنیم تا میزان بازتاب نور افزایش یابد.
۳. در مکان‌هایی مانند راهرو، زیرزمین، انباری و پارکینگ از لامپ‌های با وات پایین یا مهتابی استفاده کنیم.
۴. به فرزندان خود بیاموزیم که در مصرف برق اسراف نکنند و از آنها خواسته شود که چراغ‌های اضافی را، به ویژه در اوایل شب خاموش نمایند و وسایل برقی را بیهوده روشن نگذارند.
۵. سعی شود از دکوراسیون و پرده‌هایی با رنگ روشن، به منظور افزایش راندمان و بازتاب نور استفاده گردد. اصولاً استفاده از رنگ روشن موجب شادابی روح و روان افراد خانواده نیز می‌گردد.
۶. گرد و خاک موجود در محیط، از میزان بهره‌وری نوری لامپ‌ها می‌کاهد، پس تمیز کردن لامپ‌ها و حباب چراغ‌ها سبب می‌گردد تا نور بهتری ایجاد شود.
۷. دقت شود که هیچ فضایی بیهوده روشن نماند؛ اگر در اتاق نشیمن حضور دارید، آشپزخانه و یا اتاق‌های دیگر را بی جهت روشن نگذارید!
۸. در هنگام سیم کشی برق ساختمان، سعی گردد هر لامپ با کلید مستقلی قطع گردد تا بتوانید در مواقع غیر ضروری، برخی از لامپها را خاموش کنید. همچنین در برخی از اماکن مانند راهروها از کلیدهای اتوماتیک استفاده شود که خود به خود خاموش می‌شوند.
۹. اوج مصرف برق در ساعات اولیه‌ی شب، آن هم برای روشنایی است. هر لامپ کم مصرف می‌تواند ۵ برابر لامپ رشته‌ای معمولی (با همان مصرف) روشنایی تولید کند، پس استفاده از لامپ کم مصرف و مهتابی می‌تواند بار زیادی را از ساعات اوج مصرف بکاهد.
سؤال: اسراف بیش از حد در نصب لامپ‌ها و لوازم الکتریکی و مصرف برق چه حکمی دارد؟ حکم برق‌کاری که برای انجام این کار اجیر شده است، چیست؟
جواب: اسراف جایز نیست و اگر در نزد عرف مردم برق‌کاری بسیار زیاد و اسراف باشد، نمی‌تواند اجیر برای این کار شود.^[۱۴۳]

برق‌کاری برای کارهای نیک

چراغانی در ایران در مناسبتهایی مانند: عروسی‌ها، بزرگداشت‌ها، اعیاد مذهبی (مانند جشن مبعث و نیمه‌ی شعبان) و... به بخشی جداناشدنی از زندگی ما تبدیل شده است. لامپ‌های رنگی، لامپ‌هایی با روکش رنگی پلاستیکی و مهتابی‌های رنگی در این چراغانیها استفاده می‌شوند و شاید مهم‌ترین اشخاصی که به اِعمال چراغانی مرتبط باشند، فروشندگان لوازم الکتریکی و برق‌کاران هستند که با در اختیار گذاشتن لامپ‌ها و لوازم الکتریکی و نصب برق‌کار در انجام عملیات چراغانی و روشنایی معابر و خیابانها می‌توانند در این کار نیک سهیم باشند و خود را در ثواب آن شریک کنند.

انواع رشته‌های برق‌کاری

امروز در کشور رشته‌های تحصیلی مربوط به امور برق فراوان است و هر کدام احکام فقهی ویژه‌ی خود را دارند. به امید روزی که همراه با آموزش حرفه‌ای و فنی هر رشته‌ای از علوم، احکام شرعی آنها نیز آموزش داده شود، فهرستی از رشته‌های برق تقدیم می‌گردد.
رشته‌های تحصیلی مربوط به امور برق بدین شرح است:
۱.توانایی بررسی مقررات ملی برق ساختمان؛
۲. توانایی طراحی سیستم روشنایی اماکن؛
۳. توانایی نقشه‌کشی و نقشه‌خوانی مدارهای برق ساختمان؛
۴.توانایی سیم‌کشی و نصب تجهیزات مدارهای روشنایی؛
۵. توانایی سیم‌کشی و نصب مدارهای لامپ‌های مخصوص؛
۶. توانایی نصب و سیم کشی وسایل خبری؛
۷. توانایی ایجاد شبکه‌ی اتصال Òãíä <http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara(صلی الله علیه و آله)index.php?page=%D8%B2%D9%85%DB%8(علیه السلام)%D9%86>؛
۸. توانایی نصب و سیم کشی تجهیزات حفاظتی؛
۹. توانایی طراحی، نصب و سیم‌کشی سیستم اعلام حریق؛
۱۰. توانایی نصب و سیم کشی مدارهای سیستم دزدگیر و دوربین مدار بسته؛
۱۱. توانایی انجام عملیات کابل‌کشی فشار ضعیف؛
۱۲. توانایی نصب و کار با باس داکت (Bus da(علیه السلام)t) ؛
۱۳. توانایی طراحی، نصب و سیم کشی تابلوهای توزیع انرژی الکتریکی؛
۱۴. توانایی نصب و سیم کشی سیستم برق اضطراری و ایمنی؛
۱۵. توانایی بررسی سیستم برق اتوماتیک؛
۱۶. شناسایی اصول سیم‌کشی و نصب تجهیزات مدارهای روشنایی؛
۱۷. سیم‌کشی و نصب تجهیزات مدارهای روشنایی؛
۱۸. آشنایی با نرم‌افزارهای طراحی مدارهای برق ساختمان؛
۱۹. شناسایی اصول کار با نرم‌افزارهای طراحی مدارهای برق ساختمان؛
۲۰. کار با نرم‌افزارهای طراحی مدارهای برق ساختمان؛
۲۱. شناسایی اصول نقشه‌کشی و نقشه‌خوانی مدارهای برق ساختمان؛
۲۲. نقشه‌کشی و نقشه‌خوانی مدارهای برق ساختمان؛
۲۳. آشنایی با انواع لامپ‌های مخصوص؛ ۲۴. آشنایی با مدارهای راه‌اندازی انواع لامپ مخصوص؛ ۲۵. شناسایی اصول سیم‌کشی و نصب مدارهای لامپ‌های مخصوص؛ ۲۶. سیم‌کشی و نصب مدارهای لامپ‌های مخصوص؛
۲۷. آشنایی با انواع مدارهای روشنایی؛
۲۸. شناسایی اصول محاسبات روشنایی معابر؛
۲۹. محاسبات روشنایی معابر؛
۳۰. آشنایی با لوکس متر (نور سنج) و کاربرد آن؛
۳۱. آشنایی با نرم‌افزارهای طراحی سیستم روشنایی به وسیله‌ی کامپیوتر؛
۳۲. شناسایی اصول به کارگیری کامپیوتر در طراحی سیستم روشنایی؛
۳۳. به کارگیری کامپیوتر در طراحی سیستم روشنایی؛
۳۴. شناسایی اصول طراحی سیستم روشنایی؛
۳۵. طراحی سیستم روشنایی؛
۳۶. شناسایی اصول اجرای یک پروژه‌ی عملی؛
۳۷. اجرای یک پروژه‌ی عملی؛
۳۸. آشنایی با علایم اختصاری و نقشه ساختمان (سایت پلان)؛
۳۹. آشنایی با علایم اختصاری الکتریکی ساختمان؛
۴۰. آشنایی با نقشه‌ی مدارهای الکتریکی ساختمان؛
۴۱. آشنایی با دامنه کاربرد، هدف و تعاریف مقررات ملی برق ساختمان؛
۴۲. آشنایی با حفاظت افراد و امکان و ایجاد اصول ایمنی؛
۴۳. آشنایی با برآورد درخواست نیروی برق (دیماند)؛
۴۴. آشنایی با نقطه‌ی شروع تأسیسات الکتریکی؛
۴۵. آشنایی با تابلوهای توزیع و تقسیم و وسایل و تجهیزات حفاظت و کنترل؛
۴۶. آشنایی با مقررات کابل‌کشی و سیم‌کشی؛
۴۷. آشنایی با مقررات تجهیزات سیم‌کشی؛
۴۸. آشنایی با مقررات تأسیسات جریان ضعیف؛
۴۹. آشنایی با سیستم‌های عادی و مخصوص؛
۵۰. آشنایی با سیستم‌های نیرو از دیدگاه ایمنی؛
۵۱. شناسایی اصول بررسی مقررات ملی برق ساختمان؛
۵۲. بررسی مقررات ملی برق ساختمان (یک پروژه)؛
۵۳. توانایی طراحی سیستم روشنایی اماکن؛
۵۴. آشنایی با جریان نوری و روابط آن؛
۵۵. آشنایی با جداول جریان نوری منابع؛
۵۶. آشنایی با شدت روشنایی؛
۵۷. آشنایی با جداول شدت روشنایی اماکن؛
۵۸. آشنایی با اصول محاسبات روشنایی اماکن؛
۵۹. آشنایی با جداول شدت روشنایی معابر.

نحوه‌ی ورود به شغل برق‌کاری

علاقمندان به شغل برق‌کاری می‌توانند این کار را به صورت کاملاً تجربی نزد یک استاد ماهر برق‌کار یاد بگیرید؛ ولی برای آموزش حرفهای در این شغل می‌توان پس از گذراندن سال اول دبیرستان وارد شاخه‌ی کار و دانش (رشته‌های برق صنعتی، برق ساختمان، تعمیر ماشین آلات الکتریکی و تابلوسازی برق صنعتی) یا فنی و حرفهای (رشته‌های الکترونیک یا برق و الکتروتکنیک) شوند. افراد علاقمند می‌توانند تا مقطع کاردانی یا کارشناسی به طور ناپیوسته در دانشگاه‌ها ادامه تحصیل دهند.
مهارت و دانش مورد نیاز:
علاوه بر یادگیری رشته‌های علمی و فنی فوق گاه مهارتهای ویژهای هم برای برقکاران مورد نیاز است:
۱. مهارت‌های عملی خوب؛
۲. توانایی کار مطابق با نقشه‌های فنی، طرح‌های ساختمانی و نمودارهای سیم‌کشی؛
۳. توانایی کار با دقت و تمرکز زیاد و به صورت سازمان یافته و ایمن؛
۴. توان انجام کار در ارتفاع، فضاهای محدود و شرایط آب و هوایی مختلف؛
۵. مهارت‌های ارتباطی مناسب؛
۶. توانایی کار تیمی، به خصوص در پروژه‌های بزرگ؛
۷. آگاهی از اصول و دستور العمل‌های ایمنی در کار؛
۸. توان بدنی مناسب.

خدمات و انتظارات

انتظار مردم از برق کاران

۱. در مسائلی که پیش می‌آید؛ از انتخاب جنس، پرداخت قیمت، تحویل جنس و احتمالاً معیوب بودن و پس دادن جنس و... بهترین برخورد را با یکدیگر داشته باشند و نمونه‌ی یک مسلمان با خُلق نیکو باشند؛ زیرا ما در جامعه‌ای مسلمان زندگی می‌کنیم، پس هر کدام از افراد نسبت به یکدیگر انتظاراتی دارند.
۲. برق‌کار در انجام کارش دقت لازم را به کار ببندد و کار را تمیز و کامل انجام دهد؛
۳. انجام عملیات برق‌کاری طبق نظام مهندسی باشد تا در مراحل بعد مشکلی ایجاد نشود؛
۴. برق‌کاران بدون علم و آگاهی و تجربه‌ی لازم در این کار وارد نشوند و برای انجام کار خودسرانه عمل نکنند.
۵. پروژه‌ی برق‌کاری منزل یا هر مکان دیگر را به موقع تحویل دهند؛
۶. در تحصیل و فراگیری تجربیات دیگر کشورها سعی و تلاش کنند تا بتوانند در سطح بین الملل و جهانی نیز از پیشرفت چشم‌گیری در زمینه‌ی برق و برق‌کاری برخوردار باشند، خصوصاً کشورهای مستعد سرمایه‌گذاری و دارای نقص در نیروی انسانی مجرب و متخصص مانند عراق، افغانستان، و کشورهای عربی حاشیه‌ی خلیج فارس.

انتظارات صنف الکتریسیته از مردم

حقوقی که بر عهده‌ی انسانها می‌باشد، هر دو طرف را شامل می‌شود؛ یعنی همان طور که ما از اشخاص یا اصناف و گروه‌ها انتظاراتی داریم، آنها نیز از ما انتظاراتی دارند و باید در حد امکان آنها را برآورده سازیم. صنف محترم برق‌کاران و فروشندگان لوازم الکتریکی نیز از این دایره بیرون نیستند. به چند نمونه از انتظاراتی که این صنف از جامعه دارند، اشاره می‌کنیم:
۱. برق‌کاران و فروشندگان لوازم الکتریکی را با تأخیر در پرداخت و تعویض مکرر لوازم مورد اذیت و آزار قرار ندهند و دستمزد و حقوق مالی آنان را به طور کامل پرداخت کنند و با آنان با خُلق نیکو برخورد کنند؛
۲. همکاری نظام مهندسی و وزارت کار با این صنف برای پیشرفت صنف برق‌کاران و انجام سریع‌تر عملیات برق‌کاری برای افراد جامعه بیش از پیش باشد؛
۳. دولت با برنامه‌ریزی دقیق و تشکیلاتی، موجبات حمایت و بیمه شدن افراد این صنف را فراهم کند؛
۴. حادثه دیدگان از این صنف را مورد مراقبت ویژه قرار دهند و بتوانند با کمک به آنها تا حدودی از بار مشکلاتشان را کم کنند؛
۵. در هر پروژه‌ای سعی کنند از متخصصان برق در داخل کشور استفاده کنند و از استخدام متخصصان کشورهای خارجی پرهیز نمایند؛
۶. خانواده‌ی این صنف نیز از مزایایی که بقیه ارگان‌ها و ادارات برخوردار هستند، بهره‌مند کنند.

منابع

۱.قرآن کریم.
۲.مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، انتشارات اسلامیه، تهران، ۱۳۶۴ش
۳.ری شهری، محمد، میزان الحکمه، ترجمه: شیخی، حمیدرضا، انتشارات دارالحدیث، قم، چاپ دوم، ۱۳۷۷ش.
۴.احسان بخش گیلانی، صادق، آثار الصادقین، دارالعلم، قم، ۱۳۶۶ش.
۵.حرّ عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعه، احیاء التراث العربی، بیروت، 1370.
۶.مجلسی، محمدباقر، حلیه‌ی المتقین، انتشارات جاویدان، تهران، بی‌تا.
۷.فراهانی فرد، سعید، نگاهی به فقر و فقرزدایی از دیدگاه اسلام، کانون اندیشه جوان، بی‌جا، چاپ اول، بهار ۱۳۷۸ش.
۸.قمی، شیخ عباس، سفینه‌ی البحار، دار الاسوه‌ی و للطباعه‌ی و النشر، تهران، ۱۳۷۳ش.
۹.قاسمی، محمدعلی، گشایش روزی، انتشارات نورالزهراء(سلام الله علیها)، کوثر، قم، چاپ اول، ۱۳۸۸ش.
۱۰تشکر، احمد، رزق حلال، انتشارات صالحان، قم، چاپ اول، ۱۳۸۷ش.
۱۱آمدی، عبدالواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم، ترجمه: هاشم رسولی محلاتی، دارالکتاب الاسلامی، قم، ۱۳۸۱ش.
۱۲کلینی، محمد بن یعقوب بن اسحاق، اصول کافی، ترجمه: مصطفوی، سید جواد، دفتر نشر فرهنگ اهل‌بیت(علیهم السلام) بی تا بی جا.
۱۳قطب الدین راوندی، سعید بن هبه‌ی الله، الدعوات، سلوه‌ی الحزین، قم، اول، ۱۴۰۷ق.
۱۴طبرسی، حسن بن فضل، مکارم الأخلاق، قم، چهارم، ۱۴۱۲ق/ ۱۳۷۰ش.
۱۵. نجفی، محمد حسن، جواهر الکلام، بیروت، دار احیاء التراث، ۱۳۶۲.
۱۶.نراقی، احمد، عوائد الایام، قم، مکتبه بصیرتی، ۱۳۶۶.
۱۷. ابن ادریس حلّی، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، محقق و مصحح: موسوی، حسن بن احمد، ابن مسیح، ابو الحسن، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ دوم، ۱۴۱۰ق.
۱۸.امام خمینی، استفتائات، دفتر انتشارات اسلامی، قم، پنجم، ۱۴۲۲ ه ق.
۱۹.خمینی، سید روح اللّه موسوی (صلی الله علیه و آله) مترجم: اسلامی، علی، تحریر الوسیله‌ی (صلی الله علیه و آله) ترجمه، ۴ جلد، دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، قم (صلی الله علیه و آله) ایران، ۲۱، ۱۴۲۵ ه‍ ق
۲۰.پاینده ابوالقاسم، نهج الفصاحه، انتشارات جاوید، چاپ دوم 1362.
۲۱.شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، محقق و مصحح: غفاری، علی اکبر، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ دوم، ۱۴۱۳ق.
۲۲. شیخ صدوق، محمد بن علی، الخصال، تصحیح علی اکبر غفاری، جامعه مدرسین، ۱۴۰۳ ق.جامع الاخبار (شعیری)،
۲۳.متقی ، علی بن حسام الدین، کنز العمال.
۲۴. شیخ عباس قمی، سفینه البحار، انتشارات اسوه.
۲۵ابن حنیفه النعمان، دعائم الاسلام، قاهره، نشر دارالمعارف، ۱۳۸۹ هـ.ق، ج ۲، ص 15.
۲۶محدث نوری، مستدرک الوسائل، مدرسه آل البیت لاحیاء التراث، ۱۴۰۸ هـ.ق.
۲۷امام خمینی، توضیح المسائل (محشی مراجع)، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ هشتم، ۱۴۲۴ق.
۲۸خراسانی، حسین وحید، توضیح المسائل (وحید)، در یک جلد، مدرسه امام باقر علیه السلام، قم (صلی الله علیه و آله) ایران، نهم، ۱۴۲۸ ه‍ ق
۲۹. توضیح المسائل آیت الله سیستانی.

منابع اینترنتی

۱.ویکی پدیا، کازمزدی: www.fa.wikipedia.org/wiki/ <http://www.fa.wikipedia.org/wiki/>.
۲.سایت خراسان نیوز: www.khorasannews.ir/ser(علیه السلام)h.php <http://www.khorasannews.ir/ser(علیه السلام)h.php>.
۳.سایت آراز آذربایجان، بخش اجتماعی؛ www.araznews.ir <http://www.araznews.ir>.
۴.ویکی پدیا، برقکار: www.fa.wikipedia.org/wiki/ <http://www.fa.wikipedia.org/wiki/>.
۵.سایت رشد، برقکار ساختمان:www.roshd.ir/ <http://www.roshd.ir/>.
۶.ویکی پدیا، برقکار:www.fa.wikipedia.org/wiki/ <http://www.fa.wikipedia.org/wiki/>.
۷.سایت پاسخ گویی به سؤالات دینی: www.pasokhgoo.ir <http://www.pasokhgoo.ir>.
۸.جامعه خبری تحلیلی الف، بخش فرهنگ و هنر: www.alef.ir <http://www.alef.ir>.
۹.سایت زلال احکام: www.ahkam.tv3.ir <http://www.ahkam.tv3.ir>.
۱۰.سایت تبیان، بخش حقوق: www.tebyan.net <http://www.tebyan.net>.
۱۱.ویکی پدیا، ضمانت نامه:www.fa.wikipedia.org/wiki/ <http://www.fa.wikipedia.org/wiki/>.
۱۲.ویکی پدیا، ایمنی:www.fa.wikipedia.org/wiki/ <http://www.fa.wikipedia.org/wiki/>.
۱۳.پورتال انهار:www.portal.anhar.ir/node/4138 <http://www.portal.anhar.ir/node/4138>.
۱۴.سایت مرجع ما: www.marjaema.(علیه السلام)om/ <http://www.marjaema.(علیه السلام)om/>.
۱۵.سایت فرای تبلیغات و اپلیکیشن: www.weblog98.(علیه السلام)om <http://www.weblog98.(علیه السلام)om>.
۱۶.سایت ویکی پدیا، موزه ملی صنعت برق ایران.
۱۷.سایت اسلام کیوست: www.islamquest.net/fa <http://www.islamquest.net/fa>.
۱۸.سایت حفظ و نشر آثار آیت الله خامنه‌ای. www.farsi.khamenei.ir <http://www.farsi.khamenei.ir>.
۱۹.سایت خبر گزاری صومعه سرا، www.s(علیه السلام)na.ir <http://www.s(علیه السلام)na.ir>.
۲۰.سایت قوانین، www.ghavanin.ir <http://www.ghavanin.ir>.

1. ↑ .دعائم الاسلام، ج 2، ص 15.
2. ↑ . مستدرک الوسائل، ج 2، ص 417.
3. ↑ . همان، ج 2، صص 269 و 405.
4. ↑ . رعد/ 26.
5. ↑ . نجم/ 39.
6. ↑ . وسائل الشیعه, ج 12, ص 38.
7. ↑ . همان، ص 37.
8. ↑ . سوره بقره، آیه168.
9. ↑ . سوره بقره، آیه 57.
10. ↑ . «طَلَبُ الحَلالِ فَرِیضَه‌ی عَلَی کُلِّ مُسلِمٍ و مُسلِمَه‌ی»؛ بحار الانوار، ج 100، ص 9.
11. ↑ . «اَلْعِبادَﺓُ عَشَرَﺓَ اَجْزاءٍ تِسْعَـﺔٌ مِنْها فی طَلَبِ الْحَلالِ »؛ مستدرک الوسائل، ج 13، ص 12.
12. ↑ . آثار الصادقین، ج 4، ص 184.
13. ↑ . همان.
14. ↑ . وسائل الشیعه، شیخ حرّ عاملی، ج 12، ص 283.
15. ↑ . «من اتجر بغیر فقه فقد ارتطم فی الربا»؛ حلیه‌ی المتقین، علامه مجلسی، ص 379.
16. ↑ . سفینه‌ی البحار، شیخ عباس قمی، ص 198.
17. ↑ . «إذا أرادَ أَحَدُکُم أَن یُستَجابَ لَهُ فَلیُطَیِّب کَسبَهُ وَ لیَخرُج مِن مَظالِمِ النّاسِ، وَ إِنَّ اللّه لایُرفَعُ إِلَیهِ دُعاء عَبدٍ وَفی بَطنِهِ حَرامٌ أَو عِندَهُ مَظلَمَه‌ی لأِحَدٍ مِن خَلقِهِ»؛ بحارالأنوار (ط(صلی الله علیه و آله) بیروت)، ج 90، ص 321،ح 31.
18. ↑ . میزان الحکمه، ترجمه شیخی، ،ج 5، ص 2059.
19. ↑ . بحار الانوار، ج 100، ص 16.
20. ↑ . «مَنْ أَکَلَ مِنْ کَدِّ یَدِهِ حَلَالًا فُتِحَ لَهُ أَبْوَابُ الْجَنَّه‌ی یَدْخُلُ مِنْ أَیِّهَا شَاء»؛ بحار الأنوار،ج 100، ص 10، ح 41.
21. ↑ . «مَنْ أَکَلَ مِنْ کَدِّ یَدِهِ نَظَرَ اللَّهُ إِلَیْهِ بِالرَّحْمَه‌ی ثُمَّ لَا یُعَذِّبُه أَبَدا»؛همان، ص 9، ح 40.
22. ↑ . نگاهی به فقر و فقرزدایی از دیدگاه اسلام، ص 126.
23. ↑ . کنز العمال, ج 4, ص 8.
24. ↑ . وسائل الشیعه, کتاب امر و نهی، باب 22، ح 2.
25. ↑ . «أَیُّمَا مُسْلِمٍ خَدَمَ قَوْماً مِنَ الْمُسْلِمِینَ إِلَّا أَعْطَاهُ اللَّهُ مِثْلَ عَدَدِهِمْ خُدَّاماً فِی الْجَنَّه‌ی»؛ اصول کافی، ج 3، ص 296.
26. ↑ . سوره طلاق، آیه 3.
27. ↑ . خصال، صدوق، ص 505؛ جامع الاخبار (شعیری)، ص 124.
28. ↑ . آثار الصادقین، ج 7، ص 103.
29. ↑ . «مَنْ جَاعَ أَوِ احْتَاجَ وَ کَتَمَهُ مِنَ النَّاسِ وَ مَضَی إِلَی اللَّهِ تَعَالَی کَانَ حَقّاً عَلَیْهِ أَنْ یَفْتَحَ لَهُ رِزْقَ سَنَه‌ی حَلَالًا»؛ بحار الانوار، ج 59، ص 292.
30. ↑ . رزق حلال، ص 46.
31. ↑ . غرر الحکم، ترجمه: هاشم رسولی محلاتی، ج 1، ص 131، ح 10.
32. ↑ . بحار الانوار، ج 95، ص 200.
33. ↑ . اصول کافی، ترجمه مصطفوی، ج 11، ص 151.
34. ↑ . وسائل الشیعه‌ی، ج 2، ص 15.
35. ↑ . اصول کافی، ج 6، ص 376.
36. ↑ . وسائل الشیعه‌ی، ج 9، ص 470.
37. ↑ . اصول کافی، ج 6، ص 471.
38. ↑ . بحار الانوار، ج 69، ص 408.
39. ↑ . «عشرون خصله‌ی تورث الفقر... و الاستخفاف بالصلاه‌ی...»؛ جامع الأخبار (شعیری)، ص 124.
40. ↑ . «صِلَه‌ی الْأَرْحَامِ تُحَسِّنُ الْخُلُقَ وَ تُسَمِّحُ الْکَفَّ وَ تُطَیِّبُ النَّفْسَ وَ تَزِیدُ فِی الرِّزْقِ وَ تُنْسِئُ فِی الْأَجَلِ»؛ اصولکافی، ج 2، ص 151، ح 6.
41. ↑ . «اعتیاد الکذب یورث الفقر»؛ وسائل الشیعه‌ی، ج 15، ص 347.
42. ↑ . سایت ویکی پدیا، موزه ملی صنعت برق ایران.
43. ↑ . ملی صنعت آثار تفصیلی صنعت برق ایران ویژه تولید 1392 شرکت مادر تخصصی توانیر، خرداد ماه1393.
44. ↑ . توضیح یسائل مراجع، ج ‏1، ص 24، مسأله: 11.
45. ↑ . وسائل الشیعه، ج 12، ص 283.
46. ↑ . توضیح المسائل مراجع، مسئله2059.
47. ↑ . توضیح المسائل مراجع، مسئله: 2054.
48. ↑ . تحریر الوسیله‌ی (صلی الله علیه و آله) ترجمه؛ ج2، ص: 357 و 358.
49. ↑ . تحریر الوسیله‌ی (صلی الله علیه و آله) ترجمه، ج، ص: 358 و 359.
50. ↑ . منتخب میزان الحکمه‌ی، ص 426.
51. ↑ . توضیح المسائل مراجع مسأله:2055.
52. ↑ . توضیح المسائل آیت الله سیستانی، مسئله2057.
53. ↑ . توضیح المسائل مراجع ، مسئله 2068. رساله آیت الله وحید خراسانی، مسئله 2096. رساله آیت الله سیستانی مسئله 2076
54. ↑ . توضیح المسائل مراجع، مسئله 2081.
55. ↑ . توضیح المسائل مراجع ج، ص 217، سایت اسلام کوئست، www.islamquest.net/.
56. ↑ . استفتای پیامکی از دفتر آیت الله خامنه‌ای، مورخ 20/10/93.
    فتوای آیت الله صافی: فروش مانعی ندارد؛ ولی اگر خریدار خلاف رفتار کند، ضامن است، استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله صافی.
    فتوای آیت الله شبیری زنجانی: جایز است، استفاء پیامکی از دفتر آیت الله شبیری.
    فتوای آیت الله مکارم شیرازی: شرکت آب و برق می‌تواند مطابق قوانین و مقررات انشعاب را واگذار نماید و در صورتی که شخص خریدار خلاف مقررات از آن استفاده می‌کند، مطابق آیین‌نامه و ضوابط برخورد نماید، البته نباید امر به معروف و نهی از منکر با زبان خوش ترک شود. استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله مکارم.
    فتوای آیت الله نوری همدانی: جایز نیست، استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله نوری.
57. ↑ . توضیح المسائل مراجع، مسئله2105.
58. ↑ .توضیح المسائل مراجع، مسئله 2106.
59. ↑ . توضیح المسائل مراجع, مسئله: 2107.
60. ↑ . توضیح المسائل مراجع، مسئله2108.
61. ↑ . توضیح المسائل مراجع، مسئله2109.
62. ↑ . توضیح المسائل مراجع، مسئله:2112.
63. ↑ . توضیح المسائل مراجع، مسئله 2113.
    فتوای آیت الله سیستانی: خریدار در معامله سلف می‌تواند پیش از تمام شدن مدت، جنس را به خود فروشنده بفروشد. توضیح المسائل مراجع مسئله 2113.
64. ↑ . توضیح المسائل مراجع، مسئله 2115.
65. ↑ . توضیح المسائل مراجع، مسئله:2116.
66. ↑ . توضیح المسائل مراجع، مسئله 2118.
67. ↑ . پورتال انهار، سوال از آیت الله وحید خراسانی، سوال 290.
68. ↑ . پورتال انهار، سوال از آیت الله مکارم شیرازی. portal.anhar.ir/node/4138.
69. ↑ . فتوای بعضی مراجع تقلید: آیت الله خامنه‌ای: اگر معامله از موارد اعانه بر اثم و گناه نباشد و یقین به وجود حرام در آنچه که از این شخص دریافت می‌شود، نداشته باشید، مانعی ندارد؛ و الا جایز نیست.
    آیت الله سیستانی: اگر معامله صحیح باشد، پول آن حلال است.
    فتوای آیت الله مکارم شیرازی: در فرض سؤال، معامله با او جایز نیست؛ ولی در صورتی که در آمدهای حلالی هم دارد و شما نمی‌دانید آنچه در اختیارتان قرار داده، از اموال حرام است یا حلال، تصرف در آن برای شما اشکال ندارد و معامله هم اشکال ندارد.
    فتوای آیت الله نوری همدانی: در صورتی که یقین نداشته باشد که مبلغ مذکور بعینه از راه حرام به دست آمده، معامله بلامانع است.
    منبع: سایت اسلام کوئیست: www.islamquest.net/fa/.
70. ↑ . اصول کافی، ج ۶، ص ۱۵۳.
71. ↑ . وسائل، ج12، ص 210.
72. ↑ . همان ص 364.
73. ↑ . سوره اعراف، آیه 96.
74. ↑ . استفتائات امام خمینی، ج2، ص62.
75. ↑ . سوره مطففین، آیات 1 (صلی الله علیه و آله) 4.
76. ↑ .سوره اسراء ، آیه 35.
77. ↑ . سوره رحمن؛ آیات 7 (صلی الله علیه و آله) 9.
78. ↑ . سوره انعام، آیه 152.
79. ↑ . توضیح المسائل مراجع، مسئله: 2124.
80. ↑ . «دَخَلَ عَلَیْهِ رَجُلٌ یَبِیعُ الدَّقِیقَ فَقَالَ إِیَّاکَ وَ الْغِشَّ فَإِنَّ مَنْ غَشَّ غُشَّ فِی مَالِهِ فَإِنْ لَمْ یَکُنْ لَهُ مَالٌ غُشَّ فِی أهْلِهِ»؛ وسائل الشیعه‌ی، ج 12،باب 27، ص 160.
81. ↑ . توضیح المسائل مراجع، مسئله: 2134.
82. ↑ . توضیح المسائل مراجع، مسئله 2070.
83. ↑ . ترجمه من لا یحضره الفقیه، ج 4، ص 307.
84. ↑ . «أَرْبَعَه‌ی لَا تَدْخُلُ وَاحِدَه‌ی مِنْهُنَّ بَیْتاً إِلَّا خَرِبَ وَ لَمْ یُعْمَرْ بِالْبَرَکَه‌ی الْخِیَانَه‌ی وَ السَّرِقَه‌ی وَ شُرْبُ الْخَمْرِ وَ الزِّنَا»؛ اصول کافی، ج 19، ص 77.
85. ↑ . «مَنِ اشْتَرَی سَرِقَه‌ی وَ هُوَ یَعْلَمُ فَقَدْ شَرِکَ فِی عَارِهَا وَ إِثْمِهَا»؛ اصول کافی، ج 5، ص 229.
86. ↑ . سایت اسلام کوئیست، www.islamquest.net/fa.
87. ↑ . سایت اسلام کوئیست. www.islamquest.net/fa/.
88. ↑ . سایت آخرین نیوز. www.akharinnews.(علیه السلام)om. سخنرانی 1/1/93
89. ↑ . استفتای پیامکی از دفاتر آیت الله خامنه‌ای و مکارم، مورخ 21/10/93.
90. ↑ . استفتای پیامکی از دفاتر آیات خامنهای و مکارم.
91. ↑ . «أَلَا وَ مَنْ غَشَّنَا فَلَیْسَ مِنَّا قَالَهَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ وَ مَنْ غَشَّ أَخَاهُ الْمُسْلِمَ نَزَعَ اللَّهُ بَرَکَه‌ی رِزْقِهِ وَ أَفْسَدَ عَلَیْهِ مَعِیشَتَهُ وَ وَکَلَهُ إِلَی نَفْسِهِ»؛ وسایل الشیعه‌ی، ج 17، ص 283.
92. ↑ . استفتای پیامکی از دفتر آیت الله خامنه‌ای، آیت الله شبیری، آیت الله مکارم شیرازی مورخ 3/9/93.
93. ↑ . «إِنِّی لَأُبْغِضُ الرَّجُلَ أَوْ أُبْغِضُ لِلرَّجُلِ أَنْ یَکُونَ کَسْلَاناً [کَسْلَانَ‏] عَنْ أَمْرِ دُنْیَاهُ وَ مَنْ کَسِلَ عَنْ أَمْرِ دُنْیَاهُ فَهُوَ عَنْ أَمْرِ آخِرَتِهِ أَکْسَلُ»؛ مرآه‌ی العقول، ج 19، ص 33.
94. ↑ . «عَدوُّ العَمَلِ الکَسَل»؛ اصول کافی، ج 5 ، ص 85.
95. ↑ . «نهی رسول الله( ان یستعمل اجیراً حتی یعلم ما اجرته»؛ وسایل الشیعه‌ی، ج 13 ، ص 245 .
96. ↑ . وسائل الشیعه‌ی، ج 13، ص 246.
97. ↑ . توضیح المسائل ، امام خمینی، مسئله: 2175.
98. ↑ . «أعطُوا الأجیرَ أجرَهُ قَبلَ أنْ یَجِفَّ عَرَقُهُ»؛ صحیفه امام رضا(، ص 88، ح 5.
99. ↑ . «اعطهم اجور هم قبل ان یحف عرقهم»؛ وسائل الشیعه‌ی، ج 13، ح 1.
100. ↑ . من لا یحضره الفقیه، ج 4، ص 12.
101. ↑ . «من منع اجیراً اجره فعلیه لعنه الله»؛ وسائل الشیعه‌ی، ج 29، ص 29.
102. ↑ . «أَقْذَرُ الذُّنُوبِ ثَلَاثَه‌ی قَتْلُ الْبَهِیمَه‌ی وَ حَبْسُ مَهْرِ الْمَرْأَه‌ی وَ مَنْعُ الْأَجِیرِ أَجْرَهُ»؛ مکارم الأخلاق، طبرسی، ص 237.
103. ↑ . استفتای پیامکی از دفتر آیت الله مکارم شیرازی، آیت الله نوری همدانی، آیت الله صافی.
104. ↑ . ویکی پدیا، کازمزدی: fa.wikipedia.org/wiki/.
105. ↑ . سایت فرای تبلیغات و اپلیکیشن:www.weblog98.(علیه السلام)om.
106. ↑ . سایت مرجع ما: marjaema.(علیه السلام)om/.
107. ↑ . پورتال انهار:portal.anhar.ir/node/4138.
108. ↑ . ویکی پدیا، ایمنی:fa.wikipedia.org/wiki/.
109. ↑ . «قال رسول الله (: «تنظّفوا بکلّ ما استطعتم، فان الله تعالی بنی الاسلام علی النّظافه‌ی و لن یدخُلَ الجنَّه‌ی الا کلّ نظیف»؛ نهج الفصاحه، ح 1182.
110. ↑ .«قال رسول الله (: اغسلوا ثیابکم و خذوا من شعورکم و استاکوا و تزیّنوا و تنظّفوا»؛ نهج الفصاحه‌ی، حدیث 377.
111. ↑ . ویکی پدیا، ضمانت نامه:fa.wikipedia.org/wiki/.
112. ↑ . سایت تبیان، بخش حقوق:www.tebyan.net/.
113. ↑ . استفتای پیامکی از دفتر آیت الله خامنهای، آیت الله مکارم شیرازی، آیت الله صافی گلپایگانی، مورخ 25/9/93.
114. ↑ . مرآه‌ی العقول فی شرح أخبار آل الرسول، ج‏ 16 ، ص 134.
115. ↑ . «رُوِیَ عَنِ النَّبِیِّ ( أَنَّهُ قَالَ إِنَّ عَلَی کُلِّ مُسْلِمٍ فِی کُلِ یَوْمٍ صَدَقَه‌ی قَالَ رَجُلٌ مَنْ یُطِیقُ ذَلِکَ قَالَ ص إِمَاطَتُکَ الْأَذَی عَنِ الطَّرِیقِ صَدَقَه‌ی وَ إِرْشَادُکَ الرَّجُلَ إِلَی الطَّرِیقِ صَدَقَه‌ی وَ عِیَادَتُکَ الْمَرِیضَ صَدَقَه‌ی وَ أَمْرُکَ بِالْمَعْرُوفِ [صَدَقَه‌ی] وَ نَهْیُکَ عَنِ الْمُنْکَرِ صَدَقَه‌ی وَ رَدُّکَ السَّلَامَ صَدَقَه‌ی، الدعوات»؛ للراوندی، سلوه‌ی الحزین، النص،ص 98.
116. ↑ . «تَهَانَئُوا نِعْمَهَ اللَّهِ کَمَا هَنَأَکُمُ اللَّهُ بِالثَّوَابِ فِیهِ عَلَی أَضْعَافِ الْأَعْیَادِ قَبْلَهُ وَ بَعْدَهُ إِلَّا فِی مِثْلِهِ»؛ نهج الخطابه‌ی، فارسی، ‏ج ‏۲، ص۲۶۲؛ بحار الأنوار، (ط (صلی الله علیه و آله) بیروت) ج ‏۹۴، ص 112.
117. ↑ . ÊÍÑíÑ ÇáæÓíáÉ¡ ÝÕá Ïæã ÇÒ ãÞÇÕå¡ ãÓÆáå 1: tahrirolvasilah.blogfa.(علیه السلام)om/post/300.
118. ↑ . منبع سوالات، سایت زلال احکام: ahkam.tv3.ir.
119. ↑ . سایت حفظ و نشر آثار آیت الله خامنه ای. farsi.khamenei.ir.
     آیت‌الله مکارم شیرازی: قاچاق کالا (یعنی ورود غیر قانونی آن از مرزها) برخلاف دستور شرع است و باید از آن به شدت پرهیز کرد، مخصوصاً هنگامی که موجب ضرر و زیان جامعه شود و به اقتصاد کشور اسلامی لطمه وارد کند. کمک کردن به قاچاقچیان در امر قاچاق جایز نیست و گرفتن رشوه در این زمینه گناه مضاعف دارد و بر همگان لازم است امر به معروف و نهی از منکر را فراموش نکنند.
     آیت‌الله سیستانی: نسبت به قانون‌هایی که برای مصلحت جامعه است، اجازه‌ی مخالفت نمی‌دهند؛ ولی معامله صحیح است. جامعه خبری تحلیلی الف، بخش فرهنگ و هنر:www.alef.ir/.
     آیت الله وحید خراسانی: در خرید و فروش کالاهایی که برخلاف مقررات و از راه قاچاق وارد می‌شود، کار حرامی است و به خاطر معامله‌ی حرام مرتکب گناه شده‌اند و باید استغفار نمایند؛ اما اگر معامله صورت گرفته باشد و در قبال آن پول پرداخت کرده و کالا را تحویل گرفته است، مالک آن کالا می‌شود و می‌تواند از آن استفاده نماید. سایت پاسخ گویی به سؤالات دینی:www.pasokhgoo.ir/.
120. ↑ . سایت قوانین، www.ghavanin.ir.
121. ↑ .پورتال انهار:portal.anhar.ir/node/4138.
122. ↑ . استفتائات امام (، ج 2، ص 48، س 132.
123. ↑ . استفتای پیامکی، مورخ 20/10/93.
     فتوای آیت الله شبیری زنجانی: اگر استفاده از این وسایل موجب خوف ضرر اساسی بر بدن نشود، استفاده از آن برای خود شخص اشکال ندارد. بله، اگر استفاده‌ی آن موجب توجه ضرر (از نظر عرف) به دیگری شود، هر چند ضرر کم باشد، استفاده از آن جایز نیست. اگر منفعت غالب این کالا همراه با ضرر اساسی باشد، خرید و فروش آن هم جایز نیست. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله شبیری، مورخ 20/10/93، کد سؤال11105.
     آیت الله صافی گلپایگانی: اگر معیوب باشد، باید با ذکر عیب فروخته شود؛ و الا علاوه بر گناه، خریدار می‌تواند معامله را فسخ کند. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله صافی.
     آیت الله نوری همدانی: به مقتضای قوانین عمل شود، استفتای پیامکی از دفتر آیت الله نوری همدانی.
124. ↑ . ویکی پدیا، برقکار:fa.wikipedia.org/wiki/.
125. ↑ .سایت رشد، برقکار ساختمان:www.roshd.ir/.
126. ↑ . ویکی پدیا، برقکار: fa.wikipedia.org/wiki/.
127. ↑ . همان.
128. ↑ . استفتای پیامکی از دفتر آیت الله خامنهای.
     فتوای آیت الله صافی: اگر بر خلاف قرارداد فیمابین نباشد، مانعی ندارد. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله صافی.
     فتوای آیت الله مکارم شیرازی: وابسته کردن کار دیگری به خود، جایز نیست. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله مکارم شیرازی.
     فتوای آیت الله نوری: چنانچه عرفاً تدلیس بر عمل صادق باشد، جایز نیست. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله نوری همدانی.
129. ↑ . سایت آراز آذربایجان، بخش اجتماعی؛www.araznews.ir/.
130. ↑ . استفتای پیامکی از دفتر آیت الله خامنهای، مورخ 20/9/93.
     فتوای آیت الله مکارم: هرگونه استفاده‌ی غیر قانونی از این انشعابات جایز نیست و وضو و غسل با آن نیز اشکال دارد، مگر اینکه با اداره‌ی مربوطه مصالحه نمایند. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله مکارم شیرازی، مورخ 20/9/93.
     فتوای آیت الله نوری همدانی: تخلف از قوانین جایز نیست. اگر یقین به دزدی بودن برق دارد، نمی‌تواند برای آنها کار کند. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله نوری همدانی، مورخ 20/9/93.
     فتوای آیت الله صافی: جایز نبوده و موجب ضمان است. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله صافی گلپایگانی، مورخ 20/9/93.
     فتوای آیت الله شبیری: استفاده از برق بدون نصب کنتور و پرداخت بهای آن، جایز نیست و هیچ کس جایز نیست برای کار حرام مانند فرض سؤال اجیر شود. استفاده از آب و برق غیر قانونی جایز نیست و اجیر شدن برای انجام کارهای فنی مربوط به آن هم حرام است. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله شبیری زنجانی، مورخ 20/9/93.
131. ↑ . استفتای پیامکی از دفتر آیت الله خامنهای، مورخ 20/9/93.
     فتوای آیت الله مکارم: با توجه به اینکه غالب برنامه‌های ماهواره فاسد است و اثرات منفی در پی دارد و در هر خانهای وارد شود، غالباً از آن سوءاستفاده خواهد شد، هرگونه خرید و فروش، نصب و راه اندازی، و نگهداری و استفاده از آن جایز نیست و درآمدی که از این راه به دست می‌آید، اشکال دارد. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله مکارم شیرازی، مورخ 20/9/93.
     فتوای آیت الله نوری همدانی: جایز نیست. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله نوری همدانی، مورخ 20/9/93.
     فتوای آیت الله شبیری: اگر منافع غالبی آن حرام نباشد و خریدار آن را برای کار حرام نخرد، جایز است و استفاده برای کار حلال، اگر خوف وقوع در حرام برای وی نباشد، جایز است. در هر حال، اگر قانونی در این زمینه وجود داشته باشد، بنا بر احتیاط رعایت شود. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله شبیری زنجانی، مورخ 20/9/93.
     فتوای آیت الله صافی: اگر استفاده‌ی مشروع کنند، خرید و فروشش مانعی ندارد. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله صافی گلپایگانی، مورخ 20/9/93.
     فتوای آیت الله سیستانی: نگهداری آن را به کسی که بر خودش و یا برخی از اعضای خانوادهاش مطمئن نیست که استفاده‌ی حرام از آن نبرد، اجازه نمی‌دهد. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله سیستانی، مورخ 20/9/93.
132. ↑ .سایت خراسان نیوز: khorasannews.ir/ser(علیه السلام)h.php.
133. ↑ . سایت خبر گزاری صومعه سرا، s(علیه السلام)na.ir.
134. ↑ . «نَهَی أَنْ یطَّلِعَ الرَّجُلُ فِی بَیتِ جَارِهِ»؛ من لا یحضره الفقیه‌ی، ج 4، ص 13.
135. ↑ . «مَلْعُونٌ مَنِ اطَّلَعَ عَلَی جَارِهِ»؛ الجعفریات، ص164.
136. ↑ . «أَیمَا رَجُلٍ اطَّلَعَ عَلَی قَوْمٍ فِی دَارِهِمْ لِینْظُرَ إِلَی عَوْرَاتِهِمْ فَرَمَوْهُ فَفَقَئُوا عَینَیهِ أَوْ جَرَحُوهُ فَلَا دِیه‌ی لَهُ»؛ اصول کافی، ج 7، ص 293.
137. ↑ استفتای پیامکی از دفتر آیت الله خامنهای.فتوای آیت الله مکارم شیرازی و آیت الله نوری: به مقتضای قوانین عمل شود. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله مکارم شیرازی، آیت الله نوری همدانی، و فتوای آیت الله صافی: با اجازه‌ی حاکم شرع اشکال ندارد. استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله صافی. و فتوای آیت الله شبیری: اگر تجسس در عیوب شرعی یا عرفی دیگری باشد، یا موجب هتک حیثیت دیگری یا ایذای وی شود، یا موجب تصرف در ملک یا حق دیگری باشد، حرام است. استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله صافی، آیت الله شبیری.
138. ↑ . استفتای پیامکی از دفتر آیت الله خامنهای، مورخ28/9/93. فتوای آیت الله مکارم شیرازی: در موارد ذکر شده، چنانچه یقین دارد استفاده‌ی حرامی انجام می‌دهند، نمی‌تواند آن لوازم را بفروشد یا کار را برای آن شخص انجام دهد، استفتای پیامکی از دفتر آیت الله مکارم شیرازی، مورخ28/9/93. فتوای آیت الله نوری همدانی: جایز نیست. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله نوری همدانی، مورخ28/9/93.
139. ↑ . «کلّما زاد علی الاقتصاد اسراف»؛ غرر الحکم ، ص 509.
140. ↑ . ÇáÓÑÇÆÑ¡ Ì ?¡ Õ???.
141. ↑ . ÚæÇÆÏ ÇáÇíÇã¡ Õ ???.
142. ↑ . جواهر الکلام، ج ۱۳، ص۳۱۳ و ص ۳۲۰.
143. ↑ . استفتای پیامکی از دفتر آیت الله خامنهای.
     فتوای آیت الله مکارم: اسراف در هر کاری حرام است و کمک به کار حرام و دریافت حقوق از این بابت نیز جایز نمی‌باشد. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله مکارم شیرازی.
     فتوای آیت الله شبیری: در صورتی که مصرف برق اضافی از نظر عرف تضییع بی مورد مال باشد، اسراف و حرام است و چنانچه برق‌کار برای عمل حرام اجیر شده باشد، اجاره باطل است. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله شبیری زنجانی.
     فتوای آیت الله نوری: اسراف جایز نیست. استفتای پیامکی از دفتر آیت الله نوری همدانی.
     فتوای آیت الله صافی: اگر واقعاً استفاده‌ی بدون دلیل و اسراف باشد، جایز نیست؛ ولی برق‌کار وظیفه‌ای ندارد. استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله صافی گلپایگانی.