فرهنگ مصادیق:حیوانات در احادیث: تفاوت بین نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۳۰ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۱۶:۵۳

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله

لَمّا أبْصَرَ ناقَهً مَعْقولَهً و علَیها جِهازُها. أینَ صاحِبُها ؟ مُروهُ فلْیَسْتعِدَّ غَدا للخُصومَهِ
وقتی ماده شتری را دید که زانویش بسته شده و بارش همچنان بر پشت اوست ـ فرمود: صاحب او کجاست ؟ به او بگویید خودش را برای شکایت [این شتر در قیامت] آماده کند.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله:

إنّ اللّهَ یُحِبُّ الرِّفْقَ و یُعینُ علَیهِ، فإذا رَکِبْتُمُ الدَّوابَّ العُجْفَ فأنْزِلوها مَنازِلَها، فإنْ کانتِ الأرضُ مُجْدِبَهً فانْجوا عَنها، و إنْ کانتْ مُخْصِبهً فأنْزِلُوها مَنازِلَها خداوند ملایمت و مدارا کردن را دوست دارد و بر انجام آن کمک می‌کند. پس، هرگاه چارپایان لاغر را سوار شدید، آنها را در منزلهایشان فرود آورید. اگر زمین خشک و بی گیاه بود با شتاب از آن بگذرید و اگر سرسبز و پر علف بود، آنها را در آن جا استراحت دهید.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله:

ارْکَبوا هذهِ الدَّوابَّ سالِمَهً و اتَّدِعُوها سالِمَهً، و لا تَتَّخِذوها کَراسِیَّ لأحادیثِکُم فی الطُّرُقِ و الأسْواقِ، فَرُبَّ مَرْکوبَهٍ خَیرٌ مِن راکِبِها و أکْثَرُ ذِکْرا للّهِ تبارکَ و تعالی مِنهُ.
چارپایان سالم را سوار شوید و آنها را سالم نگه دارید و آنها را کرسی خطابه و صحبتهای خود در کوچه‌ها و بازارها نکنید؛ زیرا بسا مرکوبی که از سوارش بهتر و بیشتر از او به یاد خداوند تبارک و تعالی باشد.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله:

لَو غُفِرَ لَکُم ما تَأتونَ إلی البَهائِم لَغُفِرَ لَکُم کَثیرا
اگر ستمی که به حیوانات می‌کنید بر شما بخشیده شود، بسیاری از گناهان شما بخشوده شده است.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله:

أ لاَ تَتَّقی اللّهَ فی هذهِ البَهیمَهِ الّتی مَلّکَکَ اللّهُ تعالی إیّاها ؟! فإنّهُ شَکا إلَیّ أنّکَ تُجیعُهُ و تُدْئبُهُ.
آیا دربارهٔ این بی زبانی که خداوند در اختیار تو گذاشته است، از خدا نمی‌ترسی؟! او از درد و رنجی که به وی می‌رسانی نزد من شکایت کرد.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله:

لَعنَ اللّهُ مَن مَثَّلَ بالحَیوانِ.
لعنت خدا بر کسی که حیوانی را مُثْله کند.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله:

الثّالثُ مَلْعونٌ ـ یَعنی علی الدّابّهِ ـ سومین نفر ملعون است. ـ و مراد حضرت راکب سوم بر پشت حیوان است.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله:

للدّابّهِ علی صاحِبِها سِتُّ خِصالٍ: یَعْلِفُها إذا نَزلَ، و یَعْرِضُ علَیها الماءَ إذا مَرَّ بهِ، و لا یَضْرِبُها إلاّ علی حقٍّ، و لا یُحَمّلُها ما لا تُطیقُ.حدیث، و لا یُکلّفُها مِن السَّیرِ إلاّ طاقَتَها، و لا یَقِفُ علَیها فُواقا.
حیوان شش حقّ به گردن صاحب خود دارد: هر گاه از آن پیاده شد علفش دهد، هرگاه از آبی گذشت آبش دهد، به ناحقّ آن را نزند، بیشتر از قدرتش آن را بار نکند، بیشتر از توانش آن را راه نبرد و مدت زیادی روی آن درنگ نکند.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله:

إنَّ الدَّابّهَ تقولُ: اللّهُمَّ ارْزُقنی مَلِیکَ صِدْقٍ؛ یُشْبِعُنی، و یَسْقِینی، و لا یُحَمِّلُنی ما لا اُطیقُ.
حیوانات می‌گویند: خدایا! صاحب خوبی نصیب من کن؛ کسی که مرا از آب و غذا سیر کند و بیش از توانم بر من بار ننهد.

امام صادق علیه السلام:

عن رسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله أنّه سَمِعَ رجُلاً یَلعَنُ بَعیره، فقالَ [ صلی الله علیه و آله ]: ارجِعْ، و لا تَصْحَبْنا علی بَعیرٍ مَلْعونٍ !.
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله شنید که مردی شتر خود را لعنت می‌کند، فرمود: برگرد، با شتر لعنت شده همراه ما نیا.
بحار الأنوار:
عن اُمِّ کُلثوم ـ فی حدیثِ وَفاهِ أبیها أمیرِ المؤمنینَ علیه السلام. ••• ثُمّ نَزلَ إلی الدّارِ، و کانَ فی الدّارِ إوَزٌّ قد اُهدِیَ إلی أخی الحسینِ علیه السلام، فلَمّا نَزَلَ خَرَجْنَ وَراءَهُ و رَفْرَفْنَ وَصِحْنَ فی وَجْهِهِ، و کانَ قَبلَ تلکَ اللّیلَهِ لَم یَصِحْنَ ••• ثُمّ قالَ: یا بُنَیّهُ، بحَقّی علَیکِ إلاّ ما أطْلَقْتِیهِ؛ فقد حَبسْتِ ما لَیس لَهُ لسانٌ و لا یَقْدِرُ علی الکلامِ إذا جاعَ أو عَطِشَ، فأطْعِمیهِ و اسْقِیهِ و إلاّ خَلِّی سبیلَهُ یأکُل مِن حَشائشِ الأرضِ.
در حدیث رحلت امیر المؤمنین علیه السلام آمده است. ام کلثوم گفت: ••• آن گاه امام علیه السلام به حیاط خانه رفت. در [حیاط ]خانه چند غاز بود که به برادرم حسین علیه السلام هدیه شده بود، غازها دنبال امام علیه السلام به به راه افتادند و پَر و بال می‌زدند و رو به روی ایشان فریاد می‌کردند. تا آن شب چنین سر و صدایی راه نینداخته بودند ••• سپس امام فرمود: دخترم ! به حقّی که مرا بر توست سوگند، این حیوانات را آزاد کن. تو چیزی را نگه داشته‌ای که زبان ندارد و نمی‌تواند بگوید گرسنه است یا تشنه. یا آنها را آب و غذا بده، یا آزادشان کن که از علفهای زمین بچرند.

زدن حیوانات

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله:

لا تَضْرِبوا الدَّوابَّ علی وُجوهِها؛ فإنَّها تُسَبِّحُ بحَمْدِ اللّهِ .
به صورت حیوانات نزنید؛ زیرا آنها حمد و تسبیح خدا می‌گویند.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله:

اضْرِبوها علی النِّفارِ، و لا تَضْربوها علی العِثارِ.
حیوان را برای چموشی و سرکشی کردن بزنید، اما به خاطر لغزیدن نزنید.
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله ـ وقتی الاغی را دید که صورتش را داغ نهاده‌اند ـ فرمود: أ مَا بَلَغَکُم أنّی لَعَنْتُ مَن وَسَمَ البَهیمَهَ فی وَجْهِها أو ضَرَبَها فی وَجْهِها ؟! مگر نشنیده‌اید که من لعنت کرده‌ام آن کسی را که صورت حیوان را داغ بنهد، یا بر صورت آن تازیانه زند؟ کتاب من لا یحضره الفقیه: حَجَّ علیُّ بنُ الحسینِ علیهما السلام علی ناقَهٍ لَهُ أربَعینَ حِجّهً؛ فما قَرَعَها بسَوْطٍ.
علی بن حسین علیهما السلام، چهل بار با شترِ خود به حجّ رفت ولی یک تازیانه بر آن نزد.

ثواب مهربانی با حیوانات

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله:

غُفِرَ لامْرأهٍ مُومِسَهٍ مرَّتْ بکلبٍ علی رأسِ رَکِیٍّ یَلْهَثُ کادَ یَقْتُلُهُ العَطَشُ، فنَزَعَتْ خُفَّها فأوْثَقَتْهُ بخِمارِها فنَزَعَتْ لَهُ مِن الماءِ، فغُفِرَ لَها بذلکَ زنی بد کاره سگی را دید که بر سر چاهی له له می‌زند و کم مانده است از تشنگی بمیرد. او کفش خود را در آورد و آن را به روسری خود بست و به وسیله آن از چاه آب کشید [و به آن حیوان داد]؛ و به سبب این کار آمرزیده شد.

کیفر آزار دادن حیوانات

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله:

عُذِّبَتِ امْرأهٌ فی هِرٍّ رَبَطتْهُ حتّی ماتَ، و لم تُرْسِلْهُ فیأکُلَ مِن خِشاشِ الأرضِ، فوجَبَتْ لَها النّارُ بذلکَ.
زنی به سبب آن که گربه‌ای را بسته بود و اجازه نمی‌داد برای غذای خود شکار کند و بدین سبب مُرد، مستوجب آتش دوزخ گشت.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله:

رأیتُ فی النّارِ صاحِبهَ الهِرّهِ تَنْهَشُها مُقْبِلَهً و مُدْبِرَهً، کانتْ أوثَقَتْها فلَم تکُنْ تُطعِمُها و لَم تُرْسِلْها تأکُلُ مِن خِشاشِ الأرضِ.
در دوزخ زنی را دیدم که گربه اش از هر طرف او را گاز می‌گرفت؛ علّتش این بود که [در دنیا ]آن حیوان را بسته بود و نه غذایش می‌داد و نه آزادش می‌کرد که خودش حیوانی را شکار کند.

امام صادق علیه السلام:

إنّ امرأه عُذِّبَتْ فی هِرّهٍ رَبَطتْها حتّی ماتَتْ عَطَشا زنی به سبب آن که گربه‌ای را بسته بود تا از تشنگی مرد، به عذاب گرفتار آمد.

آنچه به هنگام ذبح [حیوانات] شایسته است

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله:

إنَّ اللّهَ مُحسِنٌ یُحِبُّ الإحسانَ، فإذا قَتَلتُم فَأحسِنوا القِتلَهَ، و إذا ذَبَحتُم فَأحسِنُوا الذِّبحَهَ.
خداوند نیکو کار است و نیکوکاری را دوست دارد. پس هر گاه [حیوانی را برای خوردن ]می‌کشید، خوب بکشید و هرگاه ذبح می‌کنید، خوب ذبح کنید.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله:

إذا حَکَمتُم فَاعدِلُوا، و إذا قَتَلتُم فَأحسِنوا، فإنّ اللّهَ مُحسِنٌ یُحِبُّ المُحسِنینَ.
چون حکم (داوری) کردید، عادلانه حکم کنید و چون [حیوانی را برای خوردن ]کشتید، نیکو بکشید؛ زیرا که خداوند نیکو کار است و نیکوکاران را دوست دارد.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله:

إنَّ اللّهَ کَتَبَ الإحسانَ علی کُلِّ شیءٍ، فإذا قَتَلتُم فَأحسِنوا القِتلَهَ، و إذا ذَبَحتُم فَأحسِنوا الذِّبحَهَ، و لْیُحِدَّ أحَدُکُم شَفرَتَهُ و لْیُرِحْ ذَبیحَتَهُ.
خداوند، در هر موردی به نیک عمل کردن فرمان داده است. پس، هرگاه می‌کشید، نیکو بکشید و هرگاه ذبح می‌کنید، نیکو ذبح کنید و هر کس، باید کارد خود را خوب تیز کند و ذبیحه خود را راحت کند.
الترغیب و الترهیب ـ به نقل از ابن عبّاس: مَرَّ رسولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله علی رَجُلٍ واضِعٍ رِجلَهُ علی صَفحَهِ شاهٍ و هُو یُحِدُّ شَفرَتَهُ، و هی تَلحَظُ إلَیهِ بِبَصَرِها، قالَ: أ فلا قَبلَ هذا ؟ أ وَ تُریدُ أن تُمیتَها مَوتَتَینِ ؟ !.
رسول خدا صلی الله علیه و آله مردی را دید که پایش را روی سینه گوسفندی گذاشته و مشغول تیز کردن کارد خود است و گوسفند به او خیره شده است. فرمود: نمی‌توانستی قبلاً کاردت را تیز کنی؟ نکند می‌خواهی جان این حیوان را دوبار بستانی؟!

به ناحقّ کشتن حیوانات

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله:

ما مِن دابَّهٍ ـ طائرٍ و لا غَیرِهِ ـ یُقتَلُ بغَیرِ الحقِّ إلاّ ستُخاصِمُهُ یَومَ القِیامَهِ هر حیوانی ـ پرنده یا جز آن ـ که به ناحقّ کشته شود در روز قیامت از قاتل خود شکایت خواهد کرد.

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله:

مَن قَتلَ عُصْفورا عَبَثا عَجَّ إلی اللّهِ یَومَ القِیامَهِ مِنهُ، یقولُ: یا رَبِّ، إنّ فُلانا قَتلَنی عَبَثا و لَم یَقتُلْنی لِمَنفَعَهٍ هر کس گنجشکی را بی سبب بکُشد، آن گنجشک در روز قیامت از او به درگاه خدا بنالد و بگوید: پروردگار من ! فلانی مرا نه برای استفاده که بی سبب کشت.
مسند ابن حنبل ـ به نقل از عبد اللّه بن عمرو بن العاص.
إنّ رسول اللّه صلی الله علیه و آله قال: مَن قَتلَ عُصْفورا بغَیرِ حقِّهِ سألَهُ اللّهُ تعالی عنهُ یَومَ القِیامَهِ. قِیلَ: یا رسولَ اللّه و ما حقُّهُ ؟ قالَ: یَذبَحُهُ ذَبْحا و لا یَأخُذُ بعُنُقِهِ فیَقْطَعُهُ پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود: هر کس گنجشکی را، بدون رعایت حقّ آن، بکُشد خداوند متعال در روز قیامت از او بازخواست کند. عرض شد: حقّ گنجشک چیست ؟ فرمود: این که او را ذبح کند، نه این که گردنش را بکَنَد.
کنز العمال: نَهی [رسول اللّه صلی الله علیه و آله ] عن قَتلِ کُلِّ ذی رُوحٍ إلاّ أنْ یُؤذی [رسول اللّه صلی الله علیه و آله ] از کشتن هر جانداری نهی فرمود، مگر آن که آزار و آسیب برساند.
نهی از به جان هم انداختن حیوانات التاج الجامع للأصول ـ به نقل از ابن عباس.
نهی النَّبیُّ صلی الله علیه و آله عنِ التَّحْریشِ بَینَ البَهائمِ.
پیامبر صلی الله علیه و آله از به جان هم انداختن حیوانات نهی فرمود.
میزان الحکمه،جلد سوم.