فرهنگ مصادیق:چهل حدیث ظلم: تفاوت بین نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۱۵ فروردین ۱۳۹۵، ساعت ۰۹:۴۵

احادیث این بخش با توجه به منابع ذکر شده در نرم افزار "جامع الاحادیث نور" بازبینی و به روز شده اند.

حدیث (۱) امام على علیه السلام :
اَلبَغىُ یَصرَعُ الرِّجالَ وَ یُدنِى الآجالَ^[۱]؛
ظلم و تجاوز، انسان را زمین مى زند و مرگ ها را نزدیک مى سازد.

حدیث (۲) پیامبر صلى الله علیه و آله :
مَن عامَلَ النّاسَ فَلَم یَظلِمهُم وَ حَدَّثَهُم فَلَم یَکذِبهُم وَ وَعَدَهُم فَلَم یَخلِفهُم فَهُوَ مِمَّن کَمُلَت مُرُوءتُهُ وَ ظَهَرَت عَدالَـتُهُ وَ وَجَبَت اُخُوَّتُهُ و َحَرُمَت غیبَتُهُ^[۲]؛
هر کس در معاشرت با مردم به آنان ظلم نکند، دروغ نگوید و خلف وعده ننماید، جوانمردیش کامل، عدالتش آشکار، برادرى با او واجب و غیبتش حرام است.

حدیث (۳) امام سجاد علیه السلام :
وَ الذُّنُوبُ الّتى تُنزِلُ النِّقَمَ عِصیانُ العارِفِ بِالبَغىِ وَ التَطاوُلُ عَلَى النّاسِ وَ الاِستِهزاءُ بِهِم وَ السُّخریَّهُ مِنهُم^[۳] ؛
گناهانى که باعث نزول عذاب مى شوند، عبارت اند از: ستم کردن شخص از روى آگاهى، تجاوز به حقوق مردم، و دست انداختن و مسخره کردن آنان.

حدیث (۴) امام صادق علیه السلام:
الذُّنُوبُ الَّتِی تُغَیِّرُ النِّعَمَ الْبَغْیُ وَ الذُّنُوبُ الَّتِی تُورِثُ النَّدَمَ الْقَتْلُ وَ الَّتِی تُنْزِلُ النِّقَمَ الظُّلْمُ وَ الَّتِی تَهْتِکُ السُّتُورَ شُرْبُ الْخَمْرِ وَ الَّتِی تَحْبِسُ الرِّزْقَ الزِّنَا وَ الَّتِی تُعَجِّلُ الْفَنَاءَ قَطِیعَهُ الرَّحِمِ وَ الَّتِی تَرُدُّ الدُّعَاءَ وَ تُظْلِمُ الْهَوَاءَ عُقُوقُ الْوَالِدَیْن^[۴]‏
گناهی که نعمت ها را تغییر مى دهد، تجاوز به حقوق دیگران است. گناهى که پشیمانى مى آورد، قتل است. گناهى که گرفتارى ایجاد مى کند، ظلم است. گناهى که آبرو مى بَرد، شرابخوارى است. گناهى که جلوى روزى را مى گیرد، زناست. گناهى که مرگ را شتاب مى بخشد، قطع رابطه با خویشان است. گناهى که مانع استجابت دعا مى شود و زندگى را تیره و تار مى کند، نافرمانى از پدر مادر است.

حدیث (۵) امام على علیه السلام:
مَنْ ظَلَمَ أَفْسَدَ أَمَرَهُ وَ مَنْ جَارَ قَصُرَ عُمُرُه‏^[۵]
هر کس ظلم کند، امرش فاسد و عمرش کوتاه مى شود.

حدیث (۶) امام على علیه السلام:
شیعَتُنَا المُتَباذِلونَ فى وِلایَتِنا، اَلمُتَحابّونَ فى مَوَدَّتِنا اَلمُتَزاوِرونَ فى اِحیاءِ اَمرِنا اَلَّذینَ اِن غَضِبوا لَم یَظلِموا وَ اِن رَضوا لَم یُسرِفوا، بَرَکَهٌ عَلى مَن جاوَروا سِلمٌ لِمَن خالَطوا^[۶]؛
شیعیان ما کسانى اند که در راه ولایت ما بذل و بخشش مى کنند، در راه دوستى ما به یکدیگر محبت مى نمایند، در راه زنده نگه داشتن امر و مکتب ما به دیدار هم مى روند. چون خشمگین شوند، ظلم نمى کنند و چون راضى شوند، زیاده روى نمى کنند، براى همسایگانشان مایه برکت اند و نسبت به هم نشینان خود در صلح و آرامش اند.

حدیث (۷) امام على علیه السلام:
اَلصَّدیقُ مَن کانَ ناهیا عَنِ الظُّلمِ و َالعُدوانِ مُعینا عَلَى البِرِّ و َالاحسانِ^[۷]؛
دوست، کسى است که از ظلم و تجاوزگرى باز دارد و بر انجام خوبى و نیکى یارى کند.

حدیث (۸) رسول اکرم صلى الله علیه و آله :
ثَلاثٌ مَن کُنَّ فیهِ فَهِىَ راجِعَهٌ عَلى صاحِبِها: اَلبَغىُ و َالمَکرُ و َالنَّکثُ^[۸]؛
سه خصلت است که در هر کس باشد (آثارش) به خود او بر مى گردد: ظلم کردن، فریب دادن و تخلّف از وعده.

حدیث (۹) امام على علیه السلام :
أَعدَلُ النّاسِ مَن أَنصَفَ مَن ظَلَمَهُ^[۹]؛
عادل ترین مردم کسى است که با کسى که به او ظلم کرده با انصاف رفتار کند.

حدیث (۱۰) رسول اکرم صلى الله علیه و آله :
مَن عَفا عَن مَظلَمَهٍ أَبدَ لَهُ اللّه بِها عِزّا فِى الدُّنیا وَ الآخِرَهِ^[۱۰]؛
هر کس از ظلمى که در حق او شده گذشت کند، خداوند به جاى آن در دنیا و آخرت به او عزّت مى بخشد.

حدیث (۱۱) رسول اکرم صلى الله علیه و آله :
أَفضَلُ الجِهادِ مَن أَصبَحَ لایَهُمُّ بِظُلمِ أَحَدٍ^[۱۱]؛
برترین جهاد آن است که انسان روز خود را آغاز کند در حالى که در اندیشه ستم کردن به احدى نباشد.

حدیث (۱۲) امام صادق علیه السلام :
و َقَد سُئِلَ عَن مَکارِمِ الخلاقِ فقال اَلعفوُ عَمَّن ظَلَمَکَ وَ صِلَهُ مَن قَطَعَکَ وَ إعطاءُ مَن حَرَمَکَ و َقَولُ الحَقِّ و َلَو عَلى نَفسِکَ^[۱۲]؛
درباره مکارم الاخلاق سئوال شد، فرمودند: گذشت از کسى که به تو ظلم کرده، رابطه با کسى که با تو قطع رابطه کرده، عطا به آن کس که از تو دریغ داشته است و گفتن حق اگر چه بر ضد خودت باشد.

حدیث (۱۳) امام على علیه‏ السلام :
قُلوبُ الرَّعِیَّهِ خَزائِنُ راعیها فَما اَوْدَعَها مِنْ عَدْلٍ اَوْ جَوْرٍ وَجَدَهُ^[۱۳]؛
دلهاى مردم خزانه‏ هاى حاکم است، پس آنچه از عدالت و یا ظلم در آنها بگذارد، همان را خواهد یافت.

حدیث (۱۴) رسول اکرم صلى‏ الله ‏علیه ‏و ‏آله :
مَهْدىُّ اُمَّتِى الَّذى یَمْلاُ الاَرْضَ قِسْطا وَ عَدْلاً کَما مُلِئَتْ جَوْرا وَ ظُلْما^[۱۴]؛
مهدى امت من کسى است که هنگام پر شدن زمین از بیداد و ظلم، آن را پر از قسط و عدل خواهد کرد.

حدیث (۱۵) رسول اکرم صلى‏ الله ‏علیه ‏و ‏آله :
اَلظُّلْمُ ثَلاثَهٌ: فَظُلْمٌ لایَغْفِرُهُ اللّه‏ُ وَ ظُلْمٌ یَغْفِرُهُ وَ ظُلْمٌ لا یَتْرُکُهُ، فَأَمَّا الظُّلْمَ الَّذى لا یَغْفِرُ اللّه‏ُ فَالشِّرْکُ قالَ اللّه‏ُ: «إنَّ الشِّرْکَ لَظُلْمٌ عَظیمٌ» و َأَمَّا الظُّلْمَ الَّذى یَغْفِرُهُ اللّه‏ُ فَظُلْمُ الْعِبادِ أَنْفُسَهُمْ فیما بَیْنَهُمْ و َبَیْنَ رَبِّهِمْ و َأَمَّا الظُّلْمَ الَّذى لا یَتْرُکُهُ اللّه‏ُ فَظُلْمُ الْعِبادِ بَعْضُهُمْ بَعْضا^[۱۵]؛
ظلم سه قسم است: ظلمى که خدا نمى ‏آمرزد، ظلمى که مى ‏آمرزد و ظلمى که از آن نمى‏ گذرد، اما ظلمى که خدا نمى‏ آمرزد شرک است. خداوند مى ‏فرماید: «حقا که شرک ظلمى بزرگ است» و اما ظلمى که خدا مى ‏آمرزد، ظلم بندگان به‏ خودشان میان خود و پروردگارشان است اما ظلمى که خدا از آن نمى ‏گذرد ظلم بندگان به یکدیگر است.

حدیث (۱۶) رسول اکرم صلى‏ الله ‏علیه ‏و ‏آله :
اِتَّقوا دَعْوَهَ الْمَظْلومِ و َإنْ کانَ کافِرا فَإِنَّها لَیْسَ دونَها حِجابٌ^[۱۶]؛
از نفرین مظلوم بترسید اگر چه کافر باشد، زیرا در برابر نفرین مظلوم پرده و مانعى نیست.

حدیث (۱۷) رسول اکرم صلى‏ الله ‏علیه ‏و ‏آله :
مَنْ أَخَذَ لِلْمَظْلومِ مِنَ الظّالِمِ کانَ مَعىَ فِى الْجَنَّهِ مصاحُبا^[۱۷]؛
هر کس داد مظلوم را از ظالم بگیرد، در بهشت با من یار و هم‏نشین باشد.

حدیث (۱۸) رسول اکرم صلى‏ الله ‏علیه ‏و ‏آله :
إِنَّ النّاسَ إِذا رَأَوُا الظّالِمَ فَلَمْ یَأْخُذوا عَلى یَدَیْهِ أَوْشَکَ أَنْ یَعُمَّهُمُ اللّه‏ُ بِعِقابٍ مِنْهُ^[۱۸]؛
مردم آنگاه که ظالم را ببینند و او را باز ندارند، انتظار مى‏رود که خداوند همه را به عذاب خود گرفتار سازد.

حدیث (۱۹) رسول اکرم صلى‏ الله ‏علیه ‏و ‏آله :
لِیَنْصُرِ الرَّجُلُ أَخاهُ ظالِما أَوْ مَظْلُوما إِنْ کانَ ظالِما فَیَنْهیهُ فَإِنَّهُ لَهُ نُصْرَهٌ و َإِنْ کانَ مَظْلوما فَیَنْصُرُهُ^[۱۹]؛
انسان باید برادر (دینى) خویش را یارى کند چه ظالم باشد چه مظلوم اگر ظالم باشد او را باز دارد که این به ‏منزله یارى کردن اوست و اگر مظلوم باشد یاریش کند.

حدیث (۲۰) امام باقر علیه‏ السلام :
مَا انْتَصَرَ اللَّهُ مِنْ ظَالِمٍ إِلَّا بِظَالِمٍ وَ ذَلِکَ قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ- وَ کَذلِکَ نُوَلِّی بَعْضَ الظَّالِمِینَ بَعْضاً^[۲۰].
خداوند هیچگاه از ظالم انتقام نگرفت مگر به وسیله ظالمى دیگر و این سخن خداى عز ّو جلّ است که: «و بدین سان ظالمان را به سزاى اعمالى که مى ‏کنند بر یکدیگر مسلّط مى ‏کنیم».

حدیث (۲۱) امام سجاد علیه‏ السلام :
اَللّهُمَّ إِنّى أَعوذُبِکَ مِنْ... أَنْ نَعْضِدَ ظالِما أَوْ نَخْذُلُ مَلْهوفا أَؤْ نَرومَ ما لَیْسَ لَنا بِحَقٍّ^[۲۱]؛
خدایا به تو پناه مى ‏برم... از این که ظالمى را یارى کنیم و یا مظلوم و دلسوخته ‏اى را بى ‏یاور گذاریم و یا آنچه حق ما نیست بخواهیم.

حدیث (۲۲) امام على علیه‏ السلام :
مَنْ طَلَبَ عِزّا بِظُلْمٍ وَ باطِلٍ أَوْرَثَهُ اللّه‏ُ ذُلاًّ بِإِنْصافٍ وَ حَقٍّ^[۲۲]؛
هر کس عزّت را با ظلم و باطل طلب کند، خداوند به انصاف و حق ذلّت نصیبش مى‏ نماید.

حدیث (۲۳) رسول اکرم صلى‏ الله ‏علیه ‏و ‏آله :
استعیذوا باللَّه من الفقر و العیله و من أن تظلموا أو تظلموا^[۲۳].
به خدا پناه ببرید از فقر و تنگدستی این‏که ظلم کنید و یا زیر بار ظلم بروید.
حدیث (۲۴) امام على علیه‏ السلام :
خَیْرُ النّاسِ مَنْ اِنْ اُغْضِبَ حَلُمَ وَ اِنْ ظُلِمَ غَفَرَ وَ اِنْ اُسى‏ءَ اِلَیْهِ اَحْسَنَ^[۲۴]؛
بهترین مردم کسى است که اگر او را به خشم آورند، بردبارى نماید و چنانچه به او ظلم شود، ببخشاید و چون به او بدى شود، خوبى کند.

حدیث (۲۵) امام على علیه‏ السلام :
اوصیکُما بِتَقْوَى اللّه‏ِ... وَ کونا لِلظّالِمِ خَصْما وَ لِلْمَظْلومِ عَوْنا^[۲۵]؛
شما را سفارش مى ‏کنم به تقواى الهى... و دشمن ظالم و یاور مظلوم باشید.

حدیث (۲۶) امام على علیه‏ السلام :
مَنْ اَشْفَقَ عَلى نَفْسِهِ لَمْ یَظْلِمْ غَیْرَهُ^[۲۶]؛
هر کس دلسوز خود باشد به دیگران ظلم نمى‏کند.

حدیث (۲۷) امام على علیه‏ السلام :
خَیْرُ الْمُلوکِ مَنْ اَماتَ الْجَوْرَ وَ اَحْیَى الْعَدْلَ^[۲۷]؛
بهترین فرمانروا کسى است که ظلم را از بین ببرد و عدل را زنده کند.

حدیث (۲۸) امام باقر علیه‏ السلام :
لیس من شیعتنا من ظلم الناس‏^[۲۸]
از شیعیان ما نیست ، کسى که به مردم ظلم کند.

حدیث (۲۹) رسول اکرم صلى‏ الله ‏علیه ‏و ‏آله :
لَیْسَ شَىْ‏ءٌ اُطیعَ اللّه‏ُ فیهِ اَعْجَلَ ثَوابا مِنْ صِلَهِ الرَّحِمِ وَ لَیْسَ شَىْ‏ءٌ اَعْجَلَ عِقابا مِنَ الْبَغْىِ وَ قَطیعَهِ الرَّحِمِ^[۲۹]؛
هیچ طاعتى نیست که پاداشش زودتر از صله رحم برسد و مجازاتى سریع‏تر از مجازات ظلم و قطع رحم نیست.

حدیث (۳۰) امام على علیه‏ السلام :
مَنْ باعَ نَفْسَهُ بِغَیْرِ نَعیمِ الْجَنَّهِ فَقَدْ ظَلَمَها^[۳۰]؛
هر کس خودش را جز به نعمت بهشت بفروشد، براستى که به خویشتن ظلم کرده است.

حدیث (۳۱) لقمان حکیم علیه‏ السلام :
یا بُنَىَّ ... اِذا دَعَتْکَ القُدْرَهُ عَلى ظُلْمِ مَنْ هُوَ دونَکَ فَاذْکُرْ قُدْرَهَ اللّه‏ِ عَلَیْکَ^[۳۱]؛
فرزندم ... هرگاه قدرت، تو را به ظلم بر زیردستت فرا خواند، قدرت خدا را بر خودت به یادآور.

حدیث (۳۲) رسول اکرم صلى‏ الله ‏علیه ‏و ‏آله :
مَنْ اَصْبَحَ لا یَهِمُّ بِظُلْمِ اَحَدٍ غَفَرَ اللّه‏ُ مَا اجْتَرَمَ^[۳۲]؛
هر کس صبح کند و قصد ظلم کردن به کسى را نداشته باشد، خداوند جُرم و گناه او را مى‏ بخشد.

حدیث (۳۳) امام على علیه ‏السلام :
ظَـلَمَ الْحَقَّ مَنْ نَصَرَ الْباطِلَ^[۳۳]
هر کس باطل را یارى کند، به حق ستم کرده است.

حدیث (۳۴) امام على علیه ‏السلام :
مَنْ ظَـلَمَ ظُلِمَ^[۳۴]؛
هر کس ستم کند، ستم مى‏ بیند.

حدیث (۳۵) پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم:
مَن أخَذَ لِلمَظلُومِ مِنَ الظّالِمِ کانَ مَعِیَ فی الجَنَّهِ مُصاحِباً^[۳۵].
هر که داد ستمدیده را از ظالم بگیرد در بهشت با من همنشین خواهد بود.

حدیث (۳۶) امام على علیه السلام:
ألظُّلمُ یُزلُّ القَدَمَ وَ یَسلُبُ النِّعَمَ وَ یُهلِکُ الاُمَمَ^[۳۶].
ظلم قدم را می لرزاند، نعمتها را سلب می کند و امتها را به نابودی می کشاند.

حدیث (۳۷) امام على علیه السلام:
إیّاکَ و َالخَدیعَهَ فَإِنَّ الخَدیعَهَ مِن خُلُقِ اللَّئِیم^[۳۷]‏
از فریب دادن بپرهیز. زیرا فریب، خوى فرومایگان است.


حدیث (۳۸) امام صادق علیه السلام:
من ظلم مظلمه أخذ بها فی نفسه أو ماله أو ولده‏^[۳۸].
هر که ظلمی کند به سبب آن ظلم در جانش یا مالش یا فرزندانش گرفتار شود.

1. ↑ تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 345 ، ح 7937
2. ↑ خصال ص 208، ح 28
3. ↑ معانى الاخبار ص 270 و 271 ، ح 2
4. ↑ علل الشرایع ج 2، ص 584 ، ح 27
5. ↑ مستدرک الوسایل و مستنبط المسایل ج 12 ، ص 99 ، ح 13629
6. ↑ کافى(ط-الاسلامیه) ج 2، ص 236 و 237 ، ح 24
7. ↑ تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 415 ، ح 9477
8. ↑ نهج الفصاحه ص 422 ، ح 1281
9. ↑ تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 394 ، ح 9104
10. ↑ بحار الانوار (ط-بیروت) ج 66 ، ص 382
11. ↑ من لا یحضر الفقیه ج 4 ، ص 353 ، ح 5762 - محاسن ج 1، ص292، 449
12. ↑ مجمع البحرین ج 6 ، ص 153 {شبیه این حدیث در معانی الاخبار ص 191 ، ح 1}
13. ↑ تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص 346 ، ح 7982
14. ↑ کتاب سلیم بن قیس ص910 - کمال الدین و تمام نعمه ص258
15. ↑ نهج الفصاحه ص 561 ، ح 1924
16. ↑ نهج الفصاحه ص ۱۶۴ ، ح 48
17. ↑ کنز الفؤاد ج۱ ، ص ۱۳۵ - بحارالأنوار(ط-بیروت) ج ۷۲، ص ۳۵۹، ح 74
18. ↑ نهج الفصاحه ص ۳۲۳ ، ح 833
19. ↑ نهج الفصاحه ص ۶۶۵، ح 2422
20. ↑ کافی(ط-الاسلامیه) ج ۲ ، ص ۳۳۴ ، ح ۱۹ - بحارالأنوار(ط-بیروت) ج ۷۲ ، ص ۳۱۳، ح 28
21. ↑ صحیفه سجادیه ص ۵۶ ،فرازی از دعاى 8
22. ↑ شرح نهج البلاغه (ابن ابى الحدید) ج۲۰، ص۳۰۹، ح536
23. ↑ نهج الفصاحه ص ۲۰۸ ، ح 278
24. ↑ تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص ۲۸۵ ، ح 6394
25. ↑ نهج البلاغه (صبحی صالح) ص ۴۲۱ ، از نامه 47
26. ↑ تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص ۴۵۶ ، ح 10400
27. ↑ شرح آقا جمال الدین خوانساری بر غررالحکم و دررالکلم ج۳، ص ۴۳۱، ح 5005
28. ↑ غرر الاخبار ص 136
29. ↑ نهج الفصاحه ص ۶۶۱ ، ح 2398
30. ↑ تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص ۲۳۲ ، ح 4628
31. ↑ ارشاد القلوب(دیلمى) ج۱، ص ۷۲ و 73
32. ↑ کافى(ط-الاسلامیه) ج ۲، ص ۳۳۲، ح 8
33. ↑ تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص ۷۱ ، ح 1021
34. ↑ تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص ۱۰۰ ، ح ۱۷۲۵
35. ↑ کنز الفؤاد ج۱ ، ص ۱۳۵ - بحارالأنوار(ط-بیروت) ج ۷۲، ص ۳۵۹
36. ↑ تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص ۴۵۶ ، ح 10411
37. ↑ تصنیف غررالحکم و دررالکلم ص ۲۹۱ ، ح 6494
38. ↑ وافی ج ۵ ، ص ۹۶۸ ، ح 3393