فرهنگ مصادیق:سیاست گذاری چیست؟: تفاوت بین نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۱ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۱۲:۳۳

سیاست

روش کلی، رهنمود و تدبیر برای نیل به اهداف و اداره امور می­باشد و چارچوبی ذهنی است که راهبرد(استراتژی) در قالب آن شکل می­گیرد.
در ادبیات رایج (سیاست) به دو معنای کلی استعمال می­شود:
۱-به معنای علم (سیاست)POLITICS ۲- به معنای تدبیر، مهارت، راه حل مساله، و مشکل برای رسیدن به هدف و...Policy .در بحث سیاست گذاری مفهوم Policy مدنظراست.
وقتی سیاست به معنای Policy بکار رود و به صورت یک فرآیند، به آن سیاست گذاری اطلاق می­گردد. بنابراین سیاست­گذاری فرآیندی است که منجر به استفاده بهینه ازکلیه منابع برای رسیدن به اهداف موردنظر می­شود.
واژه فرایند گویای وجود مراحل است. پس برای سیاست گذاری ، مراحلی باید طی شود و تعیین مراحل و نحوهٔ چینش و تقدم و تاخر آن «مدل = الگو» سیاست گذاری را به وجود می آورد.
سیاست­های ناشی از فرایند سیاست گذاری ناظر به نحوه و چگونگی دست یابی به اهداف می­باشند بر این مبنا سیاست=Policy ماهیت روشی=Methodic و ماهیت طریقه یا راه =Way دارد.
نکته­ ی دیگر اینکه در دل مفهوم سیاست و سیاست گذاری، « تصمیم» و «تصمیم گیری» نهفته است و هر تصمیمی، ناظر بر یک انتخاب است. ماهیت و جوهره­ی اصلی تصمیم گیری«انتخاب» است.
هر سیاست بیانگر یک تصمیم است و هر تصمیم بیانگر یک انتخاب و واژه انتخاب بیانگر وجود چند راه و یا چند گزینه است.
بنابراین اتخاذ هر سیاستی بیانگر تصمیم و انتخاب است که باعث خروج از تحیر و سرگردانی می­شود.
لازمه هر انتخابی «اطلاعات» می­باشد. اطلاعات در مرکزیت هر انتخاب، تصمیم و سیاست گذاری قراردارد. در اهمیت اطلاعات همین بس که تصمیم گیر (مدیر، فرمانده، سیاست گذار و...) بدون داشتن اطلاعات، همانند کوری است که در شب راه می‌پیماید.
باید به یاد داشت که انتخاب، تصمیم، سیاست و هدف در خلاء نیست بلکه در یک محیط و متأثر از محیط است.
بنابراین شرط اولیه و ضرورت انکارناپذیر در هرسیاست­گذاری شناخت و تحلیل محیط و متأثر از محیط است. هرسطحی از سطوح سیاست گذاری متناسب با همان سطح محیطی در تعامل با محیط‌های خارجی و عوامل داخلی می­باشد.
معمولا در بررسی‌های محیطی به شناخت عوامل محیطی یعنی نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید می‌پردازند و سپس در تحلیل محیطی به قابلیت، توانمندی­ها وآسیب پذیری‌ها می رسند.
شناخت محیطی در تعیین اهداف هم موثر است، خصوصا آن که هر چه از سطوح عالی اهداف به سوی اهداف پایین تر می­ آییم، تاثیر پذیری از عوامل محیطی هم بیشتر می­ شود.
تا اینجا می­توان نتیجه گرفت؛ در بحث سیاست و سیاست گذاری حداقل باید به هفت مفهوم توجه ویژه داشت: محیط، هدف، راه و روش، فرایند تصمیم، انتخاب و اطلاعات.
الف- محیط.
ب- هدف.
ج- راه و روش.
د- فرآیند.
ه- تصمیم.
و- انتخاب.
ز- اطلاعات.

فرآیند سیاست گذاری

باتوجه به مطالبی که در مفهوم سیاست گذاری گفته شد، وقتی «سیاست» در قالب فرآیند در می­ آید «سیاست گذاری» شکل می­گرد. کلمه فرآیند از وجود مراحل و گام‌ها و تقدم و تأخر بین آنها حکایت می­ کند. بیان این مراحل و گام‌ها با رعایت تقدم و تاخر و الویت منطقی، الگو (مدل) سیاست گذاری را به وجود می‌آورد.
با عنایت به مفاهیم مرتبط باسیاست و سیاست گذاری، فرآیند سیاست گذاری و گام و مراحل اصلی آن عبارتند از:
۱-هدف گذاری و یا طرح مساله (در موارد مربوطه).
۲-شناخت محیط/ تحلیل محیطی.
۳-جستجو گزینه­های ممکن.
۴- ارزیابی گزینه­ ها.
۵- انتخاب گزینه­ی مناسب یا مطلوب.
۶-به کارگیری و اجرا.
۷- ارزیابی و اصطلاح (شروع مجدد چرخه­ی مذکور).
نظر به اینکه جوهره­ی سیاست گذاری، «تصمیم گیری» است، لذا فرآیند سیاست گذاری، بسیار شبیه فرایند« تصمیم­گیری» و الگوی آن است.
در اکثر الگوهای تصمیم گیری این مراحل اصلی ذکر شده است:
_ طرح موضوع یا مساله.
_ راه حل‌ها و یا گزینه­ ی ممکن.
_ انتخاب گزینه­ ی مطللوب.
_ اجرا.