احکام آژانس تلفنی: تفاوت بین نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۲۴ مهر ۱۳۹۵، ساعت ۱۲:۴۰ (نمایش مبدأ) Abbas69 (نظرات | مشارکت‌ها) → تفاوت قدیمی‌تر		نسخهٔ ‏۲۴ مهر ۱۳۹۵، ساعت ۱۳:۳۲ (نمایش مبدأ) Abbas69 (نظرات | مشارکت‌ها) (←‏فصل سوم: فقه آژانس تلفنی) تفاوت جدیدتر ←
سطر ۸۹:		سطر ۸۹:
	== فصل سوم: فقه آژانس تلفنی ==		== فصل سوم: فقه آژانس تلفنی ==
		+	=== اخلاق رانندگی آژانس تلفنی ===
		+	مراد از اخلاق رانندگی، رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی و بیان مهارت‌ها و اصول فنی رانندگی نیست؛ بلکه رعایت آن دسته از قوانین و اصول اخلاقی است که راننده در هنگام رانندگی، باید آنها را رعایت کند. اخلاق رانندگی، رعایت بایدها و نبایدهای اخلاقی در رانندگی است و در واقع مسائلی که یا در قوانین راهنمایی و رانندگی بیان نشده است؛ یعنی به لحاظ قانونی انجام دادن یا ندادن آن اعمال جایز است؛ ولی به لحاظ اخلاقی ممکن است انجام دادن آن‌ها الزامی یا ممنوع باشد و اگر در قانون نیز ذکر شده‌اند، مسائلی هستند که اصالتاً به اخلاق متعلق هستند و در واقع بایدها و نبایدهای آنها در حوزه اخلاق قرار می‌گیرد؛ اعم از اینکه قانونی مطابق آن وضع شده باشد، یا نه.<br/>
		+	==== شروع رانندگی با نام خدا ====
		+	زمانی که رانندگان وارد خودرو می‌شوند، چه زیباست "بسم‌الله الرحمن الرحیم" و سپس بقیه اذکار وارد شده را بگویند. <br/>
		+	خداوند در آیه 41 سوره هود، نقل می‌کند که حضرت نوح هنگام سوار شدن بر کشتی فرمود: (بِسْمِ اللَّهِ مَجْراها وَ مُرْساها)؛ به نام خدایی که حرکت و توقف آن کشتی به نام اوست.<br/>
		+	پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و آله و سلّم) می فرماید :<br/>
		+	« مَنْ قَالَ إِذَا رَکِبَ الدَّابَّةَ بِسْمِ اللَّهِ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ- الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی هَدانا لِهذا- سُبْحانَ الَّذِی سَخَّرَ لَنا هذا وَ ما کُنَّا لَهُ مُقْرِنِینَ‏ إِلَّا حُفِظَتْ لَهُ نَفْسُهُ وَ دَابَّتُهُ حَتَّى یَنْزِل‏؛ هر که به وقت سوار شدن بگوید: به نام خدا، جز از طرف خدا نیرویی وجود ندارد و بگوید: سپاس خدای را که این مرکب را برای ما تسخیر کرد، وگرنه ما قادر به تسخیر او نبودیم؛ جان و مرکبش مصون بماند تا فرود آید. <ref>برقی، احمد بن محمد بن خالد، المحاسن، ج2، ص628</ref><br/>
		+	علی بن ربیعه نقل می‌کند: مرکبی برای امیرالمومنین، علی (علیه السلام) آوردند. زمانی که حضرت پایش را بر روی مرکب گذاشت، بسم‌الله گفت و زمانی که بر روی پشت حیوان قرار گرفت، الحمد‌لله گفت. سپس چنین دعا کرد: (سُبْحانَ الَّذِی سَخَّرَ لَنَا هَذَا وَمَا کُنَّا لَهُ مُقْرِنِینَ)؛ پاک است کسى که این را براى ما رام کرد؛ وگرنه ما را یاراى رام‏ ساختن آنها نبود. سپس سه بار الحمدلله، و سه بار الله اکبر گفت و از خدا خواست:<br/>
		+	سبحانک إنی ظلمت نفسی فاغفر لی فإنه لایغفر الذنوب إلا أنت؛ تو پاک و منزه هستی و من به خود ستم کردم؛ پس مرا ببخش که هیچ کسی غیر تو گناهان را نمی‌بخشد. <ref>شیخ طوسی، امالی، ص565</ref> <br/>
		+	خواندن دعای ویژه، هنگام سوار شدن بر وسیله نقلیه، سبب آرامش خاطر راننده و رفع خطرهای سفر وی می شود.<br/>
		+	==== صدقه دادن ====
		+	از آداب اخلاقی پیش از رانندگی، صدقه دادن است. صدقه دادن در آغاز رانندگی، شر و بدی را از راننده، دور و مشکلات او را حل می‌کند. امام صادق علیه السلام دراین باره می فرماید: «إذا خَرَجَ اَحَدُکمْ مِنْ مَنْزِلِهِ فَلْیتَصَدَّقْ بِصَدَقَه؛ هرگاه یکی از شما از خانه اش خارج شد، صدقه بپردازد». <ref>میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل</ref><br/>
		+	امام صادق (علیه السلام) در حدیثی دیگر می فرماید :<br/>
		+	« هرگاه به ذهنت چنان آمد که ممکن است حادثه ای در راه باشد، به نخستین فقیری که برخوردی، صدقه‌ای عطا کن و بعد به راهت ادامه بده و بدان که خداوند، [بدی سفر را] از تو دفع می‌کند». <ref>.علامه مجلسی، بحارالانوار</ref><br/>
		+	==== پرهیز از اذیت و آزار دیگران ====
		+	اولین و مهم‌ترین اصل اخلاقی که در رانندگی باید رعایت شود، پرهیز از اذیت و آزار دیگران، اعم از مسافرین، عابرین و رانندگان دیگر است. پرهیز از اذیت و آزار انسان‌های دیگر، نه تنها در رانندگی، بلکه در همه عرصه‌های زندگی اجتماعی، ضرورتی اخلاقی محسوب می‌گردد.<br/>
		+	خداوند متعال، در قرآن کریم، اذیت و آزار بندگان مؤمن خویش را گناهی بزرگ می‌خواند: «وَ الَّذینَ یُؤْذُونَ الْمُؤْمِنینَ وَ الْمُؤْمِناتِ بِغَیْرِ مَا اکْتَسَبُوا فَقَدِ احْتَمَلُوا بُهْتاناً وَ إِثْماً مُبینا؛ و آنهایى که مردان و زنان مؤمن را بى‏آنکه جرمى مرتکب شده باشند، مى‏آزارند؛ حقّا متحمّل بهتان و گناهى آشکار شده‏اند». <ref>.احزاب: 58.</ref><br/>
		+	پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلّم) درباره اذیت مؤمنان می‌فرماید:<br/>
		+	مَنْ آذَى مُؤْمِناً فَقَدْ آذَانِی وَ مَنْ آذَانِی فَقَدْ آذَى اللَّهَ وَ مَنْ آذَى اللَّهَ فَهُوَ مَلْعُونٌ فِی التَّوْرَاةِ وَ الْإِنْجِیلِ وَ الزَّبُورِ وَ الْفُرْقَانِ وَ فِی خَبَرٍ آخَرَ فَعَلَیْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلَائِکَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِین‏؛ هر کس مؤمنی را اذیت کند، مرا اذیت کرده است و هر کس مرا اذیت کند، خداوند را اذیت کرده است و او در تورات و انجیل و زبور و قرآن مورد لعن قرار گرفته است. <ref>. محدث نوری، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج‏9، ص99.</ref><br/>
		+	در واقع، فلسفه چنین فرمایشی از رسول اکرم(صلی الله علیه و آله و سلّم) این است که خدا و پیامبرش، همچون دوست داشتنِ پدری فرزندانش را، همه بندگان خدا را دوست دارند. بنابراین، همان طور که پدر از اذیت شدن فرزندانش ناراحت می‌شود، خداوند و رسولش نیز از اذیت شدن بندگانش، اذیت می‌گردند.<br/>
		+	امام صادق(علیه السلام) در تعریف انسان‌های نیک و رستگار می‌فرمایند:<br/>
		+	«سوگند به خدا که نیکان رستگار شدند. آیا می‌دانی آنها چه کسانی هستند؟ آنان کسانی هستند که آزارشان به مورچه‌ای نمی‌رسد. <ref> علی بن ابراهیم قمی، تفسیر القمّیّ، ج2، ص 146.</ref><br/>
		+	ملّا مهدی نراقی در کتاب جامع السعادات در مورد اذیت مؤمنان چنین می‌گوید:<br/>
		+	«شکی نیست که ایذای مؤمن و تحقیر او در شریعت حرام است و موجب هلاکت ابدی است. <ref> مهدی نراقی، جامع السعادات، ج2، ص20.</ref><br/>
		+	مصادیق اذیت و آزار رانندگی به دیگران عبارت است از :<br/>
		+	===== آزار و اذیت با بوق زدن =====
		+	وجود بوق در وسایل نقلیه، به منظور هشدار و اعلام خطر برای جلوگیری از تصادفات است. از آن‌جا که این وسایل خطرهای زیادی می‌تواند برای دیگران داشته باشد، بوق‌زدن به عنوان ابزاری برای هشدار دیگران در این وسایل قرار داده شده است. بنابراین، استفاده از بوق برای این مقصود همواره الزامی است و مواردی مانند هشدار به عابرین پیاده که با غفلت از وسایل نقلیه وارد خیابان می‌شوند؛ هشدار به رانندگان دیگر که بدون توجه به وسایل نقلیه پشت‌سر و بدون زدن چراغ راهنما به راست یا چپ منحرف می‌شوند، هشدار به رانندگانی که بدون توقف، از خیابان فرعی به اصلی وارد می‌شوند. در این‌گونه موارد، استفاده از بوق الزامی است؛ اما در غیر این‌ موارد، مانند استفاده از بوق برای خودنمایی و هشدار به دیگران ممنوع است. در ماده 184 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی، به مصادیق ممنوع بوق‌زدن اشاره شده است:<br/>
		+	استفاده از بوق‌های شیپوری،‌ سوت بلبلی و به طور کلی، هر نوع وسیله آگاه سازی صوتی، با صدای ناهنجار و غیرعادی در مناطق مسکونی و همچنین بوق‌زدن ممتد یا غیرضروری و یا زدن بوق در محل‌هایی که این عمل به وسیله علایم منع شده است، ممنوع است. استفاده از بوق برای مقاصدی مانند صدا زدن افراد، جلب توجه مسافر، ‌اعلام حضور و باز کردن در منزل، خداحافظی و مانند آنها ممنوع است.<br/>
		+	یکی دیگر از مصادیق ممنوع بوق‌زدن که زیاد مشاهده می‌شود، بوق‌زدن برای بیان شادی خود در مراسم عروسی و یا غیر آن، مانند برنده شدن تیم ورزشی مورد نظر است. بوق زدن‌های بی‌مورد و غیرضروری که راننده تنها از سر بی‌حوصلگی، خستگی و تعجیل آن را به صدا در می‌آورد؛ مانند بوق‌زدن در پشت چراغ قرمز یا پشت راه‌بندان‌هایی که به علت تصادف یا تعمیر جاده ایجاد می‌شود، نیز از موارد ممنوع است. در همه این موارد، بوق‌زدن نه تنها به لحاظ قانونی، بلکه به لحاظ اخلاقی نیز ممنوع است؛ زیرا موجب اذیت، آزار، ترس و وحشت دیگران می‌شود. بنابراین، راننده با اخلاق قبل از بوق‌زدن، از خود می‌پرسد آیا این بوق از موارد مجاز و ضروری است یا از موارد ممنوع؟ آیا این بوق‌زدن ممکن است موجب ترس، وحشت، اذیت و آزار کسی شود یا نه؟ اگر بوق‌زدن ما موجب اذیت دیگران شود، عملی غیراخلاقی انجام داده‌ایم و به لحاظ اخلاقی مسئول بوده و باید از کسی که با بوق‌زدن بی‌هنجار ما متضرر شده است، رضایت بگیریم<br/>
		+	رانندگان محترم آژانس تلفنی می‌توانند با در اختیار داشتن شماره تلفن مشتری با او تماس بگیرند و حضور خود را اعلام کنند؛ نه این‌که با بوق زدن در کوچه موجب آزار مردم شوند.<br/>
		+	===== اذیت و آزار به وسیله ترساندن دیگران =====
		+	پیامبر اکرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم) در مورد ترساندن دیگران فرموده‌اند:<br/>
		+	مَنْ آذَى مُؤْمِناً آذَاهُ اللَّهُ وَ مَنْ أَحْزَنَهُ أَحْزَنَهُ اللَّهُ وَ مَنْ نَظَرَ إِلَیْهِ بِنَظْرَةٍ تُخِیفُهُ بِغَیْرِ حَقٍّ أَوْ بِجَفَاءٍ یُخِیفُهُ اللَّهُ یَوْمَ الْقِیَامَة؛ هرکس مؤمنی را اذیت کند، خدا او را آزار خواهد داد. هرکس مؤمنی را ناراحت و محزون کند، خداوند او را محزون خواهد کرد و هر کس با نگاهی ترسناک، به غیر حق و ظالمانه، به دیگری نظر کند و او را بترساند، خداوند او را در روز قیامت خواهد ترساند. <ref>محدث نوری، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، ج‏9، ص100.</ref> <br/>
		+	ترساندن در رانندگی مصادیق زیادی دارد، از جمله ترساندن عابرین پیاده و رانندگان دیگر از طریق رانندگی با سرعت بالا، ترمزهای ناگهانی که موجب ایجاد صدای وحشتناک می‌شوند، مارپیچ رفتن در خیابان‌ها و جاده‌ها، سبقت‌های ناگهانی از چپ یا راست بدون اعلام به راننده جلویی و ترساندن از طریق بوق زدن.<br/>
		+	===== پاشیدن گِل و لای =====
		+	پاشیدن آب و گل‌و‌لای بر روی عابران پیاده و سایر اتومبیل‌ها نیز از مصادیق اذیت و آزار دیگران است. بنابراین، رانندگان باید با کم کردن سرعت خود در روزهای بارانی از ارتکاب این فعل غیراخلاقی بپرهیزند. <br/>
		+	===== پارک دوبله و ایجاد راه‌بندان =====
		+	پارک دوبله، به لحاظ قوانین راهنمایی و رانندگی ممنوع است و جریمه دارد؛ ولی فارغ از این عمل غیر قانونی، از آن‌جا که این عمل، موجب زحمت دیگران، راه‌بندان و اتلاف وقت دیگران می‌شود، مصداق اذیت وآزار بوده و به لحاظ اخلاقی عملی ممنوع است و مرتکب آن، موظف است اذیت وارد شده به دیگران را جبران کند و باید به هر طریق ممکن از زیان‌دیده جلب رضایت شود. البته از آن‌جا که جبران چنین مواردی مشکل و گاه غیرممکن است؛ پیشگیری و عدم ارتکاب آن از جبران آن آسان‌تر است.<br/>
		+	امام صادق(علیه السلام) در حدیثی درباره کسی که در راه عبور مسلمانان، چیزی قرار می‌دهد که موجب رم کردن اسب و مرکب عابرین و صدمه زدن به آنها می‌شود، می‌فرماید:<br/>
		+	« کُلُّ شَیْ‏ءٍ مُضِرٍّ بِطَرِیقِ الْمُسْلِمِینَ فَصَاحِبُهُ ضَامِنٌ لِمَا یُصِیبُهُ؛ هر کس چیزی در مسیر عبور مسلمانان قرار داده باشد که به آنها ضرر برساند، ضامن ضررهایی است که به دیگران وارد می‌شود».  <ref>شیخ طوسی، تهذیب الاحکام، ج10، ص224.</ref>
		+	با توجه به عمومیت این روایت، کلیه سدّ معبرها، از جمله پارک دوبله و توقف در جاهای نامناسب که موجب زحمت یا آسیب عابرین می‌شود، ممنوع است و ایجادکنندگان آنها ضامن صدمات احتمالی وارد شده به مردم هستند.<br/>
		+	===== آزار و اذیت به وسیله ایجاد آلودگی =====
		+	وسایل نقلیه دارای نقص فنی، علاوه بر ایجاد سروصدا، از طریق آلودگی هوا، موجب اذیت و آزار دیگران می‌شوند. همه انسان‌ها در استفاده از این مواهب طبیعی حق مشترک دارند. از این‌رو، به لحاظ اخلاقی هیچ‌ کس حق تخریب محیط زیست را ندارد. بنابراین، وظیفه اخلاقی هر راننده‌ای است که مراقب کیفیت فنی وسیله خود بوده و از آلودگی هوا، به طوری که موجب اذیت دیگران شود، بپرهیزد. <br/>
		+	==== نیکی به دیگران ====
		+	یکی دیگر از اصول اخلاقی، که در رانندگی کاربرد فراوانی دارد، نیکی و کمک به دیگران است. پیرمرد، پیرزن یا کودکی خردسال که قصد عبور از خیابانی را دارد که خط‌کشی نشده و پل عابر پیاده‌ نیز در آن اطراف نیست و به دلیل پیری یا کودکی، برای این کار مهارت لازم ندارد؛ در این شرایط، گرچه حقّ تقدم و عبور به رانندگان تعلق دارد؛ اصل اخلاقی کمک و نیکی به دیگران به ما توصیه می‌کند، با توقف خودرو، به این‌گونه افراد اجازه عبور بدهیم.<br/>
		+	مورد دیگر اصل مذکور، کمک به رانندگان یا مسافران در راه مانده است. متأسفانه گاه مشاهده می‌شود که برخی رانندگان سودجو در شرایط سخت، مانند فصل سرما و یخبندان، به جای این‌که به مسافران در راه مانده کمک کنند، کرایه‌ای چند برابر برای رساندن آنها به مقصدشان را درخواست می‌کنند! این‌گونه رفتار که سوء استفاده از شرایط سخت و نیازمندی انسان‌هاست، به لحاظ اخلاقی و دینی بسیار ناپسند و خارج از اخلاق انسانی است. امام صادق (علیه السلام) می‌فرمایند:<br/>
		+	هر کس مؤمنی را از چیزی که به آن نیازمند است، منع کند؛ در حالی‌که خودش آن را دارد یا می‌تواند از کس دیگر برای او تهیه‌اش کند؛ خداوند او را در روز قیامت با صورتی سیاه، چشمانی نابینا و در حالی‌که دستانش به گردنش آویزان است، محشور می‌کند و گفته می‌شود: این، همان خائنی است که به خدا و پیامبرش خیانت کرده است. سپس به آتش انداخته می‌شود. <ref>محمد بن یعقوب کلینی، کافی، ج2، ص324.</ref><br/>
		+	==== خویشتنداری و صبوری ====
		+	شکیبایی و خویشتنداری از اصول اخلاقی مورد توصیه برای انسان‌ها در همه شرایط زندگی است. عموماً برخی از عواملی خارجی موجب ناراحتی و عصبانیّت انسان شوند. در مواقع عصبانیّت، انسان اخلاقی با کنترل خشم خویش، اقدامی عاقلانه در برابر شرایط ایجاد شده صورت می‌دهد؛ ولی انسان غیراخلاقی تسلیم خشم خود شده و به کارهای غیرعاقلانه و غیراخلاقی دست می‌زند که بعدها موجب پشیمانی و گاهی اوقات غیرقابل جبران است. قرآن کریم فرو بردن خشم را از نشانه‌های مؤمنان ذکر کرده، می‌فرماید: (وَ الْکاظِمِینَ الْغَیظَ)؛ [مومنان]  کسانی هستند که به موقع خشم، آن را فرو می‌برند. <ref>آل‌عمران: 134.</ref><br/>
		+	نیز: (وَ إذا ما غَضِبُوا هُمْ یغْفِرُونَ)؛ وقتی خشمگین می‌شوند، گذشت می‌کنند. <ref>شوری: 37.</ref><br/>
		+	از آن‌جا که خطر عصبانیت راننده عصبانی، معمولاً چند برابر عصبانیت معمول است؛ این عصبانیت ممکن است به قیمت جان خود یا دیگری تمام شود. از این‌رو، کنترل خشم در رانندگی بسیار ضروری است. رانندگان پرخاشگر با رفتارهای زیر برای خود و دیگران خطر آفرین هستند:<br/>
		+	الف) تغییر مسیر ناگهانی و خطرناک؛ <br/>
		+	ب) سبقت غیر مجاز اتومبیل مقابل؛ <br/>
		+	ج) عدم رعایت فاصله با اتومبیل جلویی؛ <br/>
		+	د) توهین، نعره کشیدن و رفتارهای ضد اخلاقی؛ <br/>
		+	هـ) بوق‌زدن غیرضروری و مکرر؛ <br/>
		+	و) استفاده از نور بالا برای تنبیه راننده مقابل؛ <br/>
		+	ز) حرکت سریع و تعقیب و گریز اتومبیل دیگر؛ <br/>
		+	ح) سرعت‌های نابه‌جا و غیر مجاز؛ <br/>
		+	ط) مانور و تغییر مسیر به طور مکرر؛ <br/>
		+	ی) اشغال طولانی خط سرعت به قصد تنبیه اتومبیل پشت سر؛<br/>
		+	ک) ترمزهای مکرر و ناگهانی؛ <br/>
		+	ل) انحراف از مسیر اصلی و حرکت در شانه جاده؛ <br/>
		+	م) عبور از خط مقابل برای رهایی از ترافیک.<br/>
		+	==== رعایت حقوق دیگران ====
		+	قوانین راهنمایی و رانندگی، حقوقی را برای رانندگان، مسافران و عابرین تعریف کرده است. بنابراین، این حقوق جزء حقوق قانونی هستند که منشأ پیدایش آنها قانون است. به همین دلیل، متخلفان از این قوانین، تحت پیگرد قانون قرار گرفته، مجازات می‌شوند. البته برخی از حقوق در مقوله رانندگی جزء حقوق قانونی نمی‌باشند؛ به این معنا که قانونگذار برای تخلف از آنها مجازاتی در نظر نگرفته است، بلکه جزء مبانی اخلاقی هستند و وجدان اخلاقی و انسانی ما را به رعایت آن‌ها ملزم می‌کند. در هر صورت، باید توجه داشت که به لحاظ اخلاقی، رعایت هر حقّی، فارغ از منشأ پیدایش آن، وظیفه‌ای اخلاقی است. بر اساس آموزه‌های اخلاقی، حقّ هر صاحب حقّی باید رعایت شود و این حق باید به محق اعطا گردد. از این‌رو، اگر چه حقوق قانونی، منشأ قانونی دارند؛ ما اخلاقاً موظف به رعایت اصولی هستیم که در مبانی اخلاقی ریشه دارند (علاوه بر حقوق قانونی). انسانی که حقوق قانونی دیگران را رعایت نکند، مستوجب نکوهش و مذمت است.<br/>
		+	از منظر [[اخلاق اسلامی]] رعایت حقوق برادران دینی، وظیفه‌ای اخلاقی، شرعی است که ریشه در حقوق خداوند متعال دارد. امام علی(علیه السلام) در این مورد فرموده‌اند:<br/>
		+	«خداوند سبحان، حقوق بندگانش را مقدمه حقوق خود قرار داده است. هرکس به ادای حقوق بندگان خدا قیام کند، ادا کننده حقوق خدا خواهد بود». <ref>عبدالواحد تمیمی آمدی، غرر الحکم، ح4780</ref> <br/>
		+	آنچه در اخلاق دینی و غیردینی به طور مشترک بر آن تأکید شده، رعایت حقوق انسان‌های دیگر است. فرقی نمی‌کند چه نوع حقّی باشد. بنابراین، عدم رعایت حقوق دیگران، از جمله عدم رعایت حقّ تقدم‌ در تقاطع‌ها، حقوق عابرین و عدم رعایت حقوق رانندگان در عبور از چراغ سبز، امری غیراخلاقی است؛ متأسفانه قوانین راهنمایی و رانندگی، برای عبور وسایل نقلیه از چراغ قرمز جرایم سنگینی در نظر گرفته است؛ ولی برای عبور عابرین از چراغ قرمز که تجاوز به حقوق رانندگان است، مجازاتی وجود ندارد. شاید دلیل آن، عدم امکان عملی اجرای چنین مجازات‌هایی است. در چنین مواردی، اخلاق می‌تواند به کمک قانون بشتابد و مشکل را حل بکند. عابران باید توجه داشته باشند که عبور از چراغ قرمز، تجاوز به حقوق رانندگان و مصداق ظلم است؛ ظلمی که حضرت امیرالمومنین علی علیه‌السلام در مذمت آن فرموده‌اند:<br/>
		+	«از ظلم بپرهیزید که بزرگ‌ترین جرائم و عظیم‌ترین معاصی است». <ref>میرزا حسین نوری، مستدرک الوسائل، ج12، ص100.</ref><br/>
		+	گاهی اوقات شنیده می شود راننده ای در پاسخ به اعتراض دیگران نسبت به رفتارهای نادرست رانندگی‌اش، عبارت «خودرویم بیمه است؛ دیه‌ات را می‌دهم» را بر زبان می‌أآورد. چنین رانندگانی حکم قاتل بالقوه را دارند و فکر می کنند به دلیل پرداخت مقداری حقّ بیمه، اجازه دارند حقوق دیگران را مورد تعرض قرار دهند! چنین تفکرات و رفتارهایی، با شئون انسانی متباین است.<br/>
		+	==== تواضع و فروتنی ====
		+	یکی دیگر از اصول اخلاقی، که دررانندگی کاربرد دارد، تواضع و فروتنی است.<br/>
		+	قران کریم می فرماید: (و عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذینَ یَمْشونَ عَلَی الاَرضِ هَوناً)؛ و بندگان خدای رحمان کسانی‌اند که با تواضع روی زمین راه می‌روند». <ref>.فرقان: 63.</ref><br/>
		+	احساس برتری (به دلیل گران قیمت بودن خودرو، حجیم بودن ظاهر خودرو، موقعیت اجتماعی راننده و غیره) یا خودخواهی، از جمله بدترین احساس راننده در خیابان یا جاده نسبت به دیگران است که زمینه ساز بسیاری از سوانح رانندگی می‌گردد.<br/>
		+	این نوع تفکر، سبب تحریک راننده می‌شود و او را به بروز رفتارهای خطرناک، همچون حرکت های پرشتاب و ناگهانی (مانور رفتن)، سبقت از سمت راست، سبقت غیر مجاز از سمت چپ، رانندگی طولانی در خط سبقت و غیره سوق می دهد. این رانندگان اجرای  هر حرکتی را برای خود مجاز می‌دانند.<br/>
		+	اگر سوار خودروی مدل بالا و گران قیمت ـ نسبت به خودروهای در حال عبور ـ هستیم، خود را همچون دیگر رانندگان وسایل نقلیه، دارای حقوق مساوی بدانیم و از ارتکاب رفتارهای تحقیر آمیز نسبت به دیگران اجتناب کنیم؛ چرا که ارزش آدمی به داشته های ظاهری نیست، بلکه ارزش انسان به رفتاری است که در مقابل بروز می‌دهد.<br/>
		+	==== گذشت و بخشش ====
		+	بخشش تقصیر دیگران، از مهم‌ترین اصول لازم در زندگی اجتماعی است که مورد توصیه اکید دین اسلام است. آیات زیادی در قرآن کریم به عفو و بخشش توصیه می‌کند: (خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلین‏)؛ بر طریق بخشش و عفو رفتار کن و [[امر به معروف]] نما». <ref>اعراف: 199.</ref><br/>
		+	امام علی علیه‌السلام می فرماید:<br/>
		+	« اَلعَفوُ تاجُ المَکارِمِ؛ گذشت، اُوج بزرگواری‌هاست». <ref>عبدالواحد تمیمی آمدی، تصنیف غررالحکم و دررالکلم، ص.245</ref><br/>
		+	در رانندگی نیز بخشش و گذشت از تقصیر راننده‌ای که عمداً یا سهواً به خطایی دچار شده است و حقی را از دیگری ضایع کرده یا موجب ناراحتی‌ شده است، عملی اخلاقی و ضروری است. بسیار مشاهده می‌شود که رانندگان به هنگام تضییع حق خود توسط رانندگان متخلف دیگر، شروع به فحش و ناسزاگویی به او می‌کنند. بدین ترتیب، خود مرتکب عمل غیراخلاقی دیگر می‌شوند و یا با بوق زدن‌های ممتد، بستن راه و اجازه سبقت ندادن به راننده مقصر یا تعقیب او و حرکت با سرعت بالا برای رسیدن به او، نور بالا زدن و غیره؛ خود در صدد تأدیب راننده مقصر برمی‌آیند و بدین ترتیب، تخلفات متعددی را موجب می‌شوند. باید توجه داشت که تأدیب راننده متخلف، تنها وظیفه پلیس است و رانندگان دیگر به هیچ وجه چنین وظیفه‌ای ندارند. در نهایت فقط می‌توان از باب [[امر به معروف]] و [[نهی از منکر]] به او تذکر داد. البته روشن است که عفو و گذشت توصیه‌ای است که به رانندگان می‌شود. ولی پلیس بدون هیچ گذشتی باید با متخلفان برخورد کند تا از تکرار این تخلفات جلوگیری شود و تخلف راننده خاطی که در واقع حقی از جامعه ضایع کرده است، بی‌پاسخ نماند.<br/>
		+	==== فاش نکردن اسرار مردم ====
		+	رازداری، فضیلتی اخلاقی است که خود منشأ انجام دادن کارهای نیکو و پیروزی و نیک‌بختی انسان‌ها می‌گردد.<br/>
		+	رازداری بر دو گونه است: نگه داشتن و پوشیده داشتن راز خود و اسرار دیگران.<br/>
		+	چه زیباست که رانندگان به این فضیلت اخلاقی توجه داشته باشند و سعی کنند راز خودشان را یا راز مسافران را  آشکار نکنند.<br/>
		+	==== احترام به خانواده ====
		+	اهمّیت اشتغال از نظر اسلام تا جایی است که روایات اسلامی، کسی را که در راه کسب روزی حلال برای خانواده تلاش می کند؛ مانند فردی دانسته  که در راه خدا در میدان نبرد، مشغول جهاد است. <br/>
		+	امام صادق (علیه السلام) در این زمینه می فرماید:<br/>
		+	« الْکَادُّ عَلى‏ عِیَالِهِ‏  کَالْمُجَاهِدِ فِی سَبِیلِ اللَّه‏؛ کسی که برای معاش عایله خود می‌کوشد، مانند کسی است که در راه خدا جهاد می کند». <ref>شیخ کلینی،الکافی،ج‏9، ص566.</ref> <br/>
		+	با این همه تاکید اسلام به کار؛ باید طوری برنامه های زندگی تنظیم شود که کارکردن مانع رسیدگی به امور خانواده و زندگی خصوصی نشود؛ مخصوصا رانندگان آژانس‌های تلفنی که فعالیت‌هایشان شبانه‌روزی است، باید طوری برنامه‌ریزی کنند که بتوانند ساعاتی در کنار خانواده باشند تا مایه آرامش و دلگرمی آنها شوند.<br/>
		+	قران کریم در آیه 19 سوره نساء می فرماید:<br/>
		+	(وَ عاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوف‏)؛ و با آنان [همسرانتان] به نیکى معاشرت کنید».<br/>
		+	رسول خدا (صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم) از مردى پرسید: آیا امروز، [[روزه]] گرفته‏اى؟ عرض کرد: خیر. فرمود: به عیادت بیمارى رفته‏اى؟ عرض کرد: خیر. حضرت فرمود: در تشییع جنازه‏اى شرکت کرده‏اى؟ مرد گفت: خیر. حضرت فرمود: تنگدست مسکینى را غذا داده‏اى؟ مرد عرض کرد: خیر. پس حضرت فرمود: به خانه خود بازگرد و به افراد خانواده‏ خود محبت‏ کن و آنها را ببوس؛ که این عمل، به منزله صدقه تو به‏ آنهاست [و براى تو پاداش صدقه را دارد]. <ref>پاداش نیکیها و کیفر گناهان  (ترجمه ثواب الأعمال) ص360.</ref><br/>
		+	==== احترام به همکاران ====
		+	حسن خلق و خوش رویی با همکاران، علاوه بر جلب خشنودی خداوند، وسعت رزق و روزی مادی و معنوی انسان را فراهم می‌کند و این ویژگی نزد مردم نیز خوب و پسندیده است.<br/>
		+	در روایات اسلامی خوش خلقی همکار، نوعی سعادت برای اشخاص معرفی شده است؛ چنان‌که امام سجّاد (علیه السلام) در این زمینه می فرماید:<br/>
		+	« از سعادت مرد است که محلّ کسب و کارش در شهر خودش باشد و همکاران‏ و کارگزارانش نیکوکار باشند و داراى فرزندانى باشد تا از آنها کمک گیرد». <ref>ابن بابویه، محمد بن على، من لا یحضره الفقیه، ترجمه علی‌اکبر غفارى و...، ج4، ص217.</ref><br/>
		+	رعایت حقوق همکاران و احترام به آن‌ها هنگام کار، نشان دهنده حسن خلق و اخلاق خوب است. به طور مثال رعایت نوبت و حق تقدم برای رفتن به سرویس‌دهی‌ها، سبب نظم و انضباط آژانس می‌شود.<br/>
		+	مدیران آژانس تلفنی، با رعایت عدالت در نوبت دهی، در ایجاد فضای صمیمی بین رانندگان، دارای نقش بالایی هستند.<br/>
		+	==== رعایت حقوق مسافران ====
		+	یکی دیگر از مسائل مربوط به اخلاق رانندگی، رعایت حقوق متقابل راننده و مسافران در وسایل نقلیه عمومی است. حق راننده بر مسافر این است که مسافر کرایه او را بی‌کم و کاست پرداخت کند. نیز وظیفه اخلاقی مسافر ایجاب می‌کند که از راننده به خاطر رساندن او به مقصد از راننده تشکر کند. حقوق مسافران بر رانندگان نیز عبارت است از:<br/>
		+	الف) رانندگان کرایه بیشتر از حد متعارف یا مورد توافق از مسافران نگیرند؛<br/>
		+	ب) از انجام دادن اعمالی که موجب اذیت مسافران است، پرهیز کنند؛ اعمالی چون سیگار کشیدن، پخش موسیقی، چسباندن عکس‌های غیراخلاقی در داخل خودرو، مانند عکس غیر متعارف خوانندگان و هنرپیشه‌گان مرد یا زن یا عکس‌هایی که موجب تبلیغ یک فرقه منحرف است؛<br/>
		+	ج) با آرامش رانندگی کنند و از رانندگی با سرعت بالا  که موجب اذیت و ترس مسافران گردد، بپرهیزند؛<br/>
		+	د) تمیز و مرتب کردن داخل ماشین امری ضروری است. حق مسافر در قبال کرایه پرداختی، برخورداری از وسیله سالم، تمیز و با کیفیت مناسب است. بهره‌گیری از تاکسی‌ها و وسایل نقلیه فرسوده در سطح شهر، نقض حقوق مسافران از جانب رانندگان و سازمان‌های تاکسیرانی است.<br/>
		+	هـ) از آن‌جا که غالبا رانندگان محترم اوّلین کسانی هستند که مسافران خارجی با آنها برخورد می‌کنند، چه زیباست رانندگان طوری رفتار کنند که رفتارشان گویای عظمت اخلاقی ایرانیان و بلند طبعی و کرامت مسلمانان باشد و به‌ویژه در گرفتن کرایه از آن‌ها، نرخ مصوّب را لحاظ داشته باشند.<br/>
		+	و) بسیاری از مردم از تاکسی تلفنی به این دلیل که زودتر به مقصدشان برسند، استفاده می‌کنند. لذا رانندگان محترم باید مسئله سوخت(بنزین) و مسائل فنی خودرو خود را قبل از سوارکردن مسافر حل کنند تا مسافر برای این امور معطّل نماند.<br/>
		+	پیشنهاد می‌شود سازمان اتوبوس‌رانی و تاکسیرانی، منشوری اخلاقی، مشتمل بر وظایف و حقوق متقابل مسافران و رانندگان تنظیم کرده و داخل وسایل نقلیه عمومی نصب کنند تا هر دو طرف از حقوق یکدیگر مطلع شوند.<br/>
		+	==== پرهیز از فحش و ناسزگویی ====
		+	یکی از اعمال غیراخلاقی که از برخی رانندگان مشاهده می‌شود، فحش و ناسزاگویی به رانندگان دیگر است؛ رانندگانی که تخلفی مرتکب شده‌اند، یا اصلاً تخلفی نکرده‌اند؛ ولی چون با احتیاط می‌رانند، راننده عجول از روی خشم، به آنها فحش و ناسزا می‌گوید. باید دانست فحش و ناسزاگویی، عملی غیراخلاقی و بسیار ناپسند است و در هیچ شرایطی توجیه منطقی ندارد. <br/>
		+	پیامبر اکرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم) نیز فرموده‌اند: «خداوند بهشت را بر هر فحّاش بدزبان و بی‌شرمی که باکی ندارد چه می‌گوید و چه می‌شنود، حرام کرده است». <ref>شیخ کلینی، کافی، ج2، ص323.</ref><br/>
		+	امام باقر(علیه السلام) در این مورد می‌فرماید: « خداوند شخص ناسزاگوی بد دهن را دشمن می‌دارد». <ref> همان، ص324.</ref> <br/>
		+	==== رعایت بهداشت فردی ====
		+	دین مقدس اسلام، حاوی نکاتی غنی و ظریف از بهداشت کامل در زندگی فردی و اجتماعی انسان است و عمل به این توصیه های بهداشتی، ضامن سلامت فردی و اجتماعی افراد است. البته در اسلام، حفظ تندرستی، این نعمت ارزشمند الاهی بر همگان واجب است و حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله)می فرماید: «دو نعمت است که مردم قدر آن را نمی دانند: سلامتی و جوانی». چون تندرستی از بزرگ‌ترین نعمت‌های خداوند متعال است، باید در حفظ آن بکوشیم و پیش از افتادن در بستر بیماری به اصول بهداشتی توجه و با حفظ بهداشت خصوصی و عمومی و روانی از ایجاد بیماری تا حد توان پیشگیری کنیم.<br/>
		+	قرآن مجید پیروان خود را برای زیستن در محیطی پاک و مطمئن به حفظ بهداشت فردی و اجتماعی فرا می‌خواند. خداوند پس از بعثت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) به او می‌فرماید: (وَ ثِیابَکَ فَطَهِّرْ)؛ جامه خود را پاکیزه ساز». <ref>.مدثر: 4.</ref> <br/>
		+	نیز در ستایش پاکان می فرماید: (إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ التَّوّابینَ وَ یُحِبُّ الْمُتَطَهِّرینَ)؛ خداوند توبه کنندگان را دوست دارد و پاکان را نیز دوست دارد». <ref>.بقره: 222.</ref> <br/>
		+	در ارزشمندی نظافت همین بس که حضرت محمد(صلی الله علیه و آله و سلّم) در روایتی می فرمایند:<br/>
		+	« هر چه در توان دارید برای پاکیزگی بکوشید؛ زیرا خداوند، اسلام را بر اساس پاکیزگی استوار کرده است و فقط افراد پاکیزه می توانند وارد بهشت شوند». <ref>.محمد محمدی ری شهری، میزان الحمکه، ج10، حدیث20027.</ref><br/>
		+	چه زیباست که رانندگان محترم، هم مراقب بهداشت فردی و هم مراقب نظافت داخل ماشین باشند.<br/>
		+	برای اجرای بهتر و دقیق تر این توصیه اخلاقی نکاتی چند پیشنهاد می شود:<br/>
		+	الف) بدن به طور طبیعی در حین کار عرق می کند؛ لذا در روزهای گرم و داخل تاکسی، غالباً بوی ناخوشایندی استشمام می‌شود. پس لازم است راننده علاوه بر زدودن موهای زاید بدن، روزانه دوش گرفته و در دفعات مختلف پاها و جوراب را بشوید که این عمل علاوه بر رفع بوی بد، بر رفع خستگی و تسکین روان اثر زیادی دارد. <ref>.مهدی رفیعی، احکام و آداب تاکسیرانی، ص91.</ref><br/>
		+	ب) موی سر را تا مدت زیاد، بدون آرایش رها نکند و هنگام آرایش توجه داشته باشد که آرایشگر موهای او را طبق مدل طبیعی و متعارف کوتاه کند، نه بر طبق مدل و مُد تقلیدی که امروز به عنوان شعار سیاسی ـ فرهنگی از سوی گروه‌های خارجی مبتذل و منحرف جنسی، جامعه اسلامی را آلوده کرده است. <ref>. همان، ص91ـ92.</ref><br/>
		+	ج) بوی نامطبوع فضای دهان باعث رنجش مسافران در محیط محدود و بسته داخل تاکسی خواهد شد؛ پس برای پیشگیری بهتر است:<br/>
		+	د) راننده قبل از نشستن پشت فرمان، به‌خصوص در نوبت صبح، علاوه بر خلال کردن، مسواک بزند و فضای دهان را با آب نمک شست‌وشو دهد. خلال کردن و مسواک زدن از اخلاق انبیاست؛ چنان‌که از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلّم) چنین روایت شده است:<br/>
		+	«حضرت جبرئیل پیوسته مرا به مسواک کردن توصیه می کردند؛ تا حدّی که گمان کردم مسواک زدن از جمله واجبات دینی است». <ref>شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج2،ح1302.</ref><br/>
		+	ه) قبل از ارائه سرویس از خوردن مواد بودار مثل سیر بپرهیزد. <ref>. مهدی رفیعی، احکام و آداب تاکسیرانی، ص93.</ref><br/>
		+	==== حفظ جان خود و دیگران ====
		+	حفظ جان یکى از بایسته‌های مسلّم و مهم اسلام است. از نظر اسلام جان مسلمان آن قدر مهم و با‌ارزش است که براى حفظ آن حتى مى‌توان واجباتى مثل نماز و [[روزه]] و [[حج]] را به تأخیر انداخت و از ادای آن‌ها خوددارى کرد. <ref>محمد تقی مصباح یزدی، جان ها فدای دین، ج1، ص45.</ref><br/>
		+	رسـول خدا(صلّی الله علیه و آله) در بخشى از خطبه خود در حجة الوداع <ref>. واپسین [[حج]] پیامبر اکرم که در آخرین سال عمر خویش، در سال دهم هجری، به جا آورد و در آن با مسلمانان وداع کرد (کلینی، کافی، ج4، ص248).</ref> اهمیت حفظ جان را چنین توصیف مى کند: «مـردم ! چـنـان که این روز [ایّام حج] و این شهر [مکّه] محترم است، خون، عرض و آبروى شما هم مـحـتـرم اسـت. حـق ریـخـتن خون و بردن آبروى یکدیگر را ندارید، تا آن گاه که به دیدار خدا نایل گردید.»
		+	از این رو راننده تاکسی تلفنی در مواردى که مى‌داند در صورت اقدام کاری، جانش به خطر مى‌افتد و کشته خواهد شد، از نظر احکام اسلامى نباید آن کار را انجام دهد و مُجاز نیست جان خود را در مخاطره قرار دهد. بنابراین، با رعایت نکات زیر، می‌تواند جان خود، مسافران و عابران را حفظ کند:<br/>
		+	الف) حرکت با سرعت مجاز و پرهیز از سبقت بی مورد، یا تخلف دیگر.<br/>
		+	ب) اجتناب از هر عملی که او را از توجه به رانندگی باز دارد؛ مثل خوردن و آشامیدن که از سوی قانون نیز منع شده است. <ref>.آیین نامه راهنمایی و رانندگی، مادّه159.</ref> <br/>
		+	ج) سوار کردن سرنشین در سمت چپ راننده که از طرف قانون نیز منع شده و جریمه دارد. <ref>. مهدی رفیعی، احکام و آداب تاکسیرانی، ص93.</ref><br/>
		+	د) مطابق قانون، راننده بعد از سوار شدن مسافر تا از بسته شدن کامل درِ تاکسی اطمینان پیدا نکرده است، نباید حرکت کند و نیز تا لحظه توقف کامل، اجازه باز کردن درِ تاکسی را به سر نشین ندهد. رعایت این نکته نیز بر حفظ جان مسافر مؤثر است.<br/>
		+	ه)مسافرین ردیف عقب را از سمت چپ پیاده نکند.<br/>
		+	متأسفانه آمار تصادفات رانندگی درون شهرها بالاست و باید رانندگان محترم در حین رانندگی کمال دقت را داشته و قوانین، اخلاق و آداب رانندگی را رعایت کنند.<br/>
		+	آمار تصادفات درون شهری کشور: <ref>سایت اینترنتی مرکز آمارایران، تصادفات درون شهری وسایل نقلیه منجر به فوت، جرح و خسارت، فایل(tasadofatjadeh-daroonshahri-sal)</ref><br/>
		+	<br/>
		+	سال کل تصادفات (فقره) منجر به فوق منجر به جرح منجر به خسارت (فقره)<br/>
		+	تعداد تصادف (فقره) تعداد فوت شده تعداد تصادف (فقره) تعداد مجروح <br/>
		+	1385 646851 1307 1427 93789 115378 551755<br/>
		+	1386 601896 1348 1471 94943 113228 505605<br/>
		+	1387 623447 1442 1700 108551 128939 513454<br/>
		+	1388 539755 3436 4951 128142 161373 408177<br/>
		+	1389(3) 530296 8008 9810 294895 320928 227393<br/>
		+	1390(4) 270015 4117 4457 151421 169850 114477<br/>
		+	1391 296116 4533 5061 165650 189778 125933<br/>
		+	1392 193427 1419 1545 90792 107159 101216<br/>
		+
		+	==== پاکیزه و امن نگه داشتن شهر و خیابان ====
	== پانویس ==		== پانویس ==

---

نسخهٔ ‏۲۴ مهر ۱۳۹۵، ساعت ۱۳:۳۲

مشخصات کتاب

نویسنده	مصطفی کوهی
زبان	فارسی
ناشر	نشر معروف
محل انتشارات	قم
تاریخ نشر	۱۳۹۵
قطع	رقعی
شابک	۹۷۸۶۰۰۶۶۱۲۶۶۹
دانلود	PDF

فصل اول: تعریف و اهمیت تاکسی تلفنی

تعریف تاکسی تلفنی

«تاکسی تلفنی»؛ مؤسسه‌ای است مرکب از دو واژه تاکسی و تلفن و منظور مؤسسات خدمت‌رسانی است که معمولادرداخل شهرها برای نقل و انتقال و حمل مسافران تلاش میکند. ^[۱]

اهمیت تاکسی تلفنی

تاکسیرانی یکی از مشاغل خدماتی است که همزمان با ورود اتومبیل در ایران برای شهروندان راه‌اندازی شده است، اما به مرور زمان و با آمدن تاکسی و سرویس خطوط، ارتباطی از درون این شغل، کسب‌و‌کار جدیدی به نام «آژانس تاکسی تلفنی» به وجود آمد که از طریق خطوط تلفن، تقاضا را به عرضه نزدیک‌تر کرده است. کسب‌و‌کار تاکسی تلفنی اگرچه بسیار کوچک و ساده می‌نماید؛ کار خدماتی ارزشمندی است و می‌تواند در سیستم نظام شهری دارای جایگاه داشته باشد.
آمار و ارقام نشان می‌دهد که سالانه به طور متوسط، ۶۳ درصد مردم از خدمات تاکسی تلفنی و به طور میانگین، ۳/۵ بار در ماه از آژانس استفاده می‌کنند.
همچنین نوجوانان، جوانان و افراد مسن، به ترتیب بالاترین آمار استفاده از آژانس را به خود اختصاص می‌دهند. این گروه با کسب ۷۰درصد آمار، بالاترین استفاده‌کنندگان از این نوع خدمات هستند.

فواید و منافع تاکسی تلفنی

منافع و فواید تاکسی تلفنی عبارت است از:
1. مأمنی است برای افراد بی‌وسیله، خصوصا کسانی که در مسیرهای دور از محل فعالیت و کار خویش هستند؛
2. سهل و آسان کردن رفت‌و‌آمد در زودترین فرصت ممکن؛
3. استفاده بهینه از وقت و صرف جویی در آن؛
4. راحت کردن مسافرت‌های کوتاه داخل شهری؛
5. امین و مورد اطمینان خانواده‌ها؛
6. سرویس‌دهی به مراکز مختلفی همچون مدارس، دانشگاه‌ها، مهدهاى کودک، مراکز تربیت معلم، کارخانه ها، بیمارستان‌ها و خانواده‌ها برای خرید خوراک و موارد دیگر؛
7. سرویس دهی به افراد مختلف، ازجمله دانشجویان، دانش‌آموزان، افراد کهنسال و ناتوان، افراد معلول، افراد مریض، کارگرها، کارمندان و پرستاران.
این نهاد خدمت‌رسان، به نوعی در اقتصاد مملکت نقش‌آفرینی می‌کند. گردش چرخ اقتصاد مملکت برعهده نیروی فکر و کار جامعه است و رساندن به‌موقع دانش‌پژوهان به مراکز تعلیم و تربیت، اعم از دانشگاه و مدرسه و کارمندان و کارگران به مراکز کارشان، از جمله مواردی است که بر عهده این نهاد است.
8. ایجاد احساس امنیت در افراد؛ بدان معنا که افراد با اطمینان و اعتماد به مراکز تاکسی تلفنی با آن‌ها تماس می‌گیرند و از آن‌ها در خواست خدمت رسانی می‌کنند. ^[۲]

آمار تاکسی تلفنی کشور

بررسی نتایج سال 1392 اجرای (طرح آمارگیری از مؤسسات کرایه اتومبیل و آژانس‌هـای تاکسـی تلفنـی) کـه به دوره زمانی یک ساله قبل از آن مربوط است؛ یافته‌های زیر را نشان می دهد:

تعداد کارگاه و نحوه تصرف

در سال 1391، 18هزار و 385 مؤسسه کرایه اتومبیل و آژانس تاکسی تلفنی در کشـور فعالیـت داشـته‌انـد. دردوره موردنظر، نحوه تصرف حداقل 7557 کارگاه (1/41 درصـد) ملکـی، حـداقل 722 کارگـاه (9/3درصـد) اجاره‌ای، حداقل 10هزار و 8 کارگاه (4/54 درصـد) سـرقفلی و حـداقل 11 کارگـاه (1/0درصـد) وقفـی بـوده اسـت.
همچنین نحوه تصرف حداقل 97 کارگاه (5/0 درصد)، سایر موارد اظهار شده است. شایان ذکر است، معـدودی ازکارگاه ها دارای بیش از یک نحوه تصرف بوده‌اند. ^[۳]

نحوه مالکیت وسایل نقلیه دراختیار

مؤسسات کرایه اتومبیل و آژانس‌های تاکسی تلفنـی در دوره مـورد نظـر، 240هزار و 189 وسـیله نقلیـه در اختیار داشته‌اند که نشان می‌دهد به طور متوسط سهم هر کارگاه حدود 13 وسیله نقلیه است. از این تعداد 6108 وسیله نقلیه (5/2 درصد) ملکی و 234هزار و 81 وسیله نقلیه (5/97 درصد) غیرملکی بوده است. ^[۴]

نوع وسایل نقلیه دراختیار

از مجموع وسایل نقلیه در اختیار مؤسسات کرایه اتومبیل و آژانس‌های تاکسـی تلفنـی در دوره مـورد نظـر؛ 28هزار و 511 دستگاه (/11 9درصد) پیکان، 159هزار و 531 دستگاه (4/66 درصد) پراید، 21هزار و667 دستگاه (0/9 درصـد) آردی (روآ)، 8490 دستگاه (5/3 درصد) سمند، 20هزار و 719 دستگاه (6/8 درصـد) پـژو و 1270 دسـتگاه (5/0 درصـد) سایر وسایل نقلیه بوده است. ^[۵]

تاریخچه تاکسیرانی

اگر به خاستگاه نخستین تاکسی‌ با سوخت فسیلی در جهان برگردیم، تقویم تاریخی قدیمی‌تر از 1899 میلادی و نقشه جایی جز شهر پاریس را نمایش نخواهد داد. امّا در ایران، نخستین تاکسی در سال 1306 شمسی وارد کشور شد. فخرالدوله، دختر مظفرالدین شاه، این تاکسی را به تهران آورد. وی همچنین پایه‌گذار نخستین موسسه تاکسیرانی در تهران بود و اولین تاکسی‌هایش را از میان خودروهای آمریکایی انتخاب کرد؛ خودرویی به نام «Bed Ford» یا اصطلاحا «ب. ب. فورد». در ابتدا نماینده شرکت آمریکایی به هر درشکه که اصطلاحا از رده خارج می‌شد یک دستگاه تاکسی واگذار می‌کرد. پس از آن، اتومبیل‌هایی مانند وُلگا، آستین، شورلت، هیلمن، موریس، دکاوه، بنز، فیات و سیتروئن وارد بازار حمل و نقل شهری شد. ^[۶]
از ابتدای دهه 50، رشد سریع شهر و افزایش ناگهانی تعداد اتومبیل‌ها، کنترل خیابان‌ها را با مشکل مواجه کرد. و لذا لازم بود که در چنین وضعی، شهرداری برای ساماندهی به تاکسی‌های شهری تدبیری بیندیشد و آن را به مأموران خاصی بسپارد. سرانجام در سال 59، سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی شهر تهران، زیر نظر شهرداری تهران فعالیت خود را آغاز کرد. در همه شهرهای بالای 200 هزار نفر، چنین سازمانی راه‌اندازی شد و ساماندهی امور تاکسیرانی را بر عهده گرفت. اولین موسسه تاکسی تلفنی در ایران، در سال 1360 کار خود را شروع کرد.
البته هنوز تا صدساله شدن تاکسیرانی در ایران زمان مانده؛ اما این وسیله نقلیه عمومی به نوعی به کارآمدترین و محبوب‌ترین وسیله نقلیه درون‌شهری تبدیل شده است. در هر شهری، حتی اگر ناوگان اتوبوسی نداشته باشد، تاکسی وجود دارد. تنها در تهران بیش از80 هزار دستگاه تاکسی در انواع مختلف تاکسی‌های نارنجی، تاکسی‌های سبز و ون وجود دارد. براساس یکی از آمارهای ستاد مدیریت حمل و نقل و سوخت کشور، در کل ایران 340هزار دستگاه تاکسی وجود دارد. (به طور متوسط برای هر 220 ایرانی یک دستگاه تاکسی) و با لحاظ این که خودروهای تاکسی تلفنی‌ها در این آمار لحاظ نشده است، می‌توان فهمید مردم ایران تا چه اندازه تاکسی‌دوست هستند.
تاکسیرانی در حال پیدا کردن ابعاد تازه‌ای است؛ به طوری که اخیرا سازمان تاکسیرانی تهران، از تاسیس رشته دانشگاهی تاکسیرانی خبر داده است.
رشته تاکسیرانی به صورت رشته‌ای پودمانی در مقطع کاردانی ارائه خواهد شد و طی آن، 72 واحد درسی با عناوینی همچون فرهنگ اقوام ملل، مکالمات زبان انگلیسی، عربی، ترکی استانبولی، مشتری‌مداری، سرویس و نگهداری خودرو، شهرشناسی و جغرافیای شهری تدریس و آموزش داده خواهد شد. ^[۷]

فصل دوم: حمل و نقل در قران کریم و روایات

قرآن کریم در سوره های مختلف به اهمیت حمل ونقل، اعم از تجهیزات و زیرساخت‌های حمل ونقل اشاره کرده است.
از منظر قران کریم برای حمل و نقل، سه عنصر اساسی وجودارد که عبارت است از :

راه خشکی و دریا

قران کریم در این زمینه می فرماید:« الَّذی جَعَلَ لَکُمُ الأرضَ مَهداً و سَلَکَ لَکُم فِیها سُبُلاً؛ همان خدایی که زمین را گَهواره شما قرار داد و راه‏هایی برای شما در آن پدید آورد.
در آیه‌ای دیگری می‌فرماید : وَ اللَّهُ جَعَلَ لَکُمُ الْأَرْضَ بِساطاً لِتَسْلُکُوا مِنْها سُبُلاً فِجاجاً؛ و خداوند زمین را براى شما فرش گسترده‏اى قرار داد تا از راه‌هاى وسیع و دره‏هاى آن بگذرید [و به هر نقطه مى‏خواهید بروید]. ^[۸]
مولّف تفسیر هدایت در شرح این آیه می نویسد:
یعنى راه‌هاى فراوان وسیع، و به قولى راه‌هاى مختلف؛ و "فج" راه میان دو کوه است و این آیه تأکیدى بر آن است که خداوند متعال زمین را براى ما گسترده و هموار ساخت؛ چه اگر چنین نمى‏بود، به راه‌هایى میان نقاط مختلف آن دسترسى پیدا نمى‏کردیم و از آیات الاهى یکى آن است که هیچ نقطه‏اى بر زمین یافت نمى‏شود، مگر این که آدمى مى‏تواند از راهى خود را به آن برساند و گفته خدا (سبلا) به صورت جمع، حکایت از فراوانى و گوناگونى راه‌ها است، و گستردگى زمین، اعم از راه‌هاى خشکى و دریایى و هوایى است. ^[۹]

نقش خدای سبحان در جابه‌جایی انسان

قران کریم در مسئله حمل و نقل به این نکته که خدای متعال انسان ها را در روی زمین سیر می دهد، اشاره می‌کند و می‌فرماید:
(هُوَ الَّذِی یُسَیِّرُکُم فِی البَرِّ و البَحرِ) او کسی است که شما را در خشکی و دریا سیر می دهد. ^[۱۰]
صاحب تفسیر آسان می نویسد :
تردیدى نیست که اگر مردم عموما قادر نبودند بر روى زمین حرکت کنند و احتیاجات خود را برطرف نمایند، زندگى انسان فلج می‌شد و سرانجام نابودى بشر را به دنبال مى‏داشت. پس، این خود یکى از بزرگ‌ترین نعمت‏هاى پروردگاراست؛ اما چون بعضى از افراد توجهى به آن ندارند؛ خداى مهربان این نعمت مهم را به آنان خاطر نشان فرموده است. بعید نیست که انسان گمان کند به قدرت و قوت خویشتن در خشکى و دریا حرکت مى‏کند؛ ولى اگر اندکى دقت کند، مى‏بیند آن قدرت و قوت را خدا به وى عطا نموده و در نتیجه حرکتى که مى‏نماید از خدا مى‏باشد. ^[۱۱]

وسیله حمل و نقل

یکی از نعمت هایی که در قرآن کریم بر آن تکیه شده؛ «مَرکب» است. انسان برای انتقال یا مسافرت از جایی به جایی دیگر، برای آن‌که زودتر به مقصد برسد، خسته نشود، و از انجام دادن کارهایش باز نماند، به مَرکب نیاز دارد و در مواردی نیز اصولا بدون مرکب قادر نیست به محل مورد نظر خود انتقال یابد؛ مثل کسی که بر اساس انگیزه‌ای تصمیم می گیرد به جزیره ای در میان دریا و یا به ساحل آن سوی دریا سفر کند. بدیهی است این سفر بدون مرکب مناسب ممکن نیست.
بر این اساس انسان، در هر حال، هم در خشکی و هم در دریا، برای آن که زندگی اش بهبود یابد و بهتر بگذرد و نیازهایش زودتر برطرف شود، نیازمند مَرکب و سواری خواهد بود.
نخستین مرکب‌هایی که انسان برای سفر از آن‌ها استفاده می کرده، حیواناتی مثل گاو، شتر، الاغ، اسب و قاطر بوده‌اند.
قرآن کریم در این زمینه می فرماید:
(وَ الْخَیْلَ وَ الْبِغالَ وَ الْحَمِیرَ لِتَرْکَبُوها وَ زِینَةً وَ یَخْلُقُ ما لا تَعْلَمُون) و اسبان و استران و الاغ‏ها را آفرید تا بر آنها سوار شوید و براى شما تجملى باشد و چیزهایى را مى‏آفریند که نمى‏دانید. ^[۱۲]
صاحب کتاب تفسیر نور درتفسیر (یَخْلُقُ ما لا تَعْلَمُون؛ چیزهایى را مى‏آفریند که نمى‏دانید؛ می‌نویسد:
«وسایل نقلیه امروزى، چه ماشین، چه قطار و چه هواپیما، در واقع مخلوقِ خدا هستند نه بشر. ^[۱۳]
از منظر قرآن کریم، وجود مرکب از بزرگ‌ترین نعمت‌هایی است که در خدمت انسان قرار داده شده تا انسان از آن‌ها بهره ببرد. قرآن کریم در این زمینه می‌فرماید:
(وَ لَقَدْ کَرَّمْنا بَنِی آدَمَ وَ حَمَلْناهُمْ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّیِّباتِ وَ فَضَّلْناهُمْ عَلى‏ کَثِیرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِیلاً)؛
و همانا فرزندان آدم را گرامى داشتیم و آنان را در خشکى و دریا [بر مرکب‏ها] حمل کردیم و از چیزهاى پاکیزه روزى‏شان دادیم و آنان را بر بسیارى از آفریده‏هاى خود برترى کامل دادیم. ^[۱۴] تفسیر نمونه، در تفسیر آیه‌ مذکور آورده است: در این‌جا این نکته جلب توجه مى‏کند که چرا خداوند از میان تمام مواهبى که به انسان بخشیده نخست به مسئله حرکت او در خشکى و دریا اشاره مى‏کند. این ممکن است به‌آن جهت باشد که بهره‏گیرى از طیبات و انواع روزی‌ها بدون حرکت امکان‏پذیر نیست و حرکت انسان بر صفحه زمین به مرکب راهوار نیاز دارد. آرى، "حرکت"، مقدمه هر گونه "برکت" است.
یا به این جهت که مى‏خواهد سلطه او را بر کل پهناى زمین، اعم از دریا و صحرا مشخص کند؛ چرا که هر یک از انواع موجودات بر قسمتى از محدوده زمین سلطه دارند. تنها انسان است که بر کل این کره خاکى حکومت مى‏کند، بر دریا، صحرا، و فراز هوا. ^[۱۵]

فصل سوم: فقه آژانس تلفنی

اخلاق رانندگی آژانس تلفنی

مراد از اخلاق رانندگی، رعایت قوانین راهنمایی و رانندگی و بیان مهارت‌ها و اصول فنی رانندگی نیست؛ بلکه رعایت آن دسته از قوانین و اصول اخلاقی است که راننده در هنگام رانندگی، باید آنها را رعایت کند. اخلاق رانندگی، رعایت بایدها و نبایدهای اخلاقی در رانندگی است و در واقع مسائلی که یا در قوانین راهنمایی و رانندگی بیان نشده است؛ یعنی به لحاظ قانونی انجام دادن یا ندادن آن اعمال جایز است؛ ولی به لحاظ اخلاقی ممکن است انجام دادن آن‌ها الزامی یا ممنوع باشد و اگر در قانون نیز ذکر شده‌اند، مسائلی هستند که اصالتاً به اخلاق متعلق هستند و در واقع بایدها و نبایدهای آنها در حوزه اخلاق قرار می‌گیرد؛ اعم از اینکه قانونی مطابق آن وضع شده باشد، یا نه.

شروع رانندگی با نام خدا

زمانی که رانندگان وارد خودرو می‌شوند، چه زیباست "بسم‌الله الرحمن الرحیم" و سپس بقیه اذکار وارد شده را بگویند.
خداوند در آیه 41 سوره هود، نقل می‌کند که حضرت نوح هنگام سوار شدن بر کشتی فرمود: (بِسْمِ اللَّهِ مَجْراها وَ مُرْساها)؛ به نام خدایی که حرکت و توقف آن کشتی به نام اوست.
پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و آله و سلّم) می فرماید :
« مَنْ قَالَ إِذَا رَکِبَ الدَّابَّةَ بِسْمِ اللَّهِ لَا حَوْلَ وَ لَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ- الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی هَدانا لِهذا- سُبْحانَ الَّذِی سَخَّرَ لَنا هذا وَ ما کُنَّا لَهُ مُقْرِنِینَ‏ إِلَّا حُفِظَتْ لَهُ نَفْسُهُ وَ دَابَّتُهُ حَتَّى یَنْزِل‏؛ هر که به وقت سوار شدن بگوید: به نام خدا، جز از طرف خدا نیرویی وجود ندارد و بگوید: سپاس خدای را که این مرکب را برای ما تسخیر کرد، وگرنه ما قادر به تسخیر او نبودیم؛ جان و مرکبش مصون بماند تا فرود آید. ^[۱۶]
علی بن ربیعه نقل می‌کند: مرکبی برای امیرالمومنین، علی (علیه السلام) آوردند. زمانی که حضرت پایش را بر روی مرکب گذاشت، بسم‌الله گفت و زمانی که بر روی پشت حیوان قرار گرفت، الحمد‌لله گفت. سپس چنین دعا کرد: (سُبْحانَ الَّذِی سَخَّرَ لَنَا هَذَا وَمَا کُنَّا لَهُ مُقْرِنِینَ)؛ پاک است کسى که این را براى ما رام کرد؛ وگرنه ما را یاراى رام‏ ساختن آنها نبود. سپس سه بار الحمدلله، و سه بار الله اکبر گفت و از خدا خواست:
سبحانک إنی ظلمت نفسی فاغفر لی فإنه لایغفر الذنوب إلا أنت؛ تو پاک و منزه هستی و من به خود ستم کردم؛ پس مرا ببخش که هیچ کسی غیر تو گناهان را نمی‌بخشد. ^[۱۷]
خواندن دعای ویژه، هنگام سوار شدن بر وسیله نقلیه، سبب آرامش خاطر راننده و رفع خطرهای سفر وی می شود.

صدقه دادن

از آداب اخلاقی پیش از رانندگی، صدقه دادن است. صدقه دادن در آغاز رانندگی، شر و بدی را از راننده، دور و مشکلات او را حل می‌کند. امام صادق علیه السلام دراین باره می فرماید: «إذا خَرَجَ اَحَدُکمْ مِنْ مَنْزِلِهِ فَلْیتَصَدَّقْ بِصَدَقَه؛ هرگاه یکی از شما از خانه اش خارج شد، صدقه بپردازد». ^[۱۸]
امام صادق (علیه السلام) در حدیثی دیگر می فرماید :
« هرگاه به ذهنت چنان آمد که ممکن است حادثه ای در راه باشد، به نخستین فقیری که برخوردی، صدقه‌ای عطا کن و بعد به راهت ادامه بده و بدان که خداوند، [بدی سفر را] از تو دفع می‌کند». ^[۱۹]

پرهیز از اذیت و آزار دیگران

اولین و مهم‌ترین اصل اخلاقی که در رانندگی باید رعایت شود، پرهیز از اذیت و آزار دیگران، اعم از مسافرین، عابرین و رانندگان دیگر است. پرهیز از اذیت و آزار انسان‌های دیگر، نه تنها در رانندگی، بلکه در همه عرصه‌های زندگی اجتماعی، ضرورتی اخلاقی محسوب می‌گردد.
خداوند متعال، در قرآن کریم، اذیت و آزار بندگان مؤمن خویش را گناهی بزرگ می‌خواند: «وَ الَّذینَ یُؤْذُونَ الْمُؤْمِنینَ وَ الْمُؤْمِناتِ بِغَیْرِ مَا اکْتَسَبُوا فَقَدِ احْتَمَلُوا بُهْتاناً وَ إِثْماً مُبینا؛ و آنهایى که مردان و زنان مؤمن را بى‏آنکه جرمى مرتکب شده باشند، مى‏آزارند؛ حقّا متحمّل بهتان و گناهى آشکار شده‏اند». ^[۲۰]
پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلّم) درباره اذیت مؤمنان می‌فرماید:
مَنْ آذَى مُؤْمِناً فَقَدْ آذَانِی وَ مَنْ آذَانِی فَقَدْ آذَى اللَّهَ وَ مَنْ آذَى اللَّهَ فَهُوَ مَلْعُونٌ فِی التَّوْرَاةِ وَ الْإِنْجِیلِ وَ الزَّبُورِ وَ الْفُرْقَانِ وَ فِی خَبَرٍ آخَرَ فَعَلَیْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَ الْمَلَائِکَةِ وَ النَّاسِ أَجْمَعِین‏؛ هر کس مؤمنی را اذیت کند، مرا اذیت کرده است و هر کس مرا اذیت کند، خداوند را اذیت کرده است و او در تورات و انجیل و زبور و قرآن مورد لعن قرار گرفته است. ^[۲۱]
در واقع، فلسفه چنین فرمایشی از رسول اکرم(صلی الله علیه و آله و سلّم) این است که خدا و پیامبرش، همچون دوست داشتنِ پدری فرزندانش را، همه بندگان خدا را دوست دارند. بنابراین، همان طور که پدر از اذیت شدن فرزندانش ناراحت می‌شود، خداوند و رسولش نیز از اذیت شدن بندگانش، اذیت می‌گردند.
امام صادق(علیه السلام) در تعریف انسان‌های نیک و رستگار می‌فرمایند:
«سوگند به خدا که نیکان رستگار شدند. آیا می‌دانی آنها چه کسانی هستند؟ آنان کسانی هستند که آزارشان به مورچه‌ای نمی‌رسد. ^[۲۲]

ملّا مهدی نراقی در کتاب جامع السعادات در مورد اذیت مؤمنان چنین می‌گوید:

«شکی نیست که ایذای مؤمن و تحقیر او در شریعت حرام است و موجب هلاکت ابدی است. ^[۲۳]
مصادیق اذیت و آزار رانندگی به دیگران عبارت است از :

آزار و اذیت با بوق زدن

وجود بوق در وسایل نقلیه، به منظور هشدار و اعلام خطر برای جلوگیری از تصادفات است. از آن‌جا که این وسایل خطرهای زیادی می‌تواند برای دیگران داشته باشد، بوق‌زدن به عنوان ابزاری برای هشدار دیگران در این وسایل قرار داده شده است. بنابراین، استفاده از بوق برای این مقصود همواره الزامی است و مواردی مانند هشدار به عابرین پیاده که با غفلت از وسایل نقلیه وارد خیابان می‌شوند؛ هشدار به رانندگان دیگر که بدون توجه به وسایل نقلیه پشت‌سر و بدون زدن چراغ راهنما به راست یا چپ منحرف می‌شوند، هشدار به رانندگانی که بدون توقف، از خیابان فرعی به اصلی وارد می‌شوند. در این‌گونه موارد، استفاده از بوق الزامی است؛ اما در غیر این‌ موارد، مانند استفاده از بوق برای خودنمایی و هشدار به دیگران ممنوع است. در ماده 184 آیین‌نامه راهنمایی و رانندگی، به مصادیق ممنوع بوق‌زدن اشاره شده است:
استفاده از بوق‌های شیپوری،‌ سوت بلبلی و به طور کلی، هر نوع وسیله آگاه سازی صوتی، با صدای ناهنجار و غیرعادی در مناطق مسکونی و همچنین بوق‌زدن ممتد یا غیرضروری و یا زدن بوق در محل‌هایی که این عمل به وسیله علایم منع شده است، ممنوع است. استفاده از بوق برای مقاصدی مانند صدا زدن افراد، جلب توجه مسافر، ‌اعلام حضور و باز کردن در منزل، خداحافظی و مانند آنها ممنوع است.
یکی دیگر از مصادیق ممنوع بوق‌زدن که زیاد مشاهده می‌شود، بوق‌زدن برای بیان شادی خود در مراسم عروسی و یا غیر آن، مانند برنده شدن تیم ورزشی مورد نظر است. بوق زدن‌های بی‌مورد و غیرضروری که راننده تنها از سر بی‌حوصلگی، خستگی و تعجیل آن را به صدا در می‌آورد؛ مانند بوق‌زدن در پشت چراغ قرمز یا پشت راه‌بندان‌هایی که به علت تصادف یا تعمیر جاده ایجاد می‌شود، نیز از موارد ممنوع است. در همه این موارد، بوق‌زدن نه تنها به لحاظ قانونی، بلکه به لحاظ اخلاقی نیز ممنوع است؛ زیرا موجب اذیت، آزار، ترس و وحشت دیگران می‌شود. بنابراین، راننده با اخلاق قبل از بوق‌زدن، از خود می‌پرسد آیا این بوق از موارد مجاز و ضروری است یا از موارد ممنوع؟ آیا این بوق‌زدن ممکن است موجب ترس، وحشت، اذیت و آزار کسی شود یا نه؟ اگر بوق‌زدن ما موجب اذیت دیگران شود، عملی غیراخلاقی انجام داده‌ایم و به لحاظ اخلاقی مسئول بوده و باید از کسی که با بوق‌زدن بی‌هنجار ما متضرر شده است، رضایت بگیریم
رانندگان محترم آژانس تلفنی می‌توانند با در اختیار داشتن شماره تلفن مشتری با او تماس بگیرند و حضور خود را اعلام کنند؛ نه این‌که با بوق زدن در کوچه موجب آزار مردم شوند.

اذیت و آزار به وسیله ترساندن دیگران

پیامبر اکرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم) در مورد ترساندن دیگران فرموده‌اند:
مَنْ آذَى مُؤْمِناً آذَاهُ اللَّهُ وَ مَنْ أَحْزَنَهُ أَحْزَنَهُ اللَّهُ وَ مَنْ نَظَرَ إِلَیْهِ بِنَظْرَةٍ تُخِیفُهُ بِغَیْرِ حَقٍّ أَوْ بِجَفَاءٍ یُخِیفُهُ اللَّهُ یَوْمَ الْقِیَامَة؛ هرکس مؤمنی را اذیت کند، خدا او را آزار خواهد داد. هرکس مؤمنی را ناراحت و محزون کند، خداوند او را محزون خواهد کرد و هر کس با نگاهی ترسناک، به غیر حق و ظالمانه، به دیگری نظر کند و او را بترساند، خداوند او را در روز قیامت خواهد ترساند. ^[۲۴]
ترساندن در رانندگی مصادیق زیادی دارد، از جمله ترساندن عابرین پیاده و رانندگان دیگر از طریق رانندگی با سرعت بالا، ترمزهای ناگهانی که موجب ایجاد صدای وحشتناک می‌شوند، مارپیچ رفتن در خیابان‌ها و جاده‌ها، سبقت‌های ناگهانی از چپ یا راست بدون اعلام به راننده جلویی و ترساندن از طریق بوق زدن.

پاشیدن گِل و لای

پاشیدن آب و گل‌و‌لای بر روی عابران پیاده و سایر اتومبیل‌ها نیز از مصادیق اذیت و آزار دیگران است. بنابراین، رانندگان باید با کم کردن سرعت خود در روزهای بارانی از ارتکاب این فعل غیراخلاقی بپرهیزند.

پارک دوبله و ایجاد راه‌بندان

پارک دوبله، به لحاظ قوانین راهنمایی و رانندگی ممنوع است و جریمه دارد؛ ولی فارغ از این عمل غیر قانونی، از آن‌جا که این عمل، موجب زحمت دیگران، راه‌بندان و اتلاف وقت دیگران می‌شود، مصداق اذیت وآزار بوده و به لحاظ اخلاقی عملی ممنوع است و مرتکب آن، موظف است اذیت وارد شده به دیگران را جبران کند و باید به هر طریق ممکن از زیان‌دیده جلب رضایت شود. البته از آن‌جا که جبران چنین مواردی مشکل و گاه غیرممکن است؛ پیشگیری و عدم ارتکاب آن از جبران آن آسان‌تر است.
امام صادق(علیه السلام) در حدیثی درباره کسی که در راه عبور مسلمانان، چیزی قرار می‌دهد که موجب رم کردن اسب و مرکب عابرین و صدمه زدن به آنها می‌شود، می‌فرماید:
« کُلُّ شَیْ‏ءٍ مُضِرٍّ بِطَرِیقِ الْمُسْلِمِینَ فَصَاحِبُهُ ضَامِنٌ لِمَا یُصِیبُهُ؛ هر کس چیزی در مسیر عبور مسلمانان قرار داده باشد که به آنها ضرر برساند، ضامن ضررهایی است که به دیگران وارد می‌شود». ^[۲۵]

با توجه به عمومیت این روایت، کلیه سدّ معبرها، از جمله پارک دوبله و توقف در جاهای نامناسب که موجب زحمت یا آسیب عابرین می‌شود، ممنوع است و ایجادکنندگان آنها ضامن صدمات احتمالی وارد شده به مردم هستند.

آزار و اذیت به وسیله ایجاد آلودگی

وسایل نقلیه دارای نقص فنی، علاوه بر ایجاد سروصدا، از طریق آلودگی هوا، موجب اذیت و آزار دیگران می‌شوند. همه انسان‌ها در استفاده از این مواهب طبیعی حق مشترک دارند. از این‌رو، به لحاظ اخلاقی هیچ‌ کس حق تخریب محیط زیست را ندارد. بنابراین، وظیفه اخلاقی هر راننده‌ای است که مراقب کیفیت فنی وسیله خود بوده و از آلودگی هوا، به طوری که موجب اذیت دیگران شود، بپرهیزد.

نیکی به دیگران

یکی دیگر از اصول اخلاقی، که در رانندگی کاربرد فراوانی دارد، نیکی و کمک به دیگران است. پیرمرد، پیرزن یا کودکی خردسال که قصد عبور از خیابانی را دارد که خط‌کشی نشده و پل عابر پیاده‌ نیز در آن اطراف نیست و به دلیل پیری یا کودکی، برای این کار مهارت لازم ندارد؛ در این شرایط، گرچه حقّ تقدم و عبور به رانندگان تعلق دارد؛ اصل اخلاقی کمک و نیکی به دیگران به ما توصیه می‌کند، با توقف خودرو، به این‌گونه افراد اجازه عبور بدهیم.
مورد دیگر اصل مذکور، کمک به رانندگان یا مسافران در راه مانده است. متأسفانه گاه مشاهده می‌شود که برخی رانندگان سودجو در شرایط سخت، مانند فصل سرما و یخبندان، به جای این‌که به مسافران در راه مانده کمک کنند، کرایه‌ای چند برابر برای رساندن آنها به مقصدشان را درخواست می‌کنند! این‌گونه رفتار که سوء استفاده از شرایط سخت و نیازمندی انسان‌هاست، به لحاظ اخلاقی و دینی بسیار ناپسند و خارج از اخلاق انسانی است. امام صادق (علیه السلام) می‌فرمایند:
هر کس مؤمنی را از چیزی که به آن نیازمند است، منع کند؛ در حالی‌که خودش آن را دارد یا می‌تواند از کس دیگر برای او تهیه‌اش کند؛ خداوند او را در روز قیامت با صورتی سیاه، چشمانی نابینا و در حالی‌که دستانش به گردنش آویزان است، محشور می‌کند و گفته می‌شود: این، همان خائنی است که به خدا و پیامبرش خیانت کرده است. سپس به آتش انداخته می‌شود. ^[۲۶]

خویشتنداری و صبوری

شکیبایی و خویشتنداری از اصول اخلاقی مورد توصیه برای انسان‌ها در همه شرایط زندگی است. عموماً برخی از عواملی خارجی موجب ناراحتی و عصبانیّت انسان شوند. در مواقع عصبانیّت، انسان اخلاقی با کنترل خشم خویش، اقدامی عاقلانه در برابر شرایط ایجاد شده صورت می‌دهد؛ ولی انسان غیراخلاقی تسلیم خشم خود شده و به کارهای غیرعاقلانه و غیراخلاقی دست می‌زند که بعدها موجب پشیمانی و گاهی اوقات غیرقابل جبران است. قرآن کریم فرو بردن خشم را از نشانه‌های مؤمنان ذکر کرده، می‌فرماید: (وَ الْکاظِمِینَ الْغَیظَ)؛ [مومنان] کسانی هستند که به موقع خشم، آن را فرو می‌برند. ^[۲۷]
نیز: (وَ إذا ما غَضِبُوا هُمْ یغْفِرُونَ)؛ وقتی خشمگین می‌شوند، گذشت می‌کنند. ^[۲۸]
از آن‌جا که خطر عصبانیت راننده عصبانی، معمولاً چند برابر عصبانیت معمول است؛ این عصبانیت ممکن است به قیمت جان خود یا دیگری تمام شود. از این‌رو، کنترل خشم در رانندگی بسیار ضروری است. رانندگان پرخاشگر با رفتارهای زیر برای خود و دیگران خطر آفرین هستند:
الف) تغییر مسیر ناگهانی و خطرناک؛
ب) سبقت غیر مجاز اتومبیل مقابل؛
ج) عدم رعایت فاصله با اتومبیل جلویی؛
د) توهین، نعره کشیدن و رفتارهای ضد اخلاقی؛
هـ) بوق‌زدن غیرضروری و مکرر؛
و) استفاده از نور بالا برای تنبیه راننده مقابل؛
ز) حرکت سریع و تعقیب و گریز اتومبیل دیگر؛
ح) سرعت‌های نابه‌جا و غیر مجاز؛
ط) مانور و تغییر مسیر به طور مکرر؛
ی) اشغال طولانی خط سرعت به قصد تنبیه اتومبیل پشت سر؛
ک) ترمزهای مکرر و ناگهانی؛
ل) انحراف از مسیر اصلی و حرکت در شانه جاده؛
م) عبور از خط مقابل برای رهایی از ترافیک.

رعایت حقوق دیگران

قوانین راهنمایی و رانندگی، حقوقی را برای رانندگان، مسافران و عابرین تعریف کرده است. بنابراین، این حقوق جزء حقوق قانونی هستند که منشأ پیدایش آنها قانون است. به همین دلیل، متخلفان از این قوانین، تحت پیگرد قانون قرار گرفته، مجازات می‌شوند. البته برخی از حقوق در مقوله رانندگی جزء حقوق قانونی نمی‌باشند؛ به این معنا که قانونگذار برای تخلف از آنها مجازاتی در نظر نگرفته است، بلکه جزء مبانی اخلاقی هستند و وجدان اخلاقی و انسانی ما را به رعایت آن‌ها ملزم می‌کند. در هر صورت، باید توجه داشت که به لحاظ اخلاقی، رعایت هر حقّی، فارغ از منشأ پیدایش آن، وظیفه‌ای اخلاقی است. بر اساس آموزه‌های اخلاقی، حقّ هر صاحب حقّی باید رعایت شود و این حق باید به محق اعطا گردد. از این‌رو، اگر چه حقوق قانونی، منشأ قانونی دارند؛ ما اخلاقاً موظف به رعایت اصولی هستیم که در مبانی اخلاقی ریشه دارند (علاوه بر حقوق قانونی). انسانی که حقوق قانونی دیگران را رعایت نکند، مستوجب نکوهش و مذمت است.
از منظر اخلاق اسلامی رعایت حقوق برادران دینی، وظیفه‌ای اخلاقی، شرعی است که ریشه در حقوق خداوند متعال دارد. امام علی(علیه السلام) در این مورد فرموده‌اند:
«خداوند سبحان، حقوق بندگانش را مقدمه حقوق خود قرار داده است. هرکس به ادای حقوق بندگان خدا قیام کند، ادا کننده حقوق خدا خواهد بود». ^[۲۹]
آنچه در اخلاق دینی و غیردینی به طور مشترک بر آن تأکید شده، رعایت حقوق انسان‌های دیگر است. فرقی نمی‌کند چه نوع حقّی باشد. بنابراین، عدم رعایت حقوق دیگران، از جمله عدم رعایت حقّ تقدم‌ در تقاطع‌ها، حقوق عابرین و عدم رعایت حقوق رانندگان در عبور از چراغ سبز، امری غیراخلاقی است؛ متأسفانه قوانین راهنمایی و رانندگی، برای عبور وسایل نقلیه از چراغ قرمز جرایم سنگینی در نظر گرفته است؛ ولی برای عبور عابرین از چراغ قرمز که تجاوز به حقوق رانندگان است، مجازاتی وجود ندارد. شاید دلیل آن، عدم امکان عملی اجرای چنین مجازات‌هایی است. در چنین مواردی، اخلاق می‌تواند به کمک قانون بشتابد و مشکل را حل بکند. عابران باید توجه داشته باشند که عبور از چراغ قرمز، تجاوز به حقوق رانندگان و مصداق ظلم است؛ ظلمی که حضرت امیرالمومنین علی علیه‌السلام در مذمت آن فرموده‌اند:
«از ظلم بپرهیزید که بزرگ‌ترین جرائم و عظیم‌ترین معاصی است». ^[۳۰]
گاهی اوقات شنیده می شود راننده ای در پاسخ به اعتراض دیگران نسبت به رفتارهای نادرست رانندگی‌اش، عبارت «خودرویم بیمه است؛ دیه‌ات را می‌دهم» را بر زبان می‌أآورد. چنین رانندگانی حکم قاتل بالقوه را دارند و فکر می کنند به دلیل پرداخت مقداری حقّ بیمه، اجازه دارند حقوق دیگران را مورد تعرض قرار دهند! چنین تفکرات و رفتارهایی، با شئون انسانی متباین است.

تواضع و فروتنی

یکی دیگر از اصول اخلاقی، که دررانندگی کاربرد دارد، تواضع و فروتنی است.
قران کریم می فرماید: (و عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذینَ یَمْشونَ عَلَی الاَرضِ هَوناً)؛ و بندگان خدای رحمان کسانی‌اند که با تواضع روی زمین راه می‌روند». ^[۳۱]
احساس برتری (به دلیل گران قیمت بودن خودرو، حجیم بودن ظاهر خودرو، موقعیت اجتماعی راننده و غیره) یا خودخواهی، از جمله بدترین احساس راننده در خیابان یا جاده نسبت به دیگران است که زمینه ساز بسیاری از سوانح رانندگی می‌گردد.
این نوع تفکر، سبب تحریک راننده می‌شود و او را به بروز رفتارهای خطرناک، همچون حرکت های پرشتاب و ناگهانی (مانور رفتن)، سبقت از سمت راست، سبقت غیر مجاز از سمت چپ، رانندگی طولانی در خط سبقت و غیره سوق می دهد. این رانندگان اجرای هر حرکتی را برای خود مجاز می‌دانند.
اگر سوار خودروی مدل بالا و گران قیمت ـ نسبت به خودروهای در حال عبور ـ هستیم، خود را همچون دیگر رانندگان وسایل نقلیه، دارای حقوق مساوی بدانیم و از ارتکاب رفتارهای تحقیر آمیز نسبت به دیگران اجتناب کنیم؛ چرا که ارزش آدمی به داشته های ظاهری نیست، بلکه ارزش انسان به رفتاری است که در مقابل بروز می‌دهد.

گذشت و بخشش

بخشش تقصیر دیگران، از مهم‌ترین اصول لازم در زندگی اجتماعی است که مورد توصیه اکید دین اسلام است. آیات زیادی در قرآن کریم به عفو و بخشش توصیه می‌کند: (خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلین‏)؛ بر طریق بخشش و عفو رفتار کن و امر به معروف نما». ^[۳۲]
امام علی علیه‌السلام می فرماید:
« اَلعَفوُ تاجُ المَکارِمِ؛ گذشت، اُوج بزرگواری‌هاست». ^[۳۳]
در رانندگی نیز بخشش و گذشت از تقصیر راننده‌ای که عمداً یا سهواً به خطایی دچار شده است و حقی را از دیگری ضایع کرده یا موجب ناراحتی‌ شده است، عملی اخلاقی و ضروری است. بسیار مشاهده می‌شود که رانندگان به هنگام تضییع حق خود توسط رانندگان متخلف دیگر، شروع به فحش و ناسزاگویی به او می‌کنند. بدین ترتیب، خود مرتکب عمل غیراخلاقی دیگر می‌شوند و یا با بوق زدن‌های ممتد، بستن راه و اجازه سبقت ندادن به راننده مقصر یا تعقیب او و حرکت با سرعت بالا برای رسیدن به او، نور بالا زدن و غیره؛ خود در صدد تأدیب راننده مقصر برمی‌آیند و بدین ترتیب، تخلفات متعددی را موجب می‌شوند. باید توجه داشت که تأدیب راننده متخلف، تنها وظیفه پلیس است و رانندگان دیگر به هیچ وجه چنین وظیفه‌ای ندارند. در نهایت فقط می‌توان از باب امر به معروف و نهی از منکر به او تذکر داد. البته روشن است که عفو و گذشت توصیه‌ای است که به رانندگان می‌شود. ولی پلیس بدون هیچ گذشتی باید با متخلفان برخورد کند تا از تکرار این تخلفات جلوگیری شود و تخلف راننده خاطی که در واقع حقی از جامعه ضایع کرده است، بی‌پاسخ نماند.

فاش نکردن اسرار مردم

رازداری، فضیلتی اخلاقی است که خود منشأ انجام دادن کارهای نیکو و پیروزی و نیک‌بختی انسان‌ها می‌گردد.
رازداری بر دو گونه است: نگه داشتن و پوشیده داشتن راز خود و اسرار دیگران.
چه زیباست که رانندگان به این فضیلت اخلاقی توجه داشته باشند و سعی کنند راز خودشان را یا راز مسافران را آشکار نکنند.

احترام به خانواده

اهمّیت اشتغال از نظر اسلام تا جایی است که روایات اسلامی، کسی را که در راه کسب روزی حلال برای خانواده تلاش می کند؛ مانند فردی دانسته که در راه خدا در میدان نبرد، مشغول جهاد است.
امام صادق (علیه السلام) در این زمینه می فرماید:
« الْکَادُّ عَلى‏ عِیَالِهِ‏ کَالْمُجَاهِدِ فِی سَبِیلِ اللَّه‏؛ کسی که برای معاش عایله خود می‌کوشد، مانند کسی است که در راه خدا جهاد می کند». ^[۳۴]
با این همه تاکید اسلام به کار؛ باید طوری برنامه های زندگی تنظیم شود که کارکردن مانع رسیدگی به امور خانواده و زندگی خصوصی نشود؛ مخصوصا رانندگان آژانس‌های تلفنی که فعالیت‌هایشان شبانه‌روزی است، باید طوری برنامه‌ریزی کنند که بتوانند ساعاتی در کنار خانواده باشند تا مایه آرامش و دلگرمی آنها شوند.
قران کریم در آیه 19 سوره نساء می فرماید:
(وَ عاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوف‏)؛ و با آنان [همسرانتان] به نیکى معاشرت کنید».
رسول خدا (صلّى اللَّه علیه و آله و سلّم) از مردى پرسید: آیا امروز، روزه گرفته‏اى؟ عرض کرد: خیر. فرمود: به عیادت بیمارى رفته‏اى؟ عرض کرد: خیر. حضرت فرمود: در تشییع جنازه‏اى شرکت کرده‏اى؟ مرد گفت: خیر. حضرت فرمود: تنگدست مسکینى را غذا داده‏اى؟ مرد عرض کرد: خیر. پس حضرت فرمود: به خانه خود بازگرد و به افراد خانواده‏ خود محبت‏ کن و آنها را ببوس؛ که این عمل، به منزله صدقه تو به‏ آنهاست [و براى تو پاداش صدقه را دارد]. ^[۳۵]

احترام به همکاران

حسن خلق و خوش رویی با همکاران، علاوه بر جلب خشنودی خداوند، وسعت رزق و روزی مادی و معنوی انسان را فراهم می‌کند و این ویژگی نزد مردم نیز خوب و پسندیده است.
در روایات اسلامی خوش خلقی همکار، نوعی سعادت برای اشخاص معرفی شده است؛ چنان‌که امام سجّاد (علیه السلام) در این زمینه می فرماید:
« از سعادت مرد است که محلّ کسب و کارش در شهر خودش باشد و همکاران‏ و کارگزارانش نیکوکار باشند و داراى فرزندانى باشد تا از آنها کمک گیرد». ^[۳۶]
رعایت حقوق همکاران و احترام به آن‌ها هنگام کار، نشان دهنده حسن خلق و اخلاق خوب است. به طور مثال رعایت نوبت و حق تقدم برای رفتن به سرویس‌دهی‌ها، سبب نظم و انضباط آژانس می‌شود.
مدیران آژانس تلفنی، با رعایت عدالت در نوبت دهی، در ایجاد فضای صمیمی بین رانندگان، دارای نقش بالایی هستند.

رعایت حقوق مسافران

یکی دیگر از مسائل مربوط به اخلاق رانندگی، رعایت حقوق متقابل راننده و مسافران در وسایل نقلیه عمومی است. حق راننده بر مسافر این است که مسافر کرایه او را بی‌کم و کاست پرداخت کند. نیز وظیفه اخلاقی مسافر ایجاب می‌کند که از راننده به خاطر رساندن او به مقصد از راننده تشکر کند. حقوق مسافران بر رانندگان نیز عبارت است از:
الف) رانندگان کرایه بیشتر از حد متعارف یا مورد توافق از مسافران نگیرند؛
ب) از انجام دادن اعمالی که موجب اذیت مسافران است، پرهیز کنند؛ اعمالی چون سیگار کشیدن، پخش موسیقی، چسباندن عکس‌های غیراخلاقی در داخل خودرو، مانند عکس غیر متعارف خوانندگان و هنرپیشه‌گان مرد یا زن یا عکس‌هایی که موجب تبلیغ یک فرقه منحرف است؛
ج) با آرامش رانندگی کنند و از رانندگی با سرعت بالا که موجب اذیت و ترس مسافران گردد، بپرهیزند؛
د) تمیز و مرتب کردن داخل ماشین امری ضروری است. حق مسافر در قبال کرایه پرداختی، برخورداری از وسیله سالم، تمیز و با کیفیت مناسب است. بهره‌گیری از تاکسی‌ها و وسایل نقلیه فرسوده در سطح شهر، نقض حقوق مسافران از جانب رانندگان و سازمان‌های تاکسیرانی است.
هـ) از آن‌جا که غالبا رانندگان محترم اوّلین کسانی هستند که مسافران خارجی با آنها برخورد می‌کنند، چه زیباست رانندگان طوری رفتار کنند که رفتارشان گویای عظمت اخلاقی ایرانیان و بلند طبعی و کرامت مسلمانان باشد و به‌ویژه در گرفتن کرایه از آن‌ها، نرخ مصوّب را لحاظ داشته باشند.
و) بسیاری از مردم از تاکسی تلفنی به این دلیل که زودتر به مقصدشان برسند، استفاده می‌کنند. لذا رانندگان محترم باید مسئله سوخت(بنزین) و مسائل فنی خودرو خود را قبل از سوارکردن مسافر حل کنند تا مسافر برای این امور معطّل نماند.
پیشنهاد می‌شود سازمان اتوبوس‌رانی و تاکسیرانی، منشوری اخلاقی، مشتمل بر وظایف و حقوق متقابل مسافران و رانندگان تنظیم کرده و داخل وسایل نقلیه عمومی نصب کنند تا هر دو طرف از حقوق یکدیگر مطلع شوند.

پرهیز از فحش و ناسزگویی

یکی از اعمال غیراخلاقی که از برخی رانندگان مشاهده می‌شود، فحش و ناسزاگویی به رانندگان دیگر است؛ رانندگانی که تخلفی مرتکب شده‌اند، یا اصلاً تخلفی نکرده‌اند؛ ولی چون با احتیاط می‌رانند، راننده عجول از روی خشم، به آنها فحش و ناسزا می‌گوید. باید دانست فحش و ناسزاگویی، عملی غیراخلاقی و بسیار ناپسند است و در هیچ شرایطی توجیه منطقی ندارد.
پیامبر اکرم(صلّی الله علیه و آله و سلّم) نیز فرموده‌اند: «خداوند بهشت را بر هر فحّاش بدزبان و بی‌شرمی که باکی ندارد چه می‌گوید و چه می‌شنود، حرام کرده است». ^[۳۷]
امام باقر(علیه السلام) در این مورد می‌فرماید: « خداوند شخص ناسزاگوی بد دهن را دشمن می‌دارد». ^[۳۸]

رعایت بهداشت فردی

دین مقدس اسلام، حاوی نکاتی غنی و ظریف از بهداشت کامل در زندگی فردی و اجتماعی انسان است و عمل به این توصیه های بهداشتی، ضامن سلامت فردی و اجتماعی افراد است. البته در اسلام، حفظ تندرستی، این نعمت ارزشمند الاهی بر همگان واجب است و حضرت رسول اکرم (صلی الله علیه و آله)می فرماید: «دو نعمت است که مردم قدر آن را نمی دانند: سلامتی و جوانی». چون تندرستی از بزرگ‌ترین نعمت‌های خداوند متعال است، باید در حفظ آن بکوشیم و پیش از افتادن در بستر بیماری به اصول بهداشتی توجه و با حفظ بهداشت خصوصی و عمومی و روانی از ایجاد بیماری تا حد توان پیشگیری کنیم.
قرآن مجید پیروان خود را برای زیستن در محیطی پاک و مطمئن به حفظ بهداشت فردی و اجتماعی فرا می‌خواند. خداوند پس از بعثت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) به او می‌فرماید: (وَ ثِیابَکَ فَطَهِّرْ)؛ جامه خود را پاکیزه ساز». ^[۳۹]
نیز در ستایش پاکان می فرماید: (إِنَّ اللّهَ یُحِبُّ التَّوّابینَ وَ یُحِبُّ الْمُتَطَهِّرینَ)؛ خداوند توبه کنندگان را دوست دارد و پاکان را نیز دوست دارد». ^[۴۰]
در ارزشمندی نظافت همین بس که حضرت محمد(صلی الله علیه و آله و سلّم) در روایتی می فرمایند:
« هر چه در توان دارید برای پاکیزگی بکوشید؛ زیرا خداوند، اسلام را بر اساس پاکیزگی استوار کرده است و فقط افراد پاکیزه می توانند وارد بهشت شوند». ^[۴۱]
چه زیباست که رانندگان محترم، هم مراقب بهداشت فردی و هم مراقب نظافت داخل ماشین باشند.
برای اجرای بهتر و دقیق تر این توصیه اخلاقی نکاتی چند پیشنهاد می شود:
الف) بدن به طور طبیعی در حین کار عرق می کند؛ لذا در روزهای گرم و داخل تاکسی، غالباً بوی ناخوشایندی استشمام می‌شود. پس لازم است راننده علاوه بر زدودن موهای زاید بدن، روزانه دوش گرفته و در دفعات مختلف پاها و جوراب را بشوید که این عمل علاوه بر رفع بوی بد، بر رفع خستگی و تسکین روان اثر زیادی دارد. ^[۴۲]
ب) موی سر را تا مدت زیاد، بدون آرایش رها نکند و هنگام آرایش توجه داشته باشد که آرایشگر موهای او را طبق مدل طبیعی و متعارف کوتاه کند، نه بر طبق مدل و مُد تقلیدی که امروز به عنوان شعار سیاسی ـ فرهنگی از سوی گروه‌های خارجی مبتذل و منحرف جنسی، جامعه اسلامی را آلوده کرده است. ^[۴۳]
ج) بوی نامطبوع فضای دهان باعث رنجش مسافران در محیط محدود و بسته داخل تاکسی خواهد شد؛ پس برای پیشگیری بهتر است:
د) راننده قبل از نشستن پشت فرمان، به‌خصوص در نوبت صبح، علاوه بر خلال کردن، مسواک بزند و فضای دهان را با آب نمک شست‌وشو دهد. خلال کردن و مسواک زدن از اخلاق انبیاست؛ چنان‌که از پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلّم) چنین روایت شده است:
«حضرت جبرئیل پیوسته مرا به مسواک کردن توصیه می کردند؛ تا حدّی که گمان کردم مسواک زدن از جمله واجبات دینی است». ^[۴۴]
ه) قبل از ارائه سرویس از خوردن مواد بودار مثل سیر بپرهیزد. ^[۴۵]

حفظ جان خود و دیگران

حفظ جان یکى از بایسته‌های مسلّم و مهم اسلام است. از نظر اسلام جان مسلمان آن قدر مهم و با‌ارزش است که براى حفظ آن حتى مى‌توان واجباتى مثل نماز و روزه و حج را به تأخیر انداخت و از ادای آن‌ها خوددارى کرد. ^[۴۶]
رسـول خدا(صلّی الله علیه و آله) در بخشى از خطبه خود در حجة الوداع ^[۴۷] اهمیت حفظ جان را چنین توصیف مى کند: «مـردم ! چـنـان که این روز [ایّام حج] و این شهر [مکّه] محترم است، خون، عرض و آبروى شما هم مـحـتـرم اسـت. حـق ریـخـتن خون و بردن آبروى یکدیگر را ندارید، تا آن گاه که به دیدار خدا نایل گردید.» از این رو راننده تاکسی تلفنی در مواردى که مى‌داند در صورت اقدام کاری، جانش به خطر مى‌افتد و کشته خواهد شد، از نظر احکام اسلامى نباید آن کار را انجام دهد و مُجاز نیست جان خود را در مخاطره قرار دهد. بنابراین، با رعایت نکات زیر، می‌تواند جان خود، مسافران و عابران را حفظ کند:
الف) حرکت با سرعت مجاز و پرهیز از سبقت بی مورد، یا تخلف دیگر.
ب) اجتناب از هر عملی که او را از توجه به رانندگی باز دارد؛ مثل خوردن و آشامیدن که از سوی قانون نیز منع شده است. ^[۴۸]
ج) سوار کردن سرنشین در سمت چپ راننده که از طرف قانون نیز منع شده و جریمه دارد. ^[۴۹]
د) مطابق قانون، راننده بعد از سوار شدن مسافر تا از بسته شدن کامل درِ تاکسی اطمینان پیدا نکرده است، نباید حرکت کند و نیز تا لحظه توقف کامل، اجازه باز کردن درِ تاکسی را به سر نشین ندهد. رعایت این نکته نیز بر حفظ جان مسافر مؤثر است.
ه)مسافرین ردیف عقب را از سمت چپ پیاده نکند.
متأسفانه آمار تصادفات رانندگی درون شهرها بالاست و باید رانندگان محترم در حین رانندگی کمال دقت را داشته و قوانین، اخلاق و آداب رانندگی را رعایت کنند.
آمار تصادفات درون شهری کشور: ^[۵۰]

سال کل تصادفات (فقره) منجر به فوق منجر به جرح منجر به خسارت (فقره)
تعداد تصادف (فقره) تعداد فوت شده تعداد تصادف (فقره) تعداد مجروح
1385 646851 1307 1427 93789 115378 551755
1386 601896 1348 1471 94943 113228 505605
1387 623447 1442 1700 108551 128939 513454
1388 539755 3436 4951 128142 161373 408177
1389(3) 530296 8008 9810 294895 320928 227393
1390(4) 270015 4117 4457 151421 169850 114477
1391 296116 4533 5061 165650 189778 125933
1392 193427 1419 1545 90792 107159 101216

پاکیزه و امن نگه داشتن شهر و خیابان

پانویس