احکام پوشاک: تفاوت بین نسخهها
(اصلاح ارقام) |
|||
| سطر ۱۷: | سطر ۱۷: | ||
|داده۵ = قم | |داده۵ = قم | ||
|برچسب۶ = تاریخ نشر | |برچسب۶ = تاریخ نشر | ||
| − | |داده۶ = | + | |داده۶ = ۱۳۹۵ |
|برچسب۷ = قطع | |برچسب۷ = قطع | ||
|داده۷ = رقعی | |داده۷ = رقعی | ||
|برچسب۸ = شابک | |برچسب۸ = شابک | ||
| − | |داده۸ = | + | |داده۸ = ۹۷۸۶۰۰۶۶۱۲۶۹۰ |
|برچسب۹ = دانلود | |برچسب۹ = دانلود | ||
|داده۹ = [http://dl-al-adl.ir/libfiles/ebooks/fabook/fvz/PDF/fabookfvz36.pdf PDF] | |داده۹ = [http://dl-al-adl.ir/libfiles/ebooks/fabook/fvz/PDF/fabookfvz36.pdf PDF] | ||
}} | }} | ||
| + | == پیشگفتار == | ||
| + | لباس و پوشش بیانگر شخصیت، هویت و موقعیت اجتماعی افراد به حساب می آید؛ جوامع بشری معمولاً از انسان هایی که پوشش ندارند یا پوشش نامناسب دارند خشنود و راضی نیستند چون آنها را انسان های بی هویت و بی شخصیتی می دانند. <ref>. ر.ک: دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج 14، ص 5572.</ref><br/> | ||
| + | پیشینه پوشش و لباس به زمان حضرت آدم علیه السلام بر می گردد. خدای متعال برای اولین انسان پوشش و لباس قرار داد: «یا بَنی آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنا عَلَیْکُمْ لِباساً یُواری سَوْآتِکُمْ وَ ریشاً؛ اى فرزندان آدم! ما لباسى که شرمگاهتان را مى پوشاند، و لباسى فاخر و گران که مایه زینت و جمال است براى شما نازل کردیم».<br/> | ||
| + | لباس فوائد زیادی دارد که خدای متعال در این آیه دو فایده آن را ذکر کرده است؛ لباس وسیله پوشاندن زشتی ها و مایه زینت انسان است.<br/> | ||
| + | علی علیه السلام یکی از خاصیت های لباس را زیبا کردن جمال انسانی می شمارند و می فرمایند: «الثِّیَابُ تُظْهِرُ الْجَمَالَ؛ لباس، جمال و زیبایی را ظاهر می کند». <ref>. خصال، ج1، ص 92، ح 33.</ref><br/> | ||
| + | این کتاب دوازده فصل دارد که شامل مباحثی پیرامون (اهمیت پوشش، تولید کنندگان لباس، راه کارهای حمایت از تولید کنندگان داخلی، فروش لباس زنانه و مردانه، جنس های و رنگ های توصیه شده در لباس، پوشش زنان و مردان، آسیب های برخی از لباس ها و ...) می باشد. <br/> | ||
| + | در این نوشته، سوالات شرعی را از مراجع تقلید مشهور ذکر کرده ایم لذا اگر در کتاب، نظرات فقهی مرجع تقلیدی ذکر نشده است یا به آن دست نیافتیم یا در این مورد نظری نداشته اند. ان شاء الله در صورتی که این نظرات را به دست بیاوریم در چاپ های بعدی اضافه می شود.<br/> | ||
| + | خوانندگان محترم در صورتی که در یک موضوع خاص، مسئله شرعی ای را در این کتاب پیدا نکردند حتماً به رساله مرجع تقلید خودشان رجوع شود یا از ایشان استفتاء کنند.<br/> | ||
| + | تذکر: در این کتاب هرجا از آیت الله شبیری زنجانی مسئله یا استفتائی با قید «احتیاط وجوبی» یا «احتیاط واجب» آمده باشد عمل به اینگونه احتیاط، واجب است و مقلد نمىتواند در آن به فتواى مجتهد دیگر رجوع کند. <ref>. توضیح المسائل، آیت الله شبیرى زنجانی، ص 8، م 7.</ref><br/> | ||
| + | امید است این مجموعه بتواند رسالت خود را در جهت روشن کردن افکار جامعه و تعلیم افراد پیرامون احکام پوشش و لباس به انجام رساند و مورد قبول درگاه احدیِت قرار گیرد.<br/> | ||
| + | در پایان از تمام کسانی که بنده را در تهیه این اثر یاری کردند تشکر می کنم و از خدای متعال توفیق و موفقیت آنها را خواستارم.<br/> | ||
| + | محمود صادقی<br/> | ||
| + | سوم جمادی الثانی <ref>. مصادف با شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها.</ref> ۱۴۳۶ برابر با ۱۳۹۴/۱۲/۲۳<br/> | ||
| + | شهر مقدس قم<br/> | ||
| + | == فصل اول: کلیات و اطلاعات عمومی == | ||
| + | اهمیت پوشش و لباس <ref>. ر.ک: مجله «رشد؛ آموزش معارف اسلامی»، مقاله «پوشش و لباس؛ نظری به دیدگاه اسلامی»، سیده مینا هاشمی، دوره نوزدهم، ش4، تابستان 1386.</ref><br/> | ||
| + | لزوم داشتن پوشش از ضروریات عقلی است و دین هم آن را تأیید کرده و دستوراتی خاص برای آن بیان کرده است؛ رسول خدا صلی الله علیه و آله به شخصى فرمود: «خُذ عَلَیکَ ثَوبَکَ ولا تَمشوا عُراةً؛ لباست را بپوش و عریان راه نرو» <ref>. سنن أبى داوود، ج 2، ص 251، ح 4016، به نقل از «پژوهشی در فرهنگ حیا»، عباس پسندیده، ص 182.</ref> و در حدیثی دیگر، حضرت علی علیه السلام علت پوشش داشتن انسان را چنین بیان کرده است: : «إِذَا تَعَرَّى أَحَدُکُمْ نَظَرَ إِلَیْهِ الشَّیْطَانُ فَطَمِعَ فِیهِ فَاسْتَتِرُوا؛ وقتی یکی از شما عریان شود شیطان به او نظر می کند پس در او به طمع می افتد (که او را به [[گناه]] بکشاند) پس خود را بپوشانید». <ref>. تهذیب الأحکام (تحقیق خرسان)، ج1، ص 374، ح 2.</ref><br/> | ||
| + | لقمان، یکى از کسانى است که پوشیدگى شدیدى داشته و امام صادق علیه السلام، این ویژگى را یکى از علل حکیم شدن وى دانسته و فرمودند: «به خدا قسم لقمان به سبب حسب و مال حکیم نشد بلکه چون خیلی با حیاء و با پوشش بود به این مقام رسید». <ref>. تفسیر القمی، ج2، ص 162.</ref><br/> | ||
| + | شخصى به نام جَرهَد مى گوید که روزى نشسته بودم و لباسم کنار رفته بود و ران پایم پیدا شده بود. در این هنگام، رسول خدا صلی الله علیه و آله که از آن جا عبور مى کرد، به من فرمود: «غَطِّ فَخِذَکَ ؛ فَإِنَّ الفَخِذَ عَورَةٌ؛ ران خود را بپوشان، که جزو عورت است». <ref>. مسند أحمد، ج 1، ص 591، ح 2493، به نقل از «پژوهشی در فرهنگ حیا»، عباس پسندیده، ص 182.</ref><br/> | ||
| + | === تاریخچه نساجی و دوخت لباس === | ||
| + | به گفته کاوشگران و باستان شناسان شهر شوش: «پیدایش هنر دوخت یکی از هنرهای قدیم ایرانیان است. بر اساس تحقیقات بدست آمده نخستین پارچه بافته شده در ایران به (۴۰۰۰) هزار سال قبل از میلاد مسیح بر می گردد که در حفاریات شوش بدست آمده است که معلوم می کند در دوره تمدن شوش (۴۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح) بافتن پارچه معمول بود. قسمت هایی از این قطعه پارچه هم اکنون در موزه های لووروبافلو موجود است. به گفته آنان تا زمانی که مغولان وارد ایران نشده بودند نساجی ایران همیشه یکی از صنایع پر رونق بوده و همین عامل موجب خود کفایی ایران نسب به سایر کشورها بوده است. اسناد و مدارک موجود، نشان می دهد علاوه بر خود کفایی، منسوجات ایرانی جنبه صادراتی نیز داشته است.<br/> | ||
| + | دانشمندی ایران شناس بنام «رنه گووسه» بیان می کند که لباس های مردم اولیه ایران بیشتر از مجسمه هایی شناخته می شود که در حفاری های مختلف پیدا شده و نوع لباس را مشخص کرده است. قدیمی ترین مجسمه انسانی در فلات ایران پیدا شده است که متعلق به (۴۲۰۰) سال قبل از میلاد مسیح می باشد لباس این مجسمه در کاشان به دست آمده است. این لباس از پارچه ای است که به صورت لنگ و کمر بسته شده است. وجود این پارچه نشان می دهد که ساکنین آن روزگار فلات ایران از پوست حیوانات به طور طبیعی استفاده نمی کردند بلکه از پشم، پارچه هایی می بافتند. <ref>. www. mardomsalari.com، مقاله «جیب خالی پز عالی»، سارا دماوندان، 13/4/1389، با کمی تغییرات.</ref><br/> | ||
| + | از برخی روایات معلوم می شود که خیاطی و دوخت لباس به حدوداً هزار سال بعد از هبوط حضرت آدم علیه السلام به زمین بر می گردد؛ امام صادق علیه السلام فرمودند: «حضرت ادریس <ref>. زمان تولد حضرت ادریس علیه السلام 830 سال بعد از هبوط حضرت آدم به زمین می باشد.( www.wikifeqh.ir، مقاله «اسامی پیامبران»)</ref> علیه السلام خیاطی می کردند». <ref>. کافی، ج3، ص 494، ح 1.</ref><br/> | ||
| + | === تاریخچه اتحادیه پوشاک و لباس === | ||
| + | در سال ۱۳۶۰ تشکل جدیدی با حضور اکثریت دست اندرکاران صنایع نساجی و پوشاک کشور با همت و برنامه ریزی اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران با عنوان «شورای صنایع همگن نساجی» تشکیل شد تا به صنایع نساجی و پوشاک، که پس از انقلاب قدری از مسیر تولیدی منحرف شده بودند و با روند و ساختار جدید کشور هماهنگی نداشتند، با بررسی های همه جانبه تخصصی کمک کنند. <ref>. اتحادیه تولید و صادرات نساجی و پوشاک ایران: www.itema.ir.</ref><br/> | ||
| + | |||
| + | == فصل دوم: تولید کنندگان لباس و پوشاک == | ||
| + | در این فصل احکام و مسائل تولید لباس و پوشاک مطرح می شود و خواننده به اهمیت تولید داخلی پی برده و سعی می کند در حمایت کردن از محصولات داخلی، تولید کنندگان را یاری نماید.<br/> | ||
| + | === چاپ اسماء متبرکه بر روی لباس === | ||
| + | برخی معتقدند برای تبلیغ معارف دینی می توانیم آیات و احادیث اهل بیت علیهم السلام را بر روی لباس ها چاپ کنیم و مردم با خرید آنها در نشر تعالیم دین شریک باشند.<br/> | ||
| + | ==== استفتاء ==== | ||
| + | سؤال: آیا چاپ کردن اسماء متبرکه مانند اسم های خدای متعال <ref>. مانند آرم جمهوری اسلامی ایران و ... . </ref> و اهل بیت علیهم السلام بر روی لباس، جایز است؟<br/> | ||
| + | جواب: اگر موجب هتک حرمت اسامی متبرکه شود <ref>. آیت الله مکارم: www.makarem.ir، استفتائات؛ استفتاء پیامکی از دفاتر آیت الله نوری همدانی، 13/8/1394؛ آیت الله شبیری زنجانی(کد استفتاء: 23391)، 20/8/1394.</ref>و یا با بدن تماس داشته باشد جایز نیست. <ref>. استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله مکارم، 13/8/1394.<br/> | ||
| + | آیت الله شبیری زنجانی: بنابر احتیاط با بدن بدون وضو تماس نداشته باشد.(استفتاء پیامکی از دفتر،کد استفتاء: 23391، 20/8/1394)</ref><br/> | ||
| + | سزاوار است این لباس ها در مکان هایی (مانند دستشویی و ...) که سبب بی احترامی به اسماء متبرکه می شود استفاده نشود و حتی الامکان با آنها نخوابند یا آنها را در جایی قرار ندهند که پای افراد به سمت آنها کشیده می شود و بدون وضو بر آنها دست نکشند؛ برای این کار بهتر است تولید کنندگان محترم روی این اسماء متبرکه را با پلاستیکی بپوشانند یا با روش های دیگری جلوی تماس بدن با آنها را بگیرند.<br/> | ||
| + | افرادی که از اینگونه لباس ها استفاده می کنند باید مواظب باشند هنگام شستن، آنها را با لباس های نجس شستشو ندهند بلکه جداگانه شسته شوند و اگر می خواهند آنها را دور بیندازند باید قسمت هایی که دارای اسماء متبرکه است را جدا کرده و در اسماء متبرکه قرار دهند و کاری نکنند که موجب هتک حرمت آنها شود.<br/> | ||
| + | === دوختن لباس زنانه توسط آقایان === | ||
| + | سزاوار است زنان با حیاء و با غیرت جامعه برای دوختن لباس و پوشاک خود به خیاط زن مراحعه کنند تا خود و مردان از آسیب های اختلاط در امان باشند چون برای دوختن لباس، لازم است اندازه زن گرفته شود بنابراین گاهی در این اندازه گیری دست خیاط با بدن مشتری تماس پیدا می کند، حتی حجم بدن آنها توسط خیاط مرد مشاهده می شود که کاری ناشایست است در حالی که اگر به خیاط زن مراجعه شود این آسیب ها به حداقل می رسد.<br/> | ||
| + | ==== استفتاء ==== | ||
| + | سؤال: آیا دوختن لباس زنانه توسط خیاط مرد، جایز است؟<br/> | ||
| + | جواب: در صورتى که مستلزم تماس بدنى و محرّمات دیگرى نشود اشکالى ندارد. <ref>. استفتائات جدید، آیت الله مکارم، ج1، ص 237، س 832؛ استفتاء ایمیلی از دفتر آیت الله شبیری زنجانی(کد استفتاء: 27596)، 18/12/1394.</ref> | ||
| + | === لباس های نازک و بدن نما === | ||
| + | افرادی که در تولید پوشاک و لباس مشغول هستند باید بدانند که محصولات آنها در زندگی تمام مردم جامعه تأثیر فراوانی دارد؛ لذا سزاوار است از تولید لباس هایی که مناسب فرهنگ دینی و ملی ما نیست اجتناب کنند ولی متأسفانه برخی از تولیدی ها و کارخانجات، لباس هایی را تولید می کنند که پوشش شرعی حساب نمی شود بلکه سبب گمراهی و به [[گناه]] افتادن افراد را فراهم می کنند. لباس های نازک و بدن نما، فرهنگ غلط برهنگی را تبلیغ و ترویج می دهند و تا زمانی که این لباس ها مورد استفاده افراد قرار می گیرند تولید کنندگان در [[گناه]] آنها شریک هستند؛ امام علی علیه السلام در این باره فرمودند: «آن کس که به کار جمعیتى راضى باشد، همچون کسى است که در آن کار دخالت دارد، منتها آن کس که در کار باطل دخالت دارد، دوگناه می کند: [[گناه]] عمل و [[گناه]] رضایت». <ref>. الرَّاضِی بِفِعْلِ قَوْمٍ کَالدَّاخِلِ فِیهِ مَعَهُمْ وَ عَلَى کُلِّ دَاخِلٍ فِی بَاطِلٍ إِثْمَانِ إِثْمُ الْعَمَلِ بِهِ وَ إِثْمُ الرِّضَى بِهِ.(نهج البلاغه، صبحی صالح، کلمات قصار، ح 154)</ref> | ||
| + | ==== سوالات فقهی ==== | ||
| + | سؤال: آیا تولید لباس های نازک و بدن نما اشکال دارد؟<br/> | ||
| + | جواب: اگر مفسده داشته باشد (مثلا نوعا موجب تحریک شهوت نامحرم شود) <ref>. جامع الأحکام، آیت الله صافى گلپایگانی، ج2، ص 181، س 1732؛ استفتاء ایمیلی از دفتر آیت الله شبیری زنجانی(کد استفتاء: 27596)، 18/12/1394.</ref> و فرهنگ غربی و بیگانه را ترویج و تبلیغ کند، جایز نیست. <ref>. استفتائات جدید، آیت الله مکارم، ج1، ص 534، س 1758؛ استفتاء ایمیلی از دفتر آیت الله شبیری زنجانی(کد استفتاء: 27596)، 18/12/1394.</ref><br/> | ||
| + | سؤال: آیا تولید و دوختن لباس های محرک و مهیّج (در صورتی که تولید کننده و خیاط بداند مشتری آن را در مجلس مختلط استفاده می کند) جایز است؟<br/> | ||
| + | جواب: اگر سبب انجام حرام شود یا مفسده داشته باشد، تولید و دوختن اینگونه از لباس ها جایز نیست. <ref>. استفتاء پیامکی از دفاتر آیت الله شبیری زنجانی(کد استفتاء: 23577)، آیت الله نوری همدانی، 19/8/1394.<br/> | ||
| + | آیت الله مکارم: اگر این لباس ها جنبه مشترک دارد یعنی هم در منزل برای همسر استفاده می شود و هم در غیر منزل؛ تولید آن جایز است و مسئولیت آن بر عهده کسی است که از آنها سوء استفاده می کند.(استفتائات جدید، ج1، ص 534، س 1758)<br/> | ||
| + | آیت الله صافی گلپایگانی: صرف علم داشتن ضرری ندارد مگر اینکه تولید یا دوختن برای استفاده حرام باشد.(استفتاء پیامکی از دفتر، 21/8/1394)<br/> | ||
| + | آیت الله خامنه ای: تولید هر لباسی (مانند جوراب نازک) که پوشیدن آن در مقابل نامحرم حرام است اگر به قصد این باشد که زنان خریدار از آنها در برابر نامحرم استفاده کنند، حرام است.( farsi.khamenei.ir، رساله آموزشی، ج 2، پوشش و نگاه کردن)</ref><br/> | ||
| + | سؤال: آیا تولید لباس های محرک و مهیج که مخصوص خلوت زن و شوهر است (به قصد لذت بیشتر بردن زوجین) جایز می باشد؟<br/> | ||
| + | جواب: اگر مفسده ای نداشته باشند جایز است. <ref>. استفتاء پیامکی از دفاتر آیت الله شبیری زنجانی (کد استفتاء: 23181)؛ آیت الله نوری همدانی، 6/8/1394.<br/> | ||
| + | آیت الله مکارم: اشکال ندارد ولی مسئولیت آن به عهده کسانی است که از آن سوء استفاده می کند.(استفتاء پیامکی از دفتر، 6/8/1394)</ref><br/> | ||
| + | === چاپ تصاویر و جملات مبتذل روی لباس === | ||
| + | متأسفانه برخی از تولیدی های لباس، تصاویر زنان و شخصیت های عروسکی مبتذل و برهنه (مانند باربی) و جملات نامناسب و مستهجن را بر روی لباس و پوشاک چاپ می کنند در حالی که سبب انحراف و گمراهی افراد می شوند و خواسته و ناخواسته در مسیر مقاصد دشمنان اسلام و ایران حرکت می کنند و به جای اینکه غیرت و عفت مردم را بیشتر کنند بی حیایی و بی عفتی را گسترش می دهند پس سزاوار است به جای این تصاویر نامناسب و مستهجن از تصاویر شهدا و پهلوانان کشور استفاده کنند و مردم را با راه و روش این افراد برجسته آشنا کنند البته باید چاپ و استفاده از اینگونه لباس ها موجب توهین و بی حرمتی به تصاویر شهدا نشود.<br/> | ||
| + | ==== استفتاء ==== | ||
| + | سؤال: آیا چاپ کردن تصاویر مبتذل و مستهجن (مانند زنان برهنه) بر روی لباس و پوشاک اشکال دارد؟<br/> | ||
| + | جواب: اگر مفسده داشته باشد (مثلا نوعاً موجب تحریک شهوت نامحرم شود یا منجر به ترویج و تأیید باطل گردد) <ref>. استفتاء ایمیلی از دفتر آیت الله شبیری زنجانی(کد استفتاء: 27596)، 18/12/1394.</ref> جایز نیست <ref>. استفتائات جدید، آیت الله مکارم، ج3، ص 151، س 454؛ جامع الأحکام، آیت الله صافى گلپایگانی، ج2، ص 181، س 1733؛ استفتاء پیامکی از دفاتر آیت الله سیستانی، آیت الله نوری همدانی، 4/12/1394.</ref>، و مزد گرفتن در برابر آن حرام است. <ref>. آیت الله مکارم: www.makarem.ir، استفتائات؛ استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله سیستانی، آیت الله نوری همدانی، 4/12/1394.</ref><br/> | ||
| + | سؤال: آیا تولید لباس هایی که بر روی آنها جملات و کلمات توهین آمیز و مستهجن نوشته شده است جایز است؟<br/> | ||
| + | جواب: اگر موجب نشر فساد باشد <ref>. استفتاء پیامکی از دفاتر آیت الله شبیری زنجانی(کد استفتاء: 23730)، آیت الله سیستانی، 23/8/1394؛ آیت الله خامنه ای، 24/8/1394.</ref> جایز نیست. <ref>. استفتاء پیامکی از دفاتر آیت الله مکارم، 23/8/1394؛آیت الله نوری همدانی، 24/8/1394؛ آیت الله صافی گلپایگانی، 25/8/1394.</ref><br/> | ||
| + | === تولید و فروش مانکن === | ||
| + | یکی از شغل هایی که با تولید لباس و پوشاک ارتباط زیادی دارد تولید و ساخت مانکن زنانه و مردانه است. فروشندگان برای اینکه لباس ها را به مردم معرفی کنند و سایز و اندازه آنها را به مشتری خویش نشان دهند از مانکن استفاده می کنند ولی غالباً این مانکن ها تحریک کننده و شهوت انگیز هستند.<br/> | ||
| + | ==== استفتاء ==== | ||
| + | سؤال: آیا تولید و فروش مانکن هایی که برجستگی های بدن زنان و مردان را نشان می دهد، جایز است؟<br/> | ||
| + | جواب: اگر تحریک کننده، مهیج و مفسده دار باشد <ref>. آیت الله مکارم: www.makarem.ir، استفتائات، احکام اصناف و مشاغل؛ آیت الله سبحانی: tohid.ir، احکام شرعی، زینت و پوشش؛ استفتاء پیامکی از دفاتر آیت الله نوری همدانی، 10/8/1394؛ آیت الله شبیری زنجانی (کد استفتاء: 23302)، 11/8/1394.</ref> و فرهنگ بیگانه را ترویج و تبلیغ کند، تولید و فروش آنها حرام است. <ref>. آیت الله مکارم: www.makarem.ir، استفتائات، احکام اصناف و مشاغل.<br/> | ||
| + | آیت الله صافی گلپایگانی: اشکال ندارد.(استفتاء پیامکی از دفتر، 10/8/1394)</ref><br/> | ||
| + | |||
| + | == فصل سوم: راه کارهای حمایت از تولید داخلی == | ||
== پانویس == | == پانویس == | ||
نسخهٔ ۲۴ مهر ۱۳۹۵، ساعت ۰۹:۲۷
 | |
| نویسنده | محمود صادقی |
|---|---|
| زبان | فارسی |
| ناشر | نشر معروف |
| محل انتشارات | قم |
| تاریخ نشر | ۱۳۹۵ |
| قطع | رقعی |
| شابک | ۹۷۸۶۰۰۶۶۱۲۶۹۰ |
| دانلود | |
محتویات
پیشگفتار
لباس و پوشش بیانگر شخصیت، هویت و موقعیت اجتماعی افراد به حساب می آید؛ جوامع بشری معمولاً از انسان هایی که پوشش ندارند یا پوشش نامناسب دارند خشنود و راضی نیستند چون آنها را انسان های بی هویت و بی شخصیتی می دانند. [۱]
پیشینه پوشش و لباس به زمان حضرت آدم علیه السلام بر می گردد. خدای متعال برای اولین انسان پوشش و لباس قرار داد: «یا بَنی آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنا عَلَیْکُمْ لِباساً یُواری سَوْآتِکُمْ وَ ریشاً؛ اى فرزندان آدم! ما لباسى که شرمگاهتان را مى پوشاند، و لباسى فاخر و گران که مایه زینت و جمال است براى شما نازل کردیم».
لباس فوائد زیادی دارد که خدای متعال در این آیه دو فایده آن را ذکر کرده است؛ لباس وسیله پوشاندن زشتی ها و مایه زینت انسان است.
علی علیه السلام یکی از خاصیت های لباس را زیبا کردن جمال انسانی می شمارند و می فرمایند: «الثِّیَابُ تُظْهِرُ الْجَمَالَ؛ لباس، جمال و زیبایی را ظاهر می کند». [۲]
این کتاب دوازده فصل دارد که شامل مباحثی پیرامون (اهمیت پوشش، تولید کنندگان لباس، راه کارهای حمایت از تولید کنندگان داخلی، فروش لباس زنانه و مردانه، جنس های و رنگ های توصیه شده در لباس، پوشش زنان و مردان، آسیب های برخی از لباس ها و ...) می باشد.
در این نوشته، سوالات شرعی را از مراجع تقلید مشهور ذکر کرده ایم لذا اگر در کتاب، نظرات فقهی مرجع تقلیدی ذکر نشده است یا به آن دست نیافتیم یا در این مورد نظری نداشته اند. ان شاء الله در صورتی که این نظرات را به دست بیاوریم در چاپ های بعدی اضافه می شود.
خوانندگان محترم در صورتی که در یک موضوع خاص، مسئله شرعی ای را در این کتاب پیدا نکردند حتماً به رساله مرجع تقلید خودشان رجوع شود یا از ایشان استفتاء کنند.
تذکر: در این کتاب هرجا از آیت الله شبیری زنجانی مسئله یا استفتائی با قید «احتیاط وجوبی» یا «احتیاط واجب» آمده باشد عمل به اینگونه احتیاط، واجب است و مقلد نمىتواند در آن به فتواى مجتهد دیگر رجوع کند. [۳]
امید است این مجموعه بتواند رسالت خود را در جهت روشن کردن افکار جامعه و تعلیم افراد پیرامون احکام پوشش و لباس به انجام رساند و مورد قبول درگاه احدیِت قرار گیرد.
در پایان از تمام کسانی که بنده را در تهیه این اثر یاری کردند تشکر می کنم و از خدای متعال توفیق و موفقیت آنها را خواستارم.
محمود صادقی
سوم جمادی الثانی [۴] ۱۴۳۶ برابر با ۱۳۹۴/۱۲/۲۳
شهر مقدس قم
فصل اول: کلیات و اطلاعات عمومی
اهمیت پوشش و لباس [۵]
لزوم داشتن پوشش از ضروریات عقلی است و دین هم آن را تأیید کرده و دستوراتی خاص برای آن بیان کرده است؛ رسول خدا صلی الله علیه و آله به شخصى فرمود: «خُذ عَلَیکَ ثَوبَکَ ولا تَمشوا عُراةً؛ لباست را بپوش و عریان راه نرو» [۶] و در حدیثی دیگر، حضرت علی علیه السلام علت پوشش داشتن انسان را چنین بیان کرده است: : «إِذَا تَعَرَّى أَحَدُکُمْ نَظَرَ إِلَیْهِ الشَّیْطَانُ فَطَمِعَ فِیهِ فَاسْتَتِرُوا؛ وقتی یکی از شما عریان شود شیطان به او نظر می کند پس در او به طمع می افتد (که او را به گناه بکشاند) پس خود را بپوشانید». [۷]
لقمان، یکى از کسانى است که پوشیدگى شدیدى داشته و امام صادق علیه السلام، این ویژگى را یکى از علل حکیم شدن وى دانسته و فرمودند: «به خدا قسم لقمان به سبب حسب و مال حکیم نشد بلکه چون خیلی با حیاء و با پوشش بود به این مقام رسید». [۸]
شخصى به نام جَرهَد مى گوید که روزى نشسته بودم و لباسم کنار رفته بود و ران پایم پیدا شده بود. در این هنگام، رسول خدا صلی الله علیه و آله که از آن جا عبور مى کرد، به من فرمود: «غَطِّ فَخِذَکَ ؛ فَإِنَّ الفَخِذَ عَورَةٌ؛ ران خود را بپوشان، که جزو عورت است». [۹]
تاریخچه نساجی و دوخت لباس
به گفته کاوشگران و باستان شناسان شهر شوش: «پیدایش هنر دوخت یکی از هنرهای قدیم ایرانیان است. بر اساس تحقیقات بدست آمده نخستین پارچه بافته شده در ایران به (۴۰۰۰) هزار سال قبل از میلاد مسیح بر می گردد که در حفاریات شوش بدست آمده است که معلوم می کند در دوره تمدن شوش (۴۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح) بافتن پارچه معمول بود. قسمت هایی از این قطعه پارچه هم اکنون در موزه های لووروبافلو موجود است. به گفته آنان تا زمانی که مغولان وارد ایران نشده بودند نساجی ایران همیشه یکی از صنایع پر رونق بوده و همین عامل موجب خود کفایی ایران نسب به سایر کشورها بوده است. اسناد و مدارک موجود، نشان می دهد علاوه بر خود کفایی، منسوجات ایرانی جنبه صادراتی نیز داشته است.
دانشمندی ایران شناس بنام «رنه گووسه» بیان می کند که لباس های مردم اولیه ایران بیشتر از مجسمه هایی شناخته می شود که در حفاری های مختلف پیدا شده و نوع لباس را مشخص کرده است. قدیمی ترین مجسمه انسانی در فلات ایران پیدا شده است که متعلق به (۴۲۰۰) سال قبل از میلاد مسیح می باشد لباس این مجسمه در کاشان به دست آمده است. این لباس از پارچه ای است که به صورت لنگ و کمر بسته شده است. وجود این پارچه نشان می دهد که ساکنین آن روزگار فلات ایران از پوست حیوانات به طور طبیعی استفاده نمی کردند بلکه از پشم، پارچه هایی می بافتند. [۱۰]
از برخی روایات معلوم می شود که خیاطی و دوخت لباس به حدوداً هزار سال بعد از هبوط حضرت آدم علیه السلام به زمین بر می گردد؛ امام صادق علیه السلام فرمودند: «حضرت ادریس [۱۱] علیه السلام خیاطی می کردند». [۱۲]
تاریخچه اتحادیه پوشاک و لباس
در سال ۱۳۶۰ تشکل جدیدی با حضور اکثریت دست اندرکاران صنایع نساجی و پوشاک کشور با همت و برنامه ریزی اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران با عنوان «شورای صنایع همگن نساجی» تشکیل شد تا به صنایع نساجی و پوشاک، که پس از انقلاب قدری از مسیر تولیدی منحرف شده بودند و با روند و ساختار جدید کشور هماهنگی نداشتند، با بررسی های همه جانبه تخصصی کمک کنند. [۱۳]
فصل دوم: تولید کنندگان لباس و پوشاک
در این فصل احکام و مسائل تولید لباس و پوشاک مطرح می شود و خواننده به اهمیت تولید داخلی پی برده و سعی می کند در حمایت کردن از محصولات داخلی، تولید کنندگان را یاری نماید.
چاپ اسماء متبرکه بر روی لباس
برخی معتقدند برای تبلیغ معارف دینی می توانیم آیات و احادیث اهل بیت علیهم السلام را بر روی لباس ها چاپ کنیم و مردم با خرید آنها در نشر تعالیم دین شریک باشند.
استفتاء
سؤال: آیا چاپ کردن اسماء متبرکه مانند اسم های خدای متعال [۱۴] و اهل بیت علیهم السلام بر روی لباس، جایز است؟
جواب: اگر موجب هتک حرمت اسامی متبرکه شود [۱۵]و یا با بدن تماس داشته باشد جایز نیست. [۱۶]
سزاوار است این لباس ها در مکان هایی (مانند دستشویی و ...) که سبب بی احترامی به اسماء متبرکه می شود استفاده نشود و حتی الامکان با آنها نخوابند یا آنها را در جایی قرار ندهند که پای افراد به سمت آنها کشیده می شود و بدون وضو بر آنها دست نکشند؛ برای این کار بهتر است تولید کنندگان محترم روی این اسماء متبرکه را با پلاستیکی بپوشانند یا با روش های دیگری جلوی تماس بدن با آنها را بگیرند.
افرادی که از اینگونه لباس ها استفاده می کنند باید مواظب باشند هنگام شستن، آنها را با لباس های نجس شستشو ندهند بلکه جداگانه شسته شوند و اگر می خواهند آنها را دور بیندازند باید قسمت هایی که دارای اسماء متبرکه است را جدا کرده و در اسماء متبرکه قرار دهند و کاری نکنند که موجب هتک حرمت آنها شود.
دوختن لباس زنانه توسط آقایان
سزاوار است زنان با حیاء و با غیرت جامعه برای دوختن لباس و پوشاک خود به خیاط زن مراحعه کنند تا خود و مردان از آسیب های اختلاط در امان باشند چون برای دوختن لباس، لازم است اندازه زن گرفته شود بنابراین گاهی در این اندازه گیری دست خیاط با بدن مشتری تماس پیدا می کند، حتی حجم بدن آنها توسط خیاط مرد مشاهده می شود که کاری ناشایست است در حالی که اگر به خیاط زن مراجعه شود این آسیب ها به حداقل می رسد.
استفتاء
سؤال: آیا دوختن لباس زنانه توسط خیاط مرد، جایز است؟
جواب: در صورتى که مستلزم تماس بدنى و محرّمات دیگرى نشود اشکالى ندارد. [۱۷]
لباس های نازک و بدن نما
افرادی که در تولید پوشاک و لباس مشغول هستند باید بدانند که محصولات آنها در زندگی تمام مردم جامعه تأثیر فراوانی دارد؛ لذا سزاوار است از تولید لباس هایی که مناسب فرهنگ دینی و ملی ما نیست اجتناب کنند ولی متأسفانه برخی از تولیدی ها و کارخانجات، لباس هایی را تولید می کنند که پوشش شرعی حساب نمی شود بلکه سبب گمراهی و به گناه افتادن افراد را فراهم می کنند. لباس های نازک و بدن نما، فرهنگ غلط برهنگی را تبلیغ و ترویج می دهند و تا زمانی که این لباس ها مورد استفاده افراد قرار می گیرند تولید کنندگان در گناه آنها شریک هستند؛ امام علی علیه السلام در این باره فرمودند: «آن کس که به کار جمعیتى راضى باشد، همچون کسى است که در آن کار دخالت دارد، منتها آن کس که در کار باطل دخالت دارد، دوگناه می کند: گناه عمل و گناه رضایت». [۱۸]
سوالات فقهی
سؤال: آیا تولید لباس های نازک و بدن نما اشکال دارد؟
جواب: اگر مفسده داشته باشد (مثلا نوعا موجب تحریک شهوت نامحرم شود) [۱۹] و فرهنگ غربی و بیگانه را ترویج و تبلیغ کند، جایز نیست. [۲۰]
سؤال: آیا تولید و دوختن لباس های محرک و مهیّج (در صورتی که تولید کننده و خیاط بداند مشتری آن را در مجلس مختلط استفاده می کند) جایز است؟
جواب: اگر سبب انجام حرام شود یا مفسده داشته باشد، تولید و دوختن اینگونه از لباس ها جایز نیست. [۲۱]
سؤال: آیا تولید لباس های محرک و مهیج که مخصوص خلوت زن و شوهر است (به قصد لذت بیشتر بردن زوجین) جایز می باشد؟
جواب: اگر مفسده ای نداشته باشند جایز است. [۲۲]
چاپ تصاویر و جملات مبتذل روی لباس
متأسفانه برخی از تولیدی های لباس، تصاویر زنان و شخصیت های عروسکی مبتذل و برهنه (مانند باربی) و جملات نامناسب و مستهجن را بر روی لباس و پوشاک چاپ می کنند در حالی که سبب انحراف و گمراهی افراد می شوند و خواسته و ناخواسته در مسیر مقاصد دشمنان اسلام و ایران حرکت می کنند و به جای اینکه غیرت و عفت مردم را بیشتر کنند بی حیایی و بی عفتی را گسترش می دهند پس سزاوار است به جای این تصاویر نامناسب و مستهجن از تصاویر شهدا و پهلوانان کشور استفاده کنند و مردم را با راه و روش این افراد برجسته آشنا کنند البته باید چاپ و استفاده از اینگونه لباس ها موجب توهین و بی حرمتی به تصاویر شهدا نشود.
استفتاء
سؤال: آیا چاپ کردن تصاویر مبتذل و مستهجن (مانند زنان برهنه) بر روی لباس و پوشاک اشکال دارد؟
جواب: اگر مفسده داشته باشد (مثلا نوعاً موجب تحریک شهوت نامحرم شود یا منجر به ترویج و تأیید باطل گردد) [۲۳] جایز نیست [۲۴]، و مزد گرفتن در برابر آن حرام است. [۲۵]
سؤال: آیا تولید لباس هایی که بر روی آنها جملات و کلمات توهین آمیز و مستهجن نوشته شده است جایز است؟
جواب: اگر موجب نشر فساد باشد [۲۶] جایز نیست. [۲۷]
تولید و فروش مانکن
یکی از شغل هایی که با تولید لباس و پوشاک ارتباط زیادی دارد تولید و ساخت مانکن زنانه و مردانه است. فروشندگان برای اینکه لباس ها را به مردم معرفی کنند و سایز و اندازه آنها را به مشتری خویش نشان دهند از مانکن استفاده می کنند ولی غالباً این مانکن ها تحریک کننده و شهوت انگیز هستند.
استفتاء
سؤال: آیا تولید و فروش مانکن هایی که برجستگی های بدن زنان و مردان را نشان می دهد، جایز است؟
جواب: اگر تحریک کننده، مهیج و مفسده دار باشد [۲۸] و فرهنگ بیگانه را ترویج و تبلیغ کند، تولید و فروش آنها حرام است. [۲۹]
فصل سوم: راه کارهای حمایت از تولید داخلی
پانویس
- ↑ . ر.ک: دانشنامه بزرگ اسلامی، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج 14، ص 5572.
- ↑ . خصال، ج1، ص 92، ح 33.
- ↑ . توضیح المسائل، آیت الله شبیرى زنجانی، ص 8، م 7.
- ↑ . مصادف با شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها.
- ↑ . ر.ک: مجله «رشد؛ آموزش معارف اسلامی»، مقاله «پوشش و لباس؛ نظری به دیدگاه اسلامی»، سیده مینا هاشمی، دوره نوزدهم، ش4، تابستان 1386.
- ↑ . سنن أبى داوود، ج 2، ص 251، ح 4016، به نقل از «پژوهشی در فرهنگ حیا»، عباس پسندیده، ص 182.
- ↑ . تهذیب الأحکام (تحقیق خرسان)، ج1، ص 374، ح 2.
- ↑ . تفسیر القمی، ج2، ص 162.
- ↑ . مسند أحمد، ج 1، ص 591، ح 2493، به نقل از «پژوهشی در فرهنگ حیا»، عباس پسندیده، ص 182.
- ↑ . www. mardomsalari.com، مقاله «جیب خالی پز عالی»، سارا دماوندان، 13/4/1389، با کمی تغییرات.
- ↑ . زمان تولد حضرت ادریس علیه السلام 830 سال بعد از هبوط حضرت آدم به زمین می باشد.( www.wikifeqh.ir، مقاله «اسامی پیامبران»)
- ↑ . کافی، ج3، ص 494، ح 1.
- ↑ . اتحادیه تولید و صادرات نساجی و پوشاک ایران: www.itema.ir.
- ↑ . مانند آرم جمهوری اسلامی ایران و ... .
- ↑ . آیت الله مکارم: www.makarem.ir، استفتائات؛ استفتاء پیامکی از دفاتر آیت الله نوری همدانی، 13/8/1394؛ آیت الله شبیری زنجانی(کد استفتاء: 23391)، 20/8/1394.
- ↑ . استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله مکارم، 13/8/1394.
آیت الله شبیری زنجانی: بنابر احتیاط با بدن بدون وضو تماس نداشته باشد.(استفتاء پیامکی از دفتر،کد استفتاء: 23391، 20/8/1394) - ↑ . استفتائات جدید، آیت الله مکارم، ج1، ص 237، س 832؛ استفتاء ایمیلی از دفتر آیت الله شبیری زنجانی(کد استفتاء: 27596)، 18/12/1394.
- ↑ . الرَّاضِی بِفِعْلِ قَوْمٍ کَالدَّاخِلِ فِیهِ مَعَهُمْ وَ عَلَى کُلِّ دَاخِلٍ فِی بَاطِلٍ إِثْمَانِ إِثْمُ الْعَمَلِ بِهِ وَ إِثْمُ الرِّضَى بِهِ.(نهج البلاغه، صبحی صالح، کلمات قصار، ح 154)
- ↑ . جامع الأحکام، آیت الله صافى گلپایگانی، ج2، ص 181، س 1732؛ استفتاء ایمیلی از دفتر آیت الله شبیری زنجانی(کد استفتاء: 27596)، 18/12/1394.
- ↑ . استفتائات جدید، آیت الله مکارم، ج1، ص 534، س 1758؛ استفتاء ایمیلی از دفتر آیت الله شبیری زنجانی(کد استفتاء: 27596)، 18/12/1394.
- ↑ . استفتاء پیامکی از دفاتر آیت الله شبیری زنجانی(کد استفتاء: 23577)، آیت الله نوری همدانی، 19/8/1394.
آیت الله مکارم: اگر این لباس ها جنبه مشترک دارد یعنی هم در منزل برای همسر استفاده می شود و هم در غیر منزل؛ تولید آن جایز است و مسئولیت آن بر عهده کسی است که از آنها سوء استفاده می کند.(استفتائات جدید، ج1، ص 534، س 1758)
آیت الله صافی گلپایگانی: صرف علم داشتن ضرری ندارد مگر اینکه تولید یا دوختن برای استفاده حرام باشد.(استفتاء پیامکی از دفتر، 21/8/1394)
آیت الله خامنه ای: تولید هر لباسی (مانند جوراب نازک) که پوشیدن آن در مقابل نامحرم حرام است اگر به قصد این باشد که زنان خریدار از آنها در برابر نامحرم استفاده کنند، حرام است.( farsi.khamenei.ir، رساله آموزشی، ج 2، پوشش و نگاه کردن) - ↑ . استفتاء پیامکی از دفاتر آیت الله شبیری زنجانی (کد استفتاء: 23181)؛ آیت الله نوری همدانی، 6/8/1394.
آیت الله مکارم: اشکال ندارد ولی مسئولیت آن به عهده کسانی است که از آن سوء استفاده می کند.(استفتاء پیامکی از دفتر، 6/8/1394) - ↑ . استفتاء ایمیلی از دفتر آیت الله شبیری زنجانی(کد استفتاء: 27596)، 18/12/1394.
- ↑ . استفتائات جدید، آیت الله مکارم، ج3، ص 151، س 454؛ جامع الأحکام، آیت الله صافى گلپایگانی، ج2، ص 181، س 1733؛ استفتاء پیامکی از دفاتر آیت الله سیستانی، آیت الله نوری همدانی، 4/12/1394.
- ↑ . آیت الله مکارم: www.makarem.ir، استفتائات؛ استفتاء پیامکی از دفتر آیت الله سیستانی، آیت الله نوری همدانی، 4/12/1394.
- ↑ . استفتاء پیامکی از دفاتر آیت الله شبیری زنجانی(کد استفتاء: 23730)، آیت الله سیستانی، 23/8/1394؛ آیت الله خامنه ای، 24/8/1394.
- ↑ . استفتاء پیامکی از دفاتر آیت الله مکارم، 23/8/1394؛آیت الله نوری همدانی، 24/8/1394؛ آیت الله صافی گلپایگانی، 25/8/1394.
- ↑ . آیت الله مکارم: www.makarem.ir، استفتائات، احکام اصناف و مشاغل؛ آیت الله سبحانی: tohid.ir، احکام شرعی، زینت و پوشش؛ استفتاء پیامکی از دفاتر آیت الله نوری همدانی، 10/8/1394؛ آیت الله شبیری زنجانی (کد استفتاء: 23302)، 11/8/1394.
- ↑ . آیت الله مکارم: www.makarem.ir، استفتائات، احکام اصناف و مشاغل.
آیت الله صافی گلپایگانی: اشکال ندارد.(استفتاء پیامکی از دفتر، 10/8/1394)
