احکام انتخابات: تفاوت بین نسخه‌ها

از پژوهشکده امر به معروف
پرش به: ناوبری، جستجو
(←‏عدم پذیرش هدیه)
سطر ۲۲: سطر ۲۲:
 
|برچسب۸  = شابک
 
|برچسب۸  = شابک
 
|داده۸  = ۹۷۸-۶۰۰-۶۹۸۷-۸۸-۰
 
|داده۸  = ۹۷۸-۶۰۰-۶۹۸۷-۸۸-۰
−
|برچسب۹  = دانلود
 
−
|داده۹  = [http://dl-al-adl.ir/libfiles/ebooks/fabook/fvz/PDF/fabookfvz35.pdf PDF]
 
  
 
}}
 
}}
 +
 +
'''لینک خرید کتاب :''' [http://shop.fmaroof.ir/product/%d8%a7%d8%ad%da%a9%d8%a7%d9%85-%d8%a7%d9%86%d8%aa%d8%ae%d8%a7%d8%a8%d8%a7%d8%aa/ برای خرید کتاب کلیک کنید ]
 +
==فهرست کتاب احکام انتخابات==
 +
۱ سخن پژوهشکده
 +
 +
۲ فصل اول: اهمیت و نقش انتخابات
 +
 +
۲.۱ انسان و سرنوشت
 +
 +
۲.۲ وجوب حضور در صحنه
 +
 +
۲.۳ تکلیف‌محوری
 +
 +
۲.۴ آثار انتخابات
 +
 +
۲.۵ آفات عدم‌حضور و انتخاب نادرست
 +
 +
۲.۶ بی‌تفاوتی، گناهی بزرگ
 +
 +
۲.۷ ذلت جامعه اسلامی
 +
 +
۲.۸ گسترش ظلم
 +
 +
۲.۹ ضررهای جبران‌ناپذیر
 +
 +
۲.۱۰ پاسخگویی در محضر الهی
 +
 +
۳ فصل دوم: شرایط، وظایف و اختیارات انتخاب‌شوندگان
 +
 +
۳.۱ شرایط انتخاب‌شوندگان
 +
 +
۳.۱.۱ شایستگی
 +
 +
۳.۱.۲ سابقه درخشان
 +
 +
۳.۱.۳ دین‌داری و وفاداری به اسلام
 +
 +
۳.۱.۴ تخصص
 +
 +
۳.۲ وظایف و اختیارات
 +
 +
۳.۲.۱ وظایف و اختیارات مجلس خبرگان رهبری
 +
 +
۳.۲.۱.۱ تعیین رهبر
 +
 +
۳.۲.۱.۲ نظارت بر رهبر
 +
 +
۳.۲.۱.۳ عزل رهبر
 +
 +
۳.۲.۲ وظایف و اختیارات رئیس‌جمهور
 +
 +
۳.۲.۳ وظایف و نقش نمایندگان مجلس
 +
 +
۴ فصل سوم: اصول تبلیغات انتخاباتی
 +
 +
۴.۱ ضوابط اسلامی تبلیغات
 +
 +
۴.۱.۱ اخلاص و اسلام‌خواهی
 +
 +
۴.۱.۲ قانون‌مداری
 +
 +
۴.۱.۳ رعایت حرمت شخصیت‌ها
 +
 +
۴.۱.۴ قضاوت‌های عادلانه
 +
 +
۴.۲ عبرت از مشروطه
 +
 +
۴.۳ منکرات تبلیغاتی
 +
 +
۴.۳.۱ تخریب شخصیت
 +
 +
۴.۳.۲ دروغ
 +
 +
۴.۳.۳ تهمت
 +
 +
۴.۳.۴ هدایای فریبنده
 +
 +
۴.۳.۵ غیبت
 +
 +
۴.۳.۶ افشاگری
 +
 +
۴.۳.۷ عکس و اطلاعیه غیرمجاز
 +
 +
۴.۳.۸ تصرف در اموال عمومی و خصوصی
 +
 +
۴.۳.۹ تعصبات غیردینی
 +
 +
۴.۴ خرید و فروش رای
 +
 +
۴.۵ نقش رسانه‌های جمعی
 +
 +
۵ فصل چهارم: انتخاب اصلح
 +
 +
۵.۱ مفهوم و ضرورت انتخاب اصلح
 +
 +
۵.۲ معیارهای اصلح
 +
 +
۵.۲.۱ شجاعت انقلابی
 +
 +
۵.۲.۲ حمایت از محرومان
 +
 +
۵.۲.۳ صلاحیت اخلاقی
 +
 +
۵.۳ راه‌های شناخت اصلح
 +
 +
۶ فصل پنجم: وظایف انتخاب‌کنندگان و مجریان انتخابات
 +
 +
۶.۱ حقوق و مسئولیت‌های انتخاب‌کنندگان
 +
 +
۶.۱.۱ تحقیق و شناخت کاندیداها
 +
 +
۶.۱.۲ رعایت تقوای سیاسی
 +
 +
۶.۱.۳ مشورت‌کردن
 +
 +
۶.۱.۴ عدم تأثیرپذیری
 +
 +
۶.۱.۵ نقش علما در مشارکت سیاسی
 +
 +
۶.۱.۶ پرهیز از گروه‌گرایی
 +
 +
۶.۱.۷ رأی باطل ندادن
 +
 +
۶.۲ وظایف و موازین مجریان انتخابات
 +
 +
۶.۲.۱ امانتداری
 +
 +
۶.۲.۲ خدامداری
 +
 +
۶.۲.۳ ضابطه‌مندی
 +
 +
۶.۲.۴ عدم پذیرش هدیه
 +
 +
۶.۲.۵ پرهیز از باندبازی
 +
 +
۷ فهرست منابع
 +
 +
۸ پانویس
  
 
== سخن پژوهشکده ==
 
== سخن پژوهشکده ==
سطر ۴۷: سطر ۱۸۳:
 
http://fmaroof.ir/
 
http://fmaroof.ir/
  
−
== فصل اول: اهمیت و نقش انتخابات ==
 
−
=== انسان و سرنوشت ===
 
−
بر مبنای اصل پنجاه و ششم قانون اساسی، حاکمیت انسان بر سرنوشت اجتماعی خویش حقی نشأت‌گرفته از حاکمیت مطلق خدا بر جهان و انسان معرفی شده است. این حاکمیت دارای سه ویژگی حقوقی است:<br/>
 
−
۱. حاکمیت انسان حقی الهی است و قابل سلب از او نیست و کسی نمی‌تواند این حق الهی را با زور و غلبه از وی سلب کرده و از حاکمیت بر سرنوشت خویش محروم نماید زیرا چنین محرومیتی به‌معنی سلب آزادی و اختیار از انسان بوده و اسلام این شیوه را محکوم نموده است (لَا إِکْرَاهَ فِی الدِّینِ قَد تَبَیَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَیِّ)<ref>سوره بقره، آیه256.</ref> در گرایش مردم به دین، اجباری{P.  P}
 
−
نیست، زیرا راه درست به خوبی از راه نادرست مشخص شده است.<br/>
 
−
۲. حق حاکمیت انسان بر سرنوشت خویش با انتقال اختیاری هم قابل‌سلب نیست، به این معنی که خود انسان نمی‌تواند زمام اختیار و حاکمیت بر سرنوشت خود را به دیگری واگذار کند و بدون آنکه از خود اختیاری داشته باشد، تابع دیگری باشد؛ (أَمِ اتَّخَذُوا مِن دُونِهِ أَوْلِیَاءَ فَاللَّهُ هُوَ الْوَلِیُّ) آیا سرپرستانی جز خدا گرفته و به پرستش آنها پرداخته‌اند؟ تنها خداست که سرپرست آنان است.<br/>
 
−
اصولاً قرآن اطاعت از غیر خدا را به‌عنوان بندگی و سلب اختیار نامشروع از انسان، شرک می‌شمارد.<br/>
 
−
۳. این حق الهی را نمی‌توان در خدمت منافع فرد یا گروهی خاص قرار داد. زیرا هدف از آزادی و اختیار انسان بهره‌گیری او در ابعاد دوگانه زندگی مشترک اجتماعی در جهت منافع اختصاصی خود یا جامعه خویش است و به استخدام کشیدن این موهبت الهی برای منافع یک فرد یا گروه خاص، انحراف از سنت خلقت و تعدی از حدود الهی و تجاوز به حقوق مردم است، (وَ مَن یَتَعَدَّ حُدُودَ اللّهِ فَأُولئِکَ هُمُ الظَّالِمُون)<ref>سوره بقره، آیه229.</ref>... و کسانی که از حدود قوانین الهی تجاوز کنند ستمکارند.<br/>
 
−
افراد ملت این حق الهی را مشترکاً در سازماندهی کشور و ایجاد تشکیلات سیاسی به‌کارمی‌گیرند و به‌طور دسته‌جمعی این حق خدادادی را از طریق نهادهای سیاسی و قوای حاکم اعمال می‌نمایند<ref>فقه سیاسی، عباسعلی عمید زنجانی، ج۱، ص281.</ref>.<br/>
 
−
بنابراین، انسان‌ها با اعمال این حق مسلم خویش، افزون بر سرنوشت فردی، از سرنوشت گروهی نیز برخوردارند و رفتارهای جمعی آنان در سرنوشت فردی و گروهی مؤثر است. چه اینکه خالق انسان‌ها فرموده است:<br/>
 
−
(إِنَّ اللَّهَ لَا یُغَیِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّی یُغَیِّرُوا مَا بِأَنفُسِهِمْ)<ref>سوره رعد، آیه11.</ref>.<br/>
 
−
خداوند سرنوشت هیچ ملتی را تغییر نمی‌دهد، مگر آن‌که آنها خود اقدام به تغییر آن کنند.<br/>
 
−
حضرت امام خمینی(رحمت الله علیه) معتقد است:<br/>
 
−
ملت ایران بر سرنوشت خود حاکمیت دارد و این ملت ایران است که می‌خواهد سرنوشت خود را تعیین کند<ref>صحیفه نور، ج۴، ص۲۶۵، (57/8/11)</ref>.<br/>
 
−
ایشان بر مبنای اندیشه سیاسی خویش فرمود:<br/>
 
−
از حقوق اولیه هر ملتی است که سرنوشت و تعیین شکل و نوع حکومت خود را در دست داشته باشد. طبیعی است که چون ملت ایران بیش از نوددرصد مسلمانند، باید این حکومت بر پایه‌های موازین و قواعد اسلامی بنا شود<ref>همان، ج۳، ص۴۲، (57/8/16).</ref>.<br/>
 
−
آیت‌اللَّه ابراهیم امینی، اعمال حق الهی انسان‌ها برای تغییر سرنوشت جمعی خود را در قالب تشکیل حکومت اسلامی دانسته و می‌فرمایند:<br/>
 
−
مشارکت سیاسی مردم در حکومت و مراجعه به آرای عمومی، یعنی همه‌پرسی و انتخابات در جهان امروز از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است و آن را بهترین شیوه حاکمیت می‌شناسند. در نظام جمهوری اسلامی ایران نیز همه‌پرسی به‌عنوان یک اصل، پذیرفته شده است. نوع حکومت، یعنی جمهوری اسلامی با خواست و رأی مردم و تأکید و تأیید امام خمینی۱ تعیین شد و استقرار یافت<ref>روزنامه جمهوری اسلامی، 1385/6/2.</ref>.<br/>
 
−
آیت‌اللَّه مکارم شیرازی نقش مردم در سرنوشت سیاسی و اجتماعی خود را اینگونه بیان می‌کند:<br/>
 
−
جمهوری اسلامی از دو جزء جمهوریت و اسلامیت تشکیل شده است که تبلور جمهوریت را در انتخابات می‌توان شاهد بود و همه در آن می‌توانند شرکت کنند.<br/>
 
−
=== وجوب حضور در صحنه ===
 
−
فقیه و اسلام‌شناس بزرگ جهان تشیع و بنیانگذار جمهوری اسلامی در بیان حکم شرعی این موضوع فرمود: ما مکلفیم در امور سیاسی دخالت کنیم، مکلفیم شرعا، همان‌طور که پیغمبر صلی الله علیه و آله دخالت می‌کرد، همان‌طور که حضرت امیر علیه السلام دخالت می‌کرد<ref>صحیفه نور، ج۱۵، ص۵۹، (۱۰ تیر 60).</ref>.<br/>
 
−
مسئولیت این امر خطیر از دیدگاه آن فقیه سیاستمدار، به حدی است که آن را در کنار نماز قرار داده و می‌فرماید:<br/>
 
−
باید همه شما، همه ما زن و مرد، هر مکلّف، همان‌طور که باید نماز بخواند، همان‌طور باید سرنوشت خودش را تعیین کند<ref>همان، ج۱۵، ص168.</ref>.<br/>
 
−
رهبر معظم انقلاب اسلامی -حضرت آیت‌اللَّه خامنه‌ای- مفهوم مشارکت سیاسی و حضور در صحنه را چنین تبیین کرده‌اند: حضور مردم در صحنه، معنایش این است که آحاد مردم؛ پیر و جوان، قشرهای مختلف، مرد و زن در هر نقطه‌ای از کشور، مسائل اساسی کشور را مسائل خودشان بدانند؛ مسائل علمی و پیشرفت علمی و فنی را مسئله اساسی خودشان به‌حساب آورند؛ پایبندی کشور و نظام و مسئولان به ارزش‌های اساسی انقلاب را به‌عنوان یک خواست حقیقی خودشان همه‌جا مطرح و مطالبه کنند. حضور مردم در صحنه، یعنی بی‌تفاوت نبودن؛ سرنوشت کشور را رها نکردن؛ بی‌رغبت نبودن نسبت به حوادثی که در کشور می‌گذرد؛ این معنای حضور در صحنه است.<br/>
 
−
ایشان سپس با توجه به حیات سیاسی-اجتماعی یک ملت می‌فرمایند:<br/>
 
−
وقتی یک ملت -پیر و جوانش، بزرگ و کوچکش، قشرهای مختلفش- نسبت به مسائل گوناگون کشور خود دارای انگیزه و فکر است، آن فکر را بر زبان می‌آورد، بر آن پای‌می‌فشرد و از آن دفاع می‌کند، این ملت، ملت زنده‌ای است و آینده آن تضمین شده است<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری، بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی 85/9/22.</ref>.<br/>
 
−
این امر به‌عنوان یک حکم و وظیفه شرعی در رساله توضیح‌المسائل آیت‌اللَّه مکارم شیرازی چنین آمده است:<br/>
 
−
هرگاه مسلمانان از این بیم داشته باشند که اجانب نقشه استبلاء بر مملکت اسلامی را کشیده و بدون واسطه یا باواسطه عمّال خود از داخل یا خارج آن را عمل کنند. بر همه مکلفین واجب است که به هر وسیله‌ای که امکان دارد در برابر آن بایستند و از ممالک اسلامی دفاع کنند<ref>توضیح‌المسائل مراجع، ج۲، ص630.</ref>.<br/>
 
−
آیت‌اللَّه امینی معتقدند که:<br/>
 
−
شرکت در انتخابات یک وظیفه شرعی و ملی است. از این جهت شرعی است که بهترین وسیله است برای بقا و تداوم و اقتدار نظام اسلامی، و حفظ نظام اسلامی بر همگان واجب است. و بدین‌جهت یک وظیفه ملی است که استقلال و عظمت کشور بدان بستگی دارد و عموم شهروندان از آن بهره می‌گیرند<ref>روزنامه جمهوری اسلامی 1385/6/2.</ref>.<br/>
 
−
حضرت آیت‌اللَّه مکارم شیرازی دربارهٔ شرکت در انتخابات فرمودند:<br/>
 
−
با توجه به شرایط موجود و اینکه دشمنان ما اصرار بر عدم‌شرکت در انتخابات دارند، به‌نظر می‌رسد که شرکت‌کردن تمام افراد واجدشرایط، واجب است<ref>[http://www.makaremshirazi.org پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله شیرازی]</ref>.<br/>
 
−
آیت‌اللَّه صافی گلپایگانی هم در این‌باره چنین نگاشته است:<br/>
 
−
وظیفه هر مسلمان است که در بهبودی امرو وضع معاش و اقتصادی مسلمانان اهتمام نماید که (من اصبح و لم یهتم بامور المسلمین فلیس بمسلم)<ref>توضیح‌المسائل، مسئله2896.</ref>.<br/>
 
−
ایشان همچنین کمک و یاری رهبران و مجریان دلسوز و شایسته را واجب دانسته و در فتوای خویش فرموده‌اند: مسلمان اگر بتواند جامعه و مملکت را در مسیر اجرای احکام اسلام قرار دهد و احکام اسلام را اجرا سازد، باید اقدام کند و واجب است با کسانی که این نیت را دارند، همکاری و تشریک‌مساعی نماید<ref>همان، مسئله2907.</ref>.<br/>
 
−
با توجه به این‌که استعمارگران و برخی از دشمنان اسلام می‌کوشند با شیوه‌های عوام‌فریبی و معرفی افراد به ظاهر متدین و با رخنه در سیستم‌های مختلف یک نظام سیاسی، به‌صورت نامحسوس به اهداف پلید خویش دست‌یابند، هوشیاری مسلمین در مقابل دشمنان اسلام، دفاع از کیان اسلام خواهد بود.<br/>
 
−
رهبر معظم انقلاب اسلامی در این‌باره گفته‌اند:<br/>
 
−
یکی از علل اصلی دشمنی دشمنان، برچیده‌شدن بساط غارت و چپاول قدرت‌های سلطه‌طلب در ایران است. مراکز قدرت جهانی به این چشم دوخته‌اند تا اگر مردم در انتخابات حضور گسترده‌ای نیافتند با تبلیغ و القای جدایی مردم از نظام، راه را برای دخالت‌ها و سلطه‌طلبی‌های خود در ایران هموار کنند<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری، بیانات رهبر انقلاب 82/11/24.</ref>.<br/>
 
−
آیت‌اللَّه صافی گلپایگانی مقابله با تهاجمات دشمنان دین را از واجبات شرعی دینداران شمرده و در این‌باره چنین نوشته‌اند:<br/>
 
−
مبارزه با نفوذ اقتصادی و فکری و سیاسی بیگانگان. در بلاد اسلام، بر هر مسلمان واجب است و کمک‌کردن به آن حرام است<ref>توضیح‌المسائل مراجع، ج۲، ص739.</ref>.<br/>
 
−
=== تکلیف‌محوری ===
 
−
رقابت‌های انتخاباتی از امور اجتناب‌ناپذیر همه‌پرسی‌ها در تمامی ملل جهان می‌باشد. در اندیشه سیاسی جوامع غربی، بردوباخت‌های سیاسی از دغدغه‌های تمامی رقیبان بوده و کاندیدای منتخب، خود را برنده مسابقه قدرت، و رقبای دیگر را بازنده و شکست‌خورده آن میدان می‌داند.<br/>
 
−
بر مبنای اندیشه سیاسی اسلام، هیچ‌یک از کاندیداها و فعالان سیاسی و طرفداران آنها، نباید به دست آوردن نتیجه و چگونگی آن را ملاک عمل بدانند، بلکه می‌بایست کلیه فعالیت‌های خویش را یک تکیلف و وظیفه شرعی دانسته و نامزد منتخب را فردی برخوردار از مسئولیت سنگین شرعی و پاسخ‌گوی همگان در محضر خدای متعال بشمار آورند.<br/>
 
−
رهبر فرزانه انقلاب در این‌باره می‌فرمایند:<br/>
 
−
برنده این انتخابات ملت است و همه کسانی که در انتخاب شرکت داشته‌اند، اعم از آنها که خود یا نامزد مورد علاقه‌شان رأی آورده یا نیاورده‌اند، همه برنده‌اند، بازنده این انتخابات، امریکا و صهیونیسم و دشمنان ملت ایرانند. همه با همدلی به یکدیگر و به دولت خدمتگزار کمک کنید تا گره‌ها یکی پس از دیگری گشوده شود<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری، پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی به کنگره عظیم حج (83/10/29).</ref>.<br/>
 
−
هنگامی که می‌خواهند آراء را بنویسند و وقتی می‌خواهند آن را در صندوق بیندازند، قصد قربت کنند و رضای الهی را حتماً در نظر داشته باشند<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری، از بیانات مقام معظّم رهبری 74/12/18.</ref>.<br/>
 
−
امام خمینی(رحمت الله علیه) فرمودند:<br/>
 
−
فرضا که ما بد باشیم، اما اسلام که خوب است، اسلام را که قبول دارند همه، این یک وظیفه اسلامی است که ما حفظ کنیم جمهوری اسلامی را.<br/>
 
−
به یقین تمامی دلسوزان دین و فرهنگ اسلامی، مسئولیت حفظ کیان جامعه و نظام اسلامی را داشته و چون سربازی فداکار از مرزهای عقیدتی آن حراست می‌نمایند.<br/>
 
−
آیت‌اللَّه صافی گلپایگانی در این‌باره نوشته‌اند:<br/>
 
−
هر مسلمانی باید استقلال جامعه مسلمانان و اعتلاء کلمه اسلام و قوت و قدرت مسلمین را در برابر کفار از اهم مقاصد دانسته و جریان امور را زیر نظر داشته باشد<ref>[http://saafi.com/ پایگاه اطلاع رسانی مرجع عالیقدر آیت الله صافی گلپایگانی]</ref>.<br/>
 
−
در هر محیط اجتماعی و حکومت بشری، دراثر عوامل متعدد طبیعی یا مدیریتی یا کارشکنی‌های دشمنانه یا... برخی نارسایی‌ها، مشکلات کوچک یا بزرگی نمایان شده و آسیب‌هایی متوجه شهروندان آن جامعه خواهد شد، اما اینگونه مسائل در تصمیم‌گیری‌های اساسی و سرنوشت‌ساز افراد به‌ویژه پیروان مکتب اهل‌بیت: تأثیری نخواهد گذاشت.<br/>
 
−
آیت‌اللَّه مکارم شیرازی فرمودند:<br/>
 
−
مردم هوشمند و باایمان ایران، باوجود این‌که از مسایل گوناگون به‌ویژه وضعیت اقتصادی گله دارند، ولی هنگامی که امر سرنوشت‌سازی مطرح می‌شود، انها را فراموش کرده و به میدان می‌آیند. این نشانه شعور بالای سیاسی مردم است<ref>[http://www.makaremshirazi.org پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله شیرازی]</ref>.<br/>.<br/>
 
−
 
−
=== آثار انتخابات ===
 
−
برگزاری هر گونه انتخاباتی در کشور تأثیرات مثبتی در ابعاد سیاسی-اجتماعی و روانی در ملت ایجاد خواهد کرد. رهبر معظم انقلاب می‌فرمایند:<br/>
 
−
اولین اثر انتخابات این است که نشان‌دهنده حیات و خودآگاهیِ یک ملت است؛ این را باید ملت ما با استفاده از فرصت انتخابات‌های گوناگون و پی‌درپی، تمرین و اثبات کند. اثر بعدی هم این است که وقتی اراده مردم در یک انتخاباتی وارد میدان می‌شود، آن چیزی که بر طبق نظر اکثریت مردم و خواست و آرمان آنهاست، آن تحقق پیدا می‌کند؛ چه در انتخاب رئیس جمهور، چه در انتخاب نمایندگان مجلس و انتخابات مجلس خبرگان و انتخابات شوراها<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری. بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی (85/9/22).</ref>.<br/>
 
−
مقام معظم رهبری با اشاره به آزادی موجود در کشور به‌ویژه آزادی فکر و بیان، وجود انتخابات را نشانه برخورداری ملت ایران از آزادی‌های سیاسی دانسته و فرمودند:<br/>
 
−
ملت ایران در چارچوب قانون خود، آزاد است تا مسئولان کشور را براساس رأی و نظر خود انتخاب نماید که اگر از عملکرد مسئولان راضی باشد، انتخاب آنها را ادامه می‌دهد و چنانچه رضایت نداشته باشد، انتخاب خود را تغییر خواهد داد<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری، دفتر حفظ و نشر آثار آیت‌اللَّه خامنه‌ای مدظله العالی (86/5/21).</ref>.<br/>
 
−
=== آفات عدم‌حضور و انتخاب نادرست ===
 
−
انجام‌ندادن هر تکلیف شرعی برای مسلمین، علاوه بر آنکه عذاب الهی را درپی‌دارد، آثار وضعی آن در این دنیا گریبانگیر آنها شده و آفاتی را برای زندگی دنیایی ایجاد خواهد کرد. بدیهی است، چنانچه آن تکلیف شرعیِ تعطیل شده ازسوی مردم، مربوط به سرنوشت عمومی و ارکان اساسی جوامع بشری باشد، دامنه آسیب‌های مزبور عمومیت بیشتری پیدا کرده و دود آن به چشم همگان خواهد رفت.<br/>
 
−
نهج‌البلاغه امام علی۷ مهمترین سند دینی است که بسیاری از اصول و ضوابط و نیز آسیب‌های اجتماعی و سیاسی جوامع انسانی را گوشزد نموده و رهنمودهای فراوانی در این باب برای جهانیان به‌ویژه مسلمانان به‌ارمغان نهاده است.<br/>
 
−
در دورانی که زمام امور در بخش‌هایی از سرزمین‌های اسلامی به دست فرمانروایانی نالایق و دنیاطلب همانند معاویه و... افتاده بود، امام علی۷ بهترین کارگزار سیاسی خویش (مالک اشتر) را به‌همراه دستورالعملی ارزشمند و جامع به‌سوی مصر فرستاد و در بخشی از آن منشور حکومتی و سیاسی، به‌خوبی دغدغه خود را از مفاسد حاکمیت غیرصالحان (معاویه و...) اینگونه ابراز داشته است:<br/>
 
−
...از آن تأسف می‌خورم که امور مردم به‌دست نادانان و گناه‌کاران بیفتد. (در این‌صورت) آنان مال خدا را دست‌به‌دست بین خود می‌گردانند، بندگان خدا را برده خویش می‌سازند، با نیکان می‌جنگند و بدکاران را یاور خویش قرار می‌دهند<ref>نهج‌البلاغه، نامه53.</ref>.<br/>
 
−
آری، امام (علیه السلام) حاکمیت سیاسی را حقی ازسوی خداوند و متعلق به او دانسته است و همواره از سلطه انسان‌های فاسق و بی‌دین بر این حق الهی و جامعه اسلامی نگران و اندوهگین بود. تأسف امام علی(علیه السلام) بر این بود که چگونه نااهلان به‌جای شایستگان نشستند و انقلاب اسلامی پیامبر۹ را به انحراف کشانده و آرمان‌های مقدس آن فرستاده الهی را نقش‌برآب کردند.<br/>
 
−
ازاین‌رو چنانچه مردم، فاسدان را برگزینند، جامعه اسلامی نیز به‌سمت حکومت فاسدان حرکت می‌کند و در نتیجه، خداوند ستمگران را بر مردم آن دیار چیره خواهد کرد. امام جواد (علیه السلام) می‌فرماید:<br/>
 
−
هر امتی که به کتاب آسمانی بی‌اعتنایی کردند، خداوند دانش کتاب را از آنها بازگرفت و آن‌گاه که سلطه و ریاست دشمنان را پذیرفتند، خداوند دشمن را بر آنان چیره ساخت<ref>فروع کافی، ج۸، ص53.</ref>.<br/>
 
−
=== بی‌تفاوتی، گناهی بزرگ ===
 
−
امام علی (علیه السلام) فرمودند:<br/>
 
−
در صورت عدم‌حضور خوبان و اداره امور کشور بدست شایستگان، مسند حکومت و سیاست توسط ظالمان و غارتگران ربوده خواهد شد و سکوت در مقابل ظالمان به مثابه رضایت و همراهی با آنان تلقی می‌گردد<ref>نهج‌البلاغه، نامه53.</ref>.<br/>
 
−
حضرت امام خمینی؛ با استناد به متون خدشه‌ناپذیر دینی و روح حاکم بر فقه و حقوق اسلامی می‌فرمایند: عدم‌دخالت ملت، از مراجع و علما بزرگ تا طبقه بازاری و کشاورز و کارگر و کارمند، همه و همه مسئول سرنوشت کشور و اسلام می‌باشند، چه در نسل حاضر و چه در نسل‌های آتیه. و چه‌بسا که در بعض مقاطع عدم‌حضور و مسامحه، گناهی باشد که در رأس گناهان کبیره است.<br/>
 
−
سپس فرمود:<br/>
 
−
اکنون ما باید از آن توطئه‌ها و مفاسدی که از انزوای متدینین پیش‌آمد و سیلی‌ای که اسلام و مسلمین خوردند، عبرت بگیریم و بدانیم و بفهمیم که نظام اسلام و اجرای احکام آسمانی آن و مصالح ملت و کشور اسلامی و حفظ آن از دستبرد اجانب، بستگی به دخالت اقشار مختلف و به‌ویژه روحانیون محترم و مراجع معظم دارد و اگر خدای‌نخواسته بر اسلام یا کشور اسلامی از ناحیه عدم‌دخالت در سرنوشت جامعه، لطمه و صدمه‌ای وارد شود، یک‌یک تمام ملت در پیشگاه خدای قهار توانا مسئول خواهیم بود و نسل‌های آینده که ممکن است از کناره‌گیری‌های کنونی مورد هزارگونه تجاوز واقع شوند، ما را نبخشند.<br/>
 
−
وی همگان را به این مهم اجتماعی-سیاسی هشدار داده و می‌فرمایند:<br/>
 
−
نقش بسیار فعال داشته باشید که خدای نخواسته مجلس یک مجلسی نشود که به‌واسطه ورود بعض عناصر غیرصالح به‌تدریج کشانده شود به طرف شرق یا به غرب و همان بشود که در زمان سابق بود و همان بگذرد بر ما و شما که در زمان سابق می‌گذشت<ref>صحیفه نور، ج۱۸، ص263.</ref>. اگر مسامحه کنید، مسئول هستید پیش خدای تبارک و تعالی، اگر نروید و رأی ندهید و آنها که جدیت دارند به این‌که وارد بشوند در مجلس و به‌هم بزنند اوضاع ایران را، آنها خدای نخواسته بروند، مسئولیتش به‌عهده شماست مستقیما، مسئولیت همه طبقات دارند، مراجع مسئولند، علما و ائمه جماعت مسئولند، خطبا مسئولند، تجار مسئولند، بازرگانان مسئولند، دانشگاهی ما مسئولند، طلاب علوم دینیه مسئولند، کارگرها مسئولند، همه مسئولند<ref>همان، ج۱۲، ص58.</ref>.<br/>
 
−
ایشان همچنین فرمودند:<br/>
 
−
اگر خدای نخواسته از عدم مشارکت شما یک لطمه‌ای بر جمهوری اسلامی وارد بشود. بدانید که احاد ما که این خلاف را کرده باشیم خدای نخواسته، مسئول هستیم، مسئول پیش خدا هستیم، مسئله ریاست جمهور نیست، مسئله، مسئله اسلام است<ref>همان، ج۱۹، ص195.</ref>.<br/>
 
−
=== ذلت جامعه اسلامی ===
 
−
تکلیف شرعی مزبور نه‌تنها برای انتخاب‌کنندگان بلکه برای انتخاب‌شوندگان و کاندیداها نیز ثابت خواهد بود زیرا چنانچه افراد شایسته از حضور در صحنه انتخابات و کاندیداشدن امتناع ورزند، چه‌بسا افراد بی‌لیاقت یا ضعیف و ناشایست، آن جایگاه سرنوشت‌ساز را غصب کرده و موجب انحراف در روند جامعه گردند.<br/>
 
−
بنیانگذار جمهوری اسلامی فرمودند:<br/>
 
−
اگر مؤمنین کنار بروند، آنهایی که متعهد به اسلام هستند کنار بروند و اینها بیایند و قبضه کنند؛ مثل صدر مشروطه که رفتند کنار، اشخاصی که متحد بودند و قبضه کردند مشروطه را آنهایی که متعهد به اسلام نبودند، اسلام را به آنجا کشاندند که همه دیدند. اگر در صدر مشروطه مؤمنین آمده بودند، روشنفکرهای متعهدآمده‌بودندومسلمان‌های‌متعهدآمده‌بودندو قبضه کرده بودندمجلس‌راونگذاشته بودند که دیگران بیایند مجلس را بگیرند، ما به این روزگارنمی‌رسیدیم،مامملکت‌مان‌خراب‌نمی‌شد،ماعزتمان‌ازبین‌نمی‌رفت<ref>همان، ج۱۲، ص58.</ref>.<br/>
 
−
آیت‌اللَّه مکارم شیرازی در این‌باره می‌فرمایند:<br/>
 
−
برای بعضی‌ها واجب است کاندیدا شوند. کسی که می‌داند صالح است و اگر به میدان نیاید، جای او را یک فرد ضعیف یا ناصالح می‌گیرد، او باید به میدان بیاید. برای بعضی‌ها واجب است به میدان بیایند یا واجب عینی داردیا واجب کفایی دارد...<ref>ویژه‌نامه منشور اخلاقی انتخابات، اسفند ۱۳۸۶، ص4.</ref>.<br/>
 
−
=== گسترش ظلم ===
 
−
امام خمینی نیز افزوده‌اند:<br/>
 
−
باید کاری کنیم که ظلم نباشد و ظالم ازبین برود. اگر دیدیم در این دوره خلاف شده و به افرادی ظلم شده باید تلاشمان را بیشتر کنیم تا خلاف و ظلم را ازبین ببریم نه این‌که برویم از صحنه خارج شویم، زیرا اگر از صحنه خارج شویم ظلم بیشتر می‌شود پس باید اجتماعمان را بیشتر کنیم و بیشتر در صحنه حاضر باشیم<ref>صحیفه نور، ج۱۸، ص180 (62/9/20).</ref>.<br/>
 
−
در اول مشروطه اصناف بازار هم و کلائی داشتند، انتخابات تا اندازه‌ای دست مردم بود بعد کم‌کم آنهایی که فاسد بودند کار را طوری کردند تا متدینین را از مجلس کنار گذاردند. آنها هم مقاومت نکردند و کنار رفتند، بعد دیدید که مجلس را چه‌کردند، هر کاری که خواستند انجام دادند اگر در آینده مجلس یک‌قدم عقب‌نشینی کنیم در آینده نزدیک ما را کنار خواهند گذاشت<ref>همان، ص198.</ref>.<br/>
 
−
آیت‌اللَّه العظمی صافی گلپایگانی نیز در این‌باره چنین نگاشته است:<br/>
 
−
اعانت ظلمه و کسانی که با دین و احکام دین، ضدیت و معاندت دارند و همراهی‌نمودن با آنها در ظلم و ستم، تجاوز به حریم دین و حرام است<ref>[http://saafi.com/ پایگاه اطلاع رسانی مرجع عالیقدر آیت الله صافی گلپایگانی]</ref>.<br/>.<br/>
 
−
=== ضررهای جبران‌ناپذیر ===
 
−
با توجه به اینکه هر نوع انتخاب ناصحیح، سرنوشت یک جامعه و کشور را حداقل به مدت چهارسال دستخوش بحران یا شکست و ناکامی‌های جبران‌ناپذیر فرهنگی، سیاسی و اقتصادی می‌کند و حقوق آن ملت را ضایع کرده و ضررهای بیشماری را متوجه آنان می‌کند، بر همگان لازم است تا با درایت و هوشیاری کامل این قدرت عظیم را به کاندیدای اصلح واگذار نمایند. بنیانگذار جمهوری اسلامی امام خمینی (رحمت الله علیه) در این‌باره می‌فرماید:<br/>
 
−
سرنوشت اسلام و مسلمین را به‌دست کسی که لایق برای این مقام نباشد ندهید<ref>صحیفه نور، ج۱۱، ص152.</ref>. انتخاب رئیس‌جمهور، خواندن نماز و گرفتن روزه نیست که اگر همراه با شرایط نبود تنها باطل باشد و به‌صورت صحیح اعاده گردد. بلکه بی‌توجهی در انتخاب، سرنوشت سوئی را برای دنیا و آخرت رای‌دهندگان و شخص رئیس‌جمهور رقم خواهد زد، ازاین‌رو باید مواظب باشیم انتخاب رئیس‌جمهور سیلی به اسلام نباشد، بلکه با انتخاب خود سربازی فداکار را در صحنه دفاع از اسلام و منافع مسلمین وارد کنیم.<br/>
 
−
ایشان عاقبت چنین فرد منتخبی را گوشزد کرده، می‌فرماید: اگر ریاست‌جمهور خوب باشد آن است که خدمت به ملت می‌کند و اگر بد باشد آن است که راه جهنم را باید بپیماید<ref>همان، ص249.</ref>.<br/>
 
−
بنابراین، سپردن زمام امور یک کشور به‌دست دیگران به‌طور کورکورانه و بدون‌تحقیق و بررسی همه‌جانبه، کاری غیرعاقلانه و معارض با توصیه‌های دینی و فتاوای فقیهان خواهد بود و همچنین نیز از مصادیق کمک به متجاوز و غاصب خواهد بود و رأی‌دهنده مسئول عواقب انتخاب خود خواهد بود. حضرت آیت‌اللَّه گلپایگانی فرمود:<br/>
 
−
کسانی که متدین و ملتزم به احکام اسلام نیستند و اهل نماز و روزه و وظایف شرعیه نمی‌باشند، لیاقت عهده‌داری مشاغل اجتماعی اسلامی و مناصب عمومی را ندارند و اگر عهده‌دار شوند غاصب و متجاوز به حقوق عمومی شناخته می‌شوند<ref>توضیح‌المسائل مراجع، ج۲، ص737.</ref>.<br/>
 
−
=== پاسخگویی در محضر الهی ===
 
−
از آن‌جا که براساس تعالیم دینی، همه انسان‌ها در مقابل اعمال خویش پاسخ‌گو هستند و در برابر خدای بزرگ باید پاسخ قانع‌کننده‌ای برای رفتارهای متفاوت خویش داشته باشند، لذا شرکت در انتخابات و رأی‌دادن به کاندیدای موردنظر نیز به‌عنوان یک وظیفه و تکلیف شرعی قلمداد می‌شود. ازاین‌رو، چنانچه گزینش افراد منتخب براساس معیار حق و شرع صورت نپذیرد، مردم باید در قبال انتخاب خویش پاسخ‌گو باشند.<br/>
 
−
علّامه سید محمدحسین فضل‌اللَّه (از مراجع ژرف‌اندیش شیعه در کشور اسلامی لبنان) در این‌باره چنین نگاشته است:<br/>
 
−
...رأی‌دهنده مسئولیت کارها و اقدامات کاری نامزدی را که به او رأی داده -در صورت پیروزی او- برعهده دارد. بنابراین، شرعاً جایز نیست که انسان‌به کسی رأی دهد که به سلامت خط فکری و سیاسی و اقتصادی و فقهی او اطمینان نیافته است. چنان که جایز نیست انسان، شخص یا شورایی را برگزیند که انتظار می‌رود حکمی برخلاف احکام اسلامی در سیاست و اقتصاد و مسایل اجتماعی تصویب کند.<br/>
 
−
بر رأی‌دهنده لازم است تا همه جوانب مسئله را بررسی کند. اگر نامزدی مؤمن به خدا و دوستدار او بود، باید از او حمایت کند و اگر نامزدی، سر دشمنی با خدا و دین خدا را داشت، انسان باید به یاد داشته باشد در روزی که هرکس با خود مجادله خواهد کرد و خداوند از انسان‌ها بازخواست خواهد کرد، باید در محضر خداوند پاسخگوی اعمال نیک و بدش باشد<ref>نشریه پرتو اندیشه، آیت‌اللَّه سید محمدحسین فضل‌اللَّه، شماره۸، ص۴۵، مکتب الاعلامی - قم المقدسه/ WWW.Bayynat.ir. P.</ref>.<br/>
 
−
 
−
== فصل دوم: شرایط، وظایف و اختیارات انتخاب‌شوندگان ==
 
−
همه کسانی که به‌عنوان نامزد انتخاباتی، در صحنه تصمیم‌گیری مردم حاضر شده و مورد گزینش و انتخاب یک ملت جهت تصدّی امور کشور در قوه مقننه یا مجریه یا دستگاه‌های نظارتی واقع می‌شوند می‌باید از صفات و توانمندی‌های ویژه‌ای برخوردار باشند. این عده از نخبگان که کارگزاران نظام جمهوری اسلامی شمرده می‌شوند، علاوه بر داشتن رأی قاطع و قانونی مردم، در صورتی دارای مجوز شرعی برای حاکمیت بر مردم هستند، که از شرایط و صلاحیت‌های قابل‌قبول شرع مقدس اسلام برخوردار باشند. بدیهی است کاندیدایی که فاقد صلاحیت‌های شرعی باشد، علیرغم به‌دست آوردن رأی اکثریت، وجاهت قانونی و شرعی برای وکالت مردم و تسلط بر امورات آنان را نخواهد داشت. زیرا رأی اکثریت الزاماً نشان‌دهنده حقانیت نیست. بلکه مشروعیت ازنظر اسلام در همه ابعاد برخاسته از وحی خداوند سبحان و سخن پیامبرش است.<br/>
 
−
در این فصل برخی شرایط کارگزاران ازمنظر دینی بررسی می‌شود.<br/>
 
−
=== شرایط انتخاب‌شوندگان ===
 
−
==== شایستگی ====
 
−
مبنای دین اسلام بر این اصل استوار شده که انسان‌ها در تمام مراحل زندگی در برابر اعمال خود مسئول هستند. آدمی اگر برای انجام امری که توانایی آن را دارد، پیش‌قدم نشود و خود را به بی‌تفاوتی زده یا سهل‌انگاری کند، در پیشگاه خداوند مسئول است، همچنین اگر صلاحیت و توانایی انجام آن را نداشت، ولی هوای نفس او را به این امر واداشت و وارد میدان رقابت گردید و حق خدمت یا مسئولیت را از افراد توانا و شایسته غصب کرد و سرانجام از جایگاه مدیریتی یا مسئولیتی برخوردار شد، نزد خداوند و پیامبرش و همه مسلمانان مسئول خواهد بود. این اصل در تمام مراحل زندگی انسان جاری است و اختصاص به موضوع مشارکت در انتخابات یا دیگر مسئولیت‌های سیاسی و اجتماعی نخواهد داشت. بدیهی است، کسانی که از طریق تبلیغات و فعالیت‌های سیاسی برای فرد غیرصلاحیت‌دار تلاش نمایند و به تصرف غاصبانه مقام سیاسی یا اجتماعی چنین افرادی رضایت داشته باشند، خود نیز مرتکب گناه شده‌اند. رسول‌اکرم (صلی الله علیه و آله) در این‌باره می‌فرماید:<br/>
 
−
«مَن تَقَدّمَ عَلی قُومِ مِن المُسلمین وَ هُوَ یری اَنّ فِیهِم مَن هُوَ اَفضَلٌ مِنهُ، فَقَد خانَ اللَّهَ وَ رَسُولَه و المُسلِمی»<ref>الغدیر، ج۸، ص291.</ref>.<br/>
 
−
هرکس خود را بر جمعی از مسلمین جلو بیاندازد، در حالی که می‌داند، فردی شایسته‌تر از او در میان آنان است، یقیناً به خدا و پیامبرش و مسلمین خیانت کرده است.<br/>
 
−
پیشگامی یا مدیریت و به‌دست گرفتن پست‌ها و مقامات اجتماعی و سیاسی از ارکان اساسی حاکمیت‌ها می‌باشد. براساس این اصل مهم، وظیفه هر فرد مسلمان متعهد است که در صورت داشتن توانایی حضور و نیز برخورداری از شرائط و صلاحیت‌های لازم در سنگرهای خدمت به مردم، خود را معرفی و نامزد کند. به یقین چنانچه افراد شایسته و دارای صلاحیت در این صحنه حاضر نشوند، میدان برای تصدی اختیارات مردم ازسوی افراد نالایق باز خواهد شد.<br/>
 
−
امام‌راحل (رحمت الله علیه) نیز این اصل سیاسی را یادآور شده و می‌فرماید: کسانی که خود را کاندیدا می‌کنند یا کاندیدای گروه‌هایی هستند، اگر خود را صالح برای وکالت در یک‌چنین مجلسی نمی‌دانند و وجود آنها در این مکان نفعی برای کشورشان ندارد، خدای متعال را در نظر بگیرند و رضای او را بر رضای خود مقدم دارند و چنین خلاف ناشایسته‌ای را مرتکب نشوند<ref>صحیفه نور، ج۱۸، ص232 (62/11/22).</ref>.<br/>
 
−
آیت‌اللَّه مکارم شیرازی دربارهٔ حرمت کاندیداشدن برخی افراد فرمودند: برای برخی نیز کاندیداشدن حرام است، زیرا آنها می‌دانند از عهده این مسئولیت برنخواهند آمد و تنها درپی منافع شخصی و جناحی خود هستند<ref>ویژه‌نامه منشور اخلاقی انتخابات، اسفند 1386.</ref>.<br/>
 
−
حضرت آیت‌اللَّه خامنه‌ای با اشاره به لزوم توجه به معیارها در انتخاب نامزدهای شایسته افزودند:<br/>
 
−
تدین،کارآمدی،دلسوزی‌وشجاعت، چهار شرط اصلی انتخاب کاندیداهای مناسب و شایسته است که می‌توان با شناخت فردی و یا مراجعه به افراد امین، اینگونه کاندیداها را شناخت و به آنها رأی داد تا مجلسی قوی و متکی بر آرای مردم تشکیل شود و وظایف سنگینی را که برعهده دارد انجام دهد<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری، دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌اللَّه سید علی خامنه‌ای (مدظله العالی) 86/5/21.</ref>.<br/>
 
−
==== سابقه درخشان ====
 
−
انقلاب و حکومتی که به بهای خون هزاران نفر از شریف‌ترین انسان‌ها شکل گرفته و نتیجه زحمات گسترده فقها و بزرگان مکتب در طول قرن‌های متمادی بوده است، نباید به‌دست ناآگاهان و نااهلانی سپرده شود که توانایی درک اهمیت آن را ندارند زیرا اینان به دلیل اینکه بهایی برای انقلاب نپرداخته‌اند، برای حفظ و استمرار آن انگیزه ندارند.<br/>
 
−
برای اداره پست‌های کلیدی و حساسی چون ریاست جمهوری یا نمایندگی مجلس شورای اسلامی، باید کسانی را برگزید که در کوران حوادث قبل و بعد از انقلاب ثبات رأی و استواری ایمان خویش را به اثبات رسانده‌اند. امیرمؤمنان علی (علیه السلام) دربارهٔ انتخاب کارگزاران و عوامل اجرایی مؤثر در حکومت، به مالک اشتر می‌نویسد:<br/>
 
−
از میان کارگزارانت کسانی را انتخاب کن که دارای اوصاف زیر باشند: ۱.تجربه و توانایی انجام کار داشته باشد، ۲.برخوردار از حیا باشد، ۳.دارای خانواده‌ای صالح باشد، ۴.پیشینه ایمانی و سابقه مذهبی پیشین داشته باشد<ref>نهج‌البلاغه، نامه53. </ref>.<br/>
 
−
بنابراین، آنانی که در عرصه عمل، امتحانی پشت‌سر ننهاده و در فعالیت‌های انقلابی و اجرایی تجربه‌ای نیندوخته‌اند و یا در عمل و تجربه از قوت ایمان برخوردار نمی‌باشند و از خانواده‌ای نیکوکار نبوده‌اند، برای تصدی مسئولیت‌های سیاسی و اجتماعی و به‌دست گرفتن پست‌های کلیدی و مناصب حکومتی لیاقت ندارند.<br/>
 
−
 
−
==== دین‌داری و وفاداری به اسلام ====
 
−
حضرت امام خمینی (رحمت الله علیه) فرمود:<br/>
 
−
«کسانی را انتخاب کنید که صددرصد مسلمان و معتقد به احکام اسلام و معتقد به اجرای احکام اسلام و مخالف با مکتب‌های انحرافی و معتقد به جمهوری اسلامی باشند. باید به اشخاصی که احتمال انحراف در آنان می‌رود رأی ندهید. چه احتمال انحراف عقیدتی، (موجب) اعمال و یا اخلاقی می‌شود که به چنین اشخاصی اعتماد نمی‌شود کرد و رای به آنان موجب مسئولیت خواهد بود»<ref>صحیفه نور، ج۱۲، ص75.</ref>.
 
−
«شخصی که تعهد به اسلام دارد اعتقاد به قوانین اسلام دارد و در مقابل قانون اساسی خاضع است و به اصل صدودهم، که ظاهراً راجع‌به ولایت فقیه است، معتقد است و وفادار است نسبت به او، یک همچو شخصی را شماها خودتان انتخاب کنید»<ref>همان، ص151.</ref>.
 
−
امام‌راحل (رحمت الله علیه) فرمود:<br/>
 
−
مسئله انتخابات، یک امتحان الهی است که گروه‌گرایان را از ضوابطگرایان ممتاز می‌کند و مؤمنین و متعهدین را از مدعیان جدا می‌نماید.<br/>
 
−
آیت‌اللَّه صافی گلپایگانی در این‌باره نوشته‌اند:<br/>
 
−
«کسانی که متدین و ملتزم به احکام اسلام نیستند و اهل نماز و روزه و وظایف شرعیه نمی‌باشند لیاقت عهده‌داری مشاغل اجتماعی اسلامی و مناصب عمومی را ندارند و اگر عهده‌دار شوند، غاصب و متجاوز به حقوق عمومی شناخته می‌شوند»<ref>[http://WWW.Saafi.Net پایگاه اطلاع رسانی مرجع عالیقدر آیت الله صافی گلپایگانی]</ref>.<br/>
 
−
رهبر معظم انقلاب اسلامی نیز فرمودند:<br/>
 
−
«اساس در همه مسئولیت‌ها تدین، امانت و صداقت است. اگر آدم‌های کارآمد، امانت و صداقت نداشته باشند، کارآمدی آنها به نفع مردم تمام نخواهد شد. علاوه بر کارآمدی، انسان‌ها باید متدین، امین، صادق، روراست و دل‌بسته به اهداف و آرمان‌های دینی مردم باشند. این‌طور افراد را پیدا کنید و به آنها رأی دهید»<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری، بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی (85/9/22).</ref>.<br/>
 
−
امام خمینی (رحمت الله علیه) در مورد این شرط از شرایط نمایندگان مجلس شورای اسلامی چنین می‌فرماید:<br/>
 
−
خوف آن دارم که تبلیغات برای اشخاصی که به اسلام و جمهوری اسلامی اعتقاد ندارند و اعمال و گفتار آنان در این یک‌سال شاهد آن است و اکنون برای راه پیداکردن به مجلس و برای کارشکنی و جنجال در محیط مقدس مجلس شورای اسلامی، خود را هوادار اسلام و مسلمانان جامی‌زنند، در قشری از ملت و جوانان پاکدل تأثیر کند و آرای مقدس خود را به کسانی دهند که به نفع اجانب، با اسلام و جمهوری اسلامی مخالفت اساسی دارند. امید است ملت مبارز متعهد با »مطالعه دقیق در سوابق اشخاص و گروه‌ها« آرای خود را به اشخاصی دهند که به اسلام عزیز و قانون اساسی وفادار باشند و از تمایلات چپ و راست، مبرا باشند و به حسن‌سابقه و تعهد به قوانین اسلامی و خیرخواهی امت، معروف و موصوف باشند. باید ملت شریف بدانند که انحراف از این امر مهم اسلامی، خیانت به اسلام و کشور است<ref>صحیفه نور، ج۱۲، ص۳ (۲۱ اسفند 58).</ref>.<br/>
 
−
بنیانگذار جمهوری اسلامی شرایط رئیس‌جمهور و وکلای مجلس را چنین بیان داشته‌اند:<br/>
 
−
«رئیس‌جمهور و وکلای مجلس از طبقه‌ای باشند که محرومیت و مظلومیت مستضعفان و محرومان جامعه را لمس نموده و در فکر رفاه آنان باشند، نه از سرمایه‌داران و زمین‌خواران و صدرنشینان مرفه و غرق در لذات و شهوات که تلخی محرومیت و رنج گرسنگان و پابرهنگان را نمی‌توانند بفهمند»<ref>همان، ج۲۱، ص۱۸۷؛ وصیت‌نامه سیاسی الهی امام خمینی‌قدس سره.</ref>.<br/>
 
−
==== تخصص ====
 
−
اداره امور کشور نیاز به قوانینی دارد که از سوی کارشناسان و متخصصان فهیم و کارآمد ملت وضع شده باشد. ازاین‌رو، داشتن تخصص از شرایط کارگزاران محسوب می‌شود. امام خمینی؛ در این‌باره فرمودند:<br/>
 
−
مجلس، همان‌طور که محتاج به علما و روحانیون مطلع از احکام شرعی و سیاسی اسلام است، محتاج به متخصصین رشته‌های مختلفی است که کشور احتیاج به آنها دارد. مجلس، امروز مواجه است با دنیای پرآشوب صنعتی و سیاسی پیچیده و فرهنگ‌های غربی و شرقی و صحنه‌های تنازع بقا بین‌المللی و چنین مجلسی باید انباشته از مطلعین و دانشمندان و متخصصان در هر رشته باشد<ref>همان، ص232.</ref>.<br/>
 
−
کسانی که کاندیداهایی به ملت معرفی می‌کنند، در نظر داشته باشند که از مطلعین هر رشته تخصصی چندنفری در بین کاندیداهای آنها باشد. رهبر معظم انقلاب فرمودند:<br/>
 
−
تدین، کارآمدی، دلسوزی و شجاعت، چهار شرط اصلی انتخاب کاندیداهای مناسب و شایسته است که می‌توان با شناخت فردی و با مراجعه به افراد امین، اینگونه کاندیداها را شناخت و به آنها رأی داد<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری، بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی، 86/5/21.</ref>.<br/>
 
−
=== وظایف و اختیارات ===
 
−
==== وظایف و اختیارات مجلس خبرگان رهبری ====
 
−
از آنجا که براساس قضاوت همه عقلای جهان، تشکیل حکومت و تعیین حاکم امری اجتناب‌ناپذیر است و تردیدی نیست که در عصر غیبت امام معصوم: و در زمان حاضر، تشکیل حکومت اسلامی برعهده مسلمانان بوده و آنان، خود باید بر مبنای کتاب خدا و سیره رسول‌اکرم، فرمانروای جامعه را تعیین کنند<ref>علامه طباطبایی، تفسیر المیزان، ج۴، ص125.</ref>. ازاین‌رو طراحان قانون اساسی در جهت دست‌یابی به مصداق کامل فرمانروا و رهبر، به منظور اداره نظام دینی، مجلسی را تحت عنوان مجلس خبرگان رهبری پیش‌بینی کردند تا مسائل مربوط به دستگاه رهبری را رسیدگی و اجرا نماید. بنابراین، با وجود مجلس خبرگان مسند رهبری هیچگاه خالی نمی‌ماند. رهبر معظم انقلاب اسلامی ضمن تبیین جایگاه مجلس خبرگان، فرمودند:<br/>
 
−
انتخابات مجلس خبرگان یکی از مهمترین انتخابات‌های ماست. مجلس خبرگان باید همیشه آماده باشد؛ بنابراین، سطح مجلس خبرگان، باید بالاترین سطح انتخاب و تشکیل شده باشد از انسان‌های امین، عاقل، صالح، خیرخواه جامعه، حاضر برای روز مبادا و لحظه موعودی که ممکن است پیش‌بیاید؛ تا بتوانند در لحظه معین کار بزرگ خود را که عبارت است از انتخاب رهبر انجام بدهند. لذا انتخابات بسیار مهمی است. بایستی این مجلس همیشه آماده به کار بماند؛ حاضر باشد؛ افراد آن منتخبان مردم، منتخبانی باشند که مردم بتوانند به آنها اعتماد کنند و به آنها دل بدهند. گزینشی را که آنها خواهند کرد، آن گزینش را مردم بپذیرند و مورد قبول مردم قرار بگیرد<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری، بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار اقشار مختلف مردم 85/9/22.</ref>.<br/>
 
−
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران سه وظیفه خطیر را برای این مجلس مقرر کرده است.<br/>
 
−
===== تعیین رهبر =====
 
−
اصل یکصدوهفتم قانون اساسی مقرر می‌دارد:<br/>
 
−
«...تعیین رهبر به‌عهده خبرگان منتخب مردم است. خبرگان رهبری دربارهٔ همه فقهای واجدشرایط مذکور در اصل پنجم و یکصدونهم بررسی و مشورت می‌کنند. هرگاه یکی از آنان را اعلم به احکام و موضوعات فقهی یا مسائل سیاسی و اجتماعی یا دارای مقبولیت عامه یا واجد برجستگی خاص در یکی از صفات مذکور در اصل یکصدونهم تشخیص دهند، او را به رهبری انتخاب می‌کنند و در غیر این‌صورت، یکی از آنان را به‌عنوان رهبر انتخاب و معرفی می‌کنند...».<br />
 
−
===== نظارت بر رهبر =====
 
−
در نظام اسلامی، برای حفظ سلامت اعتقادی و سیاسی صاحبان قدرت، علاوه بر اهرم‌های کنترل درونی ازقبیل ایمان، عدالت و تقوا، نوعی، نظارت قانونی که توسط نهاد خاصّی اعمال گردد و پشتوانه حقوقی دارد، در نظر گرفته شده است. در این نظارت، تنها به ارزیابی حوادث آشکار و موضع‌گیری‌های پیدا اکتفا نشده، بلکه حق تحقیق و تفحّص دستگاه رهبری و تمامی سازمان‌ها و مجموعه‌های وابسته به آن را داشته و می‌تواند از مقام مسئول پاسخ بخواهد<ref>آشنایی با مجلس خبرگان رهبری، دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری، ۱۳۸۵، ص29.</ref>. بر این اساس، مجلس خبرگان طبق اصل یکصدویازدهم موظف است همواره وجود شرایط در رهبر را احراز کند و همواره رهبر و نحوه اداره امور توسط وی را زیرنظر گرفته و نظارت خویش را اعمال کند<ref>شریه حکومت اسلامی، سال سوم، ش۲، ص۱۹-۱۰؛ مشروح مذاکرات قانون اساسی، ص۱۱۱۲-۱۰۶۲؛ مشروح مذاکرات شورای بازنگری قانون اساسی، ص1295-1213.</ref>. بنابراین، یکی از وظایف مهم مجلس خبرگان، «نظارت بر بقای شرایط رهبری» است.<br/>
 
−
===== عزل رهبر =====
 
−
براساس اصل یکصدویازدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران؛ »هرگاه رهبر از انجام وظایف قانونی خود ناتوان شود یا فاقد یکی از شرایط مذکور در اصول پنجم و یکصدونهم گردد یا معلوم شود از آغاز فاقد بعضی از شرایط بوده است از مقام خود برکنار خواهد شد. تشخیص این امر به عهده خبرگان مذکور در اصل یکصدوهشتم می‌باشد«.<br/>
 
−
==== وظایف و اختیارات رئیس‌جمهور ====
 
−
یکی از افرادی که توسط مردم و با برگزاری انتخابات برگزیده می‌شود و مسئولیت قوه‌مجریه را برعهده می‌گیرد رئیس‌جمهور است.<br/>
 
−
براساس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مقام ریاست‌جمهوری، عالی‌ترین منصب اجرایی پس از رهبری است. نظام امور کشور توسط سه قوه‌مجریه، مقننه و قضائیه سامان می‌یابد که رئیس‌جمهور سکان هدایت قوه‌مجریه را برعهده دارد؛ قوه‌ای که چه ازنظر دستگاه‌های زیر مجموعه و چه ازنظر اختیارات و وظایف محوله ازسوی قانون از قوای دیگر گسترده‌تر می‌باشد.<br/>
 
−
ازاین‌رو برای آشکارشدن بهتر و کامل این مقام سیاسی و اجرایی لازم است وظایف و اختیارات ریاست‌جمهوری به‌طور اجمال بیان شود؛ تا از این منظر اهمیت انتخاب رئیس‌جمهور و نقش اساسی آرای مردم در محول‌نمودن این مقام به کاندیدای منتخب خویش نمایان گردد:<br/>
 
−
۱. امضای عهدنامه‌ها، مقاوله‌نامه‌ها، موافقت‌نامه‌ها و قراردادهای دولت ایران با سایر دولت‌ها و همچنین امضای پیمان‌های مربوط به اتحادیه‌های بین‌المللی پس از تصویب مجلس شورای اسلامی با رئیس‌جمهور یا نماینده قانونی اوست<ref>قانون اساسی، اصل یکصد و بیست و پنجم.</ref>.<br/>
 
−
۲. رئیس‌جمهور مسئولیت امور برنامه و بودجه و امور اداری و استخدامی کشور را مستقیماً برعهده دارد<ref>همان، اصل یکصد و بیست و ششم.</ref>.<br/>
 
−
۳. سفیران، به پیشنهاد وزیر امور خارجه و تصویب رئیس‌جمهور تعیین می‌شوند. رئیس‌جمهور استوارنامه سفیران را امضا می‌کند و استوارنامه سفیران کشورهای دیگر را می‌پذیرد<ref>همان، اصل یکصد و بیست و هشتم.</ref>.<br/>
 
−
۴. اعطای نشان‌های دولتی با رئیس‌جمهور است<ref>همان، اصل یکصد و بیست و نهم.</ref>.<br/>
 
−
۵. ریاست هیئت وزیران با رئیس‌جمهور است که بر کار وزیران نظارت می‌کند<ref>همان، اصل یکصد و سی و چهارم.</ref>.<br/>
 
−
۶. شورای عالی امنیت ملی به ریاست رئیس‌جمهور با وظایفی سه‌گانه تشکیل می‌گردد<ref>همان، اصل یکصد و هفتاد و ششم.</ref>.<br/>
 
−
۷. عضویت در شورای بازنگری قانون اساسی یکی دیگر از مسئولیت‌های رئیس‌جمهور است<ref>همان، اصل یکصد و هفتاد و هفتم.</ref>.<br/>
 
−
۸. عضویت و ریاست در برخی شوراها و مجامع مهم مانند؛ مجمع تشخیص مصلحت نظام، شورای عالی انقلاب فرهنگی، شورای پول و اعتبار ازجمله مسئولیت‌های رئیس‌جمهور است.<br/>
 
−
۹. یکی از وظایف بسیار مهم رئیس‌جمهور، انتخاب وزیران مناسب و لایق برای تشکیل کابینه است که در این‌باره گزینش افراد نقش حیاتی و مهمی در اداره امور کشور دارد که انتخاب شایسته این افراد سبب به‌سامان شدن امور کشور و رشد و تعالی اقتصادی و فرهنگی آن خواهد بود و شاید یکی از راه‌های ضربه‌زدن به نظام در گزینش افراد نامناسب برای پست حساس وزارت می‌باشد.<br/>
 
−
علاوه بر اینها، ازجمله اختیارات رئیس‌جمهور این است که می‌تواند برای خود بنا به ضرورت و نیاز، معاونان و مشاوران مختلفی انتخاب کند.<br/>
 
−
به‌طورکلی، در نظام جمهوری اسلامی بیست‌ویک وزارتخانه و بیش از بیست سازمان بزرگ دولتی زیرنظر رئیس‌جمهور فعالیت می‌کنند. با توجه به اختیارات و وظایف مهم ریاست‌جمهوری در نظام اسلامی، بایسته است این مسئولیت به لایق‌ترین فرد داده شود.<br/>
 
−
==== وظایف و نقش نمایندگان مجلس ====
 
−
مجلس شورای اسلامی، که رکن اصلی در تصویب قوانین کشور محسوب شده، اختیارات کاملی در نصب و عزل وزیران دارد و می‌تواند بر قوه مجریه و دستگاه اجرایی دولت نظارت داشته، در سمت‌گیری کلی نظام به‌سوی صلاح و فساد تأثیری انکارناپذیر گذارد. بنابراین، سرنوشت ملت در مجلس شورای اسلامی رقم می‌خورد و گاه تصمیم‌گیری‌های مجلس در مسائل پیچیده جهانی، به‌ویژه دنیای اسلام، آثاری شگرف و بنیادین برجای می‌نهد.<br/>
 
−
اهمیت قوه مقننه از این جهت دارای حساسیت بسیاری است که مردم می‌توانند با انتخاب نمایندگان مجلس در جهت حاکمیت اسلام و قوانین الهی یا ترویج ضدیت با دین گامی اساسی بردارند و در یک کلمه سعادت و خوشبختی یا ذلت و بدبختی جامعه در دست مجلس شورای اسلامی است.<br/>
 
−
علاوه بر شرایطی که برای همه منتخبان در نظام جمهوری اسلامی در مطالب قبلی گفته شد، برخی از اختیارات و وظایف اختصاصی نمایندگان مجلس شورای اسلامی عبارت است از:<br/>
 
−
۱. وکالت<br/>
 
−
۲. نصب و عزل وزیران<br/>
 
−
۳. نظارت بر قوه مجریه و دستگاه‌های اجرایی دولت<br/>
 
−
۴. تأثیر بر خط و مشی کلی نظام<br/>
 
−
دربارهٔ ماهیت »وکالت« نمایندگان مجلس گفته شده است: انتخاب ازسوی انتخاب‌کننده به معنی وکالت است و نامزد پیروز، وکیل مردمی است که او را برگزیده‌اند. بنابراین، انتخابات، دربردارنده مفهوم »وکالت« بوده و در درون وکالت، مفهوم »بیعت« نیز نهفته است. زیرا کسی که با دیگری به‌صورت مطلق بیعت می‌کند، حکومت را به‌صورت مطلق به او واگذار می‌کند. مردمی هم که وکالت مطلق به نامزدی می‌دهند به او این حق را می‌دهند که در امورشان هرگونه خواست تصمیم‌گیری کند و معاهدات و پیمان‌هایی را که مربوط به زندگی عمومی مردم است و او صلاح در امضای آن می‌بیند، امضاء کند<ref>نشریه پرتو اندیشه، آیت‌اللَّه سید محمدحسین فضل‌اللَّه، شماره۸، ص38.</ref>.<br/>
 
−
مقام معظم رهبری به مطلب مهمی اشاره کرده‌اند که اهمیت مجلس و انتخاب درست نمایندگان آن را می‌رساند:<br/>
 
−
مجلس با قانونگذاری، راه حرکت عمومی کشور و دستگاه‌ها را مشخص می‌سازد و درواقع سرنوشت کشور و ملت را رقم می‌زند. به همین علت شرکت مردم در انتخابات به‌معنای دخالت در سرنوشت خودشان و سرنوشت کشور است<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری، بیانات رهبر معظم انقلاب در خطبه‌های نماز جمعه تهران 82/11/24.</ref>.<br/>
 
−
امام‌راحل (رحمت الله علیه) می‌فرمایند:<br/>
 
−
من متواضعانه از شما می‌خواهم که حتی‌الامکان در انتخاب اشخاصی با هم موافقت نمائید و اشخاصی اسلامی، متعهد، غیرمنحرف از صراط الهی را در نظر بگیرید و سرنوشت اسلام و کشور خود را به‌دست کسانی دهید که به اسلام و جمهوری اسلامی و قانون اساسی معتقد و نسبت به احکام نورانی الهی متعهد باشند و منفعت خود را بر مصلحت کشور مقدم ندارند<ref>صحیفه نور، ج۱۱، ص269. 23/11/58.</ref>.<br/>
 
−
امید است ملت مبارز متعهد با مطالعه دقیق در سوابق اشخاص و گروه‌ها، آراء خود را به اشخاصی دهند که به اسلام عزیز و قانون اساسی وفادار باشند و از تمایلات چپ و راست، مبرا باشند و به حسن سابقه و تعهد به قوانین اسلام و خیرخواهی امت معروف و موصوف باشند<ref>همان، ج۱۲، ص۳و4.</ref>. باید ملت شریف بدانند که انحراف از این امر مهم اسلامی، خیانت به اسلام و کشور است و موجب مسئولیت عظیم است... باید دانست مسلمان‌بودن تنها، فایده‌ای ندارد، باید جمهوری اسلامی را قبول داشته باشد و از مسائل روز اطلاع داشته باشد. سعی کنید مثل مرحوم مدرس را انتخاب کنید. البته مثل مدرس که به این زودی‌ها پیدا نمی‌شود؛ شاید آحادی مثل مدرس باشند. کسانی را که انتخاب می‌کنید باید مسائل را تشخیص دهند، نه از افرادی باشند که اگر روس یا آمریکا یا قدرت دیگری تشری زد بترسد، باید بایستند و مقابله کنند<ref>همان، ج۱۸، ص198.</ref>.<br/>
 
−
حضرت آیت‌اللَّه خامنه‌ای در تبیین جایگاه مجلس فرموده‌اند: سلامت مجلس، سلامت قوانین و سرمایه‌های کار را به‌دنبال دارد. سلامت نظام، به سلامت مجلس وابسته است، یک مجلس سالم و قوی و کارآمد که دارای اعضای مؤمن و منطبق با ضوابط است.<br/>
 
−
آن نماینده‌ای که وارد مجلس می‌شود، باید یک انسان صالح باشد. اگر کسی فاسد است، فساد مالی، یا فسادهای گوناگون اخلاقی، یا فساد عقیدتی و سیاسی، اگر کسی فتنه‌گری می‌کند، نظام را تضعیف می‌کند و کارایی دستگاه‌ها را از آنها می‌گیرد به تعبیر رسایی که بین مردم رایج است، چوب لای چرخ دستگاه می‌گذارد، واقعاً نمی‌تواند در آن تریبون به آن عظمت حضور پیدا کند.<br/>
 
−
برای چنین فردی، دروغ‌گفتن، بلکه مردم را بناحق تهییج‌کردن، حق را باطل و باطل را حق جلوه‌دادن، اهمیتی ندارد! باید جلوی چنین افرادی را گرفت و نباید گذاشت به مجلس راه پیدا کنند<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری، بیانات مقام معظم رهبری در دیدار با اعضای هیات نظارت بر انتخابات 1370/12/4.</ref>.<br/>
 
−
نمایندگان ملت، ضمن متدین‌بودن و کارآمدی، باید دلسوز مردم بخصوص طبقات محروم باشند و خود را وامدار پول و قدرت نکنند و با شجاعت و پایداری در برابر دشمنان ملت به وظایف سنگین خود عمل کنند<ref>همان.</ref>.<br/>
 
−
نمایندگانی که با آرای ملت، وظیفه ساماندهی اداره امور کشور را دارند، در مقابل حق واگذار شده به آنان، مسئول هستند. حضرت آیت‌اللَّه صافی گلپایگانی در این‌باره خاطرنشان کرده‌اند:<br/>
 
−
کاندیداها باید بدانند اگر انتخاب شدند، برای هر قیام و قعود در مجلس، در برابر خدا و مردم مسئول‌اند و باید پاسخگو باشند<ref>ویژه‌نامه منشور اخلاقی انتخابات، اسفند 1386.</ref>.<br/>
 
−
 
−
== فصل سوم: اصول تبلیغات انتخاباتی ==
 
−
بیدارسازی و هدایت انسان‌ها برای شناخت حق از باطل و شناساندن بهترین راه و مسیر حرکت‌های فردی و اجتماعی جهت انتخاب و گزینه اصلح، از مسائلی است که به‌عنوان امر به معروف و ارشاد جاهل مورد توجه اندیشمندان مسلمان و فقهای شیعه قرار گرفته و می‌گیرد.<br/>
 
−
با توجه به اینکه فعالیت‌های ضابطه‌مند تبلیغاتی با هدف بهترین تصمیم‌گیری برای تغییر وضع نامطلوب اجتماعی و تدبیر صحیح امور اجتماعی از مهمترین نیازمندی‌های جوامع بشری به‌حساب می‌آید، بدیهی است گام‌برداشتن برای چنین هدفی، نه‌تنها مطلوب و مورد رضایت حق‌تعالی است بلکه ضرورت عقلی و شرعی آن اجتناب‌ناپذیر است. ازسوی دیگر بیان نظرات و دیدگاه‌های مختلف هریک از نامزدها و نیز آگاه‌سازی دیگران نسبت به استعدادها و صلاحیت‌ها و لیاقت‌های وی و سرانجام تبلیغات انتخاباتی از حقوق مسلم تمامی کاندیداها بشمار می‌آید.<br/>
 
−
امام (رحمت الله علیه) در این‌باره فرمود:<br/>
 
−
...همه حق تبلیغات صحیح برای خود یا کاندیداهای خود یا دیگران را دارند و هیچ‌کس نمی‌تواند جلوگیری از این حق نماید<ref>انتخابات و مجلس از نگاه امام خمینی‌قدس سره، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ص105.</ref>.<br/>
 
−
بر این اساس، امروزه اهمیت و تأثیر تبلیغات در هدایت و جهت‌گیری‌های شهروندان یک جامعه بر کسی پوشیده نیست، تبلیغات و اطلاع‌رسانی و آگاهی‌بخشی در امور سیاسی یک جامعه، ازجمله در انتخابات، جزء مطالبات اساسی یک جامعه پویا و ارزنده تلقی گردیده و از عوامل حیات سیاسی انسان‌ها است.<br/>
 
−
برای شرکت گسترده مردم در انتخابات، از دو جهت نیاز به تبلیغات است، یکی تبلیغ و تشویق مردم به احساس وظیفه و شرکت در انتخابات، دیگری شناخت صحیح و معرفی افراد انتخاب‌شونده، تا رأی‌دهندگان از روی بصیرت وارد عمل بشوند و بتوانند فرد اصلح را انتخاب کنند.<br/>
 
−
بدیهی است، هرگونه تبلیغ و آگاه‌سازی مخاطب (چه نسبت به اصل حضور در انتخابات و چه نسبت به توانمندی‌ها و صلاحیت‌های کاندیداها می‌بایست بر محور اصول پذیرفته شده فقه و حقوق اسلامی و مطابق با ارزش‌های اخلاقی دین باشد. عدم‌رعایت موازین شرعی در تبلیغات انتخاباتی، موجب ضایع‌کردن حق‌الناس و نارضایتی خداوند متعال است.<br/>
 
−
متأسفانه در برخی مواقع دیده می‌شود که حتی اخلاق و حقوق شرعی شهروندان و حق‌الناس در عرصه‌هایی مثل تبلیغات انتخاباتی رعایت نمی‌شود و این برخلاف اصول دینی و اسلامی است.<br/>
 
−
در منطق اسلامی، قدرت و عزت و آبرو و خوشنامی و امکانات، انحصاراً برای خدمت به مردم و حرکت‌دادن خود و جامعه و کشور در راه نظام مقدس اسلامی و رسیدن به آرمان بلندی است که تمام مردم جهان نیازمند آن هستند.<br/>
 
−
حضرت امام (رحمت الله علیه) می‌فرمایند:<br/>
 
−
«...اگر احتمال بدهیم به‌واسطه تبلیغات انتخاباتی ما اسلام و جمهوری اسلامی در ضرر است باید آن‌جور تبلیغاتی که خطرناک است دست از آن برداریم... گاهی با اسم اسلام یا با توهم اسلامی‌بودن، یک اموری انجام می‌گیرد که برخلاف اسلام است...»<ref>همان، ص103.</ref>.<br/>
 
−
با توجه به اینکه تبلیغات در اندیشه اسلامی برای معرفی و بیان خوبی‌ها  و تشویق و ترغیب افراد به نیکی و انتخاب نیک‌سیرتان برای حفظ و تقویت تعالیم اسلام خواهد بود، پیروی از اصول اخلاقی دین، بر کاندیداها و هواداران آنان ضروری است.<br/>
 
−
بنیانگذار جمهوری اسلامی در این‌باره فرموده‌اند:<br/>
 
−
«...سعی کنید تبلیغات انتخاباتی شما در چهار چوب تعالیم و اخلاق عالیه اسلام انجام شود و از کارهایی که با شؤونات اسلام منافات دارد جلوگیری گردد. باید توجه داشت که هدف از انتخابات در نهایت حفظ اسلام است»<ref>همان، ص106.</ref>.
 
−
بنابراین، منطق تبلیغات و حتی شیوه برگزاری انتخابات در کشور ما با کشورهای غربی متفاوت است و بر همین اساس ما باید در عملکرد انتخاباتی خود از اصول اخلاقی خاص پیروی کنیم.<br/>
 
−
انتخابات در کشور ما باید مسابقه خدمت به خلق خدا باشد نه مسابقه برای کسب قدرت و این منطق انتخابات اسلامی است. همان‌گونه که شهید مظلوم، متفکر کم‌نظیر، آیت‌اللَّه بهشتی فرمود: ما شیفتگان خدمتیم نه تشنگان قدرت.<br/>
 
−
در این مقال، برخی ضوابط دینی ویژه فعالیت‌های تبلیغاتی و اخلاق صحیح رقابت‌های سیاسی را مرور کرده و سپس به منکرات تبلیغاتی پرداخته و در نهایت نقش رسانه‌ها در تبلیغات انتخاباتی مورد توجه قرار گرفته است.<br/>
 
−
=== ضوابط اسلامی تبلیغات ===
 
−
==== اخلاص و اسلام‌خواهی ====
 
−
بر مبنای این اصل قرآنی که انسان‌ها همواره در حال امتحان الهی هستند، سازوکارهای عملی مربوط به تبلیغات انتخاباتی یکی از میادین آزمون انسان‌ها و مشخص‌شدن میزان تقوا و خدامداری یا نفس‌پرستی کاندیداها و هواداران آنها می‌باشد. میزان خلوص و پاک‌سیرتی افراد و یا آلودگی‌های قلبی و درونی انسان‌ها در دوران انتخابات به‌راحتی نمایان می‌شود. امام خمینی۱ این حقیقت اجتناب‌ناپذیر را چنین گوشزد کرده است.<br/>
 
−
«...آن کسی که تبلیغ می‌کند برای خودش یا برای غیر، این آزمایش‌اش همانجاست... تویی که فعالیت می‌کنی و تبلیغ می‌کنی برای انتخابات، تبلیغ خودت را می‌کنی یا تبلیغ برای اسلام می‌کنی؟ اگر برای رسیدن به مجلس است، دلت می‌خواهد مجلس بروی... شما تبلیغ برای خودت می‌کنی که همان تبلیغ برای شیطان است چون حب نفس دارد»<ref>همان، ص103.</ref>.<br/>
 
−
==== قانون‌مداری ====
 
−
رعایت قوانین مختلف در جوامع که بر مبنای مصلحت عمومی افراد وضع شده است، همواره ضامن کنترل و تنظیم رفتارهای فردی، اجتماعی و سیاسی یک جامعه است و تخلف از آن موجب ایجاد اختلال و برهم‌زدن نظم عمومی جامعه خواهد شد. از آنجا که توجه به اصل رعایت نظم و مقررات از تعالیم اخلاقی و حقوقی اسلام است، مورد توصیه و تاکید فقهای شیعه قرار گرفته است.<br/>
 
−
انحرافات همیشه به‌تدریج در یک رژیم وارد می‌شود و در آخر، رژیمی را ساقط می‌کند. لازم است همه به‌طور اکید به مصالح اسلام و مسلمین توجه کنیم و به قوانین، هرچند مخالف نظر و سلیقه شخص‌مان باشد، احترام بگذاریم<ref>صحیفه نور، ج۱۷، ص269.</ref>.<br/>
 
−
بنیانگذار جمهوری اسلامی با ارج‌نهادن به حقوق سیاسی نامزدهای انتخاباتی، به‌منظور تبلیغ و معرفی خویش به مردم، فرموده‌اند:... لازم است تبلیغات موافق مقررات دولت باشد<ref>انتخابات و مجلس از نگاه امام خمینی‌قدس سره، ص105.</ref>.<br/>
 
−
حضرت آیت‌اللَّه خامنه‌ای در لزوم تبعیت از قانون در همه امور فرموده‌اند:<br/>
 
−
«...بنده به خیلی از این قوانینی که در مجلس تنظیم می‌شود، اعتقادی ندارم و آنها را قبول ندارم، ولی وقتی قانون شد، بنده هم به‌صورت یک قانون عمل می‌کنم و مخالفت نمی‌کنم»<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری، بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی/ قزوین، 1382/9/26.</ref>.<br/>
 
−
مسئله مراعات مقررات و عدم‌تخلف از قانون در فتوای فقهای بزرگوار نیز به صراحت آمده است:<br/>
 
−
سؤال: تخلف از قوانین و مقررات جمهوری اسلامی در مسائل مربوط به انتخابات چه حکمی دارد؟<br/>
 
−
جواب: جایز نیست<ref>جواب استفتاء مورخ۱۳۸۶/۹/۱۳ به شماره۲۰۹۸۲ از دفتر. حضرت آیت‌اللَّه مکارم شیرازی.</ref>.<br/>
 
−
سؤال: چیزی که در جامعه مفسده به‌بار می‌آورد و یا باعث اختلال نظام اجتماعی می‌شود، حکمش چیست؟<br/>
 
−
جواب: حرام است، و حرمتش قطع‌نظر از عظم و کبرش جزء بدیهیات و ضروریات اسلام است، و عقل و نقل بر لزوم ترکش متفق‌اند و هر امری که احتمال انجرار به اختلال نظام را بیاورد، حرام و باید از آن جلوگیری شود<ref>[http://WWW.saanei.org سایت آقای صانعی.]</ref>.<br/>
 
−
==== رعایت حرمت شخصیت‌ها ====
 
−
از آنجا که حرمت شخصیت‌های اجتماعی همه مؤمنان، به‌ویژه افراد ممتاز، بر همه لازم است و چنین شخصیت‌هایی اعم از حوزوی و دانشگاهی، بخشی از سرمایه‌های ملت محسوب می‌شوند و هزینه‌های هنگفتی از بیت‌المال صرف شده تا این سرمایه‌ها آماده فعالیت‌های سازنده برای کشور شده‌اند، حفظ حرمت و جایگاه اجتماعی آنها از وظایف همه هموطنان است.<br/>
 
−
متأسفانه در برخی موارد در تبلیغات انتخاباتی، با تأثیرپذیری از ادبیات رفتاری و رسوم ناپسند متداول در غرب، حرمت شخصیت‌ها از طرف برخی افراد مورد هتاکی و تخریب واقع شده است؛ در حالی که گناه شکستن حرمت آنها از گناه شکستن حرمت کعبه زیادتر است. امام صادق (علیه السلام) فرموده است:<br/>
 
−
«المؤمن اعظم حرمة من الکعبة»<ref>بحارالانوار، ج۶۷، ص۷۱، ح35.</ref>؛
 
−
احترام مؤمن از احترام کعبه زیادتر است.<br/>
 
−
در تبلیغات انتخاباتی، اگرچه نقادی اندیشه‌ها با هدف آشکارشدن نقاط قوت و ضعف و مشخص‌شدن گفتار حق از باطل امری ضروری است و موجب افزایش شناخت و آگاهی مردم برای انتخاب واقعی و شایسته می‌شود، اما نقد صاحبان اندیشه و ذکر نامشان موجب برخی تخلفات شرعی شده و چه‌بسا این کار موجب موضعگیری‌های شخصی گردیده و هتاکی‌هایی را ازسوی موافقان و مخالفان کاندیدای نقدشده به‌دنبال داشته باشد. بنابراین، اینگونه رفتارهای افشاگرانه برخلاف اصول شرعی و مصالح عمومی کشور است.<br/>
 
−
حضرت امام خمینی (رحمت الله علیه) در این‌باره فرموده‌اند: هیچ گروهی و شخصی حق ندارد به دیگران که مخالف نظرشان هستند توهین کنند یا خدای نخواسته افشاگری نمایند<ref>انتخابات و مجلس از نگاه امام خمینی‌قدس سره، ۱۳۶۲/۱۱/۲۳، ص105.</ref>.<br/>
 
−
البته چنانچه برخی از کاندیداها با توسل به حیله‌های عوامفریبانه، سوابق بسیار منفی و اندیشه‌ها و اهداف پلید خود را تا قبل انتخابات پنهان کرده باشند و بخواهند از حسن‌ظن مردم پاک‌سیرت سوءاستفاده کنند و با کسب آرای غیرواقعی قصد شکستن آرای شایستگان و یا رسوخ در بدنه نظام اسلامی را داشته باشند، لازم است با حفظ همه موازین شرعی و براساس نهی از منکر، فرد مزبور را از اعمال شیطانی‌اش بازداشت و مردم را به پرهیز از چنین افرادی واداشت، اما چنانچه او همچنان به فریب‌کاری و ظاهرسازی خویش ادامه داد، در این صورت به‌منظور نجات مردم از دام‌های شیطانی چنین دغلبازانی، لازم است توطه آنها را نقش برآب کرد<ref>جوابیه استفتاء مورخ۱۳۸۶/۹/۱۳ به شماره۲۰۹۸۲ از دفتر حضرت آیت‌اللَّه مکارم شیرازی.</ref>.<br/>
 
−
سؤال: بیان انحرافات اجتماعی یا سیاسی یا اخلاقی و مذهبی برخی افراد به‌منظور جلوگیری از اغفال مردم و ارشاد جاهل و نهی از منکر جایز است یا خیر؟<br/>
 
−
جواب: در صورتی که این کار، تنها راه نهی از منکر باشد اشکالی ندارد<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری، بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی 1386/5/21.</ref>.<br/>
 
−
==== قضاوت‌های عادلانه ====
 
−
قرآن مجید فرموده است: (وَ لَا یَجْرِمَنَّکُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَی أَلَّا تَعْدِلُوا إِعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَی)<ref>سوره مائده، آیه8.</ref><br/>
 
−
دشمنی با گروهی، شما را به بی‌عدالتی نکشاند، عدالت را پیشه کنید که آن به تقوی و پرهیزکاری نزدیک‌تر است.<br/>
 
−
انسان‌ها در رفتار و عملکردهای سیاسی-اجتماعی خویش دارای ظرفیت‌ها و توانمندی‌های مختلف هستند. همچنین میزان تقوای افراد در ایفای مسئولیت‌های واگذارشده به آنان نیز سهم به‌سزایی خواهد داشت. ازاین‌رو لازم است هنگام قضاوت در کارها و عملکردهای آنان، از دایره انصاف و عدالت بیرون نرفته و از قضاوت‌های ظالمانه و گناه‌آلود پرهیز کرد. براساس اوامر قرآن، نه‌تنها در قضاوت نسبت به دوستان و نیروهای خودی، بلکه در قضاوت نسبت به دشمنان نیز می‌بایست عدالت را پیشه ساخت زیرا این عمل نشان از تقوای درون دارد.<br/>
 
−
بنابراین، نادیده‌گرفتن زحمات و فعالیت‌های شایسته نمایندگان و مسئولان در دوره‌های پیشین و زیرسؤال‌بردن کارهای خوب و مثبت افراد و به‌اصطلاح سیاه‌نمایی دیگران، عملی برخلاف تقوا و از آداب منفی سیاست‌بازان دنیاطلب است. تشکر از زحمات مسئولین و خدمتگزاران گذشته، وظیفه‌ای منطقی و مورد رضایت پروردگار بوده و نشان از روحیه شکرگزاری از خداوند متعال است.<br/>
 
−
امام رضا (علیه السلام) فرمودند:<br/>
 
−
«من لم یشکر المنعم من المخلوقین لم یشکراللَّه عزوجل»<ref>بحارالانوار، ج۶۸، ص۴۴، ح47.</ref>؛<br />
 
−
کسی که از افراد نیکوکار تشکر نکند شکرگزاری خداوند را نکرده است.<br/>
 
−
اصول اخلاقی اسلام و عقل سلیم بشری رفتارهای خارج از عدل و انصاف را مغایر با روح تقوا و خدامحوری دانسته است. چه‌بسا زیرسؤال‌بردن دست‌اندرکاران قبلی نظام، به انکار و زیرسؤال‌بردن طرح‌ها و مصوبات و قوانین قبلی آن سیستم حکومتی و نظام اسلامی منجر شود.<br/>
 
−
=== عبرت از مشروطه ===
 
−
تاریخ همواره معلم انسان‌هاست و خردمندان در پیمودن مسیر صحیح زندگی از آن غافل نمی‌باشند. به یقین بهره‌گیری از این راهنمای هدایت، در مسایل سیاسی و اجتماعی اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد.<br/>
 
−
حوادث انقلاب مشروطه، از بهترین تجربه‌های سیاسی اجتماعی کشور ایران است و ازهمین‌رو حضرت امام خمینی۱، در مباحث اخلاق انتخاباتی همه اقشار ملت را به عبرت‌آموزی از آن دوران توصیه کرده و فرموده‌اند:<br/>
 
−
ممکن است که اگر اشخاص هوشمند تنبه ندهند و بیدار نشوند، این انتخابات موجب این بشود که دودستگی‌های زیادی ایجاد شود و این همان مسأله مشروطه است باید مردم توجه کنند خصوصاً روحانیون... همه‌جا توجه کنند که مسأله، مسأله مشروطه نشود که یک دسته برای خاطر این که یک کاندیدایی دارند، دیگران را بکوبند، آن دسته هم برای همین کاندیدای خودشان، این را بکوبند. اگر همه برای خدا هست، باهم تفاهم کنید. البته تبلیغ مانعی ندارد لکن مثل مشروطه نشود...<ref>صحیفه امام، ج۱۸، ص173.</ref>.<br/>
 
−
ایشان همه علماء و روحانیون، روشنفکران، نویسندگان و گویندگان را به این تکلیف الهی توصیه کرده و فرموده‌اند:<br/>
 
−
به همه تکلیف شرعی است که نگذارید مساله مثل مساله مشروطه بشود عبرت بگیرید از آنجا، اگر مثل آن بشود، آنهایی که مخالف با اسلام و جمهوری اسلامی هستند و بازیگر هستند، آنها می‌آیند قبضه می‌کنند. یکی از اموری که خیلی لازم است، همین مساله است که باید تذکر بدهند آقایان....<br/>
 
−
بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی، همگان را از رفتارهایی همانند دوران مشروطه پرهیز داده و فرمودند:<br/>
 
−
...این توطئه را که می‌خواهند با اسم خطوط مختلفه، یک‌دسته را طرفدار یک‌دسته بکنند و یک‌دسته را طرفدار یک جبهه (دیگر) بکنند و در صورتی که خود آنها باهم اختلاف ندارند، مریدها به اختلاف بیفتند و کم‌کم در همه‌جا همان حرف‌هایی که در مشروطه بود، که در یک شهر یک‌دسته اهل منبر مشروطه بودند، یک‌دسته اهل منبر مستبد بودند، و در خانه‌ها همین مسائل بود و در بازار همین مسائل بود، یک‌وقت اینطور نشود که مردم را به جان هم بیندازند، این برای طرفداری از فلان شخصیت و آن برای طرفداری از فلان شخصیت....<br/>
 
−
=== منکرات تبلیغاتی ===
 
−
در دوران تبلیغات انتخاباتی، به دلیل وجود رقابت‌های شدید بین کاندیداها و هوادارن آنها و جناح‌های مختلف سیاسی و تلاش برای کسب آرای بیشتر، رفتارهایی ازسوی برخی مردم رخ می‌دهد که به‌دلیل ضعف‌های فرهنگی یا اعتقادی عده‌ای از آنان، اوضاع اجتماعی مردم دچار نابسامانی‌هایی شده و تعدادی از فعالان سیاسی، مرتکب تخلفات و گناهانی می‌گردند.<br/>
 
−
برخی از این گناهان و جرائم انتخاباتی عبارتند از: عوام‌فریبی، دادن وعده‌های دروغین و غیرقابل عمل، تعریف‌ها و تمجیدهای بی‌جا و ناروا، تبلیغات پرزرق‌وبرق غیرضرور با اسراف و تبذیر و شعارهای انتخاباتی توخالی، ایجاد خسارت‌های مالی به اموال خصوصی افراد، اسراف و افراط در هزینه‌های انتخاباتی، استفاده از اموال عمومی و امکانات بیت‌المال، اعمال نفوذ برخی صاحب‌منصبان، افزایش تهمت و شایعه‌پراکنی، تسویه‌حساب‌های شخصی و گروهی، درگیری‌های قومی و نژادی، آزارها و مزاحمت‌های صوتی، استفاده ابزاری از مقدسات و آموزه‌های دینی، دست‌یازیدن به شیوه‌های تبلیغاتی غیراسلامی و غربی و خرید و فروش آراء و....<br/>
 
−
حضرت آیت‌اللَّه مکارم شیرازی دربارهٔ پرهیز از روش‌های غربی در انتخابات فرمودند: مشکل تبلیغات در انتخابات، الگوگیری از غربی‌هاست. نباید در این زمینه از غرب الگو بگیریم. انتخابات باید به‌گونه‌ای باشد که در شأن جمهوری اسلامی باشد<ref>ویژه‌نامه منشور اخلاقی انتخابات، اسفند 1386</ref>.<br/>
 
−
هریک از رفتارها و عناوین فوق به‌دلیل تعارض با اصول اخلاقی و نظرات فقهی مراجع تقلید، می‌تواند مورد خطاب و نهی فقها واقع گردد. به‌علاوه اینکه، انجام این کارها عواقب ناگواری برای شهروندان داشته و موجب غیراخلاقی شدن فضای انتخابات و نگرانی‌های مختلف افکار عمومی، پرهیز افراد شایسته و متخلف و دارای شرایط از ورود در صحنه‌های انتخاباتی و ایجاد روحیه بی‌تفاوتی و رویگردانی از انتخابات در مردم، گزینش غیرصحیح و نامعقول و عدم‌انتخاب کاندیدای شایسته و اصلح و... می‌شود. در چنین موقعیتی نقش تبلیغی و رسالت نخبگان و مراجع سلامت‌بخشی به فضای اخلاقی و اعتقادی جامعه، بسیار آشکار خواهد شد در این مختصر، برخی از اینگونه مطالب بررسی خواهد شد.<br/>
 
−
==== تخریب شخصیت ====
 
−
حضرت امام خمینی(رحمت الله علیه) فرمودند:<br/>
 
−
...سعی کنید تبلیغات انتخاباتی شما در چهارچوب تعالیم و اخلاق عالیه اسلام انجام شود و از کارهایی که با شؤونات اسلام منافات دارد جلوگیری گردد....<br/>
 
−
در جریان تبلیغات انتخاباتی، گروهی از افراد بی‌اطلاع یا بی‌اعتنا به ارزش‌های اخلاقی اسلام، دست به ترور شخصیت و انتشار تهمت و شایعه‌پراکنی زده و به‌جای نقد و ارزیابی دیدگاه‌ها و طرح و برنامه نامزدها، به نقد و نفی شخصیت آنها پرداخته و مرتکب گناهان بزرگ می‌شوند که در شأن انسان مسلمان و زیبنده جامعه اسلامی نیست. برخی از این گنهکاران برای معقول‌دانستن کارهای خود، به توجیهاتی متوسل می‌شوند، در حالی که براساس موازین فقهی شرع مقدس، برای جلوگیری از تخلفات و گناهان دیگران اجازه ارتکاب گناه نخواهیم داشت.<br/>
 
−
حضرت امام خمینی (رحمت الله علیه) در رساله توضیح‌المسائل خویش فرموده‌اند: جایز نیست برای جلوگیری از معصیت، ارتکاب معصیت مثل فحش، دروغ و اهانت...<ref>ص۶۲۳، مسئله2816.</ref>.<br/>
 
−
مرحوم آیت‌اللَّه گلپایگانی، سیاه‌نمایی و هتک‌حرمت و آبروریزی دیگران را مخالف فقه و حقوق اسلامی دانسته و فرموده‌اند: از چیزهایی که احترام بسیار دارد جان و مال و آبروی مسلمان است که هیچ‌کس بدون حکم شرع حق تجاوز به حقوق آنها را ندارند<ref>توضیح‌المسائل مراجع، ج۲، ص737.</ref>.<br/>
 
−
تمسخر و تحقیر انسان‌های مؤمن با هر ابزار و عناصر گفتاری و نوشتاری و امثال آن ازقبیل فیلم، عکس، نقاشی، و اشاره و کنایه و نمایش از مصادیق هتاکی مؤمن بشمار می‌آید و خلاف شرع مقدس می‌باشد.<br/>
 
−
در این‌باره از مراجع تقلید چنین استفتاء شده است:<br/>
 
−
سؤال: کشیدن کاریکاتور اشخاص، در صورتی که موجب استهزاء و هتک آنان شود، چه حکمی دارد؟<br/>
 
−
جواب: استهزاء و هتک‌حرمت مؤمن حرام است<ref>رساله دانشجویی، ص۳۲۸، پرسش531.</ref>.<br/>
 
−
رهبر معظم انقلاب فرمودند:<br/>
 
−
...کسانی که یک منبری برای سخن‌گفتن دارند؛ مثل خطبای جمعه و نمایندگان مجلس شورای اسلامی؛ همه توجه داشته باشند که تخریب، فضای انتخابات را خراب می‌کند. شما از آن کسی که به او علاقه‌مندید، دفاع کنید؛ هیچ مانعی ندارد؛ اما به آن کسی که رقیب اوست، مطلقا حمله نکنید؛ تخریب نکنید. این تخریب و این حرف‌زدن‌ها و اهانت‌کردن‌ها، نه حجیت دارد برای مستمعان، و نه جایز است؛ به‌خاطر اینکه فضا را خراب می‌کند<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری، بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی (۸۶/۵/۲۱) دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌اللَّه العظمی سید علی خامنه‌ای (مدظله‌العالی).</ref>.<br/>
 
−
...کاندیداها در تبلیغاتشان، حرف‌های واقعی بزنند و عقاید واقعی خود را بیان کنند تا مردم نیز با شناخت صحیح و در کمال آزادی، نامزدهای موردنظر خود را انتخاب کنند و مجلسی در شأن ملت ممتاز ایران تشکیل شود<ref>همان.</ref>.<br/>
 
−
آیت‌اللَّه ابراهیم امینی در این‌باره فرموده‌اند:<br/>
 
−
افراد انتخاب‌شونده نیز می‌توانند با سخنرانی، تبلیغ در روزنامه‌ها، اطلاعیه‌ها و پوسترها امتیازات و نکات مثبت خودشان را بیان کنند، اما شرعاً و اخلاقاً حق ندارند از رقیب خود عیبجویی و آبروریزی و تخریب کنند و شخصیت او را بشکنند. چون توهین به مؤمن حرام است و زیبنده مسئولین نظام نیست. در تبلیغات از اسراف و تبذیر و پخش پوسترهای رنگی آن هم در حد زیاد نیز باید اجتناب کرد<ref>روزنامه جمهوری اسلامی ۱۳۸۵/۶/۲ (همایش استانی مجلس خبرگان رهبری - مرداد 1385).</ref>.<br/>
 
−
مقام معظم رهبری نیز در این رابطه می‌فرماید:<br/>
 
−
کسانی که می‌خواهند در این صحنه مطرح شوند یا کسانی را مطرح کنند مواظب باشند، مواظب موازین شرعی باشند. اگر شما خواستید کسی را معرفی کنید او را معرفی کنید ولی دیگری را نفی نکنید، هیچ‌کس، هیچ دسته، هیچ جمعی نباید به خودشان اجازه دهند که به کسانی که قبولشان ندارند اهانت کنند.<br/>
 
−
حضرت امام خمینی (رحمت الله علیه) می‌فرمایند:<br/>
 
−
باید توجه داشت که هدف از انتخابات در نهایت حفظ اسلام است. اگر در تبلیغات حریم مسائل اسلامی رعایت نشود چگونه منتخب حافظ اسلام می‌شود<ref>انتخابات و مجلس از نگاه امام خمینی‌قدس سره، ص105.</ref>.<br/>
 
−
به‌راستی کاندیدایی که برای به‌دست آوردن رأی لازم، به خود اجازه می‌دهد همه ضوابط و اصول و معیارهای شرعی و اخلاقی را زیر پا نهاده و تنها حافظ منافع و مقام خود باشد، بازهم می‌توان او را واجد ابتدایی‌ترین صلاحیت‌های لازم برای وکالت جامعه اسلامی دانست واو را جزئی از عصاره فضائل ملت نامید.<br/>
 
−
تخریب، ناجوانمردانه‌ترین شیوه رقابت است، می‌توان گفت: افرادی که به این‌گونه اقدامات متوسل می‌شوند از ضعیفان هستند.<br/>
 
−
افرادی که ضعیف هستند و نمی‌توانند با راه‌های منطقی، کار خود را پیش‌ببرند، دست به تخریب رقبا و توهین به دیگران می‌زنند. مردم باید آگاه باشند و تخریب‌گران را از صحنه گزینش خود دور کنند و در ارزیابی نهایی خود از کاندیداها به این امور توجه نمایند.<br/>
 
−
آیت‌اللَّه صافی گلپایگانی فرمودند:<br/>
 
−
همه باید در همه‌جا و همه مراحل، اخلاق را رعایت کنیم، حیثیت دیگران را حفظ کنیم، آبروی جامعه را نگاه داریم<ref>ویژه‌نامه منشور اخلاقی انتخابات، اسفند 1386.</ref>.<br/>
 
−
تخریب سیاسی امری غیرقانونی و دور از اخلاق انسانی و مرام جوانمردی است و تخریب‌گران سیاسی مخالفان حقیقی نظام اسلامی و مردم‌سالاری هستند.<br/>
 
−
این اقدام، حکایت از ضعف گروهی دارد که به‌واسطه آن اهداف خود را پیگیری می‌کنند. تخریب خلاف دستور رهبر انقلاب است و با دفاع از تخریب هم نمی‌توان از آرای مردم صیانت کرد.<br/>
 
−
کار تخریبی آنان که می‌کنند درواقع ضعف خود را به نمایش می‌گذارند و برخلاف نظر نظام عمل می‌کنند.<br/>
 
−
==== دروغ ====
 
−
در اسلام دروغگویی، به‌عنوان یکی از گناهان کبیره، به‌شدت مورد نکوهش قرار گرفته تا جایی که پیامبربزرگ‌خدا۹ فرمودند:<br/>
 
−
«هرگاه مؤمن بدون عذر شرعی دروغ بگوید، هفتادهزار فرشته او را لعنت می‌کنند و بوی آزاردهنده‌ای از قلب او خارج می‌شود تا به عرش می‌رسد»<ref>سفینةالبحار، شیخ عباس قمی، ج۲، ص474.</ref>.<br/>
 
−
همچنین دروغ‌گویی کلید و ابزار ارتکاب همه گناهان دیگر محسوب شده است.<br/>
 
−
بیان مطالب خلاف‌واقع در ابعاد مختلف زندگی به‌ویژه در امور سیاسی و اجتماعی که با سرنوشت دیگران ارتباط پیدا می‌کند، آثار منفی بی‌شماری درپی خواهد داشت. سلب‌اعتماد عمومی، فریب افکار عمومی، ایجاد جو بدبینی و خردشدن شخصیت گوینده دروغ، از نتایج منفی آن بوده که خود هرکدام گناهی دیگر می‌باشد. بنابراین، راست‌گویی و صداقت در گفتار از آداب ضروری در تبلیغات انتخاباتی به‌حساب می‌آید. اگرچه بیان‌کردن هر سخن راستی واجب نیست، اما گفتن هر دروغی حرام است.<br/>
 
−
ارتکاب گناه دروغ در تبلیغات منحصر به گفتن مطالب کذب نمی‌باشد، بلکه نوشتن مسائل غیرواقعی ازقبیل القاب و عناوین و مراتب علمی، سیاسی و اجتماعی خلاف‌واقع و همچنین نوشتن مسئولیت‌ها یا پست‌ها یا سوابق و تخصص‌های غیرواقعی، برخلاف قوانین کشور کذب محسوب شده و مورد نهی الهی و حرمت شرعی فقها واقع می‌گردد. نامزد دروغگو به‌دلیل ارتکاب گناه کبیره صلاحیت اخلاقی لازم را برای دفاع از حقوق مردم را ندارد زیرا فردی که از خشم الهی ترس نداشته باشد، خشم و غضب موکلینش برای او اهمیتی نخواهد داشت. ازاین‌رو مقام معظم رهبری کاندیدای دروغگو را عنصری خطرناک دانسته و فرموده‌اند:<br/>
 
−
[افرادی که] بر ایشان خلاف‌واقع گفتن و دروغ‌گفتن، بلکه مردم را بناحق تهییج‌کردن، حق را باطل و باطل را حق جلوه دادن، اهمیتی ندارد! واقعا اگر چنین کسانی باشند، باید جلوی آنها را گرفت و نباید گذاشت به مجلس راه پیدا کنند<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری، بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار با اعضای هیات نظارت بر انتخابات 1370/12/4.</ref>.<br/>
 
−
همچنین نقل اکاذیب و حوادث خلاف‌واقع مربوط به کاندیدها ازسوی طرفداران یا مخالفان آنها در نشریات، روزنامه‌ها، رسانه‌های جمعی و رسانه ملی از مصادیق نشر اکاذیب بوده و ممنوعیت شرعی خواهد داشت.<br/>
 
−
با تأسف، برخی افراد با توسل به برخی از توجیهات به‌ظاهر شرعی، درصدد ذکر مطالب دروغ برآمده و سپس برای رهایی خود از عذاب وجدان یا پاسخگویی به دیگران، ادعای مصلحتی‌بودن دروغ‌های خویش را دارند. در حالی که فقهای شیعه و مراجع تقلید اجازه چنین تخلفات شرعی را نداده‌اند.<br/>
 
−
سؤال: دروغ مصلحتی چه حکمی دارد؟<br/>
 
−
جواب: دروغ مصلحتی به‌معنای رایج نزد مردم؛ که درواقع دروغ منفعتی است، حرام است. موارد جواز دروغ در اسلام مشخص است؛ ازجمله آنها وجود مصلحت اهم (مثل حفظ جان مؤمن و یا رفع نزاع بین دو مسلمان) است<ref>رساله دانشجویی، سید مجتبی حسینی، ص۳۱۵، پرسش۵۰۳، نشر معارف/86.</ref>.<br/>
 
−
همچنین تعریف و تمجیدهای بی‌جا و غیرواقعی و مدح و ستایش بی‌اندازه و اغراق‌آمیز نوعی دروغ و مخالف اصول اخلاقی اسلام و نظرات فقها می‌باشد.<br/>
 
−
امام عسکری (علیه السلام) دربارهٔ ستایش‌های بیهوده از افراد فرمود:<br/>
 
−
«من مدح غیر مستحق فقد قام مقام المتهم...»<ref>بحار، ج۷۵، ث378.</ref>.<br/>
 
−
هر کسی که انسان غیرقابل تعریفی را مدح و تعریف نماید، خود را در جایگاه اتهام قرار داده است.<br/>
 
−
در کتاب واجبات و محرمات آمده است: حرام است مدح و تعریف باطل از شخص غیرمستحق، و نیز تعریف شخص مستحق به بیش از استحقاق<ref>واجبات و محرمات، آیت‌اللَّه علی مشکینی، مسئله347.</ref>.<br/>
 
−
==== تهمت ====
 
−
با تأسف، یکی از آسیب‌های شایع در عرصه انتخابات، ارتکاب گناه تهمت ازسوی کاندیداها یا طرفداران آنها است. تهمت به‌معنای نسبت‌دادن کاری به شخصی است، در حالی که آن شخص هرگز آن را انجام نداده است. خداوند در قرآن مجید این افراد را آزاردهنده‌هایی گنهکار معرفی کرده و می‌فرماید:<br/>
 
−
(وَالَّذِینَ یُؤْذُونَ الْمُؤْمِنِینَ وَالْمُؤْمِنَاتِ بِغَیْرِ مَا اکْتَسَبُوا فَقَدِ احْتَمَلوا بُهْتَاناً وَ إِثْماً مُّبِیناً)<ref>سوره احزاب، آیه58.</ref>.<br/>
 
−
و آنان که مردان و زنان مؤمن را به‌خاطر کاری که انجام نداده‌اند آزار می‌دهند، تهمت و گناه آشکاری را بر دوش می‌کشند.<br/>
 
−
امام رضا (علیه السلام) به نقل از رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) می‌فرماید:<br/>
 
−
«من بهت مؤمنا او مؤمنة، او قال فیه ما لیس فیه اقامه اللَّه یوم القیمة علی تلّ من نار حتی یخرج مما قال فیه»<ref>بحارالانوار، ج۷۲، ص۱۹۴ (چاپ اسلامیه).</ref>.
 
−
کسی که به مرد یا زن باایمانی بهتان بزند، یا دربارهٔ او چیزی بگوید که در او نیست، خداوند در روز قیامت او را روی تلی از آتش جهنم نگه‌می‌دارد تا از عهده آنچه دربارهٔ آن مؤمن گفته، بیرون آید.<br/>
 
−
و معلوم است چون قادر به اثبات گفته خویش نیست، همیشه در عذاب است.<br/>
 
−
در دوران تبلیغات انتخاباتی، یکی از ابزارهای بیرون‌راندن رقیبان و نابودی شخصیتی آنان، تهمت‌های مختلف خانوادگی، اخلاقی، مالی، سیاسی و... به دیگران است. پخش و گسترش انواع تهمت‌ها ازقبیل فساد مالی و سیاسی یا فساد اخلاقی و خانوادگی موجب آزرده‌شدن روح نیکان و نیز مسموم‌ساختن فضای انتخابات بوده و برخی نیز تنها به‌خاطر حفظ آبروی خود، با کنارگذاشتن میدان رقابت، بحران ایجادشده را فیصله می‌دهند. ترک سریع و بی‌قید و شرط صحنه انتخابات و تجاوز به حقوق سیاسی و شخصیتی نامزدهای شایسته، نه‌تنها گناهی در حق متهمان است بلکه موجب دلسردی مردم از رأی‌دادن گشته و در نتیجه حقوق جمعی مردم مورد تجاوز دغلبازان حیله‌گر واقع می‌شود.<br/>
 
−
رهبر معظم انقلاب اسلامی در سفارش‌های خود نسبت به همگان، ازجمله مسئولین، به یکی از اینگونه اتهامات اشاره کرده، می‌فرماید:<br/>
 
−
بعضی‌ها را به اندک چیزی «ضد ولایت فقیه» می‌گویند! معلوم نیست اگر کسی یک‌وقت در جایی یک کلمه حرفی زد، این ضدیت با ولایت فقیه باشد.<br/>
 
−
رمی<ref>رمی: متهم‌کردن.</ref> به «ضدیت با ولایت فقیه» چیز آسانی نیست که تا اندک چیزی از کسی دیدیم، فورا این مهر را به پیشانی او بزنیم؛  ضدیت با ولایت فقیه، شواهد و ضوابطی دارد. البته ضدیت با ولایت فقیه، یعنی ضدیت با اصیل‌ترین و رکین‌ترین اصول و ارکان نظام جمهوری اسلامی<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری، بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار با اعضای هیات نظارت بر انتخابات 1370/12/4.</ref>.<br/>
 
−
براساس نظر ایشان هرگاه فردی غالباً و صریحاً با مواضع و تصمیمات دستگاه رهبری که طبق قانون اساسی، سیاست‌های اصلی نظام را تشکیل می‌دهد مخالفت ورزیده و دشمنی می‌کند، ضدیت با رهبری شمرده می‌شود. اما بیان یک نظریه یا مخالفت با یک قضیه به‌طور موردی ضدیت با ولایت فقیه نمی‌باشد. بنابراین انسان مسلمان و پایبند به اصول شرعی و اخلاقی نباید بدون تحقیق افراد را متهم کند. حتی براساس ظن و گمان یا پندارها و تحلیل‌های شخصی خود اجازه سوءظن و سپس اتهام به دیگران را نخواهد داشت. چه اینکه برخی اوقات متهم‌کردن افراد به برخی مسائل غیرواقعی موجب خروج او از صحنه‌های سیاسی-اجتماعی شده و چه‌بسا به‌خاطر عدم حمایت و پشتیبانی ازسوی نیروهای خودی و دوستداران انقلاب، در صف مخالفان و دشمنان واقع شود. که آن نیز گناهی بزرگتر و نابخشودنی است. بدیهی است چنانچه فردی را با استناد به شواهد و اسناد معتبر، دارای اشکالات یا معایب اساسی یافتیم، برای جلوگیری از هرگونه اختلال در امر انتخابات، به‌عنوان امر به معروف و نهی از منکر، به همان فرد مورد نظر و یا مراجع قانونی مراجعه خواهیم کرد.<br/>
 
−
==== هدایای فریبنده ====
 
−
ازجمله آسیب‌هایی که ممکن است در ایام تبلیغات انتخاباتی مشاهده شود، هدایای مالی یا خدمات رایگانی است که از طرف نامزدها و طرفداران آنها ارائه می‌شود. این رفتار اجتماعی چنانچه در اوقات عادی غیرانتخابات انجام شود و هدیه‌دهنده با نیت مقدس و مشروع کمک یا مساعدت و یا جلب قلوب و رفع کدورت‌های قلبی بین افراد و یا... اقدام به پرداخت هدایا و یا ارائه خدمات رایگان نمایند، امری بسیار مقبول و قابل‌ستایش خواهد بود.<br/>
 
−
در دوران تبلیغات انتخابات، انجام چنین کارهایی ممکن است گیرنده یا دهنده آن را متهم به عمل خلاف‌شرع رشوه نمایند و یا اینکه با علم و یقین به هدف نامشروع رشوه و باهدف کسب رأی ازسوی رأی‌دهندگان اتفاق بیافتد. بدیهی است چنانچه رشوه‌دهنده متقاضی رفتار سیاسی غیرمشروع می‌باشد، رأی‌دهنده رشوه‌گیر نیز به‌طور متقابل توقعات و خواسته‌های ویژه‌ای از فرد منتخب خود خواهد داشت. بنابراین، هردو مرتکب تخلفات شرعی و قانونی می‌گردند.<br/>
 
−
امام علی (علیه السلام) در نهج‌البلاغه فرموده‌اند:<br/>
 
−
«به خدا سوگند اگر اقلیم‌های هفتگانه را با آنچه در زیر آسمان‌ها است به من دهند، تا اینکه با گرفتن پوست چوبی از دهان مورچه‌ای، خداوند را نافرمانی کنم، هرگز این کار را نخواهم کرد...»<ref>نهج‌البلاغه، سید رضی، ص۳۴۶.</ref>.<br/>
 
−
این موضع‌گیری سخت امیرمؤمنان علی۷، در برابر فرد منافقی بود که رشوه آورده بود و قصد داشت آن را با توجیه هدیه به آن حضرت بدهد.<br/>
 
−
سؤال: آیا نامزد انتخاباتی می‌تواند با حیله و فریب و به‌کارگیری روش‌های مادی و خدماتی، رأی‌دهندگان را به برگزیدن خود ترغیب کند؟ حکم رأی‌دادن به چنین افرادی چیست؟<br/>
 
−
جواب: مردمی که چنین رفتار فریبنده‌ای را مشاهده می‌کنند، اگر اعتقادی به شایستگی چنین فردی ندارند، حق ندارند تسلیم تبلیغات او شوند. زیرا صرف باور و اطمینان نامزد به خودش، ایجاب نمی‌کند که دیگران هم به او اعتقاد پیدا کنند. رأی‌دهنده باید به‌دور از تأثیر ابزارهای فریبنده‌ای که نفع مادی یا معنوی به او عرضه می‌کند به مسئولیت شرعی خویش فکر کند. او باید فکر کند که آیا این نامزد شایستگی به‌دست گرفتن این منصب را دارد یا خیر؟ اگر او را شایسته یافت، مشکلی در پذیرش هدایا و خدمات او نیست. هرچند ما این کار را نمی‌پسندیم و حتی در برخی شرایط بنا به برخی ملاحظات پذیرش چنین هدایا و خدمات را جایز نمی‌دانیم.<br/>
 
−
رأی‌دهنده نباید تحت تأثیر تبلیغات فریبنده قرار گیرد. و اگر دانست که آن شخص برای تصاحب رأی او، به وی بذل و بخشش می‌کند ولی خود او می‌داند که چنین نامزدی را برنخواهد گزید، قبول بذل و بخشش بر وی جایز نیست، زیرا چنین کاری حرام‌خوری (اکل مال به باطل) است.<br/>
 
−
سؤال: دادن رشوه برای مشکل اداری و تسریع در کار چه حکمی دارد؟<br/>
 
−
جواب: پرداخت پول یا اموالی ازسوی مراجعه‌کننده به کارمندان اداره‌ها که وظیفه ارائه خدمات به مردم را دارند منجر به فساد در اداره‌ها خواهد شد که ازنظر شرعی حرام است؛ گرفتن آن بر دریافت‌کننده نیز حرام است و حق تصرف در آن را ندارند<ref>رساله دانشجویی، ص۳۷۰، پرسش611.</ref>.<br/>
 
−
برخی افراد ضعیف‌الایمان یا کسانی که همواره برای رسیدن به امیال خویش به‌دنبال راه‌های به‌ظاهر شرعی و حیله‌های عوام‌فریبانه هستند، دانسته یا ندانسته متوسل به قاعده ضددینی »هدف، وسیله را توجیه می‌کند« شده و مرتکب خلاف شرع می‌گردند. حضرت آیت‌اللَّه خامنه‌ای بر مبنای قرآن و سنت این‌گونه رفتارهای غربی و ضدشرعی را رد کرده و در جواب یکی از استفتائات فرموده‌اند:<br/>
 
−
هدیه در محیط کار و از جانب ارباب‌رجوع یکی از خطرناکترین چیزها است و هرچه بیشتر از آن اجتناب کنید به‌صرفه دنیا و آخرت شما خواهد بود<ref>اجوبةالاستفتائات، حضرت آیت‌اللَّه خامنه‌ای.</ref>.<br/>
 
−
سؤال: گرفتن یا دادن هدایا در ایام انتخابات ازسوی کاندیداها چه حکمی دارد؟<br/>
 
−
جواب: هدایا اشکال دارد<ref>دفتر حضرت آیت‌اللَّه العظمی مکارم شیرازی/بخش استفتاءات - پست الکترونیکی به شماره۶۵۶۷۳ - مورخ86/5/21.</ref>.<br/>
 
−
سؤال: آیا استفاده از اموال و هدایا و کمک‌های نقدی افراد غیرمتشرع برای تبلیغات کاندیداهای انتخاباتی جایز است؟<br/>
 
−
جواب: در صورتی که هدف آنها رسیدن به منافع نامشروعی باشد جایز نیست<ref>جواب استفتاء از آیت‌اللَّه مکارم شیرازی شماره۲۰۹۸۲، مورخ86/9/13.</ref>.<br/>
 
−
آیت‌اللَّه مکارم شیرازی در پرهیز از دنیاگرایی فرمودند:<br/>
 
−
نباید کارهایی که در انتخابات غربی‌ها با هدف کسب منافع شخصی و جناحی انجام می‌گیرد، در کشور ما رخ دهد، زیرا این‌گونه کارها خلاف شرع است و با اخلاص منافات دارد.<br/>
 
−
وی خرید آرا، اطعام، خرید لباس و هرآنچه که منافات با اخلاص دارد را مناسب تبلیغات کاندیداها ندانست و افزود:<br/>
 
−
مردم باید بدانند افرادی که هزینه‌های هنگفتی برای انتخابات صرف می‌کنند و تنها منافع شخصی را در نظر دارند، اخلاصی در کارشان نیست و به آنها باید سوءظن داشته باشند<ref>ویژه‌نامه منشور اخلاقی انتخابات، اسفند 1386.</ref>.<br/>
 
−
==== غیبت ====
 
−
تخریب چهره مؤمنین به‌وسیله غیبت و بدگویی از دیگران در شمار گناهان بزرگ است که قرآن مجید آن را به‌شدت نهی کرده و به »خوردن گوشت مرده برادر« تشبیه کرده است: (وَ لَا یَغْتَب بَعْضُکُم بَعْضاً أَیُحِبُ أَحَدُکُمْ أَن یَأْکُلَ لَحْمَ أَخِیهِ مَیْتاً)<ref>سوره حجرات، آیه12.</ref>.<br/>
 
−
و از یکدیگر غیبت مکنید آیا هیچ‌یک از شما دوست دارد که گوشت برادر مرده خود را بخورد؟<br/>
 
−
همچنین ائمه معصومین: شدیداً از آن نهی کرده‌اند.<br/>
 
−
پیامبر گرامی‌اسلام (صلی الله علیه و آله) فرمود:<br/>
 
−
ای کسانی که با زبان مدعی ایمان هستید، ولی ایمان در قلبتان نفوذ نکرده است، از مردم غیبت نکنید، درصدد عیوب آنها برنیاید، زیرا هرکس که از برادر مؤمنش عیبجویی کند خدای متعال نیز عیوب او را کشف و رسوایش می‌سازد، گرچه در داخل خانه‌اش باشد<ref>جامع‌السعادات، ج۲، ص270.</ref>.<br/>
 
−
سؤال: لطفا حکم غیبت را با توجه به مسائل دینی بیان کنید؟<br/>
 
−
جواب: به‌طورکلی اگر پشت‌سر مؤمن، مطلبی گفته شود که حقیقت دارد، لکن اگر او مطلع شود ناراحت می‌شود و این مطالب به قصد عیب‌جویی‌گفته شود یا نزد عرف عیب‌جویی به‌حساب می‌آید، غیبت است و جایز نیست. و صرف معلوم‌بودن [آن مطلب] برای هر دو طرف... مجوز غیبت نیست. ولی گفتگو دربارهٔ خوبی‌های یک فرد حکم غیبت رإ؛d0ندارد. همچنین در مورد مشاوره نیز، اطلاع‌دادن مانعی ندارد<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری/ استفتائات جدید - احکام برخی گناهان.</ref>.<br/>
 
−
امام صادق (علیه السلام) دربارهٔ غیبت‌کردن، فرموده است:<br/>
 
−
«غیبت، نیکی‌ها را می‌بلعد چنانکه آتش هیزم را»<ref>مصباح‌الشریعه، ص276.</ref>.<br />
 
−
در کتاب واجبات و محرمات آمده است: حرام است غیبت‌کردن از مؤمن غیرمتظاهر به فسق، یعنی عیوب او را آشکارکردن در صورت عدم‌رضایت او، چه با گفتار باشد، یا نوشتار، یا کردار، یا طریق دیگر<ref>واجبات و محرمات، آیت‌اللَّه علی مشکینی.</ref>.<br/>
 
−
این نوع از تخریب‌ها که با مبانی دینی نیز به هیچ‌وجه سازگاری ندارد، اثر معکوسی داشته و فرد یا گروه موردهجمه در سالیان اخیر کمتر در انتخابات شکست خورده‌اند؛ چراکه ازسویی مردم تخریب‌کنندگان را جریانی ناسالم ارزیابی کرده و حاضر به اعتمادکردن به این طیف نمی‌شوند و ازسوی دیگر تخریب باعث »مظلوم‌نمایی« فرد یا جریان تخریب‌شده می‌شود که همین امر موجب افزایش آرا آنها خواهد شد. امام خمینی۱ فرموده‌اند: مردم در انتخابات موظفند، موظف شرعی هستند که اختلافات کوبنده را از آن دست بردارند<ref>صحیفه نور، ج۱۸، ص137 (62/7/13).</ref>.<br/>
 
−
حتی اگر افرادی برای جلوگیری از برخی تخلفات انتخاباتی خود مرتکب گناه شوند، این شیوه نادرست و غیرمشروع است.<br/>
 
−
امام خمینی (رحمت الله علیه) فرموده‌اند: جایز نیست برای جلوگیری از معصیت، ارتکاب معصیت مثل فحش، دروغ و اهانت...<ref>توضیح‌المسائل مراجع، ج۲، ص۶۲۳۰، مسئله2816.</ref>.<br/>
 
−
آیت‌اللَّه مکارم شیرازی اظهار داشتند: در صورتی که انتخابات، اسلامی برگزار شود، دیگر دروغ، تخریب و وعده‌های کاذب وجود نخواهد داشت<ref>[http://WWW.makaremshirazi.org سایت دفتر مرجع عالیقدر آیت الله مکارم شیرازی] / بخش استفتائات.</ref>.<br/>
 
−
==== افشاگری ====
 
−
افشاگری، به‌معنای پخش و گسترش بدی‌ها یا ضعف‌ها و نقائص شخصی یا شخصیتی افراد با هدف مطلع‌کردن افراد جامعه از بدی‌های یک فرد و دستکاری در افکار و اذهان عمومی می‌باشد.<br/>
 
−
داشتن چنین نیتی ازسوی افشاگران (با چشم‌پوشی از انجام یا عدم آن) نشان از خباثت درونی و پستی اخلاقی طراح یا طراحان آن دارد. اقدام برای رسیدن به این هدف شیطانی از هر راهی که باشد، گناهی بزرگ است زیرا حفظ آبرو و حرمت مسلمان وظیفه‌ای همگانی و به‌مراتب از حفظ حرمت کعبه بالاتر است. برای انجام این عمل غیرانسانی، هیچ توجیه معقول و منطقی و هیچ نیت خیرخواهانه‌ای قابل‌تصور نیست. زیرا بهترین شیوه جلوگیری از مفاسد و انحرافات اشخاص، اجرای امر به معروف و نهی از منکر خواهد بود.<br/>
 
−
حضرت امام خمینی (رحمت الله علیه) فرمودند: هیچ گروه و شخصی حق ندارد به دیگران که مخالف نظرشان هستند توهین کنند یا خدای‌نخواسته افشاگری نمایند<ref>انتخابات و مجلس از نگاه امام خمینی‌قدس سره، ص105 (62/11/23).</ref>.<br/>
 
−
افشاگری در ایام انتخابات عملی مجرمانه و موجب ازبین‌بردن حق‌الناس و آلوده‌ساختن فضای انتخابات می‌شود ازهمین‌رو در توصیه‌های حضرت امام خمینی و رهبر عزیز انقلاب، هشدارهایی برای فعالان سیاسی و کاندیداها و طرفداران آنها بیان نموده‌اند و مردم را از انجام چنین کارهایی نهی کرده‌اند. البته این واژه در فتاوا و رساله‌های عملیه کمتر به چشم می‌خورد اما کارها و رفتارهایی که منجر به این عمل خلاف‌شرع می‌گردد، در نظریات همه مراجع تقلید وجود داشته و به‌شدت مورد نهی فقهای بزرگ اسلام و اساتید اخلاق واقع شده است.<br/>
 
−
براساس فتوای فقیهان، هرگونه تجسس و تحقیق برای اطلاع‌یافتن از وضعیت خصوصی افراد و معایب و نقائص افراد، عملی خلاف‌شرع خواهد بود.<br/>
 
−
در کتاب واجبات و محرمات آمده است: حرام است تجسس از عقاید قلبی و اسرار داخلی مؤمن به‌منظور اِیذا و رسواکردن او<ref>واجبات و محرمات، آیت‌اللَّه علی مشکینی، مسئله339.</ref>.<br/>
 
−
حرمت تجسس از زندگی شخصی افراد به حدی است که حتی کوچکترین رفتارهایی که منجر به آن شود، برخلاف شرع مقدس می‌باشد. حضرت آیت‌اللَّه صافی در رساله خویش آورده است: خانه افراد مسلمین محترم است و بدون اذن صاحبش ورود در آن، جایز نیست بلکه سرکشیدن به خانه غیر، از بالای بام، یا شکاف دیوار یا روزنه در جایز نیست<ref>[http://WWW.Saafi.Net سایت آیت الله صافی گلپایگانی]</ref>.<br/>
 
−
البته از این سخنان نباید سوءاستفاده شود؛ چراکه افشاگری در جای خود کاری لازم و واجب است، زیرا کسانی که در جامعه دارای موقعیتی هستند و انحراف و گمراهی‌شان در جامعه اثر می‌گذارد، باید افشا کرد و به مبارزه فرهنگی با آنها پرداخت. به‌عنوان مثال کسی که شراب می‌خورد و پشت فرمان اتوبوس می‌نشیند، باید او را افشا کرد زیرا جان مسافران در خطر است ولی اگر کسی مخفیانه در خانه خود شراب خورد، جایز نیست به نام افشاگری آبروی او را بریزیم<ref>گناه‌شناسی، استاد محسن قرائتی، ص223.</ref>.<br/>
 
−
سؤال: بیان انحرافات اجتماعی یا سیاسی یا اخلاقی و مذهبی برخی افراد به‌منظور جلوگیری از اغفال مردم و ارشاد جاهل و نهی از منکر جایز است یا خیر؟<br/>
 
−
جواب: در صورتی که این کار، تنها راه نهی از منکر باشد اشکالی ندارد.<br/>
 
−
همچنین معظم‌له در جواب از سؤال زیر فرمودند: با توجه به این‌که برخی افراد با پنهان‌کردن زوایای بسیار انحرافی خود قصد تصرف غاصبانه پست‌های کلیدی نظام را داشته و در صورت پیروزی در انتخابات، ضررهای جبران‌ناپذیری به مردم و منتخبین خود خواهند زد، و حتی با نهی از منکر این ضرر منتفی نخواهد شد، در این‌صورت برای نجات جامعه باید چاره‌ای دیگر اندیشید.<br/>
 
−
سؤال: افشای افکار انحرافی و سوابق منفی کاندیداها چه حکمی دارد؟<br/>
 
−
جواب: آنچه برای حفظ کشور لازم است افشای آن لازم است<ref>جواب استفتاء آیت‌اللَّه مکارم شیرازی، به شماره۶۵۶۷۳ مورخ86/5/21.</ref>.<br/>
 
−
==== عکس و اطلاعیه غیرمجاز ====
 
−
کاندیداها و طرفداران آنها به‌منظور شناساندن خود یا نامزد موردنظر خویش اجازه دارند در چارچوب زمان مشخص‌شده، از وسایل و ابزارهای متفاوت و قابل‌قبول، ازقبیل چاپ عکس، پوستر، پارچه‌نوشته، جزوه‌های مختلف زندگینامه، لوح فشرده (CD) و... استفاده تبلیغاتی کرده و به روشنگری بپردازند. ولی دراین‌خصوص دو نکته اساسی را باید مدنظر داشته باشند. اول اینکه حدود شرعی را مراعات کنند. دوم اینکه از قوانین و مقررات مصوب تخلف نکنند.<br/>
 
−
براساس فتاوای فقهای شیعه، تکثیر و انتشار هر نوع تصویر که توجه نامحرم را به خود جلب کند و تحریک‌آمیز باشد جایز نیست. به یقین استفاده از عکس‌های آرایش‌شده از مجوز شرعی برخوردار نمی‌باشند.<br/>
 
−
سؤال: آیا استفاده ابزاری از عکس‌های آرایش کرده و چهره‌های جذاب زنان یا مردان در پوسترها و بروشورهای تبلیغات انتخاباتی جایز است؟<br/>
 
−
جواب: جایز نیست<ref>جواب استفتاء آیت‌اللَّه مکارم شیرازی مورخ۱۳۸۶/۹/۱۳ به شماره20982.</ref>.<br/>
 
−
همچنین بهتر است کاندیداهای محترم، به‌ویژه زنان و بانوان متدین از تکثیر عکس‌هایی که می‌تواند مورد سوءاستفاده برخی افراد واقع گردند و به‌طور غیرمستقیم اسباب تمسخر یا هتک حرمت صاحبان عکس‌ها شوند، به‌شدت پرهیز نمایند.<br/>
 
−
در اغلب جزوه‌ها و بروشورهای نوشتاری، از کلمات و اسماء مقدس و آیات قرآن استفاده می‌شود. با توجه به اینکه این‌گونه نوشته‌ها اغلب پس از مطالعه و استفاده، در معرض نابودی و پاره‌شدن واقع می‌شود، لازم است تدابیری برای جلوگیری از بی‌احترامی به اسماء مقدس آن جزوات اندیشیده شود.<br/>
 
−
==== تصرف در اموال عمومی و خصوصی ====
 
−
چسباندن عکس‌ها و اطلاعیه‌ها و پلاکاردهای تبلیغاتی و نیز شعارنویسی بر روی اماکن عمومی و ساختمان‌های دولتی و تابلوهای عمومی به‌دلیل اینکه تصرف در بیت‌المال مسلمین و برخلاف قوانین مصوب کشور و نیز ایجاد نوعی بی‌نظمی اجتماعی به‌حساب می‌آید، کاری برخلاف شرع مقدس بوده و حرام می‌باشد. همچنین انجام اینگونه کارها روی دیوارها و اموال شخصی افراد، چنانچه بدون‌رضایت مالکین محترم آنها صورت گیرد، تصرّف در اموال دیگران و ضایع‌کردن حق‌الناس بشمار می‌آید و ازنظر شرعی ضامن بوده و می‌بایست رضایت آنان را به‌دست آورند. بدیهی است ارتکاب چنین تخلفاتی، مخالف شرع مقدس بوده و گناه به‌حساب می‌آید.<br/>
 
−
استفاده از امکانات و لوازم دولتی برای تبلیغ به‌نفع کاندیداها، براساس نظرات فقهای محترم شیعه، افرادی که به هر نوح از اموال بیت‌المال، استفاده شخصی می‌نمایند، شرعاً ضامن بوده و هزینه‌های مصرف‌شده می‌بایست به بیت‌المال برگردانده شود.<br/>
 
−
بدیهی است مدیران ادارات و مراکز دولتی نیز اجازه واگذاری امکانات و لوازم به نامزدهای انتخاباتی نخواهند داشت.<br/>
 
−
==== تعصبات غیردینی ====
 
−
حمایت‌های بدون‌دلیل و رفتارهای غیرمنطقی و متعصبانه از افراد و کاندیداها و دفاع جاهلانه از نقاط منفی و نظرات یا عملکردهای نادرست کسانی که مورد علاقه هستند، عملی ضداخلاقی و برخلاف شرع می‌باشد.<br/>
 
−
قرآن مجید چنین کارهایی را نکوهش کرده، فرموده است:<br/>
 
−
(إِذْ جَعَلَ الَّذِینَ کَفَرُوا فِی قُلوبِهِمُ الْحَمِیَّةَ حَمِیَّةَ الْجَاهِلِیَّةِ...)<ref>سوره فتح، آیه26.</ref>.<br/>
 
−
[به یاد آرید] هنگامی را که کافران در دل‌های خود، خشم و تعصب جاهلیت داشتند.<br/>
 
−
اعمال تعصب ناروا دربارهٔ خویشاوندان و منسوبان و دوستان، مانند: معرفی باطل آنها، دادن حق دیگران به آنان، سکوت در مقابل تعدی و ظلم آنان، و کمک به ستم و زورگویی آنان حرام است<ref>واجبات و محرمات، آیت‌اللَّه علی مشکینی.</ref>.<br/>
 
−
در حدیثی از پیامبرخدا (صلی الله علیه و آله) آمده است: کسی که تعصب بورزد یا به‌نفع او تعصب ورزیده شود، حلقه ایمان را از گردن خویش، باز کرده است<ref>اصول کافی، ج۲، ص360.</ref>. همچنین فرمود: هر کسی در دلش به‌اندازه دانه خردلی، تعصب باشد، خداوند در قیامت، او را با اَعراب جاهلیت برانگیزاند<ref>همان.</ref>.<br/>
 
−
یکی از آسیب‌های دوران انتخابات، توجهات بیش از حد برخی کاندیداها یا طرفداران آنها به گرایشات قومی، قبیله‌ای، صنفی و عشیره‌ای برای به‌دست آوردن آرای بیشتر به‌منظور رسیدن به اهداف خود می‌باشد. بدیهی است چنانچه رأی‌دادن به اینگونه افراد تنها بر مبنای تعصبات فامیلی یا قومی و قبیله‌ای باشد، رأی ازروی تعصبات جاهلی به‌حساب آمده و مورد نهی خداوند خواهد بود. امام علی (علیه السلام) فرموده است:<br/>
 
−
اگر ناگزیر از داشتن تعصب هستید، پس در راه یاری‌رساندن به حق و کمک به ستمدیده، تعصب نشان دهید<ref>غررالحکم، حدیث شماره3738.</ref>.<br/>
 
−
توصیه پدرانه و دلسوزانه امام خمینی؛ به همه نامزدهای انتخاباتی و طرفداران آنها چنین است:<br/>
 
−
همه این امور اعتباری و زودگذر است و همه در محضر حق هستیم و آنچه در صحیفه کردار ما ماندنی است اعمال و رفتار ما و آنچه موجب سعادت و جاودانگی ما می‌شود، صفای معنویت و ثمرات خلوص بندگی است، و ما نباید خلوص عمل و جامعه اسلامی خودمان را به زنگار کدورت‌ها و اختلافات آلوده کنیم و رقابت‌های انتخاباتی هم هرگز نباید موجبات تفرقه و جدایی را فراهم نماید<ref>صحیفه نور، ج۲۰، ص215.</ref>.<br/>
 
−
آیت‌اللَّه نوری همدانی، دربارهٔ رفتارهای انتخاباتی فرمودند: فضای انتخابات باید فضای وحدت و صمیمیت باشد.... اگر کسی بخواهد در انتخابات هنجارشکنی کند، به میلیون‌ها انسان خیانت کرده است<ref>ویژه‌نامه منشور اخلاقی انتخابات، اسفند ۱۳۸۶، ص5.</ref>.<br/>
 
−
براساس منشور اخلاقی انتخابات، برخی دیگر از منکراتی که کاندیداها و هواداران آنان می‌بایست در تبلیغات انتخاباتی از آنها پرهیز کنند، عبارتند از:<br/>
 
−
۱. پرهیز از سیاه‌نمایی، بزرگ‌نمایی مشکلات و تخریب دستاوردهای انقلاب اسلامی و موفقیت‌های دولت‌ها.<br/>
 
−
۲. پرهیز از تبعیضات قومی و فامیلی.<br/>
 
−
۳. پرهیز از ادبیات بردوباخت و جنگ قدرت که موجب بدبینی و یأس مردم خواهد شد.<br/>
 
−
۴. پرهیز از تعریف و تمجیدهای اغراق‌آمیز.<br/>
 
−
۵. اجتناب از تخریب، تهمت، تحقیر، افشاء اسرار مخفی نامزدهای انتخاباتی در رسانه‌های گروهی، سایت‌های اینترنتی و مجالس.<br/>
 
−
۶. پرهیز از تبلیغات رنگین و پرهزینه، انتشار تصاویر فریبنده، برگزاری مراسم و میهمانی‌های پرخرج، توزیع هدایا، خرید و فروش آرا و....<br/>
 
−
۷. پرهیز نامزدها از مدیون‌شدن به صاحبان قدرت و ثروت.<br/>
 
−
۸. پرهیز از وعده‌های غیرمنطبق با وظایف و اختیارات قانونی نمایندگان ازجمله طرح‌های عمرانی.<br/>
 
−
۹. خودداری از مصرف بیت‌المال و امکانات و فرصت‌های اداری برای تبلیغات انتخاباتی نامزدها.<br/>
 
−
۱۰. پرهیز از شایعه‌پراکنی و مسموم‌کردن فضای انتخابات و تشویش اذهان عمومی و تقویت سلامت روانی و سیاسی جامعه.<br/>
 
−
۱۱. کنترل احساسات و رفتار هواداران و اعضای ستاد و دفاتر انتخاباتی نامزدها در چارچوب ضوابط اخلاقی.<br/>
 
−
۱۲. حفظ بی‌طرفی کامل تمام نیروهای اجرایی و نظارتی انتخابات و دستگاه‌های تبلیغاتی منتسب به حکومت.<br/>
 
−
۱۳. پرهیز نظامیان و مسئولان دولتی از ورود به احزاب و جناح‌بندی‌های حزبی و تبلیغات له یا علیه نامزدهای انتخاباتی.<br/>
 
−
۱۴. پرهیز از تحریک افکار عمومی نسبت به نتایج انتخابات با هدف احترام به رای ملت.<br/>
 
−
۱۵. پرهیز از تضعیف نظام و ترجیح منافع شخصی و گروهی بر مصالح و منافع ملی.<br/>
 
−
۱۶. پرهیز از نقض اسلامیت و جمهوریت و هویت مردم‌سالاری دینی نظام جمهوری اسلامی.<br/>
 
−
=== خرید و فروش رای ===
 
−
برخی از کاندیداهای مجلس شورای اسلامی یا اطرافیان آنها جهت پیروزی در میدان رقابت به طرق مختلفی ازقبیل پرداخت وجه نقد، توزیع گوشی تلفن همراه و سیم‌کارت، توزیع غذای گرم و لباس‌های ویژه، وعده امتیازات دولتی و غیر آن، اقدام به خرید آراء می‌نمایند.<br/>
 
−
این دسته از متخلفان با سوءاستفاده از نارسایی مذهبی یا وضعیت مالی و ضعف فرهنگی برخی از واجدین شرایط رأی، مرتکب رفتارهای ضداخلاقی و ضددینی می‌شوند.<br/>
 
−
به یقین تصاحب کرسی مجلس شورای اسلامی با توسل به این‌گونه روش‌ها به‌منظور تضییع حقوق سیاسی دیگران و خیانت به مسلمین و سرنوشت آنان تلقی می‌شود. ازهمین‌رو در شریعت اسلامی این رفتار ناپسند به‌عنوان یکی از منکرات موردنکوهش قرار گرفته است. رئیس ستاد انتخابات کشور دربارهٔ نظرات مراجع تقلید در این موضوع گفته است: برابر استفتائات از مقام معظم رهبری و برخی از مراجع تقلید، خریدوفروش رأی حرام است و کسی که از این طریق نماینده شود، نمایندگی او باطل است<ref>WWW.alborznews.net - اردیبهشت 1387.</ref>.<br/>
 
−
همچنین براساس قانون انتخابات مصوب مجلس شورای اسلامی در فصل سوم ماده۱۹ (بند۱۳) آرائی که از طریق خرید و فروش به‌دست آمده باشد جزء آراء باطل محسوب می‌شود. همچنین بر مبنای فصل هفتم ماده۶۶ (بنداول)، خرید و فروش رأی از جرائم انتخاباتی محسوب شده و در فصل نهم قانون مذبور برای مرتکبین این جرم مجازات‌های نقدی و حبس و محرومیت‌های ویژه‌ای در نظر گرفته شده است.<br/>
 
−
=== نقش رسانه‌های جمعی ===
 
−
رسانه جمعی، به تمام ابزارهای غیرشخصی گفته می‌شود که به‌وسیله آن می‌توان پیام‌های نوشتاری، دیداری یا شنیداری را به‌طور مستقیم به اقشار مختلف جامعه انتقال داد. رادیو و تلویزیون، مجلات و نشریات، کتاب‌ها، اینترنت و سینما در زمره رسانه‌های جمعی شمرده می‌شوند. رسانه‌ها می‌توانند کارکردهای مثبت و بسیار تأثیرگذاری بر مجموعه مخاطبان خود داشته باشند. اطلاع‌رسانی جامع و عادلانه به رأی‌دهندگان دربارهٔ اهداف، برنامه‌ها و سیاست‌های احزاب و نامزدهای انتخابات، خواسته‌ها و معیارهای انتخاب‌کنندگان، شناساندن افراد و چهره‌ها به رأی‌دهندگان، حقوق و وظایف رأی‌دهندگان و انتخاب‌شوندگان، قوانین و ضوابط رأی‌گیری و... ازجمله کارکردهای رسانه‌های جمعی است. رهبر معظم انقلاب فرمودند:<br/>
 
−
...هم مطبوعات، هم رادیو و تلویزیون، هم کسانی که به ابزارهای گوناگون ارتباطجمعی دیگری مجهز هستند -رایانه‌ها و شیوه‌های رایانه‌ای- هم کسانی که یک منبری برای سخن‌گفتن دارند؛ مثل خطبای جمعه و نمایندگان مجلس شورای اسلامی؛ همه توجه داشته باشند که تَخریب، فضای انتخابات را خراب می‌کند. شما از آن کسی که به او علاقه‌مندید دفاع کنید؛ هیچ مانعی ندارد؛ اما به آن کسی که رقیب اوست، مطلقا حمله نکنید؛ تخریب نکنید. این تخریب و این حرف‌زدن‌ها و اهانت‌کردن‌ها، نه حجیت دارد برای مستمعان، و نه جایز است؛ به‌خاطر اینکه فضا را خراب می‌کند.<br/>
 
−
آیت‌اللَّه مکارم شیرازی فرمودند:<br/>
 
−
رسانه‌ها می‌توانند یک دیو را به‌صورت فرشته دربیاورند و یا فرشته‌ای را به‌صورت دیو نشان دهند... سرنوشت سیاسی و نظامی کشور ما در میدان رسانه تعیین می‌شود و سرنوشت کشورها به انتخابات بستگی دارد و انتخابات هم تحت تأثیر رسانه‌هاست<ref>WWW.makaremshirazi.org / بخش استفتائات.</ref>.<br/>
 
−
ایشان قانون‌مداری و عدالت‌محوری در ابزارهای پیام‌رسانی را مورد تأکید قرار داده و توصیه کرده‌اند:<br/>
 
−
رسانه‌ها باید واقعاً بی‌طرف باشند و نسبت به تمام کسانی که در مسیر نظام هستند و از فیلترهای انتخابات گذاشته‌اند. با چشم واحد نگاه کنند، زیرا همه اینها را قانون صالح شمرده و رسانه‌ها حق ندارند به آنها نگاه گزینشی داشته‌باشند. تشخیص این امر برعهده رسانه‌ها به‌ویژه رسانه‌ملی نیست<ref>ویژه‌نامه منشور اخلاقی انتخابات، اسفند 1386.</ref>.<br/>
 
−
دست‌اندرکاران و طراحان اصلی رسانه‌ها می‌بایست همه موازین شرعی و فقهی پیام‌رسانی ازقبیل امانتداری، راستگویی، موقعیت‌شناسی، مخاطب‌شناسی، عدالت در ارائه پیام، بی‌طرفی، دفاع از منافع ملی، تبلیغ ارزش‌های اخلاقی، تقویت حس همدلی و وحدت ملی، حمایت صریح از اصول قانون اساسی، تبیین مقام ولایت و... را در قالب‌های هنری، رسالت اصلی خویش بدانند. همچنین پرهیز از سیاه‌نمایی، رفتارهای جناحی، گفتارهای توهین‌آمیز، نقل بی‌پرده و صریح نظرات نامزدها، تأثیرپذیری از صاحبان ثروت، تعریف و تمجیدهای اغراق‌آمیز و کناره‌گیری از تمامی صفات نکوهیده در مکتب اخلاقی اسلام را پیشه خود سازند.<br/>
 
−
در این میان، رسانه ملی (صدا و سیما) جایگاهی ویژه در نظام اطلاع‌رسانی ایفا می‌کند.<br/>
 
−
حضرت آیت‌اللَّه ابراهیم امینی در این‌باره فرمودند:<br/>
 
−
صدا و سیما یک وسیله همگانی است و به عموم مردم تعلق دارد، مسئولین مربوطه در معرفی افراد حق و عدالت و مساوات را رعایت کنند، هیچ‌یک از ان‌ها را بر دیگری ترجیح ندهند وگرنه شرعاً مسئول خواهند بود.<br/>
 
−
آیت‌اللَّه موسوی اردبیلی در رساله خویش آورده‌اند:<br/>
 
−
بر ارباب وسایل ارتباطجمعی، هنرمندان، و نویسندگان لازم است علم، هنر و ابزار خود را در جهت ترویج معروف و نهی از منکر و پیشگیری از اخلاق ناپسند اجتماعی به‌کارگیرند و هنر، علم و ابزار نوین ارتباطجمعی را در جهت القای شبهه و گمراهی و یا اشاعه اخلاق ناپسند به‌کارنگیرند<ref>توضیح‌المسائل حضرت آیت‌اللَّه العظمی سید عبدالکریم موسوی اردبیلی، انتشارات نجابت، ص۳۸۹، مسئله2239.</ref>.<br/>
 
−
 
−
== فصل چهارم: انتخاب اصلح ==
 
−
=== مفهوم و ضرورت انتخاب اصلح ===
 
−
پیامبر بزرگ اسلام (صلی الله علیه و آله) فرمود:<br/>
 
−
«مَن اِستعملَ عاملا مِن المسلمین و هوَ یعلم اَنّ فیهم اَولی بِذلک منه و اَعلم بِکتاب اللَّه و سنة نبیه فقد خان اللَّه و رسوله و جمیع المسلمین»<ref>الغدیر، علامه امینی، ج۸، ص291.</ref>.<br/>
 
−
هرکس از مسلمانان عاملی (کارگزاری) را بر سر کار بیاورد (و به او مسئولیت بدهد) در حالی که می‌داند در بین مسلمانان فردی وجود دارد که او برای این کار سزاوارتر است و به کتاب و سنت پیامبر۹ آشناتر است، آن‌کس به خدا و رسول‌خدا (صلی الله علیه و آله) و جمیع مسلمانان خیانت کرده است.<br/>
 
−
انسان مکلف علاوه بر حضور در صحنه انتخابات می‌بایست رأی هدفمدانه به صندوق بیاندازد. صرف مشارکت، ادای تکلیف نیست، بلکه رأی او باید هدفمند باشد یعنی هرگاه تکلیف شرعی بر عهده شخصی واقع شد در صورتی از انسان ساقط می‌شود که آن‌چه لازم بوده به‌نحو احسن هدفگیری نموده و انجام دهد. یعنی محاسبه کند که رأی او در جهت تقویت حکومت دینی، اعتلا و عزت اسلام و استحکام جایگاه ولایت خواهد بود یا نه. اگر رأی او تقویت‌کننده حاکمیت اسلام و نظام جمهوری اسلامی بود این رأی هدفمند است والا به تکلیف خود عمل نکرده است. براساس حدیث فوق، چنانچه رأی‌دهنده عمداً و یا بر مبنای برخی گرایش‌های نفسانی و جناحی، فرد اصلح را کنار نهاده و شخص دیگری را انتخاب و به‌کارگمارد، به یقین خائن به خدا و رسولش و مسملین خواهد بود.<br/>
 
−
تأیید تمامی داوطلبان نمایندگی ازسوی مراجع قانونی به‌معنای برخورداری آنها از شرایط نسبی و برخورداربودن از حداقل‌های نمایندگی و جواز ورود در صحنه انتخابات بوده و صلاحیت داشتن آن مقام است. در این هنگام وظیفه رأی‌دهنده فراتر از این است: یعنی پس از تأیید صلاحیت نامزدها صاحب رأی باید با تفکر و تحقیق از میان آنها گزینه اصلح را انتخاب کند تا به تکلیفش عمل کرده باشد.<br/>
 
−
ازاین‌رو امام خمینی (رحمت الله علیه) فرمودند:<br/>
 
−
اگر اصلح را انتخاب کردید، کاری اسلامی می‌کنید و این یک محکی برای خودتان است که تشخیص بدهید انتخاب برای اسلام است یا برای صلاح خودتان<ref>صحیفه امام، ج۱۸، ص197.</ref>.<br/>
 
−
مقام معظم رهبری در این رابطه می‌فرماید:<br/>
 
−
هم‌چنان که اصل انتخابات یک تکلیف الهی است انتخابات اصلح هم یک تکلیف الهی است.<br/>
 
−
=== معیارهای اصلح ===
 
−
داشتن بینش سیاسی
 
−
براساس سخنان امام علی (علیه السلام) تخصص و کارآیی اجرایی در مسئولان و کارگزاران حکومت، به‌تنهایی کافی نیست، بلکه لازم است کارگزاران دارای بینش و آگاهی سیاسی باشند تا مغلوب و فریفته دیگران به‌ویژه دشمنان نشوند و در اداره امور کشور، و رتق‌وفتق امور مردم فریب نخورده و بتوانند جامعه اسلامی را به بالاترین درجه کمال برسانند.<br/>
 
−
امام علی(علیه السلام) فرموده است:<br/>
 
−
«آفة الزعماء ضعف السیاسة»<ref>غررالحکم، ح393.</ref>.<br />
 
−
آفت کارگزاران ناتوانی در [بینش] سیاسی است.<br/>
 
−
و نیز فرمودند:<br/>
 
−
«من قصر عن السیاسة صغر فی الریاسة»<ref>غررالحکم، ح8536.</ref>.<br />
 
−
کسی که در سیاست کوتاه[فکر] باشد، مدت ریاستش اندک خواهد بود.<br/>
 
−
امام راحل می‌فرمایند: یکی از وظایف مهم شرعی و عقلی ما برای حفظ اسلام و مصالح کشور، حضور در حوزه‌های انتخابیه و رأی‌دادن به نمایندگان صالح کاردان و مطلع بر اوضاع سیاسی جهان و سایر چیزهایی که کشور به آنها احتیاج دارد می‌باشد<ref>صحیفه نور، ج۱۸، ص62 / 11 / 22 - 232.</ref>.<br/>
 
−
انتخاب اصلح برای مسلمین، یعنی انتخاب فردی که تعهد به اسلام و حیثیت آن داشته باشد و همه‌چیز را بفهمد. باید مسلمانی باشد که احتیاجات مملکت را بشناسد و سیاست را بفهمد و مطلع به مصالح و مفاسد کشور باشد و ممکن است به شما و گروه شما هم مربوط نباشد<ref>صحیفه امام، ج۱۸، ص197.</ref>.<br/>
 
−
انصاف و عدالت‌پیشگی
 
−
از مهمترین شرایط مسئولان نظام، رعایت انصاف، عدالت و قسط در برنامه‌ریزی‌ها و رفتارها و تمامی شئون اجتماعی و سیاسی است. بنابراین، پرهیز از هرگونه ستم و ظلم نسبت به دیگران به‌ویژه مردم منتخبش بر وی واجب خواهد بود.<br/>
 
−
قرآن کریم با صراحت و قاطعیت تمام این صفت کارگزاران را تعیین می‌فرماید:<br/>
 
−
(وَ لَا تَرْکَنُوا إِلَی الَّذِینَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّکُمْ النَّارُ وَ مَا لَکُم مِن دُونِ اللَّهِ مِنْ أَوْلِیَاءَ)<ref>سوره هود، آیه113.</ref><br/>
 
−
به آنان که ستم کردند، اعتماد نکنید که آتش دامنگیر شما می‌شود و جز خدا برای شما یاورانی نیست.<br/>
 
−
بر این اساس نباید مسئولیت‌های کشوری را به چنین افرادی واگذار کرد و آنان را یاری رساند. امروز بزرگ‌ترین یاری به افراد ظالم و ستمکار، رأی‌دادن به آنان و انتخاب آنان است. امام صادق۷ می‌فرماید:<br/>
 
−
«من مشی الی ظالم لیعینه و هو یعلم انه ظالم فقد خرج عن الاسلام»<ref>وسائل‌الشیعه، ج۱۷، ص182.</ref>.<br />
 
−
هرکس برای مساعدت و یاری ظالمی درپی او رود، در حالی که می‌داند او ظالم است، از اسلام خارج شده است.<br/>
 
−
در فتوای آیت‌اللَّه صافی آمده است:<br/>
 
−
اعانت ظلمه و کسانی که با دین و احکام دین، ضدیت و معاندت دارند و همراهی‌نمودن با آنها در ظلم و ستم، تجاوز به حریم دین و حرام است<ref>[http://WWW.Saafi.net پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر آیت الله صافی گلپایگانی]</ref>.<br/>
 
−
==== شجاعت انقلابی ====
 
−
یکی از معیارهای بنیادین کارگزاران نظام دینی، داشتن شهامت، شجاعت و جرأت بیان نظرات خود و استقلال رأی و نترسیدن از دشمنان داخلی و خارجی و باج‌ندادن به جناح‌ها و گروه‌های معارض و غیرخودی است. چه‌بسا نبودن روحیه مقاومت و شجاعت انقلابی در یک کارگزار دینی، موجب جرات‌یافتن دشمنان و پیداکردن چشم طمع آنان می‌شود.<br/>
 
−
حضرت امام (رحمت الله علیه) می‌فرماید:<br/>
 
−
کسانی را که انتخاب می‌کنید، باید مسائل را تشخیص دهند؛ نه از افرادی باشند که اگر روس یا آمریکا یا قدرت دیگری تشری‌زد، بترسند، باید بایستند و مقابله کنند.<br/>
 
−
مقام معظم رهبری نیز فرموده است:<br/>
 
−
...آن کسی که اسلام را نمی‌پسندد و مقررات اسلامی را قبول نمی‌کند، برای خاطر دل بیگانگان و خوش‌آمد دیگران به انقلاب و ارزش‌های انقلابی خیانت می‌کند و یا به‌خاطر ترس از دیگران، به‌جای اینکه به ملت گرایش نشان دهد، به دشمن گرایش نشان می‌دهد و آن کسی که تقوای لازم را ندارد... و اهل دنیا است و فقط برای نام و نشان و استفاده شخصی این مسئولیت را می‌خواهد، او لایق و شایسته این کار نیست<ref>روزنامه جمهوری اسلامی، 74/11/21.</ref>.<br/>
 
−
==== حمایت از محرومان ====
 
−
یکی از اهداف و برنامه‌های جمهوری اسلامی ایران -که در قانون اساسی نیز به آن اشاره شده- رفع محرومیت و فشار از مردم متدین و خدمت به اقشار مختلف جامعه به‌خصوص مستضعفان، پابرهنگان، نیازمندان و... است.<br/>
 
−
دست‌اندرکاران نظام جمهوری اسلامی، نه‌تنها باید خود را وقف خدمت به محرومان و نیازمندان نمایند، بلکه لازم است همواره ارتباط مستقیم و دوستانه‌ای نیز با آنان برقرار کنند. در غیر این‌صورت، لیاقت و صلاحیت مسئولیت در جمهوری اسلامی ایران را ندارند و نمی‌توانند منتخبان ملت اسلامی ایران باشند. حضرت امام (رحمت الله علیه) فرمود:<br/>
 
−
«اشخاصی که معروف هستند به خدمت به مردم، آنها را تعیین بکنند»<ref>صحیفه نور، ج۱۵، ص163.</ref>.<br/>
 
−
مقام معظم رهبری نیز این مهم را برای مسئولین نظام معین کرده و فرموده‌اند:<br/>
 
−
در تنظیم برنامه‌های کشور، اصلی‌ترین مسئله عبارت از رفع فقر و محرومیت و نجات طبقات مستضعف و محروم و پابرهنگان از تبعات دوران ستم‌شاهی و آثار سلطه بیگانگان است. نمایندگان محترم باید در قوانین مصوب و نیز در مراجعات خود با مسئولان اجرایی کشور، این را اصل بدانند و وظیفه کمک به محرومان را سرلوحه مسئولیت‌های نمایندگی خود قرار دهند<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری، پیام رهبر معظم انقلاب، 71/3/7.</ref>.<br/>
 
−
==== صلاحیت اخلاقی ====
 
−
از شروط اساسی در انتخابات کارگزاران و مسئولان نظام، برخورداری آنان از صلاحیت اخلاقی می‌باشد.<br/>
 
−
مقام معظم رهبری در این‌باره می‌فرمایند:<br/>
 
−
در نظام جمهوری اسلامی غیر از دانایی و کفایت سیاسی، کفایت اخلاقی و اعتقادی هم لازم است. افرادی نگویند که اخلاق و عقیده مسئله شخصی انسان‌هاست بله، اخلاق و عقیده مسئله شخصی انسان‌هاست؛ اما نه برای مسئول، من اگر در جایگاه مسئولیت قرار گرفتم و اخلاق زشتی داشتم؛ فهم بدی از مسائل جامعه داشتم و معتقد بودم که باید جیب خودم را پرکنم، نمی‌توانم به مردم بگویم این عقیده و اخلاق شخصی من است و اخلاق و عقیده ربطی به کسی ندارد. برای یک مسئول، عقیده و اخلاق مسئله شخصی نیست، مسئله اجتماعی و عمومی است؛ حاکم‌شدن بر سرنوشت مردم است. آن کسی که به مجلس می‌رود، یا به هر مسئولیت دیگری در نظام جمهوری اسلامی می‌رسد، اگر فاسد، بیگانه‌پرست و در خدمت منافع طبقات برخوردار جامعه بود، دیگر نمی‌تواند نقشی را که ملت و طبقات محروم می‌خواهند، ایفا کند. اگر آن شخص انسان معامله‌گر، رشوه‌گر و توصیه‌پذیر و مرعوبی بود، در مقابل تشر تبلیغات و سیاست‌های خارجی جازد، دیگر نمی‌تواند مورد اعتماد مردم قرار بگیرد و برود آنجا بنشیند و تکلیف ملک و ملت را معین کند. این شخص غیر از کفایت ذاتی و دانایی ذاتی، به شجاعت اخلاقی، تقوای دینی و سیاسی و عقیده درست هم احتیاج دارد. البته این حرف من نباید موجب شود تفتیش عقاید راه بیندازند و نفربه‌نفر سؤال کنند که عقیده شما راجع‌به فلان موضوع چیست. من با تفتیش عقاید موافق نیستم... بنابراین صلاحیت اخلاقی لازم است و همه باید روی این بعد حساس باشند. بعضی می‌گویند حق شهروندی انتخاب‌شدن را نبایستی سلب کرد. حق انتخاب‌شدن، حق شهروندی معمولی مثل حق شغل و کسب و کار و ساکن‌شدن در شهر و راه‌رفتن در خیابان و خریدن اتومبیل و... نیست. این یک حق شهروندی است که برای دارنده آن صلاحیت‌هایی لازم است که این صلاحیت‌ها باید احراز شود<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری، بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی، قزوین - 82/9/26.</ref>.<br/>
 
−
آیت‌اللَّه صافی گلپایگانی دربارهٔ چگونگی رفتار فرد اصلح فرمودند:<br/>
 
−
در جامعه اسلامی، فرد اصلح با رفتار و اخلاق و عمل خود نشان دهد که مردم خواهان آن هستند و با اصرار از او می‌خواهند که وارد میدان شود نه اینکه با تبلیغات و رقابت نادرست خود را پیروز میدان کند<ref>ویژه‌نامه منشور اخلاقی انتخابات، اسفند 1386.</ref>.<br/>
 
−
=== راه‌های شناخت اصلح ===
 
−
برای دستیابی به رأی هدفمند، راهکارهای زیادی وجود دارد. در آموزه‌های دینی به انسان‌ها توصیه شده است که شما باید تحقیق کنید. در بسیاری از موارد مهم احراز برتری‌داشتن لازم است، احراز بهتربودن یک فرد نسبت به دیگران یا به‌صورت فردی صورت می‌گیرد و یا با مشورت با افراد مورداعتماد و یا با ترکیبی از این‌دو. امام خمینی (رحمت الله علیه) فرمودند:<br/>
 
−
شناخت این اشخاص یا با آشنایی به اعمال و رفتار آنان از زمان رژیم طاغوت تاکنون است و یا به معرفی روحانیون متعهد در شهرستان یا اشخاص متدین موجه که گرایش به چپ و راست یا دسته‌ای نداشته باشند<ref>صحیفه نور، ج۱۲، ص75.</ref>.<br/>
 
−
حضرت آیت‌اللَّه خامنه‌ای فرمودند:<br/>
 
−
مردم بایستی افراد شایسته را بشناسند و انتخاب کنند. چنانچه افرادی را نمی‌شناسند، از راهنماییِ انسان‌های مؤمن و مطمئنی استفاده کنند که معرفی آنها برای انسان حجت شرعی باشد؛ دنبال حجت شرعی باشید. دنبال این باشید که اگر خدای متعال پرسید زید را چرا برای مجلس خبرگان انتخاب کردید، شما بگویید این زید را فلان کسانی که می‌دانستیم مردمی وارد و مطمئن و امینی هستند، معرفی کرده بودند؛ پیش خدا حجت‌داشته باشید. به هر معرفی ای نمی‌شود دل بست و اعتماد کرد. معرفی انسان‌های مورداطمینان؛ معرفی کسانی که انسان بداند که اینها نیتشان خدایی است؛ برای دنیا و برای گِروکشی‌های سیاسی و جنجال و هیاهو وارد میدان نشده‌اند؛ بلکه به‌عنوان ادای وظیفه معرفی کرده‌اند؛ انسان از حرف آنها اطمینان پیدا می‌کند<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری، بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی 1385/9/22.</ref>.<br/>
 
−
 
−
== فصل پنجم: وظایف انتخاب‌کنندگان و مجریان انتخابات ==
 
−
حضرت امام خمینی؛ در مورد دقت در انتخابات فرمودند:<br/>
 
−
«مردم شجاع ایران با دقت تمام به نمایندگانی رأی دهند که متعبد به اسلام و وفادار به مردم باشند و در خدمت به آنان احساس مسئولیت کنند و طعم تلخ فقر را چشیده باشند و در قول و عمل مدافع اسلام پابرهنگان زمین، اسلام رنجیدگان تاریخ، اسلام عارفان مبارزه‌جو، اسلام پاک‌طینتان عارف و در یک کلمه مدافع اسلام ناب محمدی (صلی الله علیه و آله) باشند و افرادی را که طرفدار اسلام سرمایه‌داری، اسلام مستکبرین، اسلام مرفهین بی‌درد، اسلام منافقین، اسلام راحت‌طلبان، اسلام فرصت‌طلبان و در یک کلمه، اسلام آمریکایی هستند طرد نموده و به مردم معرفی نمایند»<ref>صحیفه نور، ج۱۸، ص198.</ref>.
 
−
«وصیت این جانب به ملت در حال و آتیه آن است که با اراده مصمم خود و تعهد به احکام اسلام و مصالح در هر دوره از انتخابات وکلاء دارای تعهد به اسلام و جمهوری اسلامی که غالبا بین متوسطین جامعه و محرومین می‌باشند وغیرمنحرف از صراطی مستقیم به‌سوی غرب یا شرق و بدون گرایش به مکتب‌های انحرافی و اشخاص تحصیل‌کرده و مطلع بر مسائل روز و سیاست‌های اسلامی به مجلس بفرستند»<ref>صحیفه نور، ج۱۸، ص198.</ref>.
 
−
=== حقوق و مسئولیت‌های انتخاب‌کنندگان ===
 
−
==== تحقیق و شناخت کاندیداها ====
 
−
شناسایی بهترین و صالح‌ترین افراد از میان نامزدهای انتخاباتی برای سپردن امور جامعه اسلامی به ایشان و انتخاب آنان به‌عنوان نماینده خویش در مجلس، مهم‌ترین وظیفه هر مسلمانی است. بدیهی است همان‌گونه که معیار انتخاب، باید رعایت حق و جلب رضایت خداوند متعال و احیای دین خدا در جامعه اسلامی باشد، هرکس را نمی‌توان به‌صرف ادعا، صالح و یا اصلح تشخیص داد، بلکه عملکرد افراد بر محور حق و رضایت خدا و تلاش آنان در راه اعتلای جامعه اسلامی، باید معیار انتخاب باشد و این مهم از طریق مطالعه و تحقیق فردی و یا از طریق مشورت با افراد دارای صلاحیت محقق خواهد شد.<br/>
 
−
==== رعایت تقوای سیاسی ====
 
−
فقیه متفکر و نظریه‌پرداز سیاسی و تیزبین شیعه در دوران مشروطیت، علامه محمدحسین غروی نایینی؛ در کتاب گرانسنگ خود نوشته است:<br/>
 
−
اولین وظیفه بعد از استقرار اساس حکومت که برعهده دینداری و وطن‌خواهی ایرانیان است این است که در مسئله انتخابات، چشم و گوش خود را باز کنند و اغراض شخص قرابت فلان، رفاقت با دیگری و عداوت با سومی را در این مرحله کنار گذارند و همانند ظالم‌پرستان، مصداق »شر الناس من باع دینه بالدنیا غیره« نگردند و این معنا را نصب‌العین خود نمایند که این انتخاب برای چه و این منتخبین را بر چه‌دسته مردم و ازبرای چه‌مقصدی می‌گمارند. والا مسئولیت حقوق سی‌کرور خلق را علاوه بر مسئولیت‌هایی از جهات عدیده دیگر، به‌محضر قرابت (فامیلی) یا صداقت (و دوستی) یا سایر انگیزه‌های نفسانی به‌عهده خود وارد نیاورد. حفظ ناموس دین مبین و حفظ استقلال دولت و حراست حوزه و ممالک اسلامیه را بر هر غرضی مقدم دارند<ref>رساله تنبیه الامه و تنزیه المله، آیت‌اللَّه نائینی، با مقدمه و تعلیقات آیت‌اللَّه طالقانی، ص39.</ref>.<br/>
 
−
یکی از مراجع تقلید در پاسخ به سؤال زیر فرموده‌اند:<br/>
 
−
سؤال: غالباً افراد رأی‌دهنده تصویر درست و روشنی از نامزدها ندارند و به توصیه بستگان و آشنایان خود عمل می‌کنند. آیا در این‌صورت، رأی‌دادن مشروعیت‌آور است؟<br/>
 
−
جواب: در انتخابات چنین است که رأی‌دهنده، به نامزد خود وکالت مطلق -بدون هیچ شرط الزام‌آور- می‌دهد. در این‌صورت رأی‌دهنده باید به‌طور دقیق خط فکری نامزد و التزام شرعی و روش سیاسی او -در مسایل داخلی و خارجی- را بررسی کند... بر رأی‌دهنده لازم است تا همه جوانب مسئله را بررسی کند. اگر نامزدی مؤمن به خدا و دوستدار او بود، باید از او حمایت کند. و اگر نامزدی، سر دشمنی با خدا و دین خدا را داشت، انسان باید به یاد داشته باشد در روزی که هرکس با خود مجادله خواهد کرد و خداوند از انسان‌ها بازخواست خواهد کرد، باید در محضر خداوند پاسخ‌گوی اعمال نیک و بدش باشد<ref>نشریه پرتو اندیشه، آیت‌اللَّه العظمی سید محمدحسین فضل‌اللَّه، شماره۸، صWWW.Bayynat.ir/45.</ref>. هیچ‌کس حق ندارد نامزدی را انتخاب کند مگر آن‌که در انتخاب وی مصلحت امت و جریان التزام به اسلام را دیده باشد. بنابراین، رأی‌دهنده باید مشروعیت رأی وضع و جایگاه خویش را در این مسئله مورد توجه و دقت قرار دهد<ref>همان.</ref>.<br/>
 
−
رهبر انقلاب اسلامی در پاسخ به سؤالی در این‌باره که چنانچه فردی ازنظر موازین قانونی واجد صلاحیت باشد، اما دیگران علم و یقین به عدم‌صلاحیت وی داشته باشند، فرمود: اگر انسان می‌داند، باید طبق علمش عمل کند<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری، بیانات مقام معظم رهبری در دیدار با اعضای هیات نظارت بر انتخابات 1370/12/4.</ref>.<br/>
 
−
بدیهی است که اگر رای‌دهندگان بدون‌تحقیق کامل و بررسی همه‌جانبه ویژگی‌های منتخب خویش، به یک رئیس جمهور یا نماینده مجلس رأی داده و او را انتخاب نمایند، از منظر شرعی در اعمال و رفتارهای او که مربوط به مسئولیت سیاسی و مقام حکومتی اوست شریک خواهند بود.<br/>
 
−
سؤال: آیا این مبنای فقهی صحیح است که شرعاً خطاها و گناه‌هایی که رئیس‌جمهور منتخب اینجانب در آینده مرتکب خواهد شد و فسادهای مترتب بر آن به‌عهده من خواهد بود؟<br/>
 
−
جواب: اگر به‌قدر کافی دربارهٔ شخص منتخب تحقیق شود، دربارهٔ اعمال آینده او مسئولیتی نخواهد داشت<ref>[http://WWW.makaremshirazi.org پایگاه اطلاع رسانی دفتر مرجع عالیقدر آیت الله مکارم شیرازی]</ref>.<br/>
 
−
قرآن نسبت به برخی از مؤمنان و تفاوت آنها با دیگران می‌فرماید: کسانی که بعد از پیروزی، اسلام آورده‌اند، با آنها که قبل از آن اسلام آورده‌اند مساوی نیستند. لذا سابقه درخشان و انقلابی یکی از امتیازات افراد در تصدی مسئولیت‌ها در نظام اسلامی است.<br/>
 
−
بنیانگذار جمهوری اسلامی فرموده‌اند:<br/>
 
−
ملاحظه سوابق اشخاص را هم بکنید، که قبل از انقلاب چه بوده‌اند در حال انقلاب چه بوده‌اند و بعد از پیروزی نسبی چه کردند و چه بودند. بعد از این‌که همه اوصافش را به دست آوردید و او را شخصی دانستید که لیاقت دارد برای یک همچو مسندی و می‌تواند این مملکت را به‌طوری که خدا می‌خواهد اداره کند تا آن حدودی که در اختیار اوست... همچو شخصی را انتخاب کنید<ref>صحیفه نور، ج۱۱، ص151.</ref>.<br/>
 
−
بنابراین، چنتانچه انتخاب‌شدگان افرادی ناصالح بوده و عملکرد نادرستی داشته باشند به‌گونه‌ای که موجب تضعیف اسلام و جامعه اسلامی شوند، انتخاب‌کنندگان به‌دلیل سهل‌انگاری و عدم‌تحقیق درست در انتخاب افراد، شریک جرم ایشان محسوب می‌شوند!.<br/>
 
−
آیت‌اللَّه مکارم شیرازی دربارهٔ وظیفه مردم فرمودند:<br/>
 
−
مردم باید با تحقیق و بررسی کامل صلاحیت کاندیداها، ملاحظات شخصی و جناحی را کنار گذاشته، افراد اصلح را انتخاب کنند، زیرا در پیشگاه خداوند مسئول هستند<ref>ویژه‌نامه منشور اخلاقی انتخابات، اسفند 1386.</ref>.<br/>
 
−
==== مشورت‌کردن ====
 
−
مشورت از دستورات اسلامی است و خداوند مؤمنین را برای انجام امور زندگی به‌ویژه مسائل اساسی زندگی از جمله امور حکومتی به مشورت فراخوانده و می‌فرماید:<br/>
 
−
(...وَ أَمْرُهُمْ شُورَی بَیْنَهُمْ...)<ref>سوره شوری، آیه38.</ref>.<br/>
 
−
و کارشان بر پایه مشورت با یکدیگر است.<br/>
 
−
و سپس فرمود:<br/>
 
−
(...وَ شَاوِرْهُمْ فِی الْامْرِ...)<ref>سوره آل‌عمران، آیه159.</ref>.<br/>
 
−
و در کارها با ایشان مشورت کن.<br/>
 
−
در روایات متعددی بر اهمیت مشورت تاکید شده است. تا جایی که حضرت امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) در وصیت خود چنین می‌فرماید:<br/>
 
−
«اضمم آراء الرجال بعضها الی بعض ثم اختر اقربها الی الصواب و ابعدها من الارتباب»<ref>من لایحضره‌الفقیه، ج۴، ص384.</ref>.
 
−
نظریات صاحبان رأی را جمع‌آوری کن و سپس نزدیکترین آن را به صواب و دورترین آن را از شک انتخاب کن.<br/>
 
−
امام راحل (رحمت الله علیه) مردم را به مشورت با انقلابیون دلسوز به‌ویژه روحانیت متعهد فراخوانده و فرمود:<br/>
 
−
در تعیین رئیس جمهوری و وکلاء مجلس با طبقه تحصیل کرده متعهد و روشن فکر با اطلاع از مجاری امور و غیروابسته به کشورهای قدرتمند استثمارگر، و اشتهار به تقوی و تعهد به اسلام و جمهوری اسلامی مشورت کرده، و با علماء و روحانیون باتقوی و متعهد به جمهوری اسلامی مشورت نمایید<ref>وصیت‌نامه سیاسی الهی، ص۱۹ و صحیفه نور، ج21.</ref>.<br/>
 
−
امام علی (علیه السلام) فرمودند:<br/>
 
−
«مَن اِستقبلَ وجوهَ الآراءِ، عَرفَ مواقعَ الخطاِ»<ref>نهج‌البلاغه، حکمت173.</ref>.<br/>
 
−
هرکس از آرا و نظریات مختلف استقبال کند. مواضع اشتباه و خطا را خواهد شناخت.<br/>
 
−
حضرت امام خمینی (رحمت الله علیه) دربارهٔ وظیفه رأی‌دهندگان می‌فرماید:<br/>
 
−
مردم با علما و اشخاص مورد اعتمادشان مشورت کنند، بعد به هرکس خواستند رأی دهند<ref>صحیفه نور، ج۱۸، ص179.</ref>. بلکه اگر چنانچه اشخاص مطمئن باشند که آنها تشخیص بدهند که فلان آدم جهات مختلفش همه خوب است آن‌وقت مانعی ندارد که کسی به‌واسطه تشخیص آنها و اطمینان به این‌که این صحیح است رأی هم به آنها بدهند<ref>همان منبع، ص204.</ref>.<br/>
 
−
==== عدم تأثیرپذیری ====
 
−
هیچ‌کس تحت تأثیر دیگری نیست. تحت تأثیر تبلیغات واقع نشوند و خودشان با موازین اسلامی اشخاص صحیح را انتخاب کنند<ref>صحیفه نور، ج۱۲، ص75 - 17 / 2 / 59.</ref>.<br/>
 
−
و اگر کسی یا کسانی را در غیرگروه یا صنف خود یافتند که از هر گروهشان لایق‌تر است او را کاندیدا کنند<ref>همان، ج۱۸، ص232 - 22 / 11 / 62.</ref>.<br/>
 
−
فعالیت انتخاباتی احزاب و گروه‌ها و مجامع مختلف و نیز تعیین و معرفی نامزد یا نامزدهای مورد نظرشان و سپس اعلان نظرات تشکیلاتی خود به عموم مردم و نیز تهیه و تنظیم لیست‌های انتخاباتی ازجمله فعالیت‌های سیاسی است که امروزه در بسیاری از کشورها اجرا می‌گردد. انجام این فعالیت‌ها چنانچه بر مبنای ضوابط دینی باشد و اجراء و اعلان آن به شیوه برخی از کشورهای غربی نباشد، نه‌تنها منع شرعی ندارد بلکه موجب هدایت افراد و گرم‌شدن بازار انتخابات و افزایش حضور بیشتر مردم می‌گردد.<br/>
 
−
در این میان وظیفه رأی‌دهندگان شناسایی تک‌تک افراد موجود در لیست‌ها و احراز صلاحیت افراد معرفی شده ازسوی گروه‌ها می‌باشد. البته در صورت ایمان و اعتقاد به نظرات معرفی‌کنندگان و تایید آن لیست‌ها ازسوی مشاوران قابل اعتماد، می‌توان به کاندیداهای منظور رأی داد.<br/>
 
−
بنیانگذار جمهوری اسلامی در این‌باره فرموده‌اند:<br/>
 
−
احدی شرعا نمی‌تواند به کسی کورکورانه و بدون تحقیق رأی بدهد و اگر در صلاحیت شخص با اشخاصی تمام افراد و گروه‌ها نظر موافق داشتند، ولی رأی دهنده تشخیص‌اش بر خلافت همه آنها بود، تبعیت از آنها صحیح نیست و نزد خداوند مسئولیت دارد و اگر گروه یا اشخاص، صلاحیت فرد یا افرادی را تشخیص دادند و از این تائید، برای رأی‌دهنده اطمینان حاصل شد، می‌تواند به آنها رأی دهد<ref>صحیفه نور، ج۱۸، ص203.</ref>.<br/>
 
−
ما نباید مقلد کسی باشیم که هرچه را عده‌ای تشخیص دادند، همان را عمل کنیم، بلکه باید کاملاً توجه کنیم که... چه کسانی لیاقت دارند. که هم مسائل روز را بفهمند و هم متدین باشند و هم برای اسلام کار کنند، اشخاصی را انتخاب کنیم که از هرجهت صالح باشند، اگر کسان دیگری هم اشخاص صالحی داشتند، به آنها رأی دهید؛ والا نه.<br/>
 
−
حضرت آیت‌اللَّه خامنه‌ای با مهم شمردن نظرات شخصی رأی‌دهندگان در این‌گونه موضوعات، فرموده‌اند:<br/>
 
−
... در احراز صلاحیت نامزدها خود مردم بهترین افراد هستند و بیشترین مسئولیت‌ها را دارند که وقتی انسانی را احراز صلاحیت کردند، به همدیگر معرفی کنند<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری، بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی، قزوین، 82/9/26.</ref>.<br/>
 
−
سؤال: لیست‌های انتخاباتی، گاه نوعی ترفند و فریب‌کاری با خود دارد زیرا افرادی را به پیروزی می‌رساند که اگر در لیست قرار نداشتند، برنده نمی‌شدند و افراد دیگری را که شایستگی بیشتری داشتند، به‌خاطر نبود اسمشان در لیست، از نمایندگی محروم می‌کند. نظر شما چیست؟<br/>
 
−
جواب: باید ماهیت انتخاباتی را مطالعه کرد و نیز برای رأی‌دهندگان تبیین کرد که مسئولیت شرعی بر عهده دارند و دارای حق گزینش هستند. آیا تمام این گروه (لیست) را پذیرفته‌اند؟ چه مبنایی برای گزینش آنها داشته‌اند؟ کار تشکیلات و ائتلاف‌های انتخاباتی چیزی است و گزینش مردم از میان آنان چیزی دیگر، زیرا هیچ‌کس حق ندارد نامزدی را انتخاب کند مگر آن‌که در انتخاب وی مصلحت امت و جریان التزام به اسلام را دیده باشد. بنابراین، رأی‌دهنده باید مشروعیت رأی، موضوع و جایگاه خویش را در این مسئله مورد توجه و دقت قرار دهد<ref>پرتو اندیشه، ش۸، ص45.</ref>.<br/>
 
−
مردم با توکل به خدا و با قصد تقرب الی‌اللَّه -که یک عبادت است- وارد میدان انتخابات شوند و صحنه آن را گرم کنند، مطمئن باشید وقتی شما با این نیت و عزم صادقانه و اراده راسخ وارد میدان شدید، خدای متعال هم کمک خواهد کرد و نتایج خوبی را بر این انتخابات مترتب خواهد کرد<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری، بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی، 85/9/22.</ref>.<br/>
 
−
اگرچه مسلمان‌ها همواره با رعایت اصل مشورت می‌توانند از تجارب و اندیشه‌های دیگران استفاده نمایند، اما برای پرهیز از وابستگی‌های فردی یا اجتماعی و برخورداری انسان‌ها از عزت واستقلال در تصمیم‌گیری‌ها، و به‌منظور حجیت‌بخشیدن به شناخت عقلانی افراد و حفظ کرامت انسانی، داشتن روح آزادی و آزاداندیشی از ضرورت‌های مورد تأکید اسلام و اندیشمندان مسلمان است.<br/>
 
−
حضرت امام (رحمت الله علیه) در این مورد چنین می‌فرماید:<br/>
 
−
«مردم در انتخابات آزادند و احتیاج به قیم ندارند و هیچ فرد یا گروه و دسته‌ای حق تحمیل فرد یا افرادی را به مردم ندارند»<ref>صحیفه نور، ج۲۰، ص194.</ref>.
 
−
==== نقش علما در مشارکت سیاسی ====
 
−
علما و روحانیون نقش و رسالت مهمی در آگاه‌سازی و هدایت جوامع مسلمین و نیز سوق‌دادن انسان‌ها به‌سوی تکامل و سعادت برعهده دارند. تلاش برای نزدیک‌کردن حکومت‌ها و نظام‌های سیاسی کشورهای اسلامی به الگوی جامع حکومت نبوی و همگامی با چارچوب‌های حکومت امیرالمؤمنین -علی۷- به‌منظور تحقق وعده تخلف‌ناپذیر الهی »وَ نُریدُ اَن تَمُنّ عَلی الَذین استضعفُوا فِی الارض و نَجعلهُم الاَئِمَه و نجعَلَهمُ الوَارِثین« مبنی بر حاکمیت وارثان خداوند و تعالی‌بخشیدن به ارزش‌های والای انسانی، وظیفه‌ای مذهبی و ملی خواهد بود.<br/>
 
−
ازاین‌رو با استناد به اصل بنیادین »امر به معروف و نهی از منکر« و استفاده از ابزارها و شیوه‌های رسیدن به آن هدف مقدس، به‌عنوان مقدمه‌ای برای تشکیل حکومت جهانی امام‌عصر (عجل الله..) رسالتی اجتناب‌ناپذیر است.<br/>
 
−
انجام وظیفه شرعی متفکران و اندیشمندان حوزه‌های علمیه، در چهار راهکار عملیاتی زیر قابل‌تصور می‌باشد:<br/>
 
−
الف - شرکت در انتخابات و توصیه آن به مردم<br/>
 
−
ب - نامزدشدن در انتخابات برای تصدی مسئولیت‌های سیاسی<br/>
 
−
ج - هدایت مردم برای انتخاب اصلح به‌عنوان مشاوران صدیق و مورد اطمینان<br/>
 
−
د - نظارت بر سلامت اعتقادی و فقهی و اخلاقی مردم و مسئولین و مجریان امور انتخابات<br/>
 
−
امام خمینی (رحمت الله علیه) و دیگر فقهای بزرگوار شیعه در گفته‌ها و نوشته‌های ارزشمند خود به این وظایف اشاراتی داشته‌اند.<br/>
 
−
حضرت امام (رحمت الله علیه) در این‌باره می‌گویند: اگر سکوت علمای اعلام موجب تقویت ظالم شود یا موجب جرأت او شود بر سایر محرمات، واجب است اظهار حق و انکار باطل؛ اگرچه تأثیر فعلی نداشته باشد<ref>توضیح‌المسائل مراجع، ج۲، ص۶۲۰، مسئله275.</ref>.<br/>
 
−
اگر سکوت علمای اعلام باعث شود که مردم به آنها بدگمان شوند و آنها را متهم کنند به سازش با دستگاه ظلم، واجب است اظهار حق و انکار باطل. اگرچه بدانند جلوگیری از جرم نمی‌شود و اظهار آنها اثری برای رفع ظلم ندارد<ref>همان.</ref>.<br/>
 
−
و در جایی دیگر فرمود:<br/>
 
−
اگر مسامحه کنید، مسئول هستید پیش خدای تبارک و تعالی، اگر نروید و رای ندهید وآن‌ها که جدیت دارند به این که وارد بشوند در مجلس و به‌هم بزنند اوضاع ایران را، آنها خدای نخواسته بروند. مسئولیتش به‌عهده شماست مستقیما، مسئولیت همه طبقات دارند، مراجع مسئولند، علما و ائمه جماعت مسئولند. خطبا مسئولند،... طلاب علوم دینیه مسئولند... همه مسئولند<ref>صحیفه نور، ج۱۲، ص7.</ref>.<br/>
 
−
به جامعه محترم روحانیت، خصوصا مراجع معظم، وصیتی می‌کنم که خود را در مسائل جامعه، خصوصاً مثل انتخاب رئیس‌جمهور و وکلای مجلس کنار نکشند و بی‌تفاوت نباشند<ref>همان، ج۱۸، ص152.</ref>.<br/>
 
−
من به قشر روحانیت هم عرض می‌کنم که کناره‌گیری موجب این می‌شود که همان‌طوری که در سابق، کناره‌گیری علمای مذاهب، اسباب این شد که ملت ما و بزرگانشان جدا شدند و هر کاری خواستند دولت‌ها کردند و دولت‌ها را به حال خود گذاشتند و هرطور سرکشی خواستند کردند، اگر چنانچه شما از صحنه بیرون بروید، علما، دانشمندان از صحنه بیرون بروند، این اسباب این می‌شود که باز آن مسائل سابق پیش‌بیاید<ref>همان، ج۱۷، ص79.</ref>.<br/>
 
−
با توجه به اینکه دخالت آگاهانه در تعیین سرنوشت و تلاش برای عزت و اقتدار بیشتر نظام سیاسی اسلام، از وظایف همگان است و روحانیون، رسالت حوزوی خود را در هدایت افکار عمومی و امر به معروف و نهی از منکر می‌دانند، یکی از وظایف شرعی آنان، مسافرت‌های تبلیغی و حضور در اجتماعات مردمی برای این امر مهم می‌باشد.<br/>
 
−
حضرت امام خمینی (رحمت الله علیه) خطاب به روحانیون بزرگوار می‌فرمایند:<br/>
 
−
ما مکلفیم در امور سیاسی دخالت کنیم، مکلفیم شرعاً، همان‌طور که پیغمبر (صلی الله علیه و آله) دخالت می‌کرد، همان‌طور که حضرت امیر۷ دخالت می‌کرد. در این ایام که اعلان می‌کنند مسئله انتخابات رئیس جمهور [است]، آن اشخاص که در حوزه‌ها هستند باید دست از کارها بردارند و راه بیفتند تو شهرها و دهات و روستاها و آن جاهای دورافتاده و کمک کنند و اگر نکنند، فردا مسئولند پیش خدا. مردم را دعوت کنند به دخالت در امور، به انتخاب یک رئیس جمهوری صحیح، کمک کنند برای رساندن صندوق‌ها به روستاهای دور افتاده، اگر شما نکنید، آنهایی که بر ضد شما هستند، این کار را می‌کنند، تبلیغ می‌کنند آنجاها، شماها مبلغ اسلام هستید، امروز تبلیغ اسلام برای حفظ خود اسلام است<ref>همان، ج۱۵، ص59.</ref>.<br/>
 
−
حضور روحانیت، فرضی است مسلم، به‌خصوص در این دوره که عده‌ای با نقشه‌های ازپیش طراحی شده، سعی در حذف روحانیت آگاه، مبارز و دلسوز از حضور در صحنه قانونگذاری کشور دارند و چنین جلوه می‌دهند که مجلس آینده، نیاز به افراد متخصص دارد، در حالی که حضور »روحانیت آگاه به احکام شرعی و سیاسی«، خود از تخصص‌های انکارناپذیر مجلس است، تا طرح‌ها و لوایح با قدرت علمی بیشتری به شورای نگهبان عرضه شود و با اصول اسلام و قانون اساسی مطابقت داشته باشد. [بنابراین] مجلس... محتاج به علما و روحانیون مطلع از احکام شرعی و سیاسی اسلام است<ref>همان، ج۱۸، ص231.</ref>.<br/>
 
−
==== پرهیز از گروه‌گرایی ====
 
−
ورود به دسته‌جات سیاسی و احزاب و گروه‌ها و تشکّلات صنفی، سیاسی و... از ویژگی‌های نظام‌های سیاسی جوامع پیشرفته می‌باشد. اگرچه در آیات قرآن کریم همه مؤمنین گروه واحد و »حزب‌اللَّه« نام گرفته‌اند اما تحزّب منافاتی با اتحاد مسلمین نخواهد داشت. البته جواز شرعی تحزّب مشروط به رعایت اصول شرعی می‌باشد.<br/>
 
−
برخی مواقع تعصبات حزبی و باندبازی‌های سیاسی، انسان را از شناخت واقعیت و تصمیمات عاقلانه بازداشته و برای هماهنگی با گروه سیاسی خویش و رضایت افراد گروه، علیرغم میل باطنی‌اش و مصلحت جامعه، در تصمیم‌گیری‌ها راه ناصواب را پیموده و مرتکب رفتارهای غیرشرعی می‌گردد. هرقدر انسان‌ها از تقوا و ارزش‌های مقدس دینی فاصله بیشتری داشته باشند، میزان انحرافات سیاسی و رفتارهای غیرمعقول آنها افزایش خواهد یافت و به پرتگاه گناه نزدیکتر خواهند شد.<br/>
 
−
حضرت امام (رحمت الله علیه) در کلام دیگری، انتخاب اصلح را ضابطه‌گرایی و عدم‌تعصب گروهی معرفی نموده است:<br/>
 
−
اگر کسی یا کسانی را در غیر گروه یا صنف خود یافتند که از افراد گروهشان لایق‌تر است، او را کاندیدا کنند. مسئله انتخابات یک امتحان الهی است که گروه‌گرایان را از ضابطه‌گرایان ممتاز می‌کند و مؤمنین و متعهدین را از مدعیان جدا می‌نماید<ref>صحیفه نور، ج۹، ص232.</ref>.<br/>
 
−
حضرت آیت‌اللَّه خامنه‌ای، همگان به‌ویژه دست‌اندرکاران را از تعصبات و قضاوت‌های باندی و خطی پرهیز داشته، می‌فرماید: حرکت خطی، حرکت خوبی نیست. حرکت خطی، غیر از این است که انسان مواضعی را به‌طور مدون قبول کرده باشد. حرکت خطی، یعنی گروه‌گرایی؛ یعنی کسی را که داخل یک مجموعه است، قبول می‌کند؛ به صرف این‌که در این مجموعه قرار دارد.<br/>
 
−
وقتی کسی جزء آن عده باشد، این عده نگاه نمی‌کنند که خصوصیات اخلاقی او چیست و معیارها چه‌قدر بر او منطبق است؛ ردش می‌کنند؛ آن عده هم کاری ندارند که معیارها و ضوابط چیست و قبولش می‌کنند؛ این غلط است<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری، بیانات مقام معظم رهبری در دیدار با اعضای هیات نظارت بر انتخابات 1370/12/4.</ref>.<br/>
 
−
ایشان مبتلاشدن به مسائل خطی و حب و بغض‌های باندی را صفتی منفی دانسته و فرمودند: مسائل خطی... شبیه گروه‌گرایی و قبیله‌گرایی و قوم‌وخویش‌گرایی است<ref>همان.</ref>.<br/>
 
−
حضرت امام خمینی (رحمت الله علیه) یکی از نشانه‌های انتخاب اصلح را عدم گرایشات حزبی و گروهی در انتخاب کاندیدای اصلح دانسته و چنین بیان می‌فرماید: اگر (انتخاب اصلح) برای خودتان باشد شیطانی است واما اگر انتخاب اصلح برای مسلمان‌هاست، کی و از کجاست، مطرح نیست، از هر گروهی باشد، حزب باشد، یا غیرحزب، نه حزب اسباب این شود که غیر آن فاسد و نه صددرصد حزبی‌بودن باعث صلاح آنهاست<ref>صحیفه نور، ج۱۸، ص152.</ref>.<br/>
 
−
==== رأی باطل ندادن ====
 
−
براساس مصوبات مجلس شورای اسلامی در موضوع انتخابات، آرای سفیدی که به صندوق ریخته شده باشد، به‌عنوان آرای باطله و غیرمؤثر در شمارش نهایی محسوب خواهد شد. لذا رأی سفید تأثیری در تغییر نتیجه انتخابات نداشته و نوعی عدم‌مشارکت در آن بشمار می‌آید. و وظیفه شرعی واردشده بر انسان را از عهده انسان خارج نمی‌کند<ref>ماده۱، بند15.</ref>.<br/>
 
−
آیت‌اللَّه ابراهیم امینی می‌فرماید:<br/>
 
−
رأی سفید یا باطله را در صندوق ریختن تضییع فرصت است و تکلیف را ساقط نمی‌کند<ref>روزنامه جمهوری اسلامی ۱۳۸۵/۶/۲ همایش استانی مجلس خبرگان رهبری - تبریز مرداد 1385.</ref>.<br/>
 
−
=== وظایف و موازین مجریان انتخابات ===
 
−
==== امانتداری ====
 
−
تمامی زحمات مردم و مسئولین و نیز کاندیداهای محترم از اولین گام‌های اجرایی یک انتخابات تا آخرین فعالیت عملی مردم و ریختن آراء در صندوق‌های رأی تبلور و تجلی پیدا می‌کند. پس از پایان رأی‌گیری، مجموعه این زحمات شبانه‌روزی که آبرو و حیثیت یک کشور به‌حساب می‌آید، به رسم امانت در اختیار عوامل اجرایی تعیین‌شده ازسوی وزارت کشور قرار گرفته تا برای مراحل بعدی آماده گردند. بنابراین، امانت بسیار سنگین و سرنوشت‌سازی در دست وزارت کشور و مجریان نهاده شده است.<br/>
 
−
مهمترین وظیفه امانتداران، حفاظت کامل و دقیق از امانت نزد خود می‌باشد و هرگونه سهل‌انگاری در آن، خیانتی بزرگ در پیشگاه خدای بزرگ و ملت ارزشمند خواهد بود و مستوجب عذاب دردناکی می‌باشد.<br/>
 
−
مقام معظم رهبری فرمودند:<br/>
 
−
باید از آرای مردم به‌طور کامل صیانت بشود. در همین اندازه از لحاظ اهمیت، حفظ سلامت فضای انتخابات، قبل از شروع انتخابات است که بایستی سلامت فضا را حفظ کنید. بعضی فضای انتخابات را خراب می‌کنند؛ تخریب‌کردن، اهانت‌کردن و خردکردن شخصیت‌های گوناگون، همه برخلاف اقتضای سلامت انتخابات است<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری، بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی (85/7/18).</ref>.<br/>
 
−
مسئولان دولتی و کسانی که دستشان به کارهای اجرایی بند هست، اینها هیچ دخالتی نکنند. بگذارند مردم خودشان این کارها را انجام بدهند؛ یعنی شخصیت‌های اشخاص مسئول دولتی در نتایج انتخابات اثر نگذارد. بگذارید تبلیغ بکنند و مردم با رقابت آماده، عمل بکنند<ref>همان.</ref>.<br/>
 
−
حضرت امام (رحمت الله علیه) خطاب به مجریان انتخابات چنین می‌فرماید:<br/>
 
−
شما فرمانداران و بخشداران و همه‌تان موظفید به اینکه در این امر [انتخابات مجلس] دقت کنید که خوب انجام بگیرد، مبادا یک‌وقت خدای‌نخواسته یک تقلبی در کار بیاید<ref>صحیفه نور، ج۱۸، ص205.</ref>.<br/>
 
−
خیانت در امانت از گناهان کبیره شمرده شده است. به یقین هنگامی که این امانت، به سرنوشت یک جامعه مربوط باشد، از شدت و حساسیت بیشتری برخودار خواهد بود و خیانت در آن، به‌مراتب گناهی بزرگتر می‌باشد.<br/>
 
−
مقام معظم رهبری در این‌باره فرمودند:<br/>
 
−
به آقایان دست‌اندرکار عرض می‌کنم که این صندوق‌ها امانت ملت ایران است؛ درواقع ناموس ملت ایران است که دست شما سپرده شده است. پس با کمال دقّت و مراقبت و در حقیقت شاید با اعمال نوعی وسواس در کار، مواظب باشند که انها را حفظ کنند؛ به‌شکل درستی آنها را شمارش کنند و آن‌چنان که هست، آنها را به افکار عمومی عرضه کنند. یعنی هیچ مصلحتی را از این بالاتر به‌حساب نیاورند و همانی را که مردم رأی دادند، از صندوق‌ها بیرون بیاورند و اعلان شود. هیچ تخلّفی نباشد<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری، بیانات رهبر معظّم انقلاب اسلامی، 74/12/18.</ref>.<br/>
 
−
آیت‌اللَّه مکارم شیرازی دربارهٔ اجرای صحیح انتخابات فرمودند: انتخابات آبروی نظام است، اگر این انتخابات خوب انجام شود، آبروی نظام حفظ می‌شود و اگر اشتباهی در آن رخ دهد به آبروی نظام لطمه می‌زند<ref>ویژه‌نامه منشور اخلاقی انتخابات، اسفند 1386.</ref>.<br/>
 
−
==== خدامداری ====
 
−
امام سجاد (علیه السلام) در پاسخ مردی کوفی که نامه‌ای به ایشان نوشت و دربارهٔ خیر دنیا و آخرت جویا شد، نوشت: به نام خداوند بخشنده مهربان! اما بعد؛ کسی که در راه خشنودکردن خدا از خشم مردم، پروایی نداشته باشد، خداوند او را از کارهای مردم بی‌نیاز گرداند و خود کفایتش کند و هرکه برای جلب خشنودی مردم، خدا را به خشم آورد، خداوند او را به مردم واگذارد<ref>تحف‌العقول، ص۱۹۹، به نقل از حکمت‌نامه بسیج، محمدی ری‌شهری، ص140.</ref>.<br/>
 
−
مهمترین اصل در انجام همه رفتارهای سیاسی، کسب رضایت حق‌تعالی و انجام تکلیف شرعی خواهد بود. توجه به وسوسه‌های شیطانی و برخی توجیهات برای بازکردن راه گناه و رفتارهای خلاف شرع چه‌بسا زحمات و فعالیت‌های خدامحورانه انسان‌ها را تباه کرده و آنها را به پرتگاه نابودی ابدی مبتلا سازد. فروختن آخرت خود به دنیای دیگران خسارتی جبران‌ناپذیر و مخالف اصول شرعی و اخلاقی اسلام است. به‌راستی آیا سرقت و خیانت به جامعه مسلمین بدتر از خیانت به یک مسلمان نیست؟ آیا مجوز شرعی برای تغییر نتیجه انتخابات و یا کم وز یادکردن در شمارش آراء و جابجایی خروجی‌های صندوق‌های اخذ رأی وجود دارد؟<br/>
 
−
حضرت امام خمینی (رحمت الله علیه) فرمودند: عالم محضر خداست، در محضر خدا معصیت نکنید.<br/>
 
−
آیت‌اللَّه امینی در توصیه به مجریان انتخابات فرمود:<br/>
 
−
مسئولان نظام نیز وظیفه دارند در انجام وظائف خود به رعایت اخلاق اسلامی ملتزم باشند و اگر در این رابطه کوتاهی کنند گناهکارند و به نظام اسلامی نیز خیانت می‌کنند. یکی از کارهای مربوط به نظام اسلامی برگزارکردن انتخابات صحیح است که با همکاری مردم و همه مسئولین مربوطه انجام می‌گیرد. در انجام این کار مهم و سرنوشت‌ساز باید اخلاق اسلامی کاملا رعایت شود. انتخابات را در صورتی می‌توان صحیح و اسلامی دانست که مسئولین مربوطه در همه مراحل، عدالت و انصاف، امانتداری، حفظ آبرو و حرمت مؤمن، اجتناب از خیانت و تقلب، خودداری از دروغ و تهمت، و اسراف و تبذیر، را جدا رعایت کنند. در انجام این مسئولیت بزرگ اسلامی ارتکاب هیچ‌گونه خلافی توجیه‌پذیر نیست<ref>روزنامه جمهوری اسلامی ۱۳۸۵/۶/۲ همایش استانی مجلس خبرگان رهبری - تبریز مرداد 1385.</ref>.<br/>
 
−
...مسئولین برگزارکننده انتخابات در مراحل مختلف، مانند شورای نگهبان در تأیید صلاحیت کاندیداها و نظارت بر صحت اجرای انتخابات، وزارت کشور، ناظرین بر صندوق‌ها، همه کسانی که در رأی‌گیری، قرائت آرا و اعلام نتایج آراء دخالت دارند. به این عزیزان عرض می‌شود که شما امانتدار آرای مردم هستید. امانتداری یک وظیفه اسلامی و اجتماعی است. و خیانت در آن به هرصورت، تضییع حقوق و گناهی است بزرگ. همواره خدا را منظور بدارید. حق هیچ‌کس را تضییع نکنید، گرچه با یک رأی باشد، و بدانید که باید در قیامت پاسخگوی آن باشید. در این مقام که هستید از هیچ‌یک از کاندیداها جانبداری نکنید، گرچه به او علاقه دارید، خودت به هرکس که میل داری رأی بده، ولی حق نداری به نفع او در مراحل مختلف انتخابات تقلب کنی که تقلب در انتخابات خلاف قانون و شرع است و زیبنده نظام اسلامی نیست<ref>همان.</ref>.<br/>
 
−
==== ضابطه‌مندی ====
 
−
لازم است مسئولان همواره خود را مجریان قانون دانسته و متعهد به اجرای ضوابط و موازین شرعی بدانند. مقام معظم رهبری در این رابطه می‌فرماید: به شما برادران مسئول، اعم از ناظر و هیأت اجرایی عرض می‌کنم که مواظب باشید کارتان سرسوزنی از معیار قانونی تخطی نکند. نظرات و سلائق شخصی را کنار بگذارید. این‌که کسی به‌خاطر تشخیصی که از دین و انقلاب و اسلام و رهبری و ملت و دولت دارد، یک نفر را تقویت کند، یک‌نفر را رد کند، یک‌نفر را تضعیف کند، یکی را یک‌خرده جلو بکشد، یکی را یک‌خرده عقب بزند خلاف ضابطه است... ضابطه همین است که در دست شما است، طبق همین ضابطه، دقیق، بدون رعایت حب‌وبغض، بدون رعایت خطوخطوط و بدون رعایت جهات سیاسی عمل کنید<ref>همان، از سخنان آیت‌اللَّه امینی در همایش استانی مجلس خبرگان رهبری.</ref>.<br/>
 
−
==== عدم پذیرش هدیه ====
 
−
دریافت هدایا و یا هر نوع خدمات رایگان ازسوی مسئولین و مجریان، از اولین روزهای اجرایی فعالیت‌های انتخابات، همچون سمی خطرناک، حیثیت شخصی افراد و هویت اسلامی انتخابات را تهدید کرده و چه‌بسا نتایج خانمان‌برانداز خواهد داشت. انجام چنین کارهایی افراد و مسئولین را در معرض اتهامات بیشماری قرار خواهد داد. ازاین‌رو به‌عنوان اصلی‌ترین حافظ سلامت انتخابات، هشدارهای ویژه‌ای در این مسئله بیان کرده‌اند.<br/>
 
−
فتوای مقام معظم رهبری در موضوع ارائه هدایا یا برخی خدمات به مسئولین و دست‌اندرکاران در استفتاء زیر چنین است:<br/>
 
−
سؤال: در صورتی که هدیه برای چشم‌پوشی و تغافل و عدم‌مخالفت و یا برای جلب موافقت نسبت به انجام بعضی امور باشد، قبول هدیه چه حکمی دارد؟<br/>
 
−
جواب:... به‌طورکلی اگر تقدیم هدیه به قصد دستیابی به هدفی خلاف شرع و قانون و یا به‌منظور ایجاد تمایل در مسئول قانونی به موافقت یا چیزی که حق موافقت با آن را ندارد، صورت بگیرد گرفتن آن هدیه جایز نیست، بلکه واجب است از قبول آن خودداری شود و بر مسئولین هم واجب است از آن جلوگیری کنند<ref>استفتائات رهبری، ص۴۷، مسئله1743.</ref>.<br/>
 
−
از آنجا که بسیاری از اینگونه هدایا و خدمات با نیت‌های غیرشرعی و قانونی نوعی رشوه برای ضایع‌نمودن حقوق مسلم انسان‌ها محسوب می‌گردد، حضرت آیت‌اللَّه خامنه‌ای فرموده‌اند:<br/>
 
−
...توسل به رشوه و راه‌های غیرقانونی برای هر عمل هرچند به‌منظور جلوگیری از فساد، جایز نیست<ref>اجوبةالاستفتائات، ص۲۳۷، مسئله1083.</ref>.<br/>
 
−
در جایی دیگر از ایشان سؤال شده است:<br/>
 
−
چنانچه فردی از باب تشکر و قدردانی از کارمند، هدیه‌ای به او اهداء کند حکمش چیست؟ هرچند آن کارمند بدون هیچ‌گونه چشم‌داشتی کاری را انجام داده باشد؟<br/>
 
−
جواب: هدیه در محیط کار و از جانب ارباب‌رجوع یکی از خطرناکترین چیزها است و هرچه بیشتر از آن اجتناب کنید به صرفه دنیا و آخرت شما خواهد بود<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری، بخش استفتائات.</ref>.<br/>
 
−
با توجه به اینکه ارائه هدایای مالی یا جنسی یا... به برخی دست‌اندرکاران، با اهداف غیرشرعی و به‌عنوان رشوه به مسئولین و مجریان پیشنهاد می‌شود، مراجع تقلید شیعه نظرات خود را در این موضوع به‌وضوح بیان کرده‌اند.<br/>
 
−
در این‌باره چنین پرسش شده است: دادن رشوه برای مشکل اداری و تسریع در کار چه حکمی دارد؟ حضرات آیات عظام امام خمینی (رحمت الله علیه)، بهجت، خامنه‌ای، صافی، فاضل، مکارم شیرازی، نوری همدانی جواب فرموده‌اند:<br/>
 
−
پرداخت پول یا اموالی ازسوی مراجعه‌کننده به کارمندان اداره‌ها که وظیفه ارائه خدمات به مردم را دارند منجر به فساد در اداره‌ها خواهد شد که از نظر شرعی حرام است، گرفتن آن برای دریافت‌کننده نیز حرام است و حق تصرف در آن را ندارند<ref>رساله دانشجویی، ص370.</ref>.<br/>
 
−
 
−
==== پرهیز از باندبازی ====
 
−
باید افراد پاک‌طاهر، حتی ترجیحاً بدون گرایش واضح به یک جناح و جریان، به‌عنوان ناظر گزینش شوند. بعضی‌ها آدم‌های خوبی هستند؛ امّا واضح است که حرکت آنها، حرکت خطی است؛ که حرکت خطی، حرکت خوبی نیست<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی مقام معظم رهبری، بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار با اعضای هیات نظارت بر انتخابات 1370/12/4.</ref>.<br/>
 
−
همچنین به آنها عرض می‌کنم که این صندوق‌ها امانت ملت ایران است؛ درواقع ناموس ملت ایران است که دست شما سپرده شده است. پس با کمال دقّت و مراقبت و در حقیقت شاید با اعمال نوعی وسواس در کار، مواظب باشند که آنها را حفظ کنند؛ به‌شکل درستی آنها را شمارش کنند و آن‌چنان که هست، آنها را به افکار عمومی عرضه کنند. یعنی هیچ مصلحتی را از این بالاتر به‌حساب نیاورند و همانی را که مردم رأی دادند، از صندوق‌ها بیرون بیاورند و اعلان شود<ref>پایگاه اطلاع‌رسانی، دفتر مقام معظم رهبری، 74/12/18.</ref>.<br/>
 
−
 
−
== فهرست منابع ==
 
−
. اجوبةالاستفتآت، حضرت آیت‌اللَّه سید علی خامنه‌ای.<br/>
 
−
. استفتائات (جلد اول)، حضرت آیت‌اللَّه العظمی سید عبدالکریم موسوی اردبیلی، انتشارات نجابت، 1385.<br/>
 
−
. الغدیر، علامه امینی.<br/>
 
−
. المیزان فی تفسیر القرآن، علامه طباطبایی، ج4.<br/>
 
−
. انتخابات و مجلس از نگاه امام خمینی (رحمت الله علیه)، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی1.<br/>
 
−
. بحارالانوار، محمدباقر مجلسی.<br/>
 
−
. پایگاه اطلاع‌رسانی، دفتر مقام معظم رهبری.<br/>
 
−
. پرسش‌ها و پاسخ‌هایی دربارهٔ مجلس خبرگان رهبری، دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری، قم، 1385.<br/>
 
−
. تحریرالوسیلة، آیت‌اللَّه سید روح‌اللَّه خمینی، جلداول.<br/>
 
−
. توضیح‌المسائل حضرت آیت‌اللَّه العظمی سید عبدالکریم موسوی اردبیلی، انتشارات نجابت، 1384.<br/>
 
−
. توضیح‌المسائل مراجع مطابق با فتاوای دوازده‌نفر از مراجع معظم تقلید، جلد دوم، دفتر انتشارات اسلامی.<br/>
 
−
. حکمت‌نامه بسیج، محمدی ری‌شهری.<br/>
 
−
. رساله تنبیه‌الامه و تنزیه المله، آیت‌اللَّه نائینی، با مقدمه و تعلیقات آیت‌اللَّه طالقانی.<br/>
 
−
. رساله دانشجویی مطابق با نظر ده‌تن از مراجع عظام، سید مجتبی حسینی، نشر معارف، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری، 1386.<br/>
 
−
. روزنامه جمهوری اسلامی 1385/6/2.<br/>
 
−
. سفینةالبحار، محدث قمی.<br/>
 
−
. صحیفه نور، حضرت امام خمینی1.<br/>
 
−
. فقه سیاسی، عباسعلی عمید زنجانی، تهران، امیرکبیر، 1377.<br/>
 
−
. گناه‌شناسی، محسن قرائتی، انتشارات پیام آزادی، 1369.<br/>
 
−
. نشریه پرتو اندیشه، آیت‌اللَّه العظمی سید محمدحسین فضل‌اللَّه، شماره8.<br/>
 
−
. نشریه پرتو اندیشه، آیت‌اللَّه سید محمدحسین فضل‌اللَّه، شماره۸، مکتب الاعلامی، قم المقدسه.<br/>
 
−
. نهج‌البلاغه، سید رضی.<br/>
 
−
. واجبات و محرمات، آیت‌اللَّه علی مشکینی، قم، انتشارات شفیق، 1385.<br/>
 
−
. وصیت‌نامه سیاسی الهی.<br/>
 
−
. ویژه‌نامه منشور اخلاقی انتخابات، اسفند 1386.<br/>
 
−
. WWW.Saafi.Net.<br/>
 
−
. WWW.makaremshirazi.org - دفتر آیت‌اللَّه العظمی مکارم شیرازی.<br/>
 
  
−
== پانویس ==
 
−
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}
 
−
<div class="hold">
 
 
<div class="return">بازگشت به [[مجموعه فقه و زندگی]] </div>
 
<div class="return">بازگشت به [[مجموعه فقه و زندگی]] </div>
 
</div>
 
</div>

نسخهٔ ‏۱۴ بهمن ۱۳۹۶، ساعت ۱۶:۱۲

احکام انتخابات
مشخصات کتاب
Entekhabat.jpg
نویسنده سید سیف الله نحوی
زبان فارسی
ناشر بهار دلها
محل انتشارات قم
تاریخ نشر ۱۳۹۴
قطع رقعی
شابک ۹۷۸-۶۰۰-۶۹۸۷-۸۸-۰

لینک خرید کتاب : برای خرید کتاب کلیک کنید

فهرست کتاب احکام انتخابات

۱ سخن پژوهشکده

۲ فصل اول: اهمیت و نقش انتخابات

۲.۱ انسان و سرنوشت

۲.۲ وجوب حضور در صحنه

۲.۳ تکلیف‌محوری

۲.۴ آثار انتخابات

۲.۵ آفات عدم‌حضور و انتخاب نادرست

۲.۶ بی‌تفاوتی، گناهی بزرگ

۲.۷ ذلت جامعه اسلامی

۲.۸ گسترش ظلم

۲.۹ ضررهای جبران‌ناپذیر

۲.۱۰ پاسخگویی در محضر الهی

۳ فصل دوم: شرایط، وظایف و اختیارات انتخاب‌شوندگان

۳.۱ شرایط انتخاب‌شوندگان

۳.۱.۱ شایستگی

۳.۱.۲ سابقه درخشان

۳.۱.۳ دین‌داری و وفاداری به اسلام

۳.۱.۴ تخصص

۳.۲ وظایف و اختیارات

۳.۲.۱ وظایف و اختیارات مجلس خبرگان رهبری

۳.۲.۱.۱ تعیین رهبر

۳.۲.۱.۲ نظارت بر رهبر

۳.۲.۱.۳ عزل رهبر

۳.۲.۲ وظایف و اختیارات رئیس‌جمهور

۳.۲.۳ وظایف و نقش نمایندگان مجلس

۴ فصل سوم: اصول تبلیغات انتخاباتی

۴.۱ ضوابط اسلامی تبلیغات

۴.۱.۱ اخلاص و اسلام‌خواهی

۴.۱.۲ قانون‌مداری

۴.۱.۳ رعایت حرمت شخصیت‌ها

۴.۱.۴ قضاوت‌های عادلانه

۴.۲ عبرت از مشروطه

۴.۳ منکرات تبلیغاتی

۴.۳.۱ تخریب شخصیت

۴.۳.۲ دروغ

۴.۳.۳ تهمت

۴.۳.۴ هدایای فریبنده

۴.۳.۵ غیبت

۴.۳.۶ افشاگری

۴.۳.۷ عکس و اطلاعیه غیرمجاز

۴.۳.۸ تصرف در اموال عمومی و خصوصی

۴.۳.۹ تعصبات غیردینی

۴.۴ خرید و فروش رای

۴.۵ نقش رسانه‌های جمعی

۵ فصل چهارم: انتخاب اصلح

۵.۱ مفهوم و ضرورت انتخاب اصلح

۵.۲ معیارهای اصلح

۵.۲.۱ شجاعت انقلابی

۵.۲.۲ حمایت از محرومان

۵.۲.۳ صلاحیت اخلاقی

۵.۳ راه‌های شناخت اصلح

۶ فصل پنجم: وظایف انتخاب‌کنندگان و مجریان انتخابات

۶.۱ حقوق و مسئولیت‌های انتخاب‌کنندگان

۶.۱.۱ تحقیق و شناخت کاندیداها

۶.۱.۲ رعایت تقوای سیاسی

۶.۱.۳ مشورت‌کردن

۶.۱.۴ عدم تأثیرپذیری

۶.۱.۵ نقش علما در مشارکت سیاسی

۶.۱.۶ پرهیز از گروه‌گرایی

۶.۱.۷ رأی باطل ندادن

۶.۲ وظایف و موازین مجریان انتخابات

۶.۲.۱ امانتداری

۶.۲.۲ خدامداری

۶.۲.۳ ضابطه‌مندی

۶.۲.۴ عدم پذیرش هدیه

۶.۲.۵ پرهیز از باندبازی

۷ فهرست منابع

۸ پانویس

سخن پژوهشکده

انسان موجودی انتخابگر است.
زندگی انسان مجموعه‌ای از انتخاب‌هاست. انتخابات درست و دقیق به فرد و جامعه ارزش می‌دهد، و انتخاب‌های نادرست و زیان‌بخش عامل سقوط و نابودی انسان‌ها می‌شود.
زمینه‌ساز پیشرفت و سعادت انسان همین دوراهی‌ها و چندراهی‌ها است.
در دوراهی‌هاست که خوب و بد از همدیگر جدا می‌شوند، و بد و بدتر مشخص می‌گردند.
دوراهی ایمان و کفر، دوراهی شرک و توحید، دوراهی ظلم و عدل، دوراهی تقوا و فجور، دوراهی خدمت‌رسانی و خودخواهی، دوراهی همزیستی با محرومان یا مستکبران دوراهی صداقت و دروغ، دوراهی جهاد و رفاه همه‌وهمه صحنه‌های آزمون و ارزیابی انسان‌هاست.
دوراهی‌ها، هم در میادین ایمانی و اخلاقی و رفتاری فعالیت‌های فرد وجود دارد هم در مسیر اقتصاد و سیاست و فرهنگ جامعه خود را نشان می‌دهد.
انتخاب نظام سیاسی، انتخاب رهبری الهی، انتخاب نمایندگان مؤمن و صالح و شجاع و بیدار، انتخاب رشته تحصیلی، انتخاب شهر و محل کار و زندگی، انتخاب همسر و همکار و همسایه و انتخاب دوست و شریک تجاری همه‌وهمه نمونه‌های کوچک و بزرگ انتخاب در زندگی انسان‌هاست. انسان در انتخاب‌کردن مجبور است، هر کسی انتخاب نکند دیگران برای او انتخاب می‌کنند. حفظ آزادی و استقلال و ایمان و اخلاق و عدالت اجتماعی تنها در سایه انتخاب درست میسّر است. قرآن در ارزیابی انسان‌ها، ایمان و دانش و تقوا و جهاد را مهمترین شاخص‌ها می‌داند و انتخابگران باید به این معیارها توجه کنند.
امروز و همیشه شیاطین درونی و بیرونی می‌کوشند برای مردم و بجای مردم آنچه را خود می‌پسندند، انتخاب کنند.
هر انتخاب درست، زمینه انتخابی بهتر و عالی‌تر را فراهم می‌آورد و هر انتخاب غلط توان انتخاب خوب بعدی را از انسان سلب می‌کند، انتخاب خوب پله‌ای به‌سوی آزادی و آگاهی و عدالت و مقام قرب الهی است. انتخاب بد، زمینه سقوط بیشتر و محدودیت افزون‌تر را فراهم می‌سازد. بنابراین حضور در انتخابات گوناگون اجتماعی و نظردادن در امور مربوط به زندگی جمعی مقتضای ایمان و عقل و احساس مسؤولیت اجتماعی و نوعی پیشگیری از منکر و حمایت از معروف است، باروی کار آمدن صالحان میدان برای همه ارزش‌ها باز می‌شود و با اقتدار ناصالحان زمینه‌های اجرای قوانین قرآن و اسلام کاهش می‌یابد و با سلطه اشرار، ابرار گوشه‌نشین می‌شوند. همه ما در انتخابات چهار وظیفه بزرگ داریم:
۱. حضور جدّی و بانشاط و مسئولانه در تمام انتخابات مربوط به سرنوشت سیاسی و فرهنگی و اقتصادی کشور.
۲. رأی‌دادن و گزینش بهترین‌ها و تلاش برای شناخت بهترین‌های ایمانی، اخلاقی، علمی، و توانمندترین‌ها در چارچوب قوانین الهی.
۳. عدم‌اهانت به دیگران و حفظ شخصیت عموم مسلمین و ابعاد مثبت دیگران برای امکان بهره‌گیری از آنان در جایگاه‌های شایسته و مناسب.
۴. تمام دست‌اندرکاران (کاندیداها، رأی‌دهندگان و هواداران و مجریان) با قصد قربت وارد میدان شویم و سعی کنیم کار را به شایسته‌ترین‌ها بسپاریم.
کتاب حاضر که در مجموعه »فقه و زندگی« فراهم آمده به کاوش در معروف و منکرهای سیاسی و مرتبط با انتخابات پرداخته و اصول رفتار اسلامی را برای انتخاب‌کنندگان و انتخاب‌شوندگان و دیگر دست‌اندرکاران و هواداران روشن ساخته است. امیدواریم با شناخت وظیفه الهی و عمل به آن گام‌هایی بلندتر به‌سوی کسب رضای خداوند و خدمت به بندگان او برداریم و در تقویت نظام اسلامی بکوشیم.
پژوهشکده امر به معروف و نهی از منکر
تلفن: 37734430 (025)

قم، خیابان سمیه، کوچه ۱۲، پلاک ۳۵۵
http://fmaroof.ir/


بازگشت به مجموعه فقه و زندگی

</div>

برگرفته از «https://wiki.imaroof.ir/index.php?title=احکام_انتخابات&oldid=57514»