فرهنگ مصادیق:کم فروشی باعث نزوب عذاب الهی است: تفاوت بین نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۱ بهمن ۱۳۹۵، ساعت ۱۴:۰۰

مقدمه

مرد فقیری بود که همسرش کره‌هایی را به صورت دایره‌های یک کیلویی می‌ساخت. مرد آن‌ها را به یکی از بقالی‌های شهر می‌برد و می‌فروخت و در مقابل، مایحتاج خانه را می‌خرید. روزی مرد بقال به اندازه کره‌ها شک کرد و تصمیم گرفت آن‌ها را وزن کند. هنگامی که آن‌ها را وزن کرد، اندازه هر کره ۹۰۰گرم بود. او از مرد فقیر عصبانی شد و گفت: دیگر از تو کره نمی‌خرم، تو کره را به عنوان یک کیلو به من می‌فروختی در حالی که وزن آن‌ها ۹۰۰گرم است. مرد فقیر ناراحت شد و سرش را پایین انداخت و گفت: ما که ترازویی نداریم. ما یک کیلو شکر از شما می‌خریدیم و آن یک کیلو شکر را به عنوان وزنه قرار می‌دادیم.
آری یکی از اموری که خواربار فروش‌ها و سوپرمارکتی‌ها باید به آن توجه کنند، خود داری از کم فروشی است. این امر که نوعی تقلب محسوب می‌شود به اندازه‌ای مهم و حیاتی است که خداوند سوره‌ای را به این اسم نام گذاری نموده، و آن سوره مطففین می‌باشد. «وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ، الَّذِينَ إِذَا اكْتَالُوا عَلَى النَّاسِ يَسْتَوْفُونَ، وَإِذَا كَالُوهُمْ أَوْ وَزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ، أَلَا يَظُنُّ أُولَئِكَ أَنَّهُمْ مَبْعُوثُونَ»،^[۱]؛ «وای بر کم فروشان، آن‌ها که وقتی برای خود کیل می‌کنند حق خود را به طور کامل می‌گیرند. اما هنگامی که می‌خواهند برای دیگران کیل یا وزن کنند کم می‌گذارند! آیا آن‌ها باور ندارند که برانگیخته می‌شوند.»
این عمل آن چنان پیش حق تعالی زشت، و ناپسند می‌باشد که باعث نزول عذاب الهی هم گردیده است. چنان چه خداوند در رابطه با عذاب قوم حضرت شعیب علیه السلام که به خصلت کم فروشی در معاملات و داد و ستدهای خود دچار شده بودند می‌فرماید: «...وَأَخَذَتِ الَّذِينَ ظَلَمُوا الصَّيْحَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دِيَارِهِمْ جَاثِمِينَ»،^[۲]؛ «و کسانی را که [به آیات ما] ستم کردند، فریاد مرگبار فرا گرفت، پس در خانه هایشان به رو در افتاده جسمی بی جان شدند.»
کم فروشی از مصادیق حرام خواری است و خداوند در قرآن کریم، به هنگام نکوهش از قوم یهود و ذکر اعمال زشت آنان می‌فرماید: «...وَأَكْلِهِمْ أَمْوَالَ النَّاسِ بِالْبَاطِلِ...»،^[۳]؛«آنان در اموال مردم بدون مجوز و به ناحق تصرف می‌کردند. (ناگفته پیداست که مراد از اکل و خوردن، در این آیه کنایه از هرگونه تصرف است خواه به صورت خوردن معمولی باشد یا پوشیدن و یا سکونت و یا کم فروشی، و چنین تعبیری در زبان فارسی نیز رایج است)
باری تعالی در چندین جای قرآن توصیه می‌فرماید که در خرید و فروش‌های خود به عدالت رفتار نمایید و کم فروشی نکنید: «أَوْفُوا الْكَيْلَ وَلَا تَكُونُوا مِنَ الْمُخْسِرِينَ»،^[۴]؛ «ای مردم در کیل و وزن اشیاء دقت نموده و کم فروشی ننمائید»
حضرت علی علیه السلام نیز در بیانی می‌فرماید: «یَا مَعْشَرَ التُّجَّار ... وَ أَوْفُوا الْکَیْلَ وَ الْمِیزانَ وَ لا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْیاءَهُم‏»^[۵]؛ «ای تاجران...پیمانه و ترازو را کامل کنید و چیزی از حقّ مردم فرو نگذارید و در زمین (جامعه) به فساد مکوشید.»
مغازه داری که کم فروشی می‌کند، علاوه بر این که گناه بزرگی را مرتکب شده، و از لقمه حرام ارتزاق نموده، حق الناس هم به گردن دارد. زیرا حقی را ضایع نموده و در مقابل مشتری بدهکار محسوب می‌گردد. به همین جهت توبه چنین افرادی جز به ادای حقوقی که غصب کرده‌اند ممکن نیست، و حتی اگر صاحبانش را نشناسند باید معادل آن را به عنوان ردّ مظالم از طرف صاحبان اصلی به مستمندان بدهند.

در این میان، مصادیقی را می‌توان برای کم فروشی بر شمرد

کم دادن جنس و کالا

کم بودن مواد داخل محصولاتی مانند لبنیات، بسته‌های چای، رب گوجه فرنگی، کنسروجات، دستمال کاغذی، لوازم آرایشی و بهداشتی، مواد شوینده و حتی چیپس و پفک و...، نسبت به وزنی که روی آن‌ها قید شده است. که در چنین مواردی مدیر و مسئول چنین کارخانجاتی ضامن می‌باشند

فریب کاری در معامله

فروشنده‌ای که ترازو و یا سنگ آن را دست کاری می‌کند و یا کره را با روغن نباتی مخلوط می‌کند و آن را در بسته بندی شکیل به جای کره اصلی در اختیار خریدار می‌دهد، و یا کیسه برنجی را به عنوان برنج ایرانی در مغازه برای فروش می‌گذارد؛ اما تمام برنج‌های درون کیسه، برنج ایرانی نبوده و آن را با مقداری برنج خارجی و نامرغوب مخلوط کرده، کم فروشی نموده است.و یا بعضی از نرم افزارهای آموزشی است که باید همراه با کتاب در اختیار خریدار قرار گیرد، اما فروشنده آن را جدا از کتاب و با قیمتی دیگر به مشتری می‌فروشد، نیز غش در معامله و کم فروشی کرده است.
بنابراین کم فروشی مصداق فریب، تقلب، خوردن مال حرام و حق الناس خواهد بود و شایسته است سوپرمارکتی‌ها، خواربارفروش‌ها و... مراقب باشند که حرص و طمع دامنگیر آن‌ها نشود و در دام چنین منکری گرفتار نگردند. و حتی اگر انسان اهل دنیا هم باشد، برای این که مشتریان خود را از دست ندهد راهش این است که در خرید و فروش خیانت نکندتا سبب سلب اعتماد مشتریان خود نگردد.

پانویس