فرهنگ مصادیق:احکام جامع وضو: تفاوت بین نسخه‌ها

از پژوهشکده امر به معروف
پرش به: ناوبری، جستجو
(←‏پانویس)
(اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام)
 
(یک نسخهٔ میانیِ همین کاربر نمایش داده نشده است)
سطر ۳: سطر ۳:
 
دانستن احکام شرعی یکی از مسائل ضروری و از جمله واجبات زندگی ما مسلمانان است به همین دلیل تصمیم گرفتم در ادامه مطالب احکام شرعی مجموعه ی “احکام جامع وضو” مطابق با فتوای ده تن از مراجع عظام تقلید را تقدیم بینندگان وبلاگم بکنم.<br/>
 
دانستن احکام شرعی یکی از مسائل ضروری و از جمله واجبات زندگی ما مسلمانان است به همین دلیل تصمیم گرفتم در ادامه مطالب احکام شرعی مجموعه ی “احکام جامع وضو” مطابق با فتوای ده تن از مراجع عظام تقلید را تقدیم بینندگان وبلاگم بکنم.<br/>
  
−
قبل از مطالعه متن پرسش و پاسخ ها دانستن چند نکته ضروری است:<br/>
+
قبل از مطالعه متن پرسش و پاسخ‌ها دانستن چند نکته ضروری است:<br/>
  
−
۱٫ برای تایپ این مجموعه وقت زیادی صرف شده لذا انتظار می رود دوستان سایبری حق کپی رایت را رعایت کنند.<br/>
+
۱٫ برای تایپ این مجموعه وقت زیادی صرف شده لذا انتظار می‌رود دوستان سایبری حق کپی رایت را رعایت کنند.<br/>
  
 
۲٫ در این مجموعه به ۸۴ پرسش مبتلابه در ارتباط با احکام وضو پاسخ داده شده است.<br/>
 
۲٫ در این مجموعه به ۸۴ پرسش مبتلابه در ارتباط با احکام وضو پاسخ داده شده است.<br/>
  
−
۳٫ در تنظیم این متن، نظر حضرت امام خمینی ـ قدس سرّه ـ به عنوان اوّلین فتوا آمده و فتاوای دیگر مراجع بزرگوار ـ که نامشان به ترتیب حروف الفبایی در ذیل می آید ـ پس از آن ذکر گردیده است.<br/>
+
۳٫ در تنظیم این متن، نظر حضرت امام خمینی ـ قدس سرّه ـ به عنوان اوّلین فتوا آمده و فتاوای دیگر مراجع بزرگوار ـ که نامشان به ترتیب حروف الفبایی در ذیل می‌آید ـ پس از آن ذکر گردیده است.<br/>
  
−
۴٫ در این متن تنها به ذکر اسامی مراجع بزرگوار به اختصار اکتفا شده است، لذا از ساحت آن بزرگوارن پوزش می طلبیم و از درگاه خداوند متعال برای ایشان، دوام عزت و سلامتی مسألت داریم.<br/>
+
۴٫ در این متن تنها به ذکر اسامی مراجع بزرگوار به اختصار اکتفا شده است، لذا از ساحت آن بزرگوارن پوزش می‌طلبیم و از درگاه خداوند متعال برای ایشان، دوام عزت و سلامتی مسألت داریم.<br/>
  
−
۵٫ این مجموعه را از کتاب «احکام وضو، [[غسل]] و تیمم» تألیف محقق گرانقدر حجه الاسلام سیّد مجتبی حسینی ـ زید عزّه ـ که جلد۳۰ از مجموعه کتاب های پرسش ها و پاسخ های دانشجویی است اقتباس کردیم.<br/>
+
۵٫ این مجموعه را از کتاب «احکام وضو، [[غسل]] و تیمم» تألیف محقق گرانقدر حجه الاسلام سیّد مجتبی حسینی ـ زید عزّه ـ که جلد۳۰ از مجموعه کتاب‌های پرسش‌ها و پاسخ‌های دانشجویی است اقتباس کردیم.<br/>
  
 
== احکام جامع وضو ==
 
== احکام جامع وضو ==
سطر ۲۰: سطر ۲۰:
 
س۱٫ معنای وضو و کیفیت [[وضو گرفتن]] را بیان کنید؟<br/>
 
س۱٫ معنای وضو و کیفیت [[وضو گرفتن]] را بیان کنید؟<br/>
  
−
«وضو» در لغت به معنای نظافت و پاکیزه کردن است<ref>لسان العرب، واژه وضأ.</ref>. و در اصطلاح فقه عبارت است از: شستن مخصوصی؛ که می توان آن را به دو صورت انجام داد: ترتیبی و ارتماسی.<br/>
+
«وضو» در لغت به معنای نظافت و پاکیزه کردن است<ref>لسان العرب، واژه وضأ.</ref>. و در اصطلاح فقه عبارت است از: شستن مخصوصی؛ که می‌توان آن را به دو صورت انجام داد: ترتیبی و ارتماسی.<br/>
  
 
وضوی ترتیبی بدین صورت است که به قصد قربت و اطاعت از فرمان خدا، ابتدا صورت و سپس دست راست و بعد دست چپ را بشوید. آنگاه با رطوبتی که از شستن دست بر کف آن باقی مانده، سر را مسح کرده و سپس پای راست و در پایان پای چپ را مسح نماید.<br/>
 
وضوی ترتیبی بدین صورت است که به قصد قربت و اطاعت از فرمان خدا، ابتدا صورت و سپس دست راست و بعد دست چپ را بشوید. آنگاه با رطوبتی که از شستن دست بر کف آن باقی مانده، سر را مسح کرده و سپس پای راست و در پایان پای چپ را مسح نماید.<br/>
  
−
وضوی ارتماسی عبارت است از فرو بردن صورت و دست ها در آب، به قصد وضو با مراعات شستن از بالا به پایین. گاهی ممکن است بین این دو شیوه تلفیق شود؛ به این معنا که صورت را ارتماسی و دست ها را ترتیبی بشوید. این شکل از وضو نیز صحیح است<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۶۰- ۲۳۶.</ref>.<br/>
+
وضوی ارتماسی عبارت است از فرو بردن صورت و دست‌ها در آب، به قصد وضو با مراعات شستن از بالا به پایین. گاهی ممکن است بین این دو شیوه تلفیق شود؛ به این معنا که صورت را ارتماسی و دست‌ها را ترتیبی بشوید. این شکل از وضو نیز صحیح است<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۶۰- ۲۳۶.</ref>.<br/>
  
 
== فلسفه وضو ==
 
== فلسفه وضو ==
سطر ۳۰: سطر ۳۰:
 
س۲٫ اهمیت و فواید وضو را بیان کنید؟<br/>
 
س۲٫ اهمیت و فواید وضو را بیان کنید؟<br/>
  
−
به طور حتم وضو حکمت و علل متعددی دارد که از دید ما مخفی مانده است؛ ولی آنچه به ذهن می رسد این است که: «وضو» دارای دو فایده روشن است: ۱٫ فایده بهداشتی ۲٫ فایده معنوی.<br/>
+
به طور حتم وضو حکمت و علل متعددی دارد که از دید ما مخفی مانده است؛ ولی آنچه به ذهن می‌رسد این است که: «وضو» دارای دو فایده روشن است: ۱٫ فایده بهداشتی ۲٫ فایده معنوی.<br/>
  
−
از نظر بهداشتی شستن صورت و دست ها ـ آن هم چند بار در شبانه روز ـ اثر قابل ملاحظه ای در نظافت بدن دارد. مسح بر سر و روی پاها ـ که شرط آن رسیدن آب به موها یا پوست بدن است ـ سبب می شود این اعضا پاکیزه بمانند. ضمن اینکه تماس آب با پوست بدن، اثر خاصی در تعادل اعصاب (سمپاتیک و پارا سمپاتیک) دارد.<br/>
+
از نظر بهداشتی شستن صورت و دست‌ها ـ آن هم چند بار در شبانه روز ـ اثر قابل ملاحظه‌ای در نظافت بدن دارد. مسح بر سر و روی پاها ـ که شرط آن رسیدن آب به موها یا پوست بدن است ـ سبب می‌شود این اعضا پاکیزه بمانند. ضمن اینکه تماس آب با پوست بدن، اثر خاصی در تعادل اعصاب (سمپاتیک و پارا سمپاتیک) دارد.<br/>
  
−
از نظر معنوی چون با قصد قربت و برای رضای خدا انجام می گیرد، اثر تربیتی و اخلاقی دارد؛ زیرا مفهوم کنایی وضو این است که «از فرق تا قدم در راه اطاعت تو گام بر می دارد»<ref>تفسیر نمونه، ج۴، ص۲۹۱.</ref>. در این زمینه قرآن مجید می فرماید: (إِنَّ اللَّهَ یحِبُّ التَّوَّابِینَ وَ یحِبُّ الْمُتَطَهِّرِین)؛ «خداوند توبه کنندگان را دوست دارد و پاکیزگان را ).نیز( دوست دارد»<ref>بقره، آیه۲۲۲.</ref>.<br/>
+
از نظر معنوی چون با قصد قربت و برای رضای خدا انجام می‌گیرد، اثر تربیتی و اخلاقی دارد؛ زیرا مفهوم کنایی وضو این است که «از فرق تا قدم در راه اطاعت تو گام بر می‌دارد»<ref>تفسیر نمونه، ج۴، ص۲۹۱.</ref>. در این زمینه قرآن مجید می‌فرماید: (إِنَّ اللَّهَ یحِبُّ التَّوَّابِینَ وَ یحِبُّ الْمُتَطَهِّرِین)؛ «خداوند توبه کنندگان را دوست دارد و پاکیزگان را ).نیز( دوست دارد»<ref>بقره، آیه۲۲۲.</ref>.<br/>
  
−
«طهارت» در آیه معنای گسترده ای دارد که هرگونه پاکیزگی مادی و معنوی را شامل می شود.<br/>
+
«طهارت» در آیه معنای گسترده‌ای دارد که هرگونه پاکیزگی مادی و معنوی را شامل می‌شود.<br/>
  
−
گرفتن وضو برای برخی کارها (مانند نماز)، واجب می باشد و برای دسته ای دیگر مستحب است.<br/>
+
گرفتن وضو برای برخی کارها (مانند نماز)، واجب می‌باشد و برای دسته‌ای دیگر مستحب است.<br/>
  
 
== موارد وجوب وضو ==
 
== موارد وجوب وضو ==
سطر ۴۴: سطر ۴۴:
 
س۳٫ برای چه کارهایی باید وضو گرفت؟<br/>
 
س۳٫ برای چه کارهایی باید وضو گرفت؟<br/>
  
−
همه مراجع: مهم ترین موارد وضو عبارت است از:<br/>
+
همه مراجع: مهم‌ترین موارد وضو عبارت است از:<br/>
  
−
۱٫ طواف واجب کعبه ۲٫ سجده و تشهد فراموش شده ۳٫ نمازهای واجب (غیر از نماز میت) ۴٫ تماس بدن با نوشتن قرآن و اسم خداوند ۵٫ اگر نذر یا عهد کرده یا قسم خورده باشد که وضو بگیرد<ref>توضیح المسائل مراجع، م ۳۱۶؛ نوری، توضیح المسائل، م۳۱۷؛ وحید، توضیح المسائل، م۳۲۲ و دفتر: خامنه ای.</ref>.<br/>
+
۱٫ طواف واجب کعبه ۲٫ سجده و تشهد فراموش شده ۳٫ نمازهای واجب (غیر از نماز میت) ۴٫ تماس بدن با نوشتن قرآن و اسم خداوند ۵٫ اگر نذر یا عهد کرده یا قسم خورده باشد که وضو بگیرد<ref>توضیح المسائل مراجع، م ۳۱۶؛ نوری، توضیح المسائل، م۳۱۷؛ وحید، توضیح المسائل، م۳۲۲ و دفتر: خامنه‌ای.</ref>.<br/>
  
 
=== نیت وضو ===
 
=== نیت وضو ===
سطر ۵۲: سطر ۵۲:
 
س۴٫ برای وضو چگونه باید نیت کرد و چه چیزی باید گفت؟<br/>
 
س۴٫ برای وضو چگونه باید نیت کرد و چه چیزی باید گفت؟<br/>
  
−
همه مراجع: شرط وضو آن است که به قصد قربت؛ یعنی، برای خدا انجام دهد و لازم نیست آن را به زبان بگوید یا از قلب خود بگذراند؛ بلکه همین اندازه کافی است که اگر از او بپرسند «چه می کنی» بداند وضو می گیرد<ref>توضیح المسائل مراجع، م ۲۸۲؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۸۳؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۸۸  و دفتر: خامنه ای.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: شرط وضو آن است که به قصد قربت؛ یعنی، برای خدا انجام دهد و لازم نیست آن را به زبان بگوید یا از قلب خود بگذراند؛ بلکه همین اندازه کافی است که اگر از او بپرسند «چه می‌کنی» بداند وضو می‌گیرد<ref>توضیح المسائل مراجع، م ۲۸۲؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۸۳؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۸۸  و دفتر: خامنه‌ای.</ref>.<br/>
  
 
=== شستن صورت ===
 
=== شستن صورت ===
  
−
س۵٫ آیا در وضو لازم است آب به همه صورت برسد، یا فقط به همان مقدار که پهنای دست آن را فرا می گیرد، کافی است؟<br/>
+
س۵٫ آیا در وضو لازم است آب به همه صورت برسد، یا فقط به همان مقدار که پهنای دست آن را فرا می‌گیرد، کافی است؟<br/>
  
−
همه مراجع: در وضو لازم است پهنای صورت به مقداری که بین انگشت میانی و شست قرار می گیرد، شسته شود و برای آنکه اطمینان کند این مقدار به طور کامل شسته شده، باید کمی اطراف آن را نیز بشوید<ref>توضیح المسائل مراجع، م ۲۳۷؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۳۸؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۴۳  و دفتر: خامنه ای.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: در وضو لازم است پهنای صورت به مقداری که بین انگشت میانی و شست قرار می‌گیرد، شسته شود و برای آنکه اطمینان کند این مقدار به طور کامل شسته شده، باید کمی اطراف آن را نیز بشوید<ref>توضیح المسائل مراجع، م ۲۳۷؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۳۸؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۴۳  و دفتر: خامنه‌ای.</ref>.<br/>
  
−
س۶٫ آیا هنگام شستن صورت در وضو، حتماً باید آب را از رستنگاه (محل روییدن مو) بریزیم و دست ها را از آرنج بشوییم یا اینکه می شود از پایین تر مثلاً بالای ابروها ریخت و بعد دست کشید؟
+
س۶٫ آیا هنگام شستن صورت در وضو، حتماً باید آب را از رستنگاه (محل روییدن مو) بریزیم و دست‌ها را از آرنج بشوییم یا اینکه می‌شود از پایین تر مثلاً بالای ابروها ریخت و بعد دست کشید؟
  
−
همه مراجع: در شستن صورت، باید رستنگاه (جایی که موی سر بیرون می آید) نیز شسته شود ولی لازم نیست آب از رستنگاه ریخته شود؛ بلکه همین اندازه که عرفاً از بالا به پایین شسته شود، کافی است<ref>امام، سیستانی فاضل، مکارم و نوری، تعلیقات علی العروه، افعال وضو، الاول؛ وحید، منهاج الصالحین، ج۲، کیفیه الوضو، الاول؛ تبریزی، منهاج الصالحین، ج۱، کیفیه الوضو، الاول؛ بهجت، وسیله النجاه، ج۱، م۸۰ صافی، هدایه العباد، ج۱، م۹۱.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: در شستن صورت، باید رستنگاه (جایی که موی سر بیرون می‌آید) نیز شسته شود ولی لازم نیست آب از رستنگاه ریخته شود؛ بلکه همین اندازه که عرفاً از بالا به پایین شسته شود، کافی است<ref>امام، سیستانی فاضل، مکارم و نوری، تعلیقات علی العروه، افعال وضو، الاول؛ وحید، منهاج الصالحین، ج۲، کیفیه الوضو، الاول؛ تبریزی، منهاج الصالحین، ج۱، کیفیه الوضو، الاول؛ بهجت، وسیله النجاه، ج۱، م۸۰ صافی، هدایه العباد، ج۱، م۹۱.</ref>.<br/>
  
−
=== شستن دست ها ===
+
=== شستن دست‌ها ===
  
 
س۷٫ اگر هنگام وضو، به طور سهوی دست از پایین به بالا کشیده شود، آیا وضو صحیح است؟<br/>
 
س۷٫ اگر هنگام وضو، به طور سهوی دست از پایین به بالا کشیده شود، آیا وضو صحیح است؟<br/>
  
−
همه مراجع: اگر عرفاً از بالا به پایین شسته شود، وضو صحیح است؛ هرچند بطور سهوی دست به طرف بالا کشیده شود<ref>امام، استفتائات، ج۱، س۱۶؛ صافی، جامع الاحکام، ج۱، س۹۷؛ فاضل، جامع المسائل، ج۲، س۱۱۰؛ دفتر: مکارم، سیستانی، تبریزی، نوری و خامنه ای.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: اگر عرفاً از بالا به پایین شسته شود، وضو صحیح است؛ هرچند بطور سهوی دست به طرف بالا کشیده شود<ref>امام، استفتائات، ج۱، س۱۶؛ صافی، جامع الاحکام، ج۱، س۹۷؛ فاضل، جامع المسائل، ج۲، س۱۱۰؛ دفتر: مکارم، سیستانی، تبریزی، نوری و خامنه‌ای.</ref>.<br/>
  
−
س۸٫ آیا می توان برای وضو دست را از بالا به پایین (بدون دست کشیدن) زیر آب گرفت؟<br/>
+
س۸٫ آیا می‌توان برای وضو دست را از بالا به پایین (بدون دست کشیدن) زیر آب گرفت؟<br/>
  
 
همه مراجع: آری، رساندن آب به جاهایی که باید شسته شود، کافی است؛ هرچند با گرفتن زیر شیر آب باشد و دست کشیدن لازم نیست<ref>العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، الاول.</ref>.<br/>
 
همه مراجع: آری، رساندن آب به جاهایی که باید شسته شود، کافی است؛ هرچند با گرفتن زیر شیر آب باشد و دست کشیدن لازم نیست<ref>العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، الاول.</ref>.<br/>
سطر ۷۸: سطر ۷۸:
 
همه مراجع: چناچه به حد وسواس نرسد، اشکالی ندارد<ref>العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، الاول و مسأله۴۷.</ref>.<br/>
 
همه مراجع: چناچه به حد وسواس نرسد، اشکالی ندارد<ref>العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، الاول و مسأله۴۷.</ref>.<br/>
  
−
س۱۰: اگر دست ها را تا مچ شسته باشیم؛ آیا شستن دست ها از آرنج تا مچ کافی است؟<br/>
+
س۱۰: اگر دست‌ها را تا مچ شسته باشیم؛ آیا شستن دست‌ها از آرنج تا مچ کافی است؟<br/>
  
−
همه مراجع: خیر، باید بهد از شستن صورت ـ هنگامی که دست راست و دست چپ را می شوییم ـ تمام دست تا سر انگشت ها شسته شود و اگر تنها تا مچ بشوییم، وضو باطل است<ref>العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، الاول و م۱۳؛ توضیح المسائل مراجع، م ۲۴۷؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۴۸؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۵۳؛ دفتر: خامنه ای.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: خیر، باید بهد از شستن صورت ـ هنگامی که دست راست و دست چپ را می‌شوییم ـ تمام دست تا سر انگشت‌ها شسته شود و اگر تنها تا مچ بشوییم، وضو باطل است<ref>العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، الاول و م۱۳؛ توضیح المسائل مراجع، م ۲۴۷؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۴۸؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۵۳؛ دفتر: خامنه‌ای.</ref>.<br/>
  
 
=== دست کشیدن ===
 
=== دست کشیدن ===
سطر ۸۶: سطر ۸۶:
 
س۱۱٫ آیا در وضو جریان آب بر اعضا واجب است، یا اینکه کشیدن دست تر بر آن کافی است؟<br/>
 
س۱۱٫ آیا در وضو جریان آب بر اعضا واجب است، یا اینکه کشیدن دست تر بر آن کافی است؟<br/>
  
−
همه مراجع (به جز بهجت): باید تری دست به اندازه ای باشد که یا به واسطه کشیدن دست، کمی آب بر صورت و دست ها جاری شود و یا اینکه آب، این دو عضو را طوری فرا گیرد؛ که به آن شستن گفته شود<ref>العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو؛ توضیح المسائل مراجع، م ۲۴۴؛ خامنه ای اجوبه، س۱۲۴؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۵۰.</ref>.<br/>
+
همه مراجع (به جز بهجت): باید تری دست به اندازه‌ای باشد که یا به واسطه کشیدن دست، کمی آب بر صورت و دست‌ها جاری شود و یا اینکه آب، این دو عضو را طوری فرا گیرد؛ که به آن شستن گفته شود<ref>العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو؛ توضیح المسائل مراجع، م ۲۴۴؛ خامنه‌ای اجوبه، س۱۲۴؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۵۰.</ref>.<br/>
  
−
آیت الله بهجت: بنابر احتیاط باید تری دست به اندازه ای باشد که به واسطه کشیدن دست، کمی آب بر صورت و دست ها جاری شود<ref>بهجت، توضیح المسائل مراجع، م۲۴۴.</ref>.<br/>
+
آیت الله بهجت: بنابر احتیاط باید تری دست به اندازه‌ای باشد که به واسطه کشیدن دست، کمی آب بر صورت و دست‌ها جاری شود<ref>بهجت، توضیح المسائل مراجع، م۲۴۴.</ref>.<br/>
  
 
س۱۲٫ آیا در وضو، ملاک شستن، تنها آب ریختن است، یا باید علاوه بر آن، بر روی اعضای وضو نیز دست کشید؟<br/>
 
س۱۲٫ آیا در وضو، ملاک شستن، تنها آب ریختن است، یا باید علاوه بر آن، بر روی اعضای وضو نیز دست کشید؟<br/>
سطر ۹۸: سطر ۹۸:
 
=== کیفیت شستن ===
 
=== کیفیت شستن ===
  
−
س۱۳٫ در وضو، شستن صورت و دست ها تا چند مرتبه جایز است؟<br/>
+
س۱۳٫ در وضو، شستن صورت و دست‌ها تا چند مرتبه جایز است؟<br/>
  
−
آیات عظام امام، خامنه ای، فاضل و نوری: برای مرتبه اول واجب و مرتبه دوم جایز و مرتبه سوم وبیشتر از آن حرام است<ref>امام، فاضل و نوری، توضیح المسائل مراجع، م۲۴۸ و خامنه ای، اجوبه، س۱۰۲.</ref>.<br/>
+
آیات عظام امام، خامنه‌ای، فاضل و نوری: برای مرتبه اول واجب و مرتبه دوم جایز و مرتبه سوم وبیشتر از آن حرام است<ref>امام، فاضل و نوری، توضیح المسائل مراجع، م۲۴۸ و خامنه‌ای، اجوبه، س۱۰۲.</ref>.<br/>
  
 
آیات عظام بهجت، سیستانی، صافی و وحید: برای مرتبه اول واجب و مرتبه دوم مستحب و مرتبه سوم و بیشتر از آن حرام است<ref>بهجت، صافی و سیستانی، توضیح المسائل مراجع: م۲۴۸؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۵۴.</ref>.<br/>
 
آیات عظام بهجت، سیستانی، صافی و وحید: برای مرتبه اول واجب و مرتبه دوم مستحب و مرتبه سوم و بیشتر از آن حرام است<ref>بهجت، صافی و سیستانی، توضیح المسائل مراجع: م۲۴۸؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۵۴.</ref>.<br/>
سطر ۱۰۸: سطر ۱۰۸:
 
آیت الله مکارم: برای مرتبه اول واجب و بنابر احتیاط واجب ترک مرتبه دوم است و برای مرتبه سوم و بیشتر از آن، حرام است<ref>مکارم، توضیح المسائل مراجع، م۲۴۸.</ref>.<br/>
 
آیت الله مکارم: برای مرتبه اول واجب و بنابر احتیاط واجب ترک مرتبه دوم است و برای مرتبه سوم و بیشتر از آن، حرام است<ref>مکارم، توضیح المسائل مراجع، م۲۴۸.</ref>.<br/>
  
−
س۱۴٫ آیا شستن سه بار صورت و دست ها، وضو را باطل می کند؟<br/>
+
س۱۴٫ آیا شستن سه بار صورت و دست‌ها، وضو را باطل می‌کند؟<br/>
  
−
همه مراجع: شستن سه مرتبه صورت و دست راست، به قصد وضو حرام است؛ ولی وضو را باطل نمی کند و اگر دست چپ را سه مرتبه بشوید، مسح او اشکال پیدا کرده و وضو را باطل می سازد<ref>امام، استفتاءات، ج۱، س۳۵؛ صافی جامع الاحکام، ج۱، س۹۰؛ فاضل، جامع المسائل، ج۱، س۱۱۳؛ مکارم استفتاءات، ج۱، س۶۱ و ۶۴؛ نوری، استفتاءات، ج۲، س۳۹؛ دفتر: سیستانی، بهجت، خامنه ای و وحید.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: شستن سه مرتبه صورت و دست راست، به قصد وضو حرام است؛ ولی وضو را باطل نمی‌کند و اگر دست چپ را سه مرتبه بشوید، مسح او اشکال پیدا کرده و وضو را باطل می‌سازد<ref>امام، استفتاءات، ج۱، س۳۵؛ صافی جامع الاحکام، ج۱، س۹۰؛ فاضل، جامع المسائل، ج۱، س۱۱۳؛ مکارم استفتاءات، ج۱، س۶۱ و ۶۴؛ نوری، استفتاءات، ج۲، س۳۹؛ دفتر: سیستانی، بهجت، خامنه‌ای و وحید.</ref>.<br/>
  
 
س۱۵٫ منظور از یک بار شستن در وضو چیست؟<br/>
 
س۱۵٫ منظور از یک بار شستن در وضو چیست؟<br/>
  
−
آیات عظام امام، بهجت، تبریزی، فاضل و مکارم: منظور از یک بار شستن، آن است که تمام عضو را بشوید؛ خواه با یک مشت آب باشد یا چندین مشتو پس وقتی عضو به طور کامل شسته شد، یک مرتبه محسوب می شود<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۸۴</ref>.<br/>
+
آیات عظام امام، بهجت، تبریزی، فاضل و مکارم: منظور از یک بار شستن، آن است که تمام عضو را بشوید؛ خواه با یک مشت آب باشد یا چندین مشتو پس وقتی عضو به طور کامل شسته شد، یک مرتبه محسوب می‌شود<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۸۴</ref>.<br/>
  
−
آیات عظام خامنه ای، سیستانی، صافی، نوری و وحید: ملاک برای تعیین یک بار شستن، قصد انسان است. پس اگر به قصد شستن مرتبه اول مثلاً ده مرتبه آب ریزد اشکال ندارد و همه آنها شستن اول محسوب می شود<ref>نوری، توضیح المسائل، م۲۴۹؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۵۴؛ توضیح المسائل مراجع، م۲۴۸ و خامنه ای، اجوبه، س۱۰۲</ref>.<br/>
+
آیات عظام خامنه‌ای، سیستانی، صافی، نوری و وحید: ملاک برای تعیین یک بار شستن، قصد انسان است. پس اگر به قصد شستن مرتبه اول مثلاً ده مرتبه آب ریزد اشکال ندارد و همه آنها شستن اول محسوب می‌شود<ref>نوری، توضیح المسائل، م۲۴۹؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۵۴؛ توضیح المسائل مراجع، م۲۴۸ و خامنه‌ای، اجوبه، س۱۰۲</ref>.<br/>
  
 
=== اسراف در وضو ===
 
=== اسراف در وضو ===
  
−
س۱۶٫ آیا اسراف در آب وضو باعث بطلان می شود؟<br/>
+
س۱۶٫ آیا اسراف در آب وضو باعث بطلان می‌شود؟<br/>
  
−
ج: همه مراجع: خیر موجب بطلان نمی شود؛ ولی اگر دست چپ را بیش از اندازه آب بریزد که برای مسح، آب وضو صدق نکند و آب جدید و خارج محسوب شود، وضو باطل می شود<ref>العروه الوثقی، افعال الوضو، م۴۵ و ۴۷؛ مکارم، استفتاءات، ج۱، س۶۳ و تعلیقات علی العروه، اقعال الوضو، م۴۵ و فاضل، جامع المسائل، ج۲، س۱۳۲</ref>.<br/>
+
ج: همه مراجع: خیر موجب بطلان نمی‌شود؛ ولی اگر دست چپ را بیش از اندازه آب بریزد که برای مسح، آب وضو صدق نکند و آب جدید و خارج محسوب شود، وضو باطل می‌شود<ref>العروه الوثقی، افعال الوضو، م۴۵ و ۴۷؛ مکارم، استفتاءات، ج۱، س۶۳ و تعلیقات علی العروه، اقعال الوضو، م۴۵ و فاضل، جامع المسائل، ج۲، س۱۳۲</ref>.<br/>
  
 
=== مسح سر ===
 
=== مسح سر ===
سطر ۱۲۸: سطر ۱۲۸:
 
س۱۷٫ لطفاً جای مسح سر و مقدار مسح را مشخص کنید؟<br/>
 
س۱۷٫ لطفاً جای مسح سر و مقدار مسح را مشخص کنید؟<br/>
  
−
همه مراجع: جای مسح سر جلوی سر (بالای پیشانی) است و کشیدن مسح از پشت سر یا دو طرف آن جایز نیست<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۵۰؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۵۱؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۵۶ و دفتر: خامنه ای.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: جای مسح سر جلوی سر (بالای پیشانی) است و کشیدن مسح از پشت سر یا دو طرف آن جایز نیست<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۵۰؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۵۱؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۵۶ و دفتر: خامنه‌ای.</ref>.<br/>
  
 
تبصره: به هر اندازه جلوی سر را مسح کند، کافی است؛ ولی احتیاط مستحب است که درازا به اندازه یک انگشت و از پهنا به اندازه پهنای سه انگشت، مسح کند.<br/>
 
تبصره: به هر اندازه جلوی سر را مسح کند، کافی است؛ ولی احتیاط مستحب است که درازا به اندازه یک انگشت و از پهنا به اندازه پهنای سه انگشت، مسح کند.<br/>
سطر ۱۳۴: سطر ۱۳۴:
 
س۱۸: آیا مسح سر لازم است با دست راست باشد؟<br/>
 
س۱۸: آیا مسح سر لازم است با دست راست باشد؟<br/>
  
−
همه مراجع ( به جز خامنه ای، صافی و وحید): مسح سر با دست راست واجب نیست؛ ولی بهتر است<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۴۹</ref>.<br/>
+
همه مراجع ( به جز خامنه‌ای، صافی و وحید): مسح سر با دست راست واجب نیست؛ ولی بهتر است<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۴۹</ref>.<br/>
  
−
آیات عظام صافی، خامنه ای و وحید: احتیاط واجب آن است که مسح سر با دست راست باشد<ref>صافی، توضیح المسائل مراجع، م۲۴۹؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۵۵؛ خامنه ای، اجوبه، س۱۱۳</ref>.<br/>
+
آیات عظام صافی، خامنه‌ای و وحید: احتیاط واجب آن است که مسح سر با دست راست باشد<ref>صافی، توضیح المسائل مراجع، م۲۴۹؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۵۵؛ خامنه‌ای، اجوبه، س۱۱۳</ref>.<br/>
  
 
س۱۹٫ اگر به جهت گرمی هوا یا جهات دیگر، برای مسح سر و پا رطوبتی در کف دست نمانده باشد، تکلیف چیست؟<br/>
 
س۱۹٫ اگر به جهت گرمی هوا یا جهات دیگر، برای مسح سر و پا رطوبتی در کف دست نمانده باشد، تکلیف چیست؟<br/>
سطر ۱۴۶: سطر ۱۴۶:
 
آیت عظام تبریزی، سیستانی و وحید: باید از محاسن خود رطوبت بگیرد و با آن مسح کند<ref>وحید، توضیح المسائل، م۲۶۳؛ تبریزی و سیستانی، توضیح المسائل مراجع، م۲۵۷</ref>.<br/>
 
آیت عظام تبریزی، سیستانی و وحید: باید از محاسن خود رطوبت بگیرد و با آن مسح کند<ref>وحید، توضیح المسائل، م۲۶۳؛ تبریزی و سیستانی، توضیح المسائل مراجع، م۲۵۷</ref>.<br/>
  
−
آیت الله خامنه ای: باید از رطوبت محاسن و ابرو رطوبت بگیرد و با آن مسح کند<ref>خامنه ای، اجوبه، س۱۱۳.</ref>.<br/>
+
آیت الله خامنه‌ای: باید از رطوبت محاسن و ابرو رطوبت بگیرد و با آن مسح کند<ref>خامنه‌ای، اجوبه، س۱۱۳.</ref>.<br/>
  
 
=== موهای بلند ===
 
=== موهای بلند ===
  
−
س۲۰٫ خانم ها و یا کسی که موهای جلوی سرش بلند است و آن را بالای سر جمع می کند، چگونه در هنگام وضو مسح کند؟<br/>
+
س۲۰٫ خانم‌ها و یا کسی که موهای جلوی سرش بلند است و آن را بالای سر جمع می‌کند، چگونه در هنگام وضو مسح کند؟<br/>
  
−
همه مراجع: یا باید بیخ مو را مسح کند و یا فرق سر را باز کرده، پوست سر را مسح نماید<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۵۱؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۵۷؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۵۲؛ و دقتر: خامنه ای.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: یا باید بیخ مو را مسح کند و یا فرق سر را باز کرده، پوست سر را مسح نماید<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۵۱؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۵۷؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۵۲؛ و دقتر: خامنه‌ای.</ref>.<br/>
  
 
=== مسح پا ===
 
=== مسح پا ===
سطر ۱۵۸: سطر ۱۵۸:
 
س۲۱٫ مقدار مسح از درازا چقدر است؟<br/>
 
س۲۱٫ مقدار مسح از درازا چقدر است؟<br/>
  
−
آیات عظام امام، بهجت، فاضل، مکارم، نوری و وحید: باید پا را از سر یکی از انگشت ها تا برامدگی روی پا، مسح کند و بنا بر احتیاط مستحب تا مفصل پا مسح نماید<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۵۲؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۵۳ و وحید، توضیح المسائل، م۲۵۸</ref>.<br/>
+
آیات عظام امام، بهجت، فاضل، مکارم، نوری و وحید: باید پا را از سر یکی از انگشت‌ها تا برامدگی روی پا، مسح کند و بنا بر احتیاط مستحب تا مفصل پا مسح نماید<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۵۲؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۵۳ و وحید، توضیح المسائل، م۲۵۸</ref>.<br/>
  
−
آیات عظام تبریزی و صافی: باید پا را از سر یکی از انگشت ها تا برآمدگی روی پا، مسح کند و بنابر احتیاط واجب تا مفصل پا مسح نمیاد<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۵۲</ref>.<br/>
+
آیات عظام تبریزی و صافی: باید پا را از سر یکی از انگشت‌ها تا برآمدگی روی پا، مسح کند و بنابر احتیاط واجب تا مفصل پا مسح نمیاد<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۵۲</ref>.<br/>
  
−
آیات عظام خامنه ای و سیستانی: باید پا را از سر یکی از انگشت ها تا مفصل، مسح کند<ref>همان؛ خامنه ای، اجوبه الاستفتاءات، س۱۱۱</ref>.<br/>
+
آیات عظام خامنه‌ای و سیستانی: باید پا را از سر یکی از انگشت‌ها تا مفصل، مسح کند<ref>همان؛ خامنه‌ای، اجوبه الاستفتاءات، س۱۱۱</ref>.<br/>
  
−
س۲۲٫ آیا در هنگام مسح، اگر سر یا پا تکان بخورد، وضو باطل می شود؟<br/>
+
س۲۲٫ آیا در هنگام مسح، اگر سر یا پا تکان بخورد، وضو باطل می‌شود؟<br/>
  
 
همه مراجع: چنانچه دست را روی سر یا پا بکشد، وضو صحیح است؛ هرچند هنگام مسح، سر یا پا مختصری تکان بخورد<ref>العروتی الوثقی، ج۱، افعال الوضو، م۳۰</ref>.<br/>
 
همه مراجع: چنانچه دست را روی سر یا پا بکشد، وضو صحیح است؛ هرچند هنگام مسح، سر یا پا مختصری تکان بخورد<ref>العروتی الوثقی، ج۱، افعال الوضو، م۳۰</ref>.<br/>
سطر ۱۷۰: سطر ۱۷۰:
 
س۲۳٫ آیا لازم است مسح پا بر روی شصت پا انجام گیرد؟<br/>
 
س۲۳٫ آیا لازم است مسح پا بر روی شصت پا انجام گیرد؟<br/>
  
−
همه مراجع: لازم نیست مسح حتماً روی شصت پا انجام شود و مسح از سر یکی دیگر از انگشتان دیگر نیز کافی است<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۵۳؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۵۸؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۵۴؛ دفتر: خامنه ای</ref>.<br/>
+
همه مراجع: لازم نیست مسح حتماً روی شصت پا انجام شود و مسح از سر یکی دیگر از انگشتان دیگر نیز کافی است<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۵۳؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۵۸؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۵۴؛ دفتر: خامنه‌ای</ref>.<br/>
  
 
س۲۴٫ اگر در مسح پا سر انگشتان پا مسح نشود و کمی از بالاتر کشیده شود آیا این موضوع صحیح است؟<br/>
 
س۲۴٫ اگر در مسح پا سر انگشتان پا مسح نشود و کمی از بالاتر کشیده شود آیا این موضوع صحیح است؟<br/>
  
−
همه مراجع: اگر مسح پا شامل سر انگشتان پا نباشد وضو باطل است<ref>خامنه ای، س۱۰۵؛ توضیح المسائل مراجع، م۲۵۲؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۵۳ و وحید، توضیح المسائل، م۲۵۸.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: اگر مسح پا شامل سر انگشتان پا نباشد وضو باطل است<ref>خامنه‌ای، س۱۰۵؛ توضیح المسائل مراجع، م۲۵۲؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۵۳ و وحید، توضیح المسائل، م۲۵۸.</ref>.<br/>
  
 
=== مسح بر جوراب ===
 
=== مسح بر جوراب ===
سطر ۱۸۰: سطر ۱۸۰:
 
س۲۵٫ آیا مسح بر روی جوراب نازک صحیح است؟<br/>
 
س۲۵٫ آیا مسح بر روی جوراب نازک صحیح است؟<br/>
  
−
همه مراجع: مسح بر روی جوراب نازک باطل است (هرچند نازک باشد)<ref>خامنه ای، اجوبه، س۱۱۴؛ توضیح المسائل مراجع، م۲۵۹؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۶۵.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: مسح بر روی جوراب نازک باطل است (هرچند نازک باشد)<ref>خامنه‌ای، اجوبه، س۱۱۴؛ توضیح المسائل مراجع، م۲۵۹؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۶۵.</ref>.<br/>
  
 
=== شک در مسح پا ===
 
=== شک در مسح پا ===
سطر ۱۹۰: سطر ۱۹۰:
 
=== تکرار مسح ===
 
=== تکرار مسح ===
  
−
س۲۷: آیا در وضو، می توان مسح پا را دوباره پشت سر هم (بعد از خشک کردن آن) تکرار کرد؟<br/>
+
س۲۷: آیا در وضو، می‌توان مسح پا را دوباره پشت سر هم (بعد از خشک کردن آن) تکرار کرد؟<br/>
  
 
همه مراجع: اشکالی ندارد ولی باید از وسوسه اجتناب کرد<ref>مکرام، استفتاءات، ج۲، س۶۷؛ فاضل، جامع المسائل، ج۲، س۱۱۶؛ دفتر: همه مراجع.</ref>.<br/>
 
همه مراجع: اشکالی ندارد ولی باید از وسوسه اجتناب کرد<ref>مکرام، استفتاءات، ج۲، س۶۷؛ فاضل، جامع المسائل، ج۲، س۱۱۶؛ دفتر: همه مراجع.</ref>.<br/>
سطر ۱۹۸: سطر ۱۹۸:
 
س۲۸: بستن شیر آب در حال وضو چه حکمی دارد؟<br/>
 
س۲۸: بستن شیر آب در حال وضو چه حکمی دارد؟<br/>
  
−
همه مراجع: اشکال ندارد<ref>امام، استفتاءات، ج۱، س۳۴؛ العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، م۴۳؛ نوری، استفتاءات، ج۲، س۴۳؛ خامنه ای، اجوبه، س۱۱۲</ref>.<br/>
+
همه مراجع: اشکال ندارد<ref>امام، استفتاءات، ج۱، س۳۴؛ العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، م۴۳؛ نوری، استفتاءات، ج۲، س۴۳؛ خامنه‌ای، اجوبه، س۱۱۲</ref>.<br/>
  
−
تبصره: بعد از آنکه شستن دست چپ تمام شد، اگر به شیر آب دست زده شود و آب وضو به رطوبت شیر غلبه نکند و با آن مسح انجام گیرد، وضو باطل می شود لذا بهتر است همیشه بعد از آب ریختن روی صورت یا دست ها و دست کشیدن، نخست شیر آب بسته شود و سپس روی صورت یا دست ها، دست کشیده شود<ref>العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، م۵.</ref>.<br/>
+
تبصره: بعد از آنکه شستن دست چپ تمام شد، اگر به شیر آب دست زده شود و آب وضو به رطوبت شیر غلبه نکند و با آن مسح انجام گیرد، وضو باطل می‌شود لذا بهتر است همیشه بعد از آب ریختن روی صورت یا دست‌ها و دست کشیدن، نخست شیر آب بسته شود و سپس روی صورت یا دست‌ها، دست کشیده شود<ref>العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، م۵.</ref>.<br/>
  
 
=== آب خارج وضو ===
 
=== آب خارج وضو ===
  
−
س۲۹٫ اگر رطوبت مسح سر به رطوبت صورت متصل شود؛ آیا وضو باطل می شود؟<br/>
+
س۲۹٫ اگر رطوبت مسح سر به رطوبت صورت متصل شود؛ آیا وضو باطل می‌شود؟<br/>
  
−
همه مراجع: خیر، مسح و وضو صحیح است ولی نباید با آن قسمت از دست که به آب صورت برخورد نموده، پاها را مسح کند<ref>تبریزی، استفتاءات، س۱۸۱؛ خامنه ای، اجوبه، س۱۴۲؛ امام، استفتاءات، ج۱، س۵۱؛ سیستانی، مکارم، فاضل و نوری، تعلیقات علی العروه، ج۱، احکام الوضو، م۲۵؛ وحید، منهاج الصالحین، ج۲، م۹۲؛ صافی، هدایه العباد، ج۱، افعال الوضو، م۵.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: خیر، مسح و وضو صحیح است ولی نباید با آن قسمت از دست که به آب صورت برخورد نموده، پاها را مسح کند<ref>تبریزی، استفتاءات، س۱۸۱؛ خامنه‌ای، اجوبه، س۱۴۲؛ امام، استفتاءات، ج۱، س۵۱؛ سیستانی، مکارم، فاضل و نوری، تعلیقات علی العروه، ج۱، احکام الوضو، م۲۵؛ وحید، منهاج الصالحین، ج۲، م۹۲؛ صافی، هدایه العباد، ج۱، افعال الوضو، م۵.</ref>.<br/>
  
 
س۳۰٫ اگر در اثنای وضو، آبی خارج از آب وضو به دست و صورت بریزد؛ آیا وضو باطل است؟<br/>
 
س۳۰٫ اگر در اثنای وضو، آبی خارج از آب وضو به دست و صورت بریزد؛ آیا وضو باطل است؟<br/>
  
−
همه مراجع: خیر باطل نمی شود؛ ولی اگر بعد از پایان شستن دست چپ، آبی خارج از وضو به کف دست راست یا چپ برسد و با آن مسح کند وضویش باطل می شود<ref>العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، م۵.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: خیر باطل نمی‌شود؛ ولی اگر بعد از پایان شستن دست چپ، آبی خارج از وضو به کف دست راست یا چپ برسد و با آن مسح کند وضویش باطل می‌شود<ref>العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، م۵.</ref>.<br/>
  
 
س۳۱٫ اگر هنگام مسح، رطوبتی از صورت به کف دست یا روی پا بچکد، آیا مسح صحیح است؟<br/>
 
س۳۱٫ اگر هنگام مسح، رطوبتی از صورت به کف دست یا روی پا بچکد، آیا مسح صحیح است؟<br/>
  
−
همه مراجع: اگر رطوبت به روی پا بچکد آن را خشک کند و سپس مسح نماید و اگر به کف دست بچکد، می تواند با قسمت دیگر کف دست، سر و پا را مسح کند<ref>دفتر: همه مراجع.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: اگر رطوبت به روی پا بچکد آن را خشک کند و سپس مسح نماید و اگر به کف دست بچکد، می‌تواند با قسمت دیگر کف دست، سر و پا را مسح کند<ref>دفتر: همه مراجع.</ref>.<br/>
  
 
=== لاک ناخن پا ===
 
=== لاک ناخن پا ===
  
−
س۳۲٫ آیا بانوان می تواند همه انگشتان پای خود را لاک بزنند وو در هنگام وضو تنها یک انگشت کوچک پا را برای مسح بدون لاک نزده، نگه دارند؟<br/>
+
س۳۲٫ آیا بانوان می‌تواند همه انگشتان پای خود را لاک بزنند وو در هنگام وضو تنها یک انگشت کوچک پا را برای مسح بدون لاک نزده، نگه دارند؟<br/>
  
−
همه مراجع: آری، مقدار واجب مسح، تنها از سر یکی از انگشتان پا (هرچند انگشت کوچک پا) است<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۵۲؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۵۸؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۵۳ و خامنه ای، اجوبه، س۱۱۱.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: آری، مقدار واجب مسح، تنها از سر یکی از انگشتان پا (هرچند انگشت کوچک پا) است<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۵۲؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۵۸؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۵۳ و خامنه‌ای، اجوبه، س۱۱۱.</ref>.<br/>
  
 
== شرایط وضو ==
 
== شرایط وضو ==
سطر ۲۳۸: سطر ۲۳۸:
 
س۳۵٫ اگر عضوی از اعضای وضو بعد از شستن آن و پیش از تمام شدن وضو نجس شود، تکلیف چیست؟<br/>
 
س۳۵٫ اگر عضوی از اعضای وضو بعد از شستن آن و پیش از تمام شدن وضو نجس شود، تکلیف چیست؟<br/>
  
−
همه مراجع: اگر پیش از تمام شدن وضو، جایی را که شسته و یا مسح کرده، نجس شود، وضویش صحیح است؛ ولی تطهیر آن به جهت نماز صحیح است<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۷۶؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۸۲؛ خامنه ای، اجوبه، س۱۳۲.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: اگر پیش از تمام شدن وضو، جایی را که شسته و یا مسح کرده، نجس شود، وضویش صحیح است؛ ولی تطهیر آن به جهت نماز صحیح است<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۷۶؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۸۲؛ خامنه‌ای، اجوبه، س۱۳۲.</ref>.<br/>
  
 
س۳۶٫ یکی از اعضای وضو نجس بود، تطهیر آن را فراموش کردم و وضو گرفتم، تکلیف چیست؟ آیا وضو صحیح است؟<br/>
 
س۳۶٫ یکی از اعضای وضو نجس بود، تطهیر آن را فراموش کردم و وضو گرفتم، تکلیف چیست؟ آیا وضو صحیح است؟<br/>
  
−
همه مراجع (به جز بهجت و صافی): وضو باطل است و باید برای نماز و مانند آن، عضوی را که نجس بوده آب بکشید و دوباره وضو بگیرید<ref>امام، نوری، فاضل، مکارم و سیستانی، تعلیقات علی العروه، ج۱، شرائط الوضو، الثانی؛ وحید و تبریزی، توضیح المسائل، شرائط وضو، شرط ششم؛ دفتر: خامنه ای.</ref>.<br/>
+
همه مراجع (به جز بهجت و صافی): وضو باطل است و باید برای نماز و مانند آن، عضوی را که نجس بوده آب بکشید و دوباره وضو بگیرید<ref>امام، نوری، فاضل، مکارم و سیستانی، تعلیقات علی العروه، ج۱، شرائط الوضو، الثانی؛ وحید و تبریزی، توضیح المسائل، شرائط وضو، شرط ششم؛ دفتر: خامنه‌ای.</ref>.<br/>
  
 
آیات عظام بهجت و صافی: وضو باطل است و باید برای نماز و مانند آن، عضوی را که نجس بوده، آب بکشید؛ مگر آنکه بدانید با وضو گرفتن، پاک شده است<ref>بهجت و صافی، توضیح المسائل مراجع، م۲۷۸.</ref>.<br/>
 
آیات عظام بهجت و صافی: وضو باطل است و باید برای نماز و مانند آن، عضوی را که نجس بوده، آب بکشید؛ مگر آنکه بدانید با وضو گرفتن، پاک شده است<ref>بهجت و صافی، توضیح المسائل مراجع، م۲۷۸.</ref>.<br/>
سطر ۲۴۸: سطر ۲۴۸:
 
=== خانه غیر مخمس ===
 
=== خانه غیر مخمس ===
  
−
س۳۷٫ [[وضو گرفتن]] در خانه ای که صاحب آن خمس نمی دهد چگونه است؟ آیا این وضو صحیح است؟<br/>
+
س۳۷٫ [[وضو گرفتن]] در خانه‌ای که صاحب آن خمس نمی‌دهد چگونه است؟ آیا این وضو صحیح است؟<br/>
  
−
همه مراجع (به جز تبریزی و سیستانی): اگر نمی دانید که خانه از پول غیر مخمس تهیه شده، وضو صحیح است<ref>توضیح المسائل مراجع، شرائط وضو، شرط سوم و چهارم و م۱۷۹۵ و بهجت، توضیح المسائل، شرائط وضو، شرط سوم و چهارم و م۱۴۰۸؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۷۳ و ۱۷۹۱ و دفتر: وحید.</ref>.<br/>
+
همه مراجع (به جز تبریزی و سیستانی): اگر نمی‌دانید که خانه از پول غیر مخمس تهیه شده، وضو صحیح است<ref>توضیح المسائل مراجع، شرائط وضو، شرط سوم و چهارم و م۱۷۹۵ و بهجت، توضیح المسائل، شرائط وضو، شرط سوم و چهارم و م۱۴۰۸؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۷۳ و ۱۷۹۱ و دفتر: وحید.</ref>.<br/>
  
 
آیات عظام تبریزی و سیستانی: گرفتن وضو در این خانه صحیح است<ref>توضیح المسائل مراجع، شرائط وضو، شرط سوم و م۱۷۹۵.</ref><br/>
 
آیات عظام تبریزی و سیستانی: گرفتن وضو در این خانه صحیح است<ref>توضیح المسائل مراجع، شرائط وضو، شرط سوم و م۱۷۹۵.</ref><br/>
سطر ۲۶۴: سطر ۲۶۴:
 
س۳۹٫ آیا جایز است در دانشگا وضو بگیریم و بیرون از دانشگاه نماز بخوانیم؟<br/>
 
س۳۹٫ آیا جایز است در دانشگا وضو بگیریم و بیرون از دانشگاه نماز بخوانیم؟<br/>
  
−
همه مراجع: اگر آب دانشگاه برای خصوص [[وضو گرفتن]] در دانشگاه و نماز خواندن در آن وقف نشده، اشکال ندارد<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۶۷ و ۲۶۸؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۷۳ و ۲۷۴؛ دفتر: خامنه ای</ref>.<br/>
+
همه مراجع: اگر آب دانشگاه برای خصوص [[وضو گرفتن]] در دانشگاه و نماز خواندن در آن وقف نشده، اشکال ندارد<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۶۷ و ۲۶۸؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۷۳ و ۲۷۴؛ دفتر: خامنه‌ای</ref>.<br/>
  
 
=== خشک بودن اعضا ===
 
=== خشک بودن اعضا ===
سطر ۲۷۰: سطر ۲۷۰:
 
س۴۰٫ آیا خشک بودن اعضای وضو، قبل از وضو لازم است؟<br/>
 
س۴۰٫ آیا خشک بودن اعضای وضو، قبل از وضو لازم است؟<br/>
  
−
همه مراجع: خیر، لازم نیست؛ مگر جای مسح که باید خشک باشد<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۵۶؛ وحید، توضیح المسائل، م۳۶۲؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۵۷؛ دفتر: خامنه ای</ref>.<br/>
+
همه مراجع: خیر، لازم نیست؛ مگر جای مسح که باید خشک باشد<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۵۶؛ وحید، توضیح المسائل، م۳۶۲؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۵۷؛ دفتر: خامنه‌ای</ref>.<br/>
  
−
تبصره: اگر رطوبت جای مسح بگونه ای کم باشد که رطوبت کف دست به آن غلبه کند اشکال ندارد.<br/>
+
تبصره: اگر رطوبت جای مسح بگونه‌ای کم باشد که رطوبت کف دست به آن غلبه کند اشکال ندارد.<br/>
  
 
=== وضو در حال تقیه ===
 
=== وضو در حال تقیه ===
  
−
س۴۱٫ آیا در صورت مجبور بودن می توان به روش اهل سنت وضو گرفت و تکلیف چنین نمازهایی چه می شود؟<br/>
+
س۴۱٫ آیا در صورت مجبور بودن می‌توان به روش اهل سنت وضو گرفت و تکلیف چنین نمازهایی چه می‌شود؟<br/>
  
−
همه مراجع: آری؛ در موارد تقیه و اضطرار، می توان به روش غیر شیعه وضو گرفت. در این صورت نماز هم صحیح است<ref>العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، م۳۵.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: آری؛ در موارد تقیه و اضطرار، می‌توان به روش غیر شیعه وضو گرفت. در این صورت نماز هم صحیح است<ref>العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، م۳۵.</ref>.<br/>
  
 
=== وضو در ایام عادت ===
 
=== وضو در ایام عادت ===
سطر ۲۸۴: سطر ۲۸۴:
 
س۴۲٫ آیا [[وضو گرفتن]] در ایام عادت صحیح است و همان ارزش وضو در زمان عادی را دارد؟
 
س۴۲٫ آیا [[وضو گرفتن]] در ایام عادت صحیح است و همان ارزش وضو در زمان عادی را دارد؟
  
−
همه مراجع: آری، وضو زن حائض صحیح است؛ ولی طاهر نمی شود و نمی تواند با آن نماز بخواند و یا دست به خط قرآن بزند<ref>العروه الوثقی، ج۱، باب الوضوءات المستحبه، م۲.</ref><br/>
+
همه مراجع: آری، وضو زن حائض صحیح است؛ ولی طاهر نمی‌شود و نمی‌تواند با آن نماز بخواند و یا دست به خط قرآن بزند<ref>العروه الوثقی، ج۱، باب الوضوءات المستحبه، م۲.</ref><br/>
  
 
=== زمان وضو ===
 
=== زمان وضو ===
  
−
س۴۳٫ با یک وضو تا چه زمانی می توان نماز خواند؟<br/>
+
س۴۳٫ با یک وضو تا چه زمانی می‌توان نماز خواند؟<br/>
  
−
همه مراجع: تا زمانی که یکی از مبطلات وضو پیش نیامده باشد<ref>توضیح المسائل مراجع، م۳۲۳؛ وحید، توضیح المسائل، م۳۲۸؛ نوری، توضیح المسائل، م۳۲۴؛ دفتر: خامنه ای</ref>.<br/>
+
همه مراجع: تا زمانی که یکی از مبطلات وضو پیش نیامده باشد<ref>توضیح المسائل مراجع، م۳۲۳؛ وحید، توضیح المسائل، م۳۲۸؛ نوری، توضیح المسائل، م۳۲۴؛ دفتر: خامنه‌ای</ref>.<br/>
  
−
س۴۴٫ آیا قبل از اذان، می توان برای نماز وضو گرفت؟<br/>
+
س۴۴٫ آیا قبل از اذان، می‌توان برای نماز وضو گرفت؟<br/>
  
−
همه مراجع: اگر وقت نماز نزدیک باشد و به قصد آمادگی برای نماز وضو بگیرد، اشکال ندارد و نیز می تواند پیش از وقت، به قصد داشتن طهارت وضو بگیرد و با آن نیز نماز بخواند<ref>توضیح المسائل مراجع، م۳۲۰؛ وحید، توضیح المسائل، م۳۲۶؛ نوری، استفتاءات، ج۱، س۴۲.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: اگر وقت نماز نزدیک باشد و به قصد آمادگی برای نماز وضو بگیرد، اشکال ندارد و نیز می‌تواند پیش از وقت، به قصد داشتن طهارت وضو بگیرد و با آن نیز نماز بخواند<ref>توضیح المسائل مراجع، م۳۲۰؛ وحید، توضیح المسائل، م۳۲۶؛ نوری، استفتاءات، ج۱، س۴۲.</ref>.<br/>
  
 
=== شک در وضو ===
 
=== شک در وضو ===
سطر ۳۰۰: سطر ۳۰۰:
 
س۴۵٫ کسی که شک دارد وضو گرفته یا نه، آیا باید برای نماز وضو بگیرد؟<br/>
 
س۴۵٫ کسی که شک دارد وضو گرفته یا نه، آیا باید برای نماز وضو بگیرد؟<br/>
  
−
همه مراجع: آری، باید وضو بگیرد<ref>توضیح المسائل مراجع، ج۱، م۳۰۱؛ وحید، توضیح المسائل، م۳۰۷؛ نوری، توضیح المسائل، م۳۰۲؛ دفتر: خامنه ای.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: آری، باید وضو بگیرد<ref>توضیح المسائل مراجع، ج۱، م۳۰۱؛ وحید، توضیح المسائل، م۳۰۷؛ نوری، توضیح المسائل، م۳۰۲؛ دفتر: خامنه‌ای.</ref>.<br/>
  
−
س۴۶٫ کسی که بعد از نماز شک می کند که قبل از نماز وضو گرفته یا نه، چه تکلیفی دارد؟<br/>
+
س۴۶٫ کسی که بعد از نماز شک می‌کند که قبل از نماز وضو گرفته یا نه، چه تکلیفی دارد؟<br/>
  
−
همه مراجع (به جز تبریزی، صافی و وحید): نمازی که خوانده صحیح است؛ ولی باید برای نمازهای بعدی وضو بگیرد<ref>(۶۲)توضیح المسائل مراجع، م۳۰۳؛ نوری، توضیح المسائل، م۳۰۴؛ دفتر: خامنه ای.</ref>.<br/>
+
همه مراجع (به جز تبریزی، صافی و وحید): نمازی که خوانده صحیح است؛ ولی باید برای نمازهای بعدی وضو بگیرد<ref>(۶۲)توضیح المسائل مراجع، م۳۰۳؛ نوری، توضیح المسائل، م۳۰۴؛ دفتر: خامنه‌ای.</ref>.<br/>
  
−
آیات عظام تبریزی، صافی و وحید: چنانچه احتمال می دهد پیش از نماز به گرفتن وضو توجه داشته، نمازی که خوانده صحیح است؛ ولی باید برای نمازهای بعدی وضو بگیرد<ref>توضیح المسائل مراجع، م۳۰۳؛ وحید، توضیح المسائل، م۳۱۰.</ref>.<br/>
+
آیات عظام تبریزی، صافی و وحید: چنانچه احتمال می‌دهد پیش از نماز به گرفتن وضو توجه داشته، نمازی که خوانده صحیح است؛ ولی باید برای نمازهای بعدی وضو بگیرد<ref>توضیح المسائل مراجع، م۳۰۳؛ وحید، توضیح المسائل، م۳۱۰.</ref>.<br/>
  
 
س۴۷٫ کسی که شک دارد وضویش باطل شده است یا نه چه حکمی دارد؟<br/>
 
س۴۷٫ کسی که شک دارد وضویش باطل شده است یا نه چه حکمی دارد؟<br/>
  
−
همه مراجع: بنا می گذارد که وضویش باقی است<ref>توضیح المسائل مراجع، م۳۰۰؛ وحید، توضیح المسائل، م۳۰۶؛ نوری، توضیح المسائل، م۳۰۱ و دفتر: خامنه ای.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: بنا می‌گذارد که وضویش باقی است<ref>توضیح المسائل مراجع، م۳۰۰؛ وحید، توضیح المسائل، م۳۰۶؛ نوری، توضیح المسائل، م۳۰۱ و دفتر: خامنه‌ای.</ref>.<br/>
  
 
س۴۸٫ اگر در بین نماز در صحت وضو شک کنیم، وظیفه مان چیست؟<br/>
 
س۴۸٫ اگر در بین نماز در صحت وضو شک کنیم، وظیفه مان چیست؟<br/>
سطر ۳۱۸: سطر ۳۱۸:
 
=== فراموشی در وضو ===
 
=== فراموشی در وضو ===
  
−
س۴۹٫ اگر بعد از وضو یقین کنیم، یکی از اعمال وضو را انجام نداده ایم، وظیفه چیست؟<br/>
+
س۴۹٫ اگر بعد از وضو یقین کنیم، یکی از اعمال وضو را انجام نداده‌ایم، وظیفه چیست؟<br/>
  
 
همه مراجع: اگر موالات وضو از بین نرفته است، محل فراموش شده و بعد از آن را باید بشویید یا مسح کنید و اگر موالات از بین رفته، باید از نو وضو بگیرید<ref>العروه الوثقی، ج۱، شرائط الوضو، م۴۵.</ref>.<br/>
 
همه مراجع: اگر موالات وضو از بین نرفته است، محل فراموش شده و بعد از آن را باید بشویید یا مسح کنید و اگر موالات از بین رفته، باید از نو وضو بگیرید<ref>العروه الوثقی، ج۱، شرائط الوضو، م۴۵.</ref>.<br/>
سطر ۳۲۶: سطر ۳۲۶:
 
س۵۰٫ آیا وضوی وسواس صحیح است؟<br/>
 
س۵۰٫ آیا وضوی وسواس صحیح است؟<br/>
  
−
همه مراجع: اگر وضو را طول بدهد و به اندازه ای که رطوبت اعضای قبلی به طور کامل خشک شود و یا اینکه در شستن دست چپ زیاده روی کند، وضویش اشکال پیدا می کند<ref>العروه الوثقی، م۴۷.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: اگر وضو را طول بدهد و به اندازه‌ای که رطوبت اعضای قبلی به طور کامل خشک شود و یا اینکه در شستن دست چپ زیاده روی کند، وضویش اشکال پیدا می‌کند<ref>العروه الوثقی، م۴۷.</ref>.<br/>
  
−
س۵۱٫ در کارهای وضو بسیار شک می کنم، وظیفه ام چیست؟<br/>
+
س۵۱٫ در کارهای وضو بسیار شک می‌کنم، وظیفه‌ام چیست؟<br/>
  
−
همه مراجع (به جز تبریزی و وحید): نباید به شک خود اعتنا کنید (و مطابق متعارف مردم انجام دهید)<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۹۹؛ نوری، توضیح المسائل، م۳۰۰؛ دفتر: خامنه ای.</ref>.<br/>
+
همه مراجع (به جز تبریزی و وحید): نباید به شک خود اعتنا کنید (و مطابق متعارف مردم انجام دهید)<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۹۹؛ نوری، توضیح المسائل، م۳۰۰؛ دفتر: خامنه‌ای.</ref>.<br/>
  
 
آیات عظام تبریزی و وحید: اگر به حد وسواس برسد، نباید به شک خود اعتنا کنید (و مطابق متعارف مردم انجام دهید)<ref>وحید، توضیح المسائل، م۳۰۵ و تبریزی، توضیح المسائل مراجع، م۲۹۹</ref>.<br/>
 
آیات عظام تبریزی و وحید: اگر به حد وسواس برسد، نباید به شک خود اعتنا کنید (و مطابق متعارف مردم انجام دهید)<ref>وحید، توضیح المسائل، م۳۰۵ و تبریزی، توضیح المسائل مراجع، م۲۹۹</ref>.<br/>
سطر ۳۳۸: سطر ۳۳۸:
 
س۵۲٫ آیا وضوی زن و مرد تفاوت دارد؟<br/>
 
س۵۲٫ آیا وضوی زن و مرد تفاوت دارد؟<br/>
  
−
همه مراجع: خیر، تفاوتی ندارد؛ تنها هنگام شستن دست، برای مرد مستحب است در شستن اول از قسمت ظاهر دست شروع کنید و در شستن دوم از قسمت باطن و داخلی آن. اما برای زن مستحب است بر خلاف آن عمل کند<ref>العروه الوثقی، ج۱، بعض مستحبات الوضو، العاشر؛ خامنه ای، اجوبه، س۱۴۶</ref>.<br/>
+
همه مراجع: خیر، تفاوتی ندارد؛ تنها هنگام شستن دست، برای مرد مستحب است در شستن اول از قسمت ظاهر دست شروع کنید و در شستن دوم از قسمت باطن و داخلی آن. اما برای زن مستحب است بر خلاف آن عمل کند<ref>العروه الوثقی، ج۱، بعض مستحبات الوضو، العاشر؛ خامنه‌ای، اجوبه، س۱۴۶</ref>.<br/>
  
 
=== کمک در وضو ===
 
=== کمک در وضو ===
  
−
س۵۳٫ آیا انسان می تواند دیگری را در انجام دادن وضو، یاری دهد؟<br/>
+
س۵۳٫ آیا انسان می‌تواند دیگری را در انجام دادن وضو، یاری دهد؟<br/>
  
 
همه مراجع: اگر در رساندن آب به اعضا و در شستن او کمک کند، وضویش باطل است<ref>العروه الوثقی، شرائط الوضو، التاسع.</ref>.<br/>
 
همه مراجع: اگر در رساندن آب به اعضا و در شستن او کمک کند، وضویش باطل است<ref>العروه الوثقی، شرائط الوضو، التاسع.</ref>.<br/>
  
−
س۵۴٫ اگر کسی با آفتابه یا هر وسیله ی دیگری به کف دست او آب بریزد ولی خودش صورت ودست ها را بشوید، آیا این وضو صحیح است؟<br/>
+
س۵۴٫ اگر کسی با آفتابه یا هر وسیله ی دیگری به کف دست او آب بریزد ولی خودش صورت ودست‌ها را بشوید، آیا این وضو صحیح است؟<br/>
  
 
همه مراجع: آری، وضویش صحیح است؛ ولی این کار کراهت دارد<ref>العروه الوثقی، شرائط الوضو، التاسع.</ref>.<br/>
 
همه مراجع: آری، وضویش صحیح است؛ ولی این کار کراهت دارد<ref>العروه الوثقی، شرائط الوضو، التاسع.</ref>.<br/>
سطر ۳۵۶: سطر ۳۵۶:
 
همه مراجع: اگر دستش از آرنج قطع شده، نسبت به آن تکلیفی ندارد و تنها صورت و یک دست دیگر را بشوید، آنگاه سر و پا را با همان دست مسح کند<ref>العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، الثانی.</ref>.<br/>
 
همه مراجع: اگر دستش از آرنج قطع شده، نسبت به آن تکلیفی ندارد و تنها صورت و یک دست دیگر را بشوید، آنگاه سر و پا را با همان دست مسح کند<ref>العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، الثانی.</ref>.<br/>
  
−
س۵۶٫ انگشتان دست راست من قطع شد، حال چگونه وضو بگیرم؟ آیا می توان با دست چپ بجای دست راست وضو بگیرم؟<br/>
+
س۵۶٫ انگشتان دست راست من قطع شد، حال چگونه وضو بگیرم؟ آیا می‌توان با دست چپ بجای دست راست وضو بگیرم؟<br/>
  
−
همه مراجع: شستن صورت با دست راست یا چپ مانعی ندارد و مسح با کف دست راست و یا با دست چپ انجام دهید. هر مقداری که از دست راست (آرنج به پایین) باقی است، باید شسته شود و نسبت به انگشت های بریده شده، تکلیفی ندارید<ref>العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، الثانی</ref>.<br/>
+
همه مراجع: شستن صورت با دست راست یا چپ مانعی ندارد و مسح با کف دست راست و یا با دست چپ انجام دهید. هر مقداری که از دست راست (آرنج به پایین) باقی است، باید شسته شود و نسبت به انگشت‌های بریده شده، تکلیفی ندارید<ref>العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، الثانی</ref>.<br/>
  
−
=== وضوی جبیره ای ===
+
=== وضوی جبیره‌ای ===
  
 
س۵۷٫ کسی که یک دستش شسکته و داخل گچ است؛ چگونه وضو بگیرد؟<br/>
 
س۵۷٫ کسی که یک دستش شسکته و داخل گچ است؛ چگونه وضو بگیرد؟<br/>
  
−
آیات عظام امام، خامنه ای، سیستانی، صافی، فاضل و نوری: باید وضوی جبیره ای بگیرد<ref>توضیح المسائل مراجع، م۳۳۰؛ نوری، توضیح المسائل، م۳۳۱ و دفتر: خامنه ای.</ref><br/>
+
آیات عظام امام، خامنه‌ای، سیستانی، صافی، فاضل و نوری: باید وضوی جبیره‌ای بگیرد<ref>توضیح المسائل مراجع، م۳۳۰؛ نوری، توضیح المسائل، م۳۳۱ و دفتر: خامنه‌ای.</ref><br/>
  
−
آیت الله بهجت: باید وضوی جبیره ای بگیرد و بنابر احتیاط واجب تیمم هم بکند<ref>توضیح المسائل مراجع، م۳۳۰</ref>.<br/>
+
آیت الله بهجت: باید وضوی جبیره‌ای بگیرد و بنابر احتیاط واجب تیمم هم بکند<ref>توضیح المسائل مراجع، م۳۳۰</ref>.<br/>
  
−
آیات عظام تبریزی، مکارم و وحید: بنابر احتیاط واجب، باید هم وضوی جبیره ای بگیرد و هم تیمم کند<ref>توضیح المسائل مراجع، م۳۳۰؛ وحید، توضیح المسائل، م۳۲۶.</ref>.<br/>
+
آیات عظام تبریزی، مکارم و وحید: بنابر احتیاط واجب، باید هم وضوی جبیره‌ای بگیرد و هم تیمم کند<ref>توضیح المسائل مراجع، م۳۳۰؛ وحید، توضیح المسائل، م۳۲۶.</ref>.<br/>
  
−
تبصره: جبیره؛ یعنیف پارچه و پمادی که روی محل زخم یا شکستگی گذاشته می شود. شخص یاد شده می تواند وضوی جبیره ای را به این شکل انجام دهد: ابتدا صورت را (با دست چپ و یا با گرفتن زیر شیر و یا فرو بردن در آب) بشویید و سپس دست راست وضوی جبیره ای دهد (با دست مرطوب بر روی آن بکشید) و بعد دست چپ را مانند صورت بشویید، آنگاه با رطوبت دست چپ سر و روی پاها را مسح کند.<br/>
+
تبصره: جبیره؛ یعنیف پارچه و پمادی که روی محل زخم یا شکستگی گذاشته می‌شود. شخص یاد شده می‌تواند وضوی جبیره‌ای را به این شکل انجام دهد: ابتدا صورت را (با دست چپ و یا با گرفتن زیر شیر و یا فرو بردن در آب) بشویید و سپس دست راست وضوی جبیره‌ای دهد (با دست مرطوب بر روی آن بکشید) و بعد دست چپ را مانند صورت بشویید، آنگاه با رطوبت دست چپ سر و روی پاها را مسح کند.<br/>
  
 
=== خوردن هنگام وضو ===
 
=== خوردن هنگام وضو ===
سطر ۳۷۶: سطر ۳۷۶:
 
س۵۸٫ اگر در حین وضو چیزی بخوریم، وضویمان درست است؟<br/>
 
س۵۸٫ اگر در حین وضو چیزی بخوریم، وضویمان درست است؟<br/>
  
−
همه مراجع: خوردن چیزی در حال وضو اشکال ندارد؛ ولی بهتر است از کارهایی که حضور قلب را در هنگام وضو از بین می برد، پرهیز شود<ref>العروه الوثقی، ج۱، شرائط الوضو و مستحبات الوضو، الرابع عشر</ref>.<br/>
+
همه مراجع: خوردن چیزی در حال وضو اشکال ندارد؛ ولی بهتر است از کارهایی که حضور قلب را در هنگام وضو از بین می‌برد، پرهیز شود<ref>العروه الوثقی، ج۱، شرائط الوضو و مستحبات الوضو، الرابع عشر</ref>.<br/>
  
 
=== وضو در دستشویی ===
 
=== وضو در دستشویی ===
  
−
س۵۹٫ [[وضو گرفتن]] در دستشویی هایی که فاضلاب آن به چاه توالت ریخته می شود چه حکمی دارد؟<br/>
+
س۵۹٫ [[وضو گرفتن]] در دستشویی‌هایی که فاضلاب آن به چاه توالت ریخته می‌شود چه حکمی دارد؟<br/>
  
 
همه مراجع: [[وضو گرفتن]] اشکالی ندارد؛ ولی مکروه است<ref>العروه الوثقی، ج۱، مکروهات الوضو، الثالث</ref>.<br/>
 
همه مراجع: [[وضو گرفتن]] اشکالی ندارد؛ ولی مکروه است<ref>العروه الوثقی، ج۱، مکروهات الوضو، الثالث</ref>.<br/>
سطر ۳۸۶: سطر ۳۸۶:
 
=== راه رفتن در وضو ===
 
=== راه رفتن در وضو ===
  
−
س۶۰٫ اگر هنگام کشیدن مسح سر راه برویم، وضو باطل می شود؟<br/>
+
س۶۰٫ اگر هنگام کشیدن مسح سر راه برویم، وضو باطل می‌شود؟<br/>
  
 
همه مراجع: راه رفتن در حالت مسح اشکال ندارد<ref>همان، ج۱، م۲۵، شرائط الوضو، الحادی عشر</ref>.<br/>
 
همه مراجع: راه رفتن در حالت مسح اشکال ندارد<ref>همان، ج۱، م۲۵، شرائط الوضو، الحادی عشر</ref>.<br/>
سطر ۴۰۲: سطر ۴۰۲:
 
س۶۲٫ اگر بعد از وضو، در اعضا مانعی ببینیم، چه کنیم؟<br/>
 
س۶۲٫ اگر بعد از وضو، در اعضا مانعی ببینیم، چه کنیم؟<br/>
  
−
همه مراجع (به جز سیستانی، مکارم و وحید): اگر ندانید موقع وضو بوده یا بعد پیدا شده، وضویتان صحیح است؛ ولی اگر در وقت وضو، به مانع توجه نداشته اید، بنابر احتیاط واجب، دوباره وضو بگیرید<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۹۷؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۹۸؛ دفتر: خامنه ای</ref>.<br/>
+
همه مراجع (به جز سیستانی، مکارم و وحید): اگر ندانید موقع وضو بوده یا بعد پیدا شده، وضویتان صحیح است؛ ولی اگر در وقت وضو، به مانع توجه نداشته‌اید، بنابر احتیاط واجب، دوباره وضو بگیرید<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۹۷؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۹۸؛ دفتر: خامنه‌ای</ref>.<br/>
  
−
آیت الله سیستانی: اگر ندانید موقع وضو بوده یا بعد پیدا شده، وضویتان صحیح است؛ ولی اگر در وقت وضو، به مانع توجه نداشته اید، بنابر احتیاط مستحب، دوباره وضو بگیرید<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۹۷</ref>.<br/>
+
آیت الله سیستانی: اگر ندانید موقع وضو بوده یا بعد پیدا شده، وضویتان صحیح است؛ ولی اگر در وقت وضو، به مانع توجه نداشته‌اید، بنابر احتیاط مستحب، دوباره وضو بگیرید<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۹۷</ref>.<br/>
  
−
آیات عظام مکارم و وحید: اگر ندانید موقع وضو بوده یا بعد پیدا شده، وضویتان صحیح است؛ ولی اگر در هنگام وضو به آن توجه نداشته اید، باید دوباره وضو بگیرید<ref>وحید، توضیح المسائل، م۳۰۳؛ و مکارم، توضیح المسائل، م۳۲۱</ref>.<br/>
+
آیات عظام مکارم و وحید: اگر ندانید موقع وضو بوده یا بعد پیدا شده، وضویتان صحیح است؛ ولی اگر در هنگام وضو به آن توجه نداشته‌اید، باید دوباره وضو بگیرید<ref>وحید، توضیح المسائل، م۳۰۳؛ و مکارم، توضیح المسائل، م۳۲۱</ref>.<br/>
  
 
=== شک در مانع ===
 
=== شک در مانع ===
سطر ۴۱۲: سطر ۴۱۲:
 
س۶۳٫ اگر در هنگام وضو شک داشته باشیم که چیزی مانع رسیدن آب به بدن است، تکلیف چیست؟<br/>
 
س۶۳٫ اگر در هنگام وضو شک داشته باشیم که چیزی مانع رسیدن آب به بدن است، تکلیف چیست؟<br/>
  
−
همه مراجع: باید آن را برطرف کند، یا به گونه ای آب را به زیر آن برساند<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۹۰؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۹۶ و نوری، توضیح المسائل، م۲۹۱.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: باید آن را برطرف کند، یا به گونه‌ای آب را به زیر آن برساند<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۹۰؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۹۶ و نوری، توضیح المسائل، م۲۹۱.</ref>.<br/>
  
 
=== لاک ناخن ===
 
=== لاک ناخن ===
سطر ۴۲۴: سطر ۴۲۴:
 
س۶۵٫ بلند گذاشتن ناخن در وضو چه حکمی دارد؟<br/>
 
س۶۵٫ بلند گذاشتن ناخن در وضو چه حکمی دارد؟<br/>
  
−
همه مراجع: اگر ناخن بیشتر از معمول بلند باشد، باید چرک زیر مقداری که از معمول بلندتر است، برطرف و شسته شود<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۹۱؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۹۷ و نوری، توضیح المسائل، م۲۹۲ و دفتر: خامنه ای</ref>.<br/>
+
همه مراجع: اگر ناخن بیشتر از معمول بلند باشد، باید چرک زیر مقداری که از معمول بلندتر است، برطرف و شسته شود<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۹۱؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۹۷ و نوری، توضیح المسائل، م۲۹۲ و دفتر: خامنه‌ای</ref>.<br/>
  
−
تبصره: چرک زیر آن مقداری از ناخن که بلندتر از معمول بلندتر است، جزء ظاهر محسوب می شود؛ از این رو باید برطرف شود.<br/>
+
تبصره: چرک زیر آن مقداری از ناخن که بلندتر از معمول بلندتر است، جزء ظاهر محسوب می‌شود؛ از این رو باید برطرف شود.<br/>
  
−
س۶۶٫ اگر چرکی زیر ناخن باشد که مانع رسیدن آب می شود، آیا وضو صحیح است؟<br/>
+
س۶۶٫ اگر چرکی زیر ناخن باشد که مانع رسیدن آب می‌شود، آیا وضو صحیح است؟<br/>
  
−
همه مراجع: اگر چرک در قسمت ظاهر ناخن نباشد، وضو صحیح است<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۹۱؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۹۷ و نوری، توضیح المسائل، م۲۹۲ و دفتر: خامنه ای</ref>.<br/>
+
همه مراجع: اگر چرک در قسمت ظاهر ناخن نباشد، وضو صحیح است<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۹۱؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۹۷ و نوری، توضیح المسائل، م۲۹۲ و دفتر: خامنه‌ای</ref>.<br/>
  
 
=== مواد آرایشی ===
 
=== مواد آرایشی ===
سطر ۴۳۶: سطر ۴۳۶:
 
س۶۷٫ مداد چشم و ریمل در هنگام وضو چه حکمی دارد؟<br/>
 
س۶۷٫ مداد چشم و ریمل در هنگام وضو چه حکمی دارد؟<br/>
  
−
همه مراجع: برای وضو، ریمل و مداد بیرون چشم ـ اگر جرم داشته باشد ـ باید برطرف شود؛ ولی برطرف کردن مقداری که داخل چشم است، لازم نیست<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۴۲؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۴۸ و نوری، توضیح المسائل، م۲۴۳ و دفتر: خامنه ای</ref>.<br/>
+
همه مراجع: برای وضو، ریمل و مداد بیرون چشم ـ اگر جرم داشته باشد ـ باید برطرف شود؛ ولی برطرف کردن مقداری که داخل چشم است، لازم نیست<ref>توضیح المسائل مراجع، م۲۴۲؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۴۸ و نوری، توضیح المسائل، م۲۴۳ و دفتر: خامنه‌ای</ref>.<br/>
  
 
تبصره: بعد از برطرف کردن جرم مواد آرایشی، باقی ماندن رنگ آن مانع وضو نیست.<br/>
 
تبصره: بعد از برطرف کردن جرم مواد آرایشی، باقی ماندن رنگ آن مانع وضو نیست.<br/>
سطر ۴۴۲: سطر ۴۴۲:
 
=== کرم پوست ===
 
=== کرم پوست ===
  
−
س۶۸٫ آیا مالیدن کرم به دست و صورت، مانع وضو می شود؟<br/>
+
س۶۸٫ آیا مالیدن کرم به دست و صورت، مانع وضو می‌شود؟<br/>
  
−
همه مراجع: اگر به حدی باشد که مانع رسیدن آب به پوست نباشد، اشکال ندارد<ref>تبریزی، استفتاءات، س۱۵۲؛ سیستانی، سایت، وضو؛ خامنه ای، اجوبه، س۱۰۴؛ فاضل، جامع المسائل، ج۱، س۱۲۵؛ امام، استفتاءات، ج۱، (وضو)، س۴۰؛ صافی، جامع الاحکام، ج۱، س۹۱ و ۱۰۶؛ دفتر: نوری، وحید، مکارم و بهجت.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: اگر به حدی باشد که مانع رسیدن آب به پوست نباشد، اشکال ندارد<ref>تبریزی، استفتاءات، س۱۵۲؛ سیستانی، سایت، وضو؛ خامنه‌ای، اجوبه، س۱۰۴؛ فاضل، جامع المسائل، ج۱، س۱۲۵؛ امام، استفتاءات، ج۱، (وضو)، س۴۰؛ صافی، جامع الاحکام، ج۱، س۹۱ و ۱۰۶؛ دفتر: نوری، وحید، مکارم و بهجت.</ref>.<br/>
  
 
تبصره: تشخیص این امر به عهده عرف است.<br/>
 
تبصره: تشخیص این امر به عهده عرف است.<br/>
سطر ۴۵۲: سطر ۴۵۲:
 
س۶۹٫ مسح سر بر موهای روغن زده شده، چگونه است؟<br/>
 
س۶۹٫ مسح سر بر موهای روغن زده شده، چگونه است؟<br/>
  
−
همه مراجع: اگر روغن و ژل به قدری زیاد نباشد که مانع  از رسیدن آب وضو (در حال مسح) به پوست یا بیخ موهای جلوی سر یا موها باشد، اشکال ندارد<ref>تبریزی، استفتاءات، س۱۵۴؛ صافی، جامع الاحکام، ج۱، س۱۰۶؛ فاضل، جامع المسائل، ج۱، س۱۲۵ و ۱۲۷؛ امام، استفتاءات، ج۱، (وضو)، س۴۲ و ۴۳؛ خامنه ای، اجوبه، س۱۰۴ و ۱۱۴ و ۱۴۰؛ مکارم، استفتاءات، ج۱، س۶۹؛ سیستانی، سایت، وضو و دفتر: نوری، بهجت و وحید</ref>.<br/>
+
همه مراجع: اگر روغن و ژل به قدری زیاد نباشد که مانع  از رسیدن آب وضو (در حال مسح) به پوست یا بیخ موهای جلوی سر یا موها باشد، اشکال ندارد<ref>تبریزی، استفتاءات، س۱۵۴؛ صافی، جامع الاحکام، ج۱، س۱۰۶؛ فاضل، جامع المسائل، ج۱، س۱۲۵ و ۱۲۷؛ امام، استفتاءات، ج۱، (وضو)، س۴۲ و ۴۳؛ خامنه‌ای، اجوبه، س۱۰۴ و ۱۱۴ و ۱۴۰؛ مکارم، استفتاءات، ج۱، س۶۹؛ سیستانی، سایت، وضو و دفتر: نوری، بهجت و وحید</ref>.<br/>
  
 
=== رنگ مو ===
 
=== رنگ مو ===
  
−
س۷۰٫ آیا رنگ مو و حنا و رنگ پوست میوه ها، مانع وضو است؟<br/>
+
س۷۰٫ آیا رنگ مو و حنا و رنگ پوست میوه‌ها، مانع وضو است؟<br/>
  
−
همه مراجع: رنگ بدون جرم مانع نیست<ref>امام، استفتاءات، ج۱، س۴۲؛ فاضل، جامع المسائل، ج۱، س۱۲۷؛ خامنه ای، اجوبه، س۱۴۰؛ تبریزی، استفتاءات، س۱۷۶ و دفتر: وحید، سیستانی، بهجت، صافی و نوری</ref>.<br/>
+
همه مراجع: رنگ بدون جرم مانع نیست<ref>امام، استفتاءات، ج۱، س۴۲؛ فاضل، جامع المسائل، ج۱، س۱۲۷؛ خامنه‌ای، اجوبه، س۱۴۰؛ تبریزی، استفتاءات، س۱۷۶ و دفتر: وحید، سیستانی، بهجت، صافی و نوری</ref>.<br/>
  
 
=== رنگ خودکار ===
 
=== رنگ خودکار ===
سطر ۴۶۴: سطر ۴۶۴:
 
س۷۱٫ آیا رنگ خودکار مانع از صحت وضو است؟<br/>
 
س۷۱٫ آیا رنگ خودکار مانع از صحت وضو است؟<br/>
  
−
همه مراجع: اگر جرم داشته باشد، مانع است و باید برای وضو، برطرف شود<ref>امام، استفتاءات، ج۱، س۴۱؛ صافی، جامع الاحکام، ج۱، س۹۳؛ فاضل، جامع المسائل، ج۱، س۱۲۴؛ خامنه ای، اجوبه، س۱۴۱؛ تبریزی، استفتاءات، س۱۷۶؛ مکارم استفتاءات، ج۲، س۵۵؛ دفتر: بهجت، وحید، سیستانی و نوری</ref>.<br/>
+
همه مراجع: اگر جرم داشته باشد، مانع است و باید برای وضو، برطرف شود<ref>امام، استفتاءات، ج۱، س۴۱؛ صافی، جامع الاحکام، ج۱، س۹۳؛ فاضل، جامع المسائل، ج۱، س۱۲۴؛ خامنه‌ای، اجوبه، س۱۴۱؛ تبریزی، استفتاءات، س۱۷۶؛ مکارم استفتاءات، ج۲، س۵۵؛ دفتر: بهجت، وحید، سیستانی و نوری</ref>.<br/>
  
−
تبصره: آیت الله مکارم می گوید: در مورد جوهر خودکار به این نتیجه رسیده اند که جرم ضعیفی دارد و مانع از رسیدن آب به پوست نیست<ref>استفتاءات، ج۲، س۵۵.</ref>.<br/>
+
تبصره: آیت الله مکارم می‌گوید: در مورد جوهر خودکار به این نتیجه رسیده‌اند که جرم ضعیفی دارد و مانع از رسیدن آب به پوست نیست<ref>استفتاءات، ج۲، س۵۵.</ref>.<br/>
  
 
=== موی مصنوعی ===
 
=== موی مصنوعی ===
سطر ۴۷۲: سطر ۴۷۲:
 
س۷۲٫ آیا مسح بر کلاه گیس جایز است؟<br/>
 
س۷۲٫ آیا مسح بر کلاه گیس جایز است؟<br/>
  
−
همه مراجع: خیر، باید کلاه گیس را برای مسح بردارد<ref>خامنه ای، اجوبه، س۱۰۱، صافی، جامع الاحکام، ج۱، س۱۰۵؛ تبریزی، استفتاءات، س۱۶۵ و دفتر: همه مراجع</ref>.<br/>
+
همه مراجع: خیر، باید کلاه گیس را برای مسح بردارد<ref>خامنه‌ای، اجوبه، س۱۰۱، صافی، جامع الاحکام، ج۱، س۱۰۵؛ تبریزی، استفتاءات، س۱۶۵ و دفتر: همه مراجع</ref>.<br/>
  
 
س۷۳٫ آیا ترمیم یا کاشتن موی مصنوعی در سر و یا ابرو ـ که مانع وضو یا [[غسل]] است ـ اشکال دارد؟<br/>
 
س۷۳٫ آیا ترمیم یا کاشتن موی مصنوعی در سر و یا ابرو ـ که مانع وضو یا [[غسل]] است ـ اشکال دارد؟<br/>
سطر ۴۷۸: سطر ۴۷۸:
 
همه مراجع: اگر مانع رسیدن آب به بدن باشد، کاشتن مو اشکال دارد<ref>دفتر: همه مراجع</ref>.<br/>
 
همه مراجع: اگر مانع رسیدن آب به بدن باشد، کاشتن مو اشکال دارد<ref>دفتر: همه مراجع</ref>.<br/>
  
−
تبصره: کاشت مو به دو صورت انجام می گیرد:<br/>
+
تبصره: کاشت مو به دو صورت انجام می‌گیرد:<br/>
  
−
۱٫ با چسب و مانند آن به گونه ای که مو سر و ابرو ترمیم می شود.<br/>
+
۱٫ با چسب و مانند آن به گونه‌ای که مو سر و ابرو ترمیم می‌شود.<br/>
  
−
۲٫  بدون چسب و مانند آن در سر و ابرو کاشته می شود. در این روش مو شبیه سوزن نازک از زیر پوست بیرون می آید.<br/>
+
۲٫  بدون چسب و مانند آن در سر و ابرو کاشته می‌شود. در این روش مو شبیه سوزن نازک از زیر پوست بیرون می‌آید.<br/>
  
−
در روش اول آب به طور متعارف به بدن نمی رسد ولی در روش دوم مو جزو بدن گردیده و به طور طبیعی مانع رسیدن آب به بدن نمی شود.<br/>
+
در روش اول آب به طور متعارف به بدن نمی‌رسد ولی در روش دوم مو جزو بدن گردیده و به طور طبیعی مانع رسیدن آب به بدن نمی‌شود.<br/>
  
−
س۷۴٫ چنانچه شخصی موی مصنوعی در سر کاشته باشد، تکلیف وضوی او چه می شود؟<br/>
+
س۷۴٫ چنانچه شخصی موی مصنوعی در سر کاشته باشد، تکلیف وضوی او چه می‌شود؟<br/>
  
−
همه مراجع: اگر موی مصنوعی به گونه ای کاشته شده؛ که از پوست جلوی سر یا موی طبیعی کوتاه جلوی سر، به اندازه صدق مسح باقی گذاشته، همان را مسح کند، کافی است.<br/>
+
همه مراجع: اگر موی مصنوعی به گونه‌ای کاشته شده؛ که از پوست جلوی سر یا موی طبیعی کوتاه جلوی سر، به اندازه صدق مسح باقی گذاشته، همان را مسح کند، کافی است.<br/>
  
−
س۷۵٫ اگر موی مصنوعی در سر و یا ابرو به گونه ای کاشته شده باشد که قابل رشد و نمو باشد، آیا برای وضو اشکال دارد؟<br/>
+
س۷۵٫ اگر موی مصنوعی در سر و یا ابرو به گونه‌ای کاشته شده باشد که قابل رشد و نمو باشد، آیا برای وضو اشکال دارد؟<br/>
  
 
همه مراجع: اگر جزء بدن گردد و رشد و نمو کند، اشکال ندارد و وضو صحیح است<ref>دفتر: همه مراجع؛ صافی، جامع الااحکام، ج۱، س۱۰۵.</ref>.<br/>
 
همه مراجع: اگر جزء بدن گردد و رشد و نمو کند، اشکال ندارد و وضو صحیح است<ref>دفتر: همه مراجع؛ صافی، جامع الااحکام، ج۱، س۱۰۵.</ref>.<br/>
  
−
س۷۶٫ اگر شخص در سر و یا ابروی خود مو ترمیم کرده باشد، به گونه ای که مانع رسیدن آب به بدن و یا صدق مسح سر گردد، تکلیف چیست؟<br/>
+
س۷۶٫ اگر شخص در سر و یا ابروی خود مو ترمیم کرده باشد، به گونه‌ای که مانع رسیدن آب به بدن و یا صدق مسح سر گردد، تکلیف چیست؟<br/>
  
−
آیات عظام امام، خامنه ای و نوری: اگر برداشتن آن باعث عسر و حرجی شود که به طور معمول قابل تحمل نیست، مسح بر روی آن کفایت می کند<ref>امام و نوری، توضیح المسائل مراجع، م۳۳۸؛ خامنه ای، اجوبه، س۱۰۱.</ref>.<br/>
+
آیات عظام امام، خامنه‌ای و نوری: اگر برداشتن آن باعث عسر و حرجی شود که به طور معمول قابل تحمل نیست، مسح بر روی آن کفایت می‌کند<ref>امام و نوری، توضیح المسائل مراجع، م۳۳۸؛ خامنه‌ای، اجوبه، س۱۰۱.</ref>.<br/>
  
−
آیات عظام بهجت و تبریزی: باید آن را برای وضو برطرف سازد و اگر ممکن نباشد، باید وضوی جبیره ای بگیرد<ref>استفتاء از دفتر معظم له.</ref>.<br/>
+
آیات عظام بهجت و تبریزی: باید آن را برای وضو برطرف سازد و اگر ممکن نباشد، باید وضوی جبیره‌ای بگیرد<ref>استفتاء از دفتر معظم له.</ref>.<br/>
  
 
آیت الله سیستانی: بنابر احتیاط واجب باید آن را برطرف سازد و اگر ممکن نباشد، باید تیمم کند<ref>استفتاء از دفتر معظم له.</ref>.<br/>
 
آیت الله سیستانی: بنابر احتیاط واجب باید آن را برطرف سازد و اگر ممکن نباشد، باید تیمم کند<ref>استفتاء از دفتر معظم له.</ref>.<br/>
  
−
آیت الله صافی: باید آن را برای وضو برطرف سازد و اگر ممکن نباشد، افزون بر وضوی جبیره ای تیمم هم بکند<ref>جامع الاحکام، ج۱، س۱۰۵</ref>.<br/>
+
آیت الله صافی: باید آن را برای وضو برطرف سازد و اگر ممکن نباشد، افزون بر وضوی جبیره‌ای تیمم هم بکند<ref>جامع الاحکام، ج۱، س۱۰۵</ref>.<br/>
  
−
آیت الله فاضل، مکارم و وحید: باید آن را برای وضو برطرف سازد و اگر ممکن نباشد، وضوی جبیره ای بگیرد و بنابر احتیاط تیمم هم بکند<ref>استفتاء از دفتر معظم له.</ref>.<br/>
+
آیت الله فاضل، مکارم و وحید: باید آن را برای وضو برطرف سازد و اگر ممکن نباشد، وضوی جبیره‌ای بگیرد و بنابر احتیاط تیمم هم بکند<ref>استفتاء از دفتر معظم له.</ref>.<br/>
  
 
س۷۷٫ شخصی به خاطر نداشتن ابرو، در محل آن مو کاشته است، تکلیف وضو او چیست؟<br/>
 
س۷۷٫ شخصی به خاطر نداشتن ابرو، در محل آن مو کاشته است، تکلیف وضو او چیست؟<br/>
  
−
همه مراجع: اگر به گونه ای کاشته شده که مانع رسیدن آب به بدن نگردد، اشکال ندارد<ref>دفتر: همه مراجع.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: اگر به گونه‌ای کاشته شده که مانع رسیدن آب به بدن نگردد، اشکال ندارد<ref>دفتر: همه مراجع.</ref>.<br/>
  
 
=== خال کوبی ===
 
=== خال کوبی ===
سطر ۵۱۴: سطر ۵۱۴:
 
س۷۸٫ آیا خالکوبی در اعضا، یا تاتوی ابرو مانع وضو و [[غسل]] است؟<br/>
 
س۷۸٫ آیا خالکوبی در اعضا، یا تاتوی ابرو مانع وضو و [[غسل]] است؟<br/>
  
−
همه مراجع: خیر، مانع وضو نیست<ref>امام، استفتاءات، ج۱، س۴۴؛ تبریزی، استفتاءات، س۲۰۴؛ خامنه ای، اجوبه الاستفتاءات، س۱۴۴؛ مکارم، استفتاءات، ج۱، س۶۶؛ دفتر: وحید، بهجت، سیستانی، صافی و خامنه ای.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: خیر، مانع وضو نیست<ref>امام، استفتاءات، ج۱، س۴۴؛ تبریزی، استفتاءات، س۲۰۴؛ خامنه‌ای، اجوبه الاستفتاءات، س۱۴۴؛ مکارم، استفتاءات، ج۱، س۶۶؛ دفتر: وحید، بهجت، سیستانی، صافی و خامنه‌ای.</ref>.<br/>
  
 
== مبطلات وضو ==
 
== مبطلات وضو ==
سطر ۵۲۰: سطر ۵۲۰:
 
=== خواب ===
 
=== خواب ===
  
−
س۷۹٫ خواب در چه حدی وضو را باطل می کند؟<br/>
+
س۷۹٫ خواب در چه حدی وضو را باطل می‌کند؟<br/>
  
−
همه مراجع: اینکه چشم نبیند و گوش نشنود و اگر فاقد یکی از این دو مشخصه باشد، وضو باطل نمی شود<ref>توضیح المسائل مراجع، ج۱، س۳۲۳؛ نوری، توضیح المسائل، م۳۲۴ و دفتر: خامنه ای.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: اینکه چشم نبیند و گوش نشنود و اگر فاقد یکی از این دو مشخصه باشد، وضو باطل نمی‌شود<ref>توضیح المسائل مراجع، ج۱، س۳۲۳؛ نوری، توضیح المسائل، م۳۲۴ و دفتر: خامنه‌ای.</ref>.<br/>
  
 
=== باد معده ===
 
=== باد معده ===
  
−
س۸۰٫ وضوی کسی که از خروج باد معده خودداری می کند، چه حکمی دارد؟<br/>
+
س۸۰٫ وضوی کسی که از خروج باد معده خودداری می‌کند، چه حکمی دارد؟<br/>
  
 
همه مراجع: وضوی او باطل نیست<ref>العروه الوثقی، ج۱، موجبات الوضو، اثالث.</ref>.<br/>
 
همه مراجع: وضوی او باطل نیست<ref>العروه الوثقی، ج۱، موجبات الوضو، اثالث.</ref>.<br/>
سطر ۵۳۲: سطر ۵۳۲:
 
س۸۱٫ اگر در حین وضو یا نماز، شک در خروج باد معده کند، وظیفه اش چیست؟<br/>
 
س۸۱٫ اگر در حین وضو یا نماز، شک در خروج باد معده کند، وظیفه اش چیست؟<br/>
  
−
همه مراجع: نباید به شک خود اعتنا کند<ref>توضیح المسائل مراجع، م۳۰۰؛ وحید، توضیح المسائل، م۳۰۶؛ نوری، توضیح المسائل، م۳۰۱ و دفتر: خامنه ای.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: نباید به شک خود اعتنا کند<ref>توضیح المسائل مراجع، م۳۰۰؛ وحید، توضیح المسائل، م۳۰۶؛ نوری، توضیح المسائل، م۳۰۱ و دفتر: خامنه‌ای.</ref>.<br/>
  
 
=== ترشحات بانوان ===
 
=== ترشحات بانوان ===
  
−
س۸۲٫ آیا ترشحات معمولی خانم ها، وضو را باطل می کند؟<br/>
+
س۸۲٫ آیا ترشحات معمولی خانم‌ها، وضو را باطل می‌کند؟<br/>
  
 
همه مراجع: خیر، مگر آنکه به منی یا بول بودن آن یقین پیدا کند<ref>العروه الوثقی، ج۱، باب الاستبراء؛ توضیح المسائل مراجع، م۷۳.</ref>.<br/>
 
همه مراجع: خیر، مگر آنکه به منی یا بول بودن آن یقین پیدا کند<ref>العروه الوثقی، ج۱، باب الاستبراء؛ توضیح المسائل مراجع، م۷۳.</ref>.<br/>
سطر ۵۴۲: سطر ۵۴۲:
 
=== نگاه به نامحرم ===
 
=== نگاه به نامحرم ===
  
−
س۸۳٫ نگاه به نامحرم در حالت وضو، باعث بطلان وضو می شود؟<br/>
+
س۸۳٫ نگاه به نامحرم در حالت وضو، باعث بطلان وضو می‌شود؟<br/>
  
−
همه مراجع: نگاه عمدی به نامحرم، حرام است؛ ولی باعث بطلان وضو نمی شود<ref>امام، استفتاءات، ج۱، س۷۱ و دفتر: همه مراجع.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: نگاه عمدی به نامحرم، حرام است؛ ولی باعث بطلان وضو نمی‌شود<ref>امام، استفتاءات، ج۱، س۷۱ و دفتر: همه مراجع.</ref>.<br/>
  
−
س۸۴٫ [[وضو گرفتن]] زن در جایی که مرد نامحرم او را می بیند، چگونه است؟<br/>
+
س۸۴٫ [[وضو گرفتن]] زن در جایی که مرد نامحرم او را می‌بیند، چگونه است؟<br/>
  
−
همه مراجع: [[گناه]] کرده؛ ولی وضویش صحیح است<ref>امام، سیستانی، نوری، مکارم، و فاضل، تعلیقات علی العروه، ج۱، شرایط الوضو، م۳۰ و تبریزی، استفتاءات، س۱۵۸ و دفتر: خامنه ای، بهجت، صافی و وحید.</ref>.<br/>
+
همه مراجع: [[گناه]] کرده؛ ولی وضویش صحیح است<ref>امام، سیستانی، نوری، مکارم، و فاضل، تعلیقات علی العروه، ج۱، شرایط الوضو، م۳۰ و تبریزی، استفتاءات، س۱۵۸ و دفتر: خامنه‌ای، بهجت، صافی و وحید.</ref>.<br/>
  
 
== پانویس ==
 
== پانویس ==

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۵ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۲۰:۰۶

احکام جامع وضو

محتویات

مقدمه

دانستن احکام شرعی یکی از مسائل ضروری و از جمله واجبات زندگی ما مسلمانان است به همین دلیل تصمیم گرفتم در ادامه مطالب احکام شرعی مجموعه ی “احکام جامع وضو” مطابق با فتوای ده تن از مراجع عظام تقلید را تقدیم بینندگان وبلاگم بکنم.

قبل از مطالعه متن پرسش و پاسخ‌ها دانستن چند نکته ضروری است:

۱٫ برای تایپ این مجموعه وقت زیادی صرف شده لذا انتظار می‌رود دوستان سایبری حق کپی رایت را رعایت کنند.

۲٫ در این مجموعه به ۸۴ پرسش مبتلابه در ارتباط با احکام وضو پاسخ داده شده است.

۳٫ در تنظیم این متن، نظر حضرت امام خمینی ـ قدس سرّه ـ به عنوان اوّلین فتوا آمده و فتاوای دیگر مراجع بزرگوار ـ که نامشان به ترتیب حروف الفبایی در ذیل می‌آید ـ پس از آن ذکر گردیده است.

۴٫ در این متن تنها به ذکر اسامی مراجع بزرگوار به اختصار اکتفا شده است، لذا از ساحت آن بزرگوارن پوزش می‌طلبیم و از درگاه خداوند متعال برای ایشان، دوام عزت و سلامتی مسألت داریم.

۵٫ این مجموعه را از کتاب «احکام وضو، غسل و تیمم» تألیف محقق گرانقدر حجه الاسلام سیّد مجتبی حسینی ـ زید عزّه ـ که جلد۳۰ از مجموعه کتاب‌های پرسش‌ها و پاسخ‌های دانشجویی است اقتباس کردیم.

احکام جامع وضو

اهمیت و کیفیت وضو

س۱٫ معنای وضو و کیفیت وضو گرفتن را بیان کنید؟

«وضو» در لغت به معنای نظافت و پاکیزه کردن است[۱]. و در اصطلاح فقه عبارت است از: شستن مخصوصی؛ که می‌توان آن را به دو صورت انجام داد: ترتیبی و ارتماسی.

وضوی ترتیبی بدین صورت است که به قصد قربت و اطاعت از فرمان خدا، ابتدا صورت و سپس دست راست و بعد دست چپ را بشوید. آنگاه با رطوبتی که از شستن دست بر کف آن باقی مانده، سر را مسح کرده و سپس پای راست و در پایان پای چپ را مسح نماید.

وضوی ارتماسی عبارت است از فرو بردن صورت و دست‌ها در آب، به قصد وضو با مراعات شستن از بالا به پایین. گاهی ممکن است بین این دو شیوه تلفیق شود؛ به این معنا که صورت را ارتماسی و دست‌ها را ترتیبی بشوید. این شکل از وضو نیز صحیح است[۲].

فلسفه وضو

س۲٫ اهمیت و فواید وضو را بیان کنید؟

به طور حتم وضو حکمت و علل متعددی دارد که از دید ما مخفی مانده است؛ ولی آنچه به ذهن می‌رسد این است که: «وضو» دارای دو فایده روشن است: ۱٫ فایده بهداشتی ۲٫ فایده معنوی.

از نظر بهداشتی شستن صورت و دست‌ها ـ آن هم چند بار در شبانه روز ـ اثر قابل ملاحظه‌ای در نظافت بدن دارد. مسح بر سر و روی پاها ـ که شرط آن رسیدن آب به موها یا پوست بدن است ـ سبب می‌شود این اعضا پاکیزه بمانند. ضمن اینکه تماس آب با پوست بدن، اثر خاصی در تعادل اعصاب (سمپاتیک و پارا سمپاتیک) دارد.

از نظر معنوی چون با قصد قربت و برای رضای خدا انجام می‌گیرد، اثر تربیتی و اخلاقی دارد؛ زیرا مفهوم کنایی وضو این است که «از فرق تا قدم در راه اطاعت تو گام بر می‌دارد»[۳]. در این زمینه قرآن مجید می‌فرماید: (إِنَّ اللَّهَ یحِبُّ التَّوَّابِینَ وَ یحِبُّ الْمُتَطَهِّرِین)؛ «خداوند توبه کنندگان را دوست دارد و پاکیزگان را ).نیز( دوست دارد»[۴].

«طهارت» در آیه معنای گسترده‌ای دارد که هرگونه پاکیزگی مادی و معنوی را شامل می‌شود.

گرفتن وضو برای برخی کارها (مانند نماز)، واجب می‌باشد و برای دسته‌ای دیگر مستحب است.

موارد وجوب وضو

س۳٫ برای چه کارهایی باید وضو گرفت؟

همه مراجع: مهم‌ترین موارد وضو عبارت است از:

۱٫ طواف واجب کعبه ۲٫ سجده و تشهد فراموش شده ۳٫ نمازهای واجب (غیر از نماز میت) ۴٫ تماس بدن با نوشتن قرآن و اسم خداوند ۵٫ اگر نذر یا عهد کرده یا قسم خورده باشد که وضو بگیرد[۵].

نیت وضو

س۴٫ برای وضو چگونه باید نیت کرد و چه چیزی باید گفت؟

همه مراجع: شرط وضو آن است که به قصد قربت؛ یعنی، برای خدا انجام دهد و لازم نیست آن را به زبان بگوید یا از قلب خود بگذراند؛ بلکه همین اندازه کافی است که اگر از او بپرسند «چه می‌کنی» بداند وضو می‌گیرد[۶].

شستن صورت

س۵٫ آیا در وضو لازم است آب به همه صورت برسد، یا فقط به همان مقدار که پهنای دست آن را فرا می‌گیرد، کافی است؟

همه مراجع: در وضو لازم است پهنای صورت به مقداری که بین انگشت میانی و شست قرار می‌گیرد، شسته شود و برای آنکه اطمینان کند این مقدار به طور کامل شسته شده، باید کمی اطراف آن را نیز بشوید[۷].

س۶٫ آیا هنگام شستن صورت در وضو، حتماً باید آب را از رستنگاه (محل روییدن مو) بریزیم و دست‌ها را از آرنج بشوییم یا اینکه می‌شود از پایین تر مثلاً بالای ابروها ریخت و بعد دست کشید؟

همه مراجع: در شستن صورت، باید رستنگاه (جایی که موی سر بیرون می‌آید) نیز شسته شود ولی لازم نیست آب از رستنگاه ریخته شود؛ بلکه همین اندازه که عرفاً از بالا به پایین شسته شود، کافی است[۸].

شستن دست‌ها

س۷٫ اگر هنگام وضو، به طور سهوی دست از پایین به بالا کشیده شود، آیا وضو صحیح است؟

همه مراجع: اگر عرفاً از بالا به پایین شسته شود، وضو صحیح است؛ هرچند بطور سهوی دست به طرف بالا کشیده شود[۹].

س۸٫ آیا می‌توان برای وضو دست را از بالا به پایین (بدون دست کشیدن) زیر آب گرفت؟

همه مراجع: آری، رساندن آب به جاهایی که باید شسته شود، کافی است؛ هرچند با گرفتن زیر شیر آب باشد و دست کشیدن لازم نیست[۱۰].

س۹٫ هنگام وضو اگر چند مرتبه دست بکشیم تا اطمینان پیدا کنیم که آب رسیده است، آیا اشکالی دارد؟

همه مراجع: چناچه به حد وسواس نرسد، اشکالی ندارد[۱۱].

س۱۰: اگر دست‌ها را تا مچ شسته باشیم؛ آیا شستن دست‌ها از آرنج تا مچ کافی است؟

همه مراجع: خیر، باید بهد از شستن صورت ـ هنگامی که دست راست و دست چپ را می‌شوییم ـ تمام دست تا سر انگشت‌ها شسته شود و اگر تنها تا مچ بشوییم، وضو باطل است[۱۲].

دست کشیدن

س۱۱٫ آیا در وضو جریان آب بر اعضا واجب است، یا اینکه کشیدن دست تر بر آن کافی است؟

همه مراجع (به جز بهجت): باید تری دست به اندازه‌ای باشد که یا به واسطه کشیدن دست، کمی آب بر صورت و دست‌ها جاری شود و یا اینکه آب، این دو عضو را طوری فرا گیرد؛ که به آن شستن گفته شود[۱۳].

آیت الله بهجت: بنابر احتیاط باید تری دست به اندازه‌ای باشد که به واسطه کشیدن دست، کمی آب بر صورت و دست‌ها جاری شود[۱۴].

س۱۲٫ آیا در وضو، ملاک شستن، تنها آب ریختن است، یا باید علاوه بر آن، بر روی اعضای وضو نیز دست کشید؟

همه مراجع: ملاک شستن در وضو، رساندن آب به جاهایی است که باید شسته شود و دست کشیدن لازم نیست[۱۵].

تبصره: دست کشیدن ـ که میان مردم رایج است ـ برای کسب اطمینان است که آب به جاهایی که باید شسته شود، رسیده و تمام عضو را فراگرفته است و چنانچه برای کسی از راه دیگری ـ مانند گرفتن دست زیر شیر آب ـ اطمینان حاصل شود، کافی است.

کیفیت شستن

س۱۳٫ در وضو، شستن صورت و دست‌ها تا چند مرتبه جایز است؟

آیات عظام امام، خامنه‌ای، فاضل و نوری: برای مرتبه اول واجب و مرتبه دوم جایز و مرتبه سوم وبیشتر از آن حرام است[۱۶].

آیات عظام بهجت، سیستانی، صافی و وحید: برای مرتبه اول واجب و مرتبه دوم مستحب و مرتبه سوم و بیشتر از آن حرام است[۱۷].

آیت الله تبریزی: برای مرتبه اول واجب و مرتبه دوم بنابر نظر مشهور مستحب است؛ ولی احتیاط واجب در دست چپ ترک مرتبه دوم است و برای مرتبه سوم و بیشتر از آن حرام است[۱۸].

آیت الله مکارم: برای مرتبه اول واجب و بنابر احتیاط واجب ترک مرتبه دوم است و برای مرتبه سوم و بیشتر از آن، حرام است[۱۹].

س۱۴٫ آیا شستن سه بار صورت و دست‌ها، وضو را باطل می‌کند؟

همه مراجع: شستن سه مرتبه صورت و دست راست، به قصد وضو حرام است؛ ولی وضو را باطل نمی‌کند و اگر دست چپ را سه مرتبه بشوید، مسح او اشکال پیدا کرده و وضو را باطل می‌سازد[۲۰].

س۱۵٫ منظور از یک بار شستن در وضو چیست؟

آیات عظام امام، بهجت، تبریزی، فاضل و مکارم: منظور از یک بار شستن، آن است که تمام عضو را بشوید؛ خواه با یک مشت آب باشد یا چندین مشتو پس وقتی عضو به طور کامل شسته شد، یک مرتبه محسوب می‌شود[۲۱].

آیات عظام خامنه‌ای، سیستانی، صافی، نوری و وحید: ملاک برای تعیین یک بار شستن، قصد انسان است. پس اگر به قصد شستن مرتبه اول مثلاً ده مرتبه آب ریزد اشکال ندارد و همه آنها شستن اول محسوب می‌شود[۲۲].

اسراف در وضو

س۱۶٫ آیا اسراف در آب وضو باعث بطلان می‌شود؟

ج: همه مراجع: خیر موجب بطلان نمی‌شود؛ ولی اگر دست چپ را بیش از اندازه آب بریزد که برای مسح، آب وضو صدق نکند و آب جدید و خارج محسوب شود، وضو باطل می‌شود[۲۳].

مسح سر

س۱۷٫ لطفاً جای مسح سر و مقدار مسح را مشخص کنید؟

همه مراجع: جای مسح سر جلوی سر (بالای پیشانی) است و کشیدن مسح از پشت سر یا دو طرف آن جایز نیست[۲۴].

تبصره: به هر اندازه جلوی سر را مسح کند، کافی است؛ ولی احتیاط مستحب است که درازا به اندازه یک انگشت و از پهنا به اندازه پهنای سه انگشت، مسح کند.

س۱۸: آیا مسح سر لازم است با دست راست باشد؟

همه مراجع ( به جز خامنه‌ای، صافی و وحید): مسح سر با دست راست واجب نیست؛ ولی بهتر است[۲۵].

آیات عظام صافی، خامنه‌ای و وحید: احتیاط واجب آن است که مسح سر با دست راست باشد[۲۶].

س۱۹٫ اگر به جهت گرمی هوا یا جهات دیگر، برای مسح سر و پا رطوبتی در کف دست نمانده باشد، تکلیف چیست؟

آیات عظام امام، صافی، فاضل، مکارم و نوری: از اعضای وضو رطوبت بگیرد و با آن مسح کند[۲۷].

آیت الله بهجت: بنابر احتیاط واجب، باید نخست از رطوبت محاسن و ابرو بگیرد و اگر در آنها تری نبود، از دستها رطوبت بگیرد[۲۸].

آیت عظام تبریزی، سیستانی و وحید: باید از محاسن خود رطوبت بگیرد و با آن مسح کند[۲۹].

آیت الله خامنه‌ای: باید از رطوبت محاسن و ابرو رطوبت بگیرد و با آن مسح کند[۳۰].

موهای بلند

س۲۰٫ خانم‌ها و یا کسی که موهای جلوی سرش بلند است و آن را بالای سر جمع می‌کند، چگونه در هنگام وضو مسح کند؟

همه مراجع: یا باید بیخ مو را مسح کند و یا فرق سر را باز کرده، پوست سر را مسح نماید[۳۱].

مسح پا

س۲۱٫ مقدار مسح از درازا چقدر است؟

آیات عظام امام، بهجت، فاضل، مکارم، نوری و وحید: باید پا را از سر یکی از انگشت‌ها تا برامدگی روی پا، مسح کند و بنا بر احتیاط مستحب تا مفصل پا مسح نماید[۳۲].

آیات عظام تبریزی و صافی: باید پا را از سر یکی از انگشت‌ها تا برآمدگی روی پا، مسح کند و بنابر احتیاط واجب تا مفصل پا مسح نمیاد[۳۳].

آیات عظام خامنه‌ای و سیستانی: باید پا را از سر یکی از انگشت‌ها تا مفصل، مسح کند[۳۴].

س۲۲٫ آیا در هنگام مسح، اگر سر یا پا تکان بخورد، وضو باطل می‌شود؟

همه مراجع: چنانچه دست را روی سر یا پا بکشد، وضو صحیح است؛ هرچند هنگام مسح، سر یا پا مختصری تکان بخورد[۳۵].

س۲۳٫ آیا لازم است مسح پا بر روی شصت پا انجام گیرد؟

همه مراجع: لازم نیست مسح حتماً روی شصت پا انجام شود و مسح از سر یکی دیگر از انگشتان دیگر نیز کافی است[۳۶].

س۲۴٫ اگر در مسح پا سر انگشتان پا مسح نشود و کمی از بالاتر کشیده شود آیا این موضوع صحیح است؟

همه مراجع: اگر مسح پا شامل سر انگشتان پا نباشد وضو باطل است[۳۷].

مسح بر جوراب

س۲۵٫ آیا مسح بر روی جوراب نازک صحیح است؟

همه مراجع: مسح بر روی جوراب نازک باطل است (هرچند نازک باشد)[۳۸].

شک در مسح پا

س۲۶٫ اگر بعد از وضو شک کند که پاها را مسح کرده یا نه چه تکلیفی دارد؟

همه مراجع: نسبت به مسح پای راست به شک خود اعتنا نکند؛ ولی باید پای چپ را ـ چناچه به کار دیگری نپرداخته و یا از محل وضو نگذشته است ـ مسح کند. در غیر این صورت، به شک خود اعتنا نکند[۳۹].

تکرار مسح

س۲۷: آیا در وضو، می‌توان مسح پا را دوباره پشت سر هم (بعد از خشک کردن آن) تکرار کرد؟

همه مراجع: اشکالی ندارد ولی باید از وسوسه اجتناب کرد[۴۰].

شیر آب

س۲۸: بستن شیر آب در حال وضو چه حکمی دارد؟

همه مراجع: اشکال ندارد[۴۱].

تبصره: بعد از آنکه شستن دست چپ تمام شد، اگر به شیر آب دست زده شود و آب وضو به رطوبت شیر غلبه نکند و با آن مسح انجام گیرد، وضو باطل می‌شود لذا بهتر است همیشه بعد از آب ریختن روی صورت یا دست‌ها و دست کشیدن، نخست شیر آب بسته شود و سپس روی صورت یا دست‌ها، دست کشیده شود[۴۲].

آب خارج وضو

س۲۹٫ اگر رطوبت مسح سر به رطوبت صورت متصل شود؛ آیا وضو باطل می‌شود؟

همه مراجع: خیر، مسح و وضو صحیح است ولی نباید با آن قسمت از دست که به آب صورت برخورد نموده، پاها را مسح کند[۴۳].

س۳۰٫ اگر در اثنای وضو، آبی خارج از آب وضو به دست و صورت بریزد؛ آیا وضو باطل است؟

همه مراجع: خیر باطل نمی‌شود؛ ولی اگر بعد از پایان شستن دست چپ، آبی خارج از وضو به کف دست راست یا چپ برسد و با آن مسح کند وضویش باطل می‌شود[۴۴].

س۳۱٫ اگر هنگام مسح، رطوبتی از صورت به کف دست یا روی پا بچکد، آیا مسح صحیح است؟

همه مراجع: اگر رطوبت به روی پا بچکد آن را خشک کند و سپس مسح نماید و اگر به کف دست بچکد، می‌تواند با قسمت دیگر کف دست، سر و پا را مسح کند[۴۵].

لاک ناخن پا

س۳۲٫ آیا بانوان می‌تواند همه انگشتان پای خود را لاک بزنند وو در هنگام وضو تنها یک انگشت کوچک پا را برای مسح بدون لاک نزده، نگه دارند؟

همه مراجع: آری، مقدار واجب مسح، تنها از سر یکی از انگشتان پا (هرچند انگشت کوچک پا) است[۴۶].

شرایط وضو

س۳۳٫ شرایط وضو چیست؟

۱٫ آب وضو پاک باشد ۲٫ آب وضو مطلق باشد (مضاف نباشد) ۳٫ آب وضو مباح باشد (غصبی نباشد) ۴٫ ظرف آب وضو مباح باشد ۵٫ ظرف آب وضو طلا و نقره نباشد ۶ اعضای وضو پاک باشد ۷ برای وضو گرفتن وقت باشد ۸٫ با قصد قربت باشد ۹٫ ترتیب را رعایت کند ۱۰٫ پی در پی باشد ۱۱٫ در کارهای وضو از دیگری کمک نگیرد ۱۲٫ استعمال آب برای او مانعی نداشته باشد ۱۳٫ مانعی از رسیدن آب برای اعضای وضو نباشد[۴۷].

طهارت اعضا

س۳۴٫ در وضو اگر کف پای انسان نجس باشد (ولی جای مسح نجس نباشد) و مسح کند؛ آیا وضو صحیح است؟

همه مراجع: آری، وضو صحیح است و نجاست کف پا ارتباطی با روی پا که جای مسح است، ندارد[۴۸].

تبصره: نماز با لباس یا بدن نجس صحیح نیست، لذا باید قبل از نماز هر جایی از لباس یا بدن را که نجس است، تطهیر کرد.

س۳۵٫ اگر عضوی از اعضای وضو بعد از شستن آن و پیش از تمام شدن وضو نجس شود، تکلیف چیست؟

همه مراجع: اگر پیش از تمام شدن وضو، جایی را که شسته و یا مسح کرده، نجس شود، وضویش صحیح است؛ ولی تطهیر آن به جهت نماز صحیح است[۴۹].

س۳۶٫ یکی از اعضای وضو نجس بود، تطهیر آن را فراموش کردم و وضو گرفتم، تکلیف چیست؟ آیا وضو صحیح است؟

همه مراجع (به جز بهجت و صافی): وضو باطل است و باید برای نماز و مانند آن، عضوی را که نجس بوده آب بکشید و دوباره وضو بگیرید[۵۰].

آیات عظام بهجت و صافی: وضو باطل است و باید برای نماز و مانند آن، عضوی را که نجس بوده، آب بکشید؛ مگر آنکه بدانید با وضو گرفتن، پاک شده است[۵۱].

خانه غیر مخمس

س۳۷٫ وضو گرفتن در خانه‌ای که صاحب آن خمس نمی‌دهد چگونه است؟ آیا این وضو صحیح است؟

همه مراجع (به جز تبریزی و سیستانی): اگر نمی‌دانید که خانه از پول غیر مخمس تهیه شده، وضو صحیح است[۵۲].

آیات عظام تبریزی و سیستانی: گرفتن وضو در این خانه صحیح است[۵۳]

کفش هم اتاقی

س۳۸٫ اگر کفش هم اتاقی خود را بدون رضایت او بپوشد و با آن وضو بگیرد چه حکمی دارد؟

همه مراجع: اگر اطمینان به رضایت دارد، اشکال ندارد و اگر بدون رضایت او این کار را انجام دهد، گناه کرده؛ ولی وضویش صحیح است[۵۴].

وضو در دانشگاه

س۳۹٫ آیا جایز است در دانشگا وضو بگیریم و بیرون از دانشگاه نماز بخوانیم؟

همه مراجع: اگر آب دانشگاه برای خصوص وضو گرفتن در دانشگاه و نماز خواندن در آن وقف نشده، اشکال ندارد[۵۵].

خشک بودن اعضا

س۴۰٫ آیا خشک بودن اعضای وضو، قبل از وضو لازم است؟

همه مراجع: خیر، لازم نیست؛ مگر جای مسح که باید خشک باشد[۵۶].

تبصره: اگر رطوبت جای مسح بگونه‌ای کم باشد که رطوبت کف دست به آن غلبه کند اشکال ندارد.

وضو در حال تقیه

س۴۱٫ آیا در صورت مجبور بودن می‌توان به روش اهل سنت وضو گرفت و تکلیف چنین نمازهایی چه می‌شود؟

همه مراجع: آری؛ در موارد تقیه و اضطرار، می‌توان به روش غیر شیعه وضو گرفت. در این صورت نماز هم صحیح است[۵۷].

وضو در ایام عادت

س۴۲٫ آیا وضو گرفتن در ایام عادت صحیح است و همان ارزش وضو در زمان عادی را دارد؟

همه مراجع: آری، وضو زن حائض صحیح است؛ ولی طاهر نمی‌شود و نمی‌تواند با آن نماز بخواند و یا دست به خط قرآن بزند[۵۸]

زمان وضو

س۴۳٫ با یک وضو تا چه زمانی می‌توان نماز خواند؟

همه مراجع: تا زمانی که یکی از مبطلات وضو پیش نیامده باشد[۵۹].

س۴۴٫ آیا قبل از اذان، می‌توان برای نماز وضو گرفت؟

همه مراجع: اگر وقت نماز نزدیک باشد و به قصد آمادگی برای نماز وضو بگیرد، اشکال ندارد و نیز می‌تواند پیش از وقت، به قصد داشتن طهارت وضو بگیرد و با آن نیز نماز بخواند[۶۰].

شک در وضو

س۴۵٫ کسی که شک دارد وضو گرفته یا نه، آیا باید برای نماز وضو بگیرد؟

همه مراجع: آری، باید وضو بگیرد[۶۱].

س۴۶٫ کسی که بعد از نماز شک می‌کند که قبل از نماز وضو گرفته یا نه، چه تکلیفی دارد؟

همه مراجع (به جز تبریزی، صافی و وحید): نمازی که خوانده صحیح است؛ ولی باید برای نمازهای بعدی وضو بگیرد[۶۲].

آیات عظام تبریزی، صافی و وحید: چنانچه احتمال می‌دهد پیش از نماز به گرفتن وضو توجه داشته، نمازی که خوانده صحیح است؛ ولی باید برای نمازهای بعدی وضو بگیرد[۶۳].

س۴۷٫ کسی که شک دارد وضویش باطل شده است یا نه چه حکمی دارد؟

همه مراجع: بنا می‌گذارد که وضویش باقی است[۶۴].

س۴۸٫ اگر در بین نماز در صحت وضو شک کنیم، وظیفه مان چیست؟

همه مراجع: نباید به شک خود اعتنا کند[۶۵].

فراموشی در وضو

س۴۹٫ اگر بعد از وضو یقین کنیم، یکی از اعمال وضو را انجام نداده‌ایم، وظیفه چیست؟

همه مراجع: اگر موالات وضو از بین نرفته است، محل فراموش شده و بعد از آن را باید بشویید یا مسح کنید و اگر موالات از بین رفته، باید از نو وضو بگیرید[۶۶].

وضوی وسواس

س۵۰٫ آیا وضوی وسواس صحیح است؟

همه مراجع: اگر وضو را طول بدهد و به اندازه‌ای که رطوبت اعضای قبلی به طور کامل خشک شود و یا اینکه در شستن دست چپ زیاده روی کند، وضویش اشکال پیدا می‌کند[۶۷].

س۵۱٫ در کارهای وضو بسیار شک می‌کنم، وظیفه‌ام چیست؟

همه مراجع (به جز تبریزی و وحید): نباید به شک خود اعتنا کنید (و مطابق متعارف مردم انجام دهید)[۶۸].

آیات عظام تبریزی و وحید: اگر به حد وسواس برسد، نباید به شک خود اعتنا کنید (و مطابق متعارف مردم انجام دهید)[۶۹].

وضوی زن و مرد

س۵۲٫ آیا وضوی زن و مرد تفاوت دارد؟

همه مراجع: خیر، تفاوتی ندارد؛ تنها هنگام شستن دست، برای مرد مستحب است در شستن اول از قسمت ظاهر دست شروع کنید و در شستن دوم از قسمت باطن و داخلی آن. اما برای زن مستحب است بر خلاف آن عمل کند[۷۰].

کمک در وضو

س۵۳٫ آیا انسان می‌تواند دیگری را در انجام دادن وضو، یاری دهد؟

همه مراجع: اگر در رساندن آب به اعضا و در شستن او کمک کند، وضویش باطل است[۷۱].

س۵۴٫ اگر کسی با آفتابه یا هر وسیله ی دیگری به کف دست او آب بریزد ولی خودش صورت ودست‌ها را بشوید، آیا این وضو صحیح است؟

همه مراجع: آری، وضویش صحیح است؛ ولی این کار کراهت دارد[۷۲].

وضوی معلول

س۵۵٫ چگونه فردای که داری یک دست است وضو بگیرد؟

همه مراجع: اگر دستش از آرنج قطع شده، نسبت به آن تکلیفی ندارد و تنها صورت و یک دست دیگر را بشوید، آنگاه سر و پا را با همان دست مسح کند[۷۳].

س۵۶٫ انگشتان دست راست من قطع شد، حال چگونه وضو بگیرم؟ آیا می‌توان با دست چپ بجای دست راست وضو بگیرم؟

همه مراجع: شستن صورت با دست راست یا چپ مانعی ندارد و مسح با کف دست راست و یا با دست چپ انجام دهید. هر مقداری که از دست راست (آرنج به پایین) باقی است، باید شسته شود و نسبت به انگشت‌های بریده شده، تکلیفی ندارید[۷۴].

وضوی جبیره‌ای

س۵۷٫ کسی که یک دستش شسکته و داخل گچ است؛ چگونه وضو بگیرد؟

آیات عظام امام، خامنه‌ای، سیستانی، صافی، فاضل و نوری: باید وضوی جبیره‌ای بگیرد[۷۵]

آیت الله بهجت: باید وضوی جبیره‌ای بگیرد و بنابر احتیاط واجب تیمم هم بکند[۷۶].

آیات عظام تبریزی، مکارم و وحید: بنابر احتیاط واجب، باید هم وضوی جبیره‌ای بگیرد و هم تیمم کند[۷۷].

تبصره: جبیره؛ یعنیف پارچه و پمادی که روی محل زخم یا شکستگی گذاشته می‌شود. شخص یاد شده می‌تواند وضوی جبیره‌ای را به این شکل انجام دهد: ابتدا صورت را (با دست چپ و یا با گرفتن زیر شیر و یا فرو بردن در آب) بشویید و سپس دست راست وضوی جبیره‌ای دهد (با دست مرطوب بر روی آن بکشید) و بعد دست چپ را مانند صورت بشویید، آنگاه با رطوبت دست چپ سر و روی پاها را مسح کند.

خوردن هنگام وضو

س۵۸٫ اگر در حین وضو چیزی بخوریم، وضویمان درست است؟

همه مراجع: خوردن چیزی در حال وضو اشکال ندارد؛ ولی بهتر است از کارهایی که حضور قلب را در هنگام وضو از بین می‌برد، پرهیز شود[۷۸].

وضو در دستشویی

س۵۹٫ وضو گرفتن در دستشویی‌هایی که فاضلاب آن به چاه توالت ریخته می‌شود چه حکمی دارد؟

همه مراجع: وضو گرفتن اشکالی ندارد؛ ولی مکروه است[۷۹].

راه رفتن در وضو

س۶۰٫ اگر هنگام کشیدن مسح سر راه برویم، وضو باطل می‌شود؟

همه مراجع: راه رفتن در حالت مسح اشکال ندارد[۸۰].

موانع وضو

بررسی اعضای وضو

س۶۱٫ آیا لازم است شخص هنگام وضو، اعضای وضو را بررسی کند؟

همه مراجع: خیر لازم نیست؛ مگر آنکه احتمال دهد به اعضای وضو، چیزی چسیبیده و احتمالش نیز نزد مردم به جا باشد (مانند رنگکار و خطاط)[۸۱]

مانع وضو

س۶۲٫ اگر بعد از وضو، در اعضا مانعی ببینیم، چه کنیم؟

همه مراجع (به جز سیستانی، مکارم و وحید): اگر ندانید موقع وضو بوده یا بعد پیدا شده، وضویتان صحیح است؛ ولی اگر در وقت وضو، به مانع توجه نداشته‌اید، بنابر احتیاط واجب، دوباره وضو بگیرید[۸۲].

آیت الله سیستانی: اگر ندانید موقع وضو بوده یا بعد پیدا شده، وضویتان صحیح است؛ ولی اگر در وقت وضو، به مانع توجه نداشته‌اید، بنابر احتیاط مستحب، دوباره وضو بگیرید[۸۳].

آیات عظام مکارم و وحید: اگر ندانید موقع وضو بوده یا بعد پیدا شده، وضویتان صحیح است؛ ولی اگر در هنگام وضو به آن توجه نداشته‌اید، باید دوباره وضو بگیرید[۸۴].

شک در مانع

س۶۳٫ اگر در هنگام وضو شک داشته باشیم که چیزی مانع رسیدن آب به بدن است، تکلیف چیست؟

همه مراجع: باید آن را برطرف کند، یا به گونه‌ای آب را به زیر آن برساند[۸۵].

لاک ناخن

س۶۴٫ آیا لاک ناخن، مانع از انجام وضو است؟

همه مراجع: آری، لاک ناخن، مانع وضو است[۸۶].

چرک ناخن

س۶۵٫ بلند گذاشتن ناخن در وضو چه حکمی دارد؟

همه مراجع: اگر ناخن بیشتر از معمول بلند باشد، باید چرک زیر مقداری که از معمول بلندتر است، برطرف و شسته شود[۸۷].

تبصره: چرک زیر آن مقداری از ناخن که بلندتر از معمول بلندتر است، جزء ظاهر محسوب می‌شود؛ از این رو باید برطرف شود.

س۶۶٫ اگر چرکی زیر ناخن باشد که مانع رسیدن آب می‌شود، آیا وضو صحیح است؟

همه مراجع: اگر چرک در قسمت ظاهر ناخن نباشد، وضو صحیح است[۸۸].

مواد آرایشی

س۶۷٫ مداد چشم و ریمل در هنگام وضو چه حکمی دارد؟

همه مراجع: برای وضو، ریمل و مداد بیرون چشم ـ اگر جرم داشته باشد ـ باید برطرف شود؛ ولی برطرف کردن مقداری که داخل چشم است، لازم نیست[۸۹].

تبصره: بعد از برطرف کردن جرم مواد آرایشی، باقی ماندن رنگ آن مانع وضو نیست.

کرم پوست

س۶۸٫ آیا مالیدن کرم به دست و صورت، مانع وضو می‌شود؟

همه مراجع: اگر به حدی باشد که مانع رسیدن آب به پوست نباشد، اشکال ندارد[۹۰].

تبصره: تشخیص این امر به عهده عرف است.

ژل مو

س۶۹٫ مسح سر بر موهای روغن زده شده، چگونه است؟

همه مراجع: اگر روغن و ژل به قدری زیاد نباشد که مانع از رسیدن آب وضو (در حال مسح) به پوست یا بیخ موهای جلوی سر یا موها باشد، اشکال ندارد[۹۱].

رنگ مو

س۷۰٫ آیا رنگ مو و حنا و رنگ پوست میوه‌ها، مانع وضو است؟

همه مراجع: رنگ بدون جرم مانع نیست[۹۲].

رنگ خودکار

س۷۱٫ آیا رنگ خودکار مانع از صحت وضو است؟

همه مراجع: اگر جرم داشته باشد، مانع است و باید برای وضو، برطرف شود[۹۳].

تبصره: آیت الله مکارم می‌گوید: در مورد جوهر خودکار به این نتیجه رسیده‌اند که جرم ضعیفی دارد و مانع از رسیدن آب به پوست نیست[۹۴].

موی مصنوعی

س۷۲٫ آیا مسح بر کلاه گیس جایز است؟

همه مراجع: خیر، باید کلاه گیس را برای مسح بردارد[۹۵].

س۷۳٫ آیا ترمیم یا کاشتن موی مصنوعی در سر و یا ابرو ـ که مانع وضو یا غسل است ـ اشکال دارد؟

همه مراجع: اگر مانع رسیدن آب به بدن باشد، کاشتن مو اشکال دارد[۹۶].

تبصره: کاشت مو به دو صورت انجام می‌گیرد:

۱٫ با چسب و مانند آن به گونه‌ای که مو سر و ابرو ترمیم می‌شود.

۲٫ بدون چسب و مانند آن در سر و ابرو کاشته می‌شود. در این روش مو شبیه سوزن نازک از زیر پوست بیرون می‌آید.

در روش اول آب به طور متعارف به بدن نمی‌رسد ولی در روش دوم مو جزو بدن گردیده و به طور طبیعی مانع رسیدن آب به بدن نمی‌شود.

س۷۴٫ چنانچه شخصی موی مصنوعی در سر کاشته باشد، تکلیف وضوی او چه می‌شود؟

همه مراجع: اگر موی مصنوعی به گونه‌ای کاشته شده؛ که از پوست جلوی سر یا موی طبیعی کوتاه جلوی سر، به اندازه صدق مسح باقی گذاشته، همان را مسح کند، کافی است.

س۷۵٫ اگر موی مصنوعی در سر و یا ابرو به گونه‌ای کاشته شده باشد که قابل رشد و نمو باشد، آیا برای وضو اشکال دارد؟

همه مراجع: اگر جزء بدن گردد و رشد و نمو کند، اشکال ندارد و وضو صحیح است[۹۷].

س۷۶٫ اگر شخص در سر و یا ابروی خود مو ترمیم کرده باشد، به گونه‌ای که مانع رسیدن آب به بدن و یا صدق مسح سر گردد، تکلیف چیست؟

آیات عظام امام، خامنه‌ای و نوری: اگر برداشتن آن باعث عسر و حرجی شود که به طور معمول قابل تحمل نیست، مسح بر روی آن کفایت می‌کند[۹۸].

آیات عظام بهجت و تبریزی: باید آن را برای وضو برطرف سازد و اگر ممکن نباشد، باید وضوی جبیره‌ای بگیرد[۹۹].

آیت الله سیستانی: بنابر احتیاط واجب باید آن را برطرف سازد و اگر ممکن نباشد، باید تیمم کند[۱۰۰].

آیت الله صافی: باید آن را برای وضو برطرف سازد و اگر ممکن نباشد، افزون بر وضوی جبیره‌ای تیمم هم بکند[۱۰۱].

آیت الله فاضل، مکارم و وحید: باید آن را برای وضو برطرف سازد و اگر ممکن نباشد، وضوی جبیره‌ای بگیرد و بنابر احتیاط تیمم هم بکند[۱۰۲].

س۷۷٫ شخصی به خاطر نداشتن ابرو، در محل آن مو کاشته است، تکلیف وضو او چیست؟

همه مراجع: اگر به گونه‌ای کاشته شده که مانع رسیدن آب به بدن نگردد، اشکال ندارد[۱۰۳].

خال کوبی

س۷۸٫ آیا خالکوبی در اعضا، یا تاتوی ابرو مانع وضو و غسل است؟

همه مراجع: خیر، مانع وضو نیست[۱۰۴].

مبطلات وضو

خواب

س۷۹٫ خواب در چه حدی وضو را باطل می‌کند؟

همه مراجع: اینکه چشم نبیند و گوش نشنود و اگر فاقد یکی از این دو مشخصه باشد، وضو باطل نمی‌شود[۱۰۵].

باد معده

س۸۰٫ وضوی کسی که از خروج باد معده خودداری می‌کند، چه حکمی دارد؟

همه مراجع: وضوی او باطل نیست[۱۰۶].

س۸۱٫ اگر در حین وضو یا نماز، شک در خروج باد معده کند، وظیفه اش چیست؟

همه مراجع: نباید به شک خود اعتنا کند[۱۰۷].

ترشحات بانوان

س۸۲٫ آیا ترشحات معمولی خانم‌ها، وضو را باطل می‌کند؟

همه مراجع: خیر، مگر آنکه به منی یا بول بودن آن یقین پیدا کند[۱۰۸].

نگاه به نامحرم

س۸۳٫ نگاه به نامحرم در حالت وضو، باعث بطلان وضو می‌شود؟

همه مراجع: نگاه عمدی به نامحرم، حرام است؛ ولی باعث بطلان وضو نمی‌شود[۱۰۹].

س۸۴٫ وضو گرفتن زن در جایی که مرد نامحرم او را می‌بیند، چگونه است؟

همه مراجع: گناه کرده؛ ولی وضویش صحیح است[۱۱۰].

پانویس

  1. ↑ لسان العرب، واژه وضأ.
  2. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۲۶۰- ۲۳۶.
  3. ↑ تفسیر نمونه، ج۴، ص۲۹۱.
  4. ↑ بقره، آیه۲۲۲.
  5. ↑ توضیح المسائل مراجع، م ۳۱۶؛ نوری، توضیح المسائل، م۳۱۷؛ وحید، توضیح المسائل، م۳۲۲ و دفتر: خامنه‌ای.
  6. ↑ توضیح المسائل مراجع، م ۲۸۲؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۸۳؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۸۸ و دفتر: خامنه‌ای.
  7. ↑ توضیح المسائل مراجع، م ۲۳۷؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۳۸؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۴۳ و دفتر: خامنه‌ای.
  8. ↑ امام، سیستانی فاضل، مکارم و نوری، تعلیقات علی العروه، افعال وضو، الاول؛ وحید، منهاج الصالحین، ج۲، کیفیه الوضو، الاول؛ تبریزی، منهاج الصالحین، ج۱، کیفیه الوضو، الاول؛ بهجت، وسیله النجاه، ج۱، م۸۰ صافی، هدایه العباد، ج۱، م۹۱.
  9. ↑ امام، استفتائات، ج۱، س۱۶؛ صافی، جامع الاحکام، ج۱، س۹۷؛ فاضل، جامع المسائل، ج۲، س۱۱۰؛ دفتر: مکارم، سیستانی، تبریزی، نوری و خامنه‌ای.
  10. ↑ العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، الاول.
  11. ↑ العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، الاول و مسأله۴۷.
  12. ↑ العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، الاول و م۱۳؛ توضیح المسائل مراجع، م ۲۴۷؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۴۸؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۵۳؛ دفتر: خامنه‌ای.
  13. ↑ العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو؛ توضیح المسائل مراجع، م ۲۴۴؛ خامنه‌ای اجوبه، س۱۲۴؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۵۰.
  14. ↑ بهجت، توضیح المسائل مراجع، م۲۴۴.
  15. ↑ العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، الاول.
  16. ↑ امام، فاضل و نوری، توضیح المسائل مراجع، م۲۴۸ و خامنه‌ای، اجوبه، س۱۰۲.
  17. ↑ بهجت، صافی و سیستانی، توضیح المسائل مراجع: م۲۴۸؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۵۴.
  18. ↑ تبریزی، توضیح المسائل مراجع، م۲۴۸.
  19. ↑ مکارم، توضیح المسائل مراجع، م۲۴۸.
  20. ↑ امام، استفتاءات، ج۱، س۳۵؛ صافی جامع الاحکام، ج۱، س۹۰؛ فاضل، جامع المسائل، ج۱، س۱۱۳؛ مکارم استفتاءات، ج۱، س۶۱ و ۶۴؛ نوری، استفتاءات، ج۲، س۳۹؛ دفتر: سیستانی، بهجت، خامنه‌ای و وحید.
  21. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۲۸۴
  22. ↑ نوری، توضیح المسائل، م۲۴۹؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۵۴؛ توضیح المسائل مراجع، م۲۴۸ و خامنه‌ای، اجوبه، س۱۰۲
  23. ↑ العروه الوثقی، افعال الوضو، م۴۵ و ۴۷؛ مکارم، استفتاءات، ج۱، س۶۳ و تعلیقات علی العروه، اقعال الوضو، م۴۵ و فاضل، جامع المسائل، ج۲، س۱۳۲
  24. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۲۵۰؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۵۱؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۵۶ و دفتر: خامنه‌ای.
  25. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۲۴۹
  26. ↑ صافی، توضیح المسائل مراجع، م۲۴۹؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۵۵؛ خامنه‌ای، اجوبه، س۱۱۳
  27. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۲۵۷.
  28. ↑ بهجت، توضیح المسائل مراجع، م۲۵۷
  29. ↑ وحید، توضیح المسائل، م۲۶۳؛ تبریزی و سیستانی، توضیح المسائل مراجع، م۲۵۷
  30. ↑ خامنه‌ای، اجوبه، س۱۱۳.
  31. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۲۵۱؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۵۷؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۵۲؛ و دقتر: خامنه‌ای.
  32. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۲۵۲؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۵۳ و وحید، توضیح المسائل، م۲۵۸
  33. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۲۵۲
  34. ↑ همان؛ خامنه‌ای، اجوبه الاستفتاءات، س۱۱۱
  35. ↑ العروتی الوثقی، ج۱، افعال الوضو، م۳۰
  36. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۲۵۳؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۵۸؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۵۴؛ دفتر: خامنه‌ای
  37. ↑ خامنه‌ای، س۱۰۵؛ توضیح المسائل مراجع، م۲۵۲؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۵۳ و وحید، توضیح المسائل، م۲۵۸.
  38. ↑ خامنه‌ای، اجوبه، س۱۱۴؛ توضیح المسائل مراجع، م۲۵۹؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۶۵.
  39. ↑ العروه الوثقی، ج۱، شرایط الوضو، م۴۵.
  40. ↑ مکرام، استفتاءات، ج۲، س۶۷؛ فاضل، جامع المسائل، ج۲، س۱۱۶؛ دفتر: همه مراجع.
  41. ↑ امام، استفتاءات، ج۱، س۳۴؛ العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، م۴۳؛ نوری، استفتاءات، ج۲، س۴۳؛ خامنه‌ای، اجوبه، س۱۱۲
  42. ↑ العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، م۵.
  43. ↑ تبریزی، استفتاءات، س۱۸۱؛ خامنه‌ای، اجوبه، س۱۴۲؛ امام، استفتاءات، ج۱، س۵۱؛ سیستانی، مکارم، فاضل و نوری، تعلیقات علی العروه، ج۱، احکام الوضو، م۲۵؛ وحید، منهاج الصالحین، ج۲، م۹۲؛ صافی، هدایه العباد، ج۱، افعال الوضو، م۵.
  44. ↑ العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، م۵.
  45. ↑ دفتر: همه مراجع.
  46. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۲۵۲؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۵۸؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۵۳ و خامنه‌ای، اجوبه، س۱۱۱.
  47. ↑ توضیح المسائل مراجع، شرایط وضو.
  48. ↑ العروه الوثقی، ج۱، شرائط الوضو، م۲.
  49. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۲۷۶؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۸۲؛ خامنه‌ای، اجوبه، س۱۳۲.
  50. ↑ امام، نوری، فاضل، مکارم و سیستانی، تعلیقات علی العروه، ج۱، شرائط الوضو، الثانی؛ وحید و تبریزی، توضیح المسائل، شرائط وضو، شرط ششم؛ دفتر: خامنه‌ای.
  51. ↑ بهجت و صافی، توضیح المسائل مراجع، م۲۷۸.
  52. ↑ توضیح المسائل مراجع، شرائط وضو، شرط سوم و چهارم و م۱۷۹۵ و بهجت، توضیح المسائل، شرائط وضو، شرط سوم و چهارم و م۱۴۰۸؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۷۳ و ۱۷۹۱ و دفتر: وحید.
  53. ↑ توضیح المسائل مراجع، شرائط وضو، شرط سوم و م۱۷۹۵.
  54. ↑ امام، سیستانی، فاضل، توضیح المسائل مراجع، م۲۶۶؛ تبریزی، استفتاءات، س۱۵۹ و دفتر: همه مراجع.
  55. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۲۶۷ و ۲۶۸؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۷۳ و ۲۷۴؛ دفتر: خامنه‌ای
  56. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۲۵۶؛ وحید، توضیح المسائل، م۳۶۲؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۵۷؛ دفتر: خامنه‌ای
  57. ↑ العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، م۳۵.
  58. ↑ العروه الوثقی، ج۱، باب الوضوءات المستحبه، م۲.
  59. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۳۲۳؛ وحید، توضیح المسائل، م۳۲۸؛ نوری، توضیح المسائل، م۳۲۴؛ دفتر: خامنه‌ای
  60. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۳۲۰؛ وحید، توضیح المسائل، م۳۲۶؛ نوری، استفتاءات، ج۱، س۴۲.
  61. ↑ توضیح المسائل مراجع، ج۱، م۳۰۱؛ وحید، توضیح المسائل، م۳۰۷؛ نوری، توضیح المسائل، م۳۰۲؛ دفتر: خامنه‌ای.
  62. ↑ (۶۲)توضیح المسائل مراجع، م۳۰۳؛ نوری، توضیح المسائل، م۳۰۴؛ دفتر: خامنه‌ای.
  63. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۳۰۳؛ وحید، توضیح المسائل، م۳۱۰.
  64. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۳۰۰؛ وحید، توضیح المسائل، م۳۰۶؛ نوری، توضیح المسائل، م۳۰۱ و دفتر: خامنه‌ای.
  65. ↑ العروه الوثقی، ج۱، شرائط الوضو، م۴۵.
  66. ↑ العروه الوثقی، ج۱، شرائط الوضو، م۴۵.
  67. ↑ العروه الوثقی، م۴۷.
  68. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۲۹۹؛ نوری، توضیح المسائل، م۳۰۰؛ دفتر: خامنه‌ای.
  69. ↑ وحید، توضیح المسائل، م۳۰۵ و تبریزی، توضیح المسائل مراجع، م۲۹۹
  70. ↑ العروه الوثقی، ج۱، بعض مستحبات الوضو، العاشر؛ خامنه‌ای، اجوبه، س۱۴۶
  71. ↑ العروه الوثقی، شرائط الوضو، التاسع.
  72. ↑ العروه الوثقی، شرائط الوضو، التاسع.
  73. ↑ العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، الثانی.
  74. ↑ العروه الوثقی، ج۱، افعال الوضو، الثانی
  75. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۳۳۰؛ نوری، توضیح المسائل، م۳۳۱ و دفتر: خامنه‌ای.
  76. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۳۳۰
  77. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۳۳۰؛ وحید، توضیح المسائل، م۳۲۶.
  78. ↑ العروه الوثقی، ج۱، شرائط الوضو و مستحبات الوضو، الرابع عشر
  79. ↑ العروه الوثقی، ج۱، مکروهات الوضو، الثالث
  80. ↑ همان، ج۱، م۲۵، شرائط الوضو، الحادی عشر
  81. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۲۹۳؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۹۹ و نوری، توضیح المسائل، م۲۹۴
  82. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۲۹۷؛ نوری، توضیح المسائل، م۲۹۸؛ دفتر: خامنه‌ای
  83. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۲۹۷
  84. ↑ وحید، توضیح المسائل، م۳۰۳؛ و مکارم، توضیح المسائل، م۳۲۱
  85. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۲۹۰؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۹۶ و نوری، توضیح المسائل، م۲۹۱.
  86. ↑ تبریزی، استفتاءات، س۲۰۸ و دفتر: همه مراجع
  87. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۲۹۱؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۹۷ و نوری، توضیح المسائل، م۲۹۲ و دفتر: خامنه‌ای
  88. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۲۹۱؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۹۷ و نوری، توضیح المسائل، م۲۹۲ و دفتر: خامنه‌ای
  89. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۲۴۲؛ وحید، توضیح المسائل، م۲۴۸ و نوری، توضیح المسائل، م۲۴۳ و دفتر: خامنه‌ای
  90. ↑ تبریزی، استفتاءات، س۱۵۲؛ سیستانی، سایت، وضو؛ خامنه‌ای، اجوبه، س۱۰۴؛ فاضل، جامع المسائل، ج۱، س۱۲۵؛ امام، استفتاءات، ج۱، (وضو)، س۴۰؛ صافی، جامع الاحکام، ج۱، س۹۱ و ۱۰۶؛ دفتر: نوری، وحید، مکارم و بهجت.
  91. ↑ تبریزی، استفتاءات، س۱۵۴؛ صافی، جامع الاحکام، ج۱، س۱۰۶؛ فاضل، جامع المسائل، ج۱، س۱۲۵ و ۱۲۷؛ امام، استفتاءات، ج۱، (وضو)، س۴۲ و ۴۳؛ خامنه‌ای، اجوبه، س۱۰۴ و ۱۱۴ و ۱۴۰؛ مکارم، استفتاءات، ج۱، س۶۹؛ سیستانی، سایت، وضو و دفتر: نوری، بهجت و وحید
  92. ↑ امام، استفتاءات، ج۱، س۴۲؛ فاضل، جامع المسائل، ج۱، س۱۲۷؛ خامنه‌ای، اجوبه، س۱۴۰؛ تبریزی، استفتاءات، س۱۷۶ و دفتر: وحید، سیستانی، بهجت، صافی و نوری
  93. ↑ امام، استفتاءات، ج۱، س۴۱؛ صافی، جامع الاحکام، ج۱، س۹۳؛ فاضل، جامع المسائل، ج۱، س۱۲۴؛ خامنه‌ای، اجوبه، س۱۴۱؛ تبریزی، استفتاءات، س۱۷۶؛ مکارم استفتاءات، ج۲، س۵۵؛ دفتر: بهجت، وحید، سیستانی و نوری
  94. ↑ استفتاءات، ج۲، س۵۵.
  95. ↑ خامنه‌ای، اجوبه، س۱۰۱، صافی، جامع الاحکام، ج۱، س۱۰۵؛ تبریزی، استفتاءات، س۱۶۵ و دفتر: همه مراجع
  96. ↑ دفتر: همه مراجع
  97. ↑ دفتر: همه مراجع؛ صافی، جامع الااحکام، ج۱، س۱۰۵.
  98. ↑ امام و نوری، توضیح المسائل مراجع، م۳۳۸؛ خامنه‌ای، اجوبه، س۱۰۱.
  99. ↑ استفتاء از دفتر معظم له.
  100. ↑ استفتاء از دفتر معظم له.
  101. ↑ جامع الاحکام، ج۱، س۱۰۵
  102. ↑ استفتاء از دفتر معظم له.
  103. ↑ دفتر: همه مراجع.
  104. ↑ امام، استفتاءات، ج۱، س۴۴؛ تبریزی، استفتاءات، س۲۰۴؛ خامنه‌ای، اجوبه الاستفتاءات، س۱۴۴؛ مکارم، استفتاءات، ج۱، س۶۶؛ دفتر: وحید، بهجت، سیستانی، صافی و خامنه‌ای.
  105. ↑ توضیح المسائل مراجع، ج۱، س۳۲۳؛ نوری، توضیح المسائل، م۳۲۴ و دفتر: خامنه‌ای.
  106. ↑ العروه الوثقی، ج۱، موجبات الوضو، اثالث.
  107. ↑ توضیح المسائل مراجع، م۳۰۰؛ وحید، توضیح المسائل، م۳۰۶؛ نوری، توضیح المسائل، م۳۰۱ و دفتر: خامنه‌ای.
  108. ↑ العروه الوثقی، ج۱، باب الاستبراء؛ توضیح المسائل مراجع، م۷۳.
  109. ↑ امام، استفتاءات، ج۱، س۷۱ و دفتر: همه مراجع.
  110. ↑ امام، سیستانی، نوری، مکارم، و فاضل، تعلیقات علی العروه، ج۱، شرایط الوضو، م۳۰ و تبریزی، استفتاءات، س۱۵۸ و دفتر: خامنه‌ای، بهجت، صافی و وحید.
منبع: به نقل از آقای حمیدرضا فلاح تفتی - تاریخ برداشت: 17-11-94
بازگشت به وضو گرفتن
برگرفته از «https://wiki.imaroof.ir/index.php?title=فرهنگ_مصادیق:احکام_جامع_وضو&oldid=36757»