فرهنگ مصادیق:پرتوی از اسرار نماز؛ نگاهی به سلام: تفاوت بین نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۴ فروردین ۱۳۹۶، ساعت ۱۶:۱۵

نگاهی به سلام

سلام، غیر از نماز، در برخوردهای مسلمانان در جامعه اسلامی، یکی از آداب معاشرت و ادب و اخلاق بشمار می‌آید، که هم جلب محبّت و دوستی می‌کند، هم نشان تواضع و فروتنی است، و هم پاداش بسیار دارد.
خداوند، بر اهل بهشت، سلام می‌فرستد.^[۱] و به پیامبر، دستور می‌دهد که در برخورد با مؤمنان، به آنان سلام بدهد.^[۲]
فرشتگان نیز به رستگاران، سلام می‌دهند.^[۳]
بهشتیان نیز در برخوردها، به یکدیگر سلام می‌گویند: «تَحِيَّتُهُمْ فِيهَا سَلَامٌ»^[۴]
این‌ها، گوشه‌ای از آیاتی بود که مسئله «سلام» در آنها مطرح است.
امّا در روایات:
احادیث بسیار فراوانی، دربارهٔ سلام و پاداش آن و کیفیّت آن وارد شده که در کتب حدیثی می‌توان ملاحظه کرد. در اینجا تنها به چند نمونه، که حاوی نکاتی دربارهٔ «سلام» است، اکتفا می‌کنیم:
«اَبْخَلُ النّاسِ مَنْ بَخِلَ بالسَّلام»^[۵]
بخیل‌ترین افراد، کسی است که در سلام دادن بخیل باشد.
امام صادق علیه السلام سلام کردن به هر کس را، یکی از نشانه‌های تواضع، و نداشتن غرور و تکبّر می‌شمارد.^[۶]
گاهی سلام دادن، وسیله تشویق است و سلام ندادن، نوعی توبیخ و نهی از منکر به حساب می‌آید.
پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله فرمود: بر افراد، مست، مجسّمه ساز، قمار باز و... سلام نکنید.^[۷]
و در حدیث است: نزدیک‌ترین افراد به اخلاق پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله و لطف خداوند، کسی است که ابتدا سلام کند.^[۸]
امام رضا علیه السلام می‌فرماید: هر کس در سلام کردن (یا جواب سلام دادن) میان فقیر وغنی فرق بگذارد، خداوند در قیامت بر او غضب می‌کند.^[۹]
گرچه سلام کردن مستحب است، ولی پاسخ آن واجب است و بهتر است که جواب سلام، گرمتر و با تحیّت بیشتر نسبت به اصل سلام باشد. قرآن می‌فرماید:
«وَإِذَا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْهَا أَوْ رُدُّوهَا»^[۱۰]
هر گاه مورد تحیّت و لطف قرار گرفتید (و به شما سلام دادند) شما جواب بهتر، یا همانند آن بدهید و احترام کنید.
سلام کردن، نه تنها سبب کوچک شدن نیست، بلکه عزّت و محبوبیّت می‌آورد. رسول خدا صلی الله علیه وآله به همه، حتّی به کودکان سلام می‌کرد و به این کار، افتخار می‌نمود.^[۱۱]
در حدیث است: برای یک سلام، هفتاد ثواب است که ۶۹ ثواب به سلام دهنده است و یک اجر، برای پاسخ دهنده می‌باشد.^[۱۲]
قرآن دستور می‌دهد: وقتی وارد خانه‌ها می‌شوید، بر خود سلام کنید، سلام و تحیّتی از سوی خداوند که مبارک و پاک است.^[۱۳] امام باقر علیه السلام در تفسیر آن می‌فرماید: منظور، سلام کردن فرد به اهل خانه است.^[۱۴] چرا که همسر و فرزندان، چون جان انسانند و اینگونه برخورد، از نظر قرآن پاک و مبارک است و نشان محبّت و صفای زندگی و از بین برنده خستگی‌هاست.
گرچه سلام کردن، موجب افتخار است، نه عار، ولی بهتر است که کوچک بر بزرگتر، رونده بر ایستاده، گروه کم بر گروه زیاد سلام کنند.^[۱۵]
پایان بخش سلام را، روایتی از امیر مؤمنان قرار دهیم.
فرمود: رسولخدا صلی الله علیه وآله بر زنان و مردان سلام می‌کرد.
امّا خود علی علیه السلام، بر زنان جوان سلام نمی‌کرد، و می‌فرمود: می‌ترسم جواب نرم آنان در من اثر بگذارد، و پیش از آنکه به پاداش سلام برسم، به دام وسوسه بیفتم.
علامه مجلسی در توضیح این حدیث می‌نویسد:
آن حضرت که چنین می‌کرد و چنین می‌گفت: برای یاد دادن به امّت بوده تا مردم، تماس با زنان جوان را کم کنند. وگرنه امام معصوم، هرگز دچار وسوسه نمی‌گردد.^[۱۶]

پانویس