فرهنگ مصادیق:قیاس پاسخگو: تفاوت بین نسخهها
(اصلاح نویسههای عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام) |
|||
| (یک نسخهٔ میانیِ همین کاربر نمایش داده نشده است) | |||
| سطر ۳: | سطر ۳: | ||
قیاس مع الفارق چیست؟<br/> | قیاس مع الفارق چیست؟<br/> | ||
توجه داشته باشید که به کار گرفتن هر قیاسی حرام نیست. <br/> | توجه داشته باشید که به کار گرفتن هر قیاسی حرام نیست. <br/> | ||
| − | |||
| − | == به طور کل دو نوع قیاس داریم: | + | |
| − | === قیاس منطقی === | + | == انواع قیاس == |
| + | به طور کل دو نوع قیاس داریم:<br/> | ||
| + | === قیاس منطقی === | ||
استدلالی است از کل به جزء که اگر مقدمههای آن درست باشند، نتیجه به دست آمده حتما درست است.<br/> | استدلالی است از کل به جزء که اگر مقدمههای آن درست باشند، نتیجه به دست آمده حتما درست است.<br/> | ||
منظور از قیاس در منطق اینست که هر گاه دو یا چند فرض را درست و مطمئن بدانیم و رابطه این فرضها چنان باشد که بناچار از این فرضهای صحیح، نتیجهای منطقی به دست آید، این نتیجه را باید پذیرفت. اگر ما این نتیجه منطقی یعنی همان گزاره را نپذیریم دچار تناقض خواهیم شد.<br/> | منظور از قیاس در منطق اینست که هر گاه دو یا چند فرض را درست و مطمئن بدانیم و رابطه این فرضها چنان باشد که بناچار از این فرضهای صحیح، نتیجهای منطقی به دست آید، این نتیجه را باید پذیرفت. اگر ما این نتیجه منطقی یعنی همان گزاره را نپذیریم دچار تناقض خواهیم شد.<br/> | ||
| سطر ۱۲: | سطر ۱۳: | ||
برای نمونه، وقتی بگوییم: ماه سیاره است.(پیش گزاره اول) و هر سیاره میچرخد. (پیش گزاره دوم) پس بر پایه قیاس نتیجه میشود: ماه میچرخد. (گزاره)<ref>جناتی شاهرودی، محمد ابراهیم، منابع [[اجتهاد]] از دیدگاه مذاهب اسلامی، ج ۱، ص ۲۶۵ و ۲۶۶ با اندکی تصرف</ref> | برای نمونه، وقتی بگوییم: ماه سیاره است.(پیش گزاره اول) و هر سیاره میچرخد. (پیش گزاره دوم) پس بر پایه قیاس نتیجه میشود: ماه میچرخد. (گزاره)<ref>جناتی شاهرودی، محمد ابراهیم، منابع [[اجتهاد]] از دیدگاه مذاهب اسلامی، ج ۱، ص ۲۶۵ و ۲۶۶ با اندکی تصرف</ref> | ||
این نوع از قیاس بسیار پر کاربرد بوده و در زندگی روزمره نیز از آن استفاده فراوانی میکنیم و مشکلی هم ندارد.<br/> | این نوع از قیاس بسیار پر کاربرد بوده و در زندگی روزمره نیز از آن استفاده فراوانی میکنیم و مشکلی هم ندارد.<br/> | ||
| − | === قیاس فقهی === | + | === قیاس فقهی === |
| − | به معنی استخراج حکم مساله با استفاده از تشابه به مسالهای دیگر است که حکمی در مورد آن وجود دارد. قیاس فقهی معادل تمثیل در علم فلسفه و منطق است و از دید فقهای شیعه طبق روایات قیاس در استخراج احکام فقهی باطل و حرام است.<ref>مجلسی، محمد تقی، لوامع صاحبقرانی، مؤسسه اسماعیلیان، قم، چاپ دوم، ۱۴۱۴ ق، ج ۷، ص ۲۷۵.</ref> طبق روایت شیخ صدوق أبان از حضرت صادق(ع)پرسید: در مورد مردی که انگشت زنی را قطع کرده بود. فرمودند: ده شتر دیه است. عرض کرد: اگر دو انگشت او را قطع کرده باشد، فرمود: بیست شتر دیه است. عرض کرد: اگر سه انگشت بریده باشد، فرمود: سی شتر دیه است. عرض کرد: اگر چهار انگشت قطع کرده، فرمود: بیست شتر دیه است. در این جا سائل تعجب کرده و علت را میپرسد، حضرت میفرماید: «مهلاً یا أبان» این حکم رسول خدا (ص)میباشد. آیا میخواهی قیاس کنی «والسنه اذا قیست محق الدین» اگر سنت مورد قیاس قرار گیرد، دین نابود میشود.<ref>عاملی، شیخ حر، وسایل الشیعه، موسسه آل البیت(ع)، قم، 1409ق، ج29، ص352.</ref> | + | به معنی استخراج حکم مساله با استفاده از تشابه به مسالهای دیگر است که حکمی در مورد آن وجود دارد. قیاس فقهی معادل تمثیل در علم فلسفه و منطق است و از دید فقهای شیعه طبق روایات قیاس در استخراج احکام فقهی باطل و حرام است.<ref>مجلسی، محمد تقی، لوامع صاحبقرانی، مؤسسه اسماعیلیان، قم، چاپ دوم، ۱۴۱۴ ق، ج ۷، ص ۲۷۵.</ref> طبق روایت شیخ صدوق أبان از حضرت صادق(ع)پرسید: در مورد مردی که انگشت زنی را قطع کرده بود. فرمودند: ده شتر دیه است. عرض کرد: اگر دو انگشت او را قطع کرده باشد، فرمود: بیست شتر دیه است. عرض کرد: اگر سه انگشت بریده باشد، فرمود: سی شتر دیه است. عرض کرد: اگر چهار انگشت قطع کرده، فرمود: بیست شتر دیه است. در این جا سائل تعجب کرده و علت را میپرسد، حضرت میفرماید: «مهلاً یا أبان» این حکم رسول خدا (ص)میباشد. آیا میخواهی قیاس کنی «والسنه اذا قیست محق الدین» اگر سنت مورد قیاس قرار گیرد، دین نابود میشود.<ref>عاملی، شیخ حر، وسایل الشیعه، موسسه آل البیت(ع)، قم، 1409ق، ج29، ص352.</ref><br/> |
| − | <br/> | + | |
| − | قیاس مع الفارق یا مقایسه نادرست یا مغالطه تمثیل از طریق اهمال در شرایط استدلال استقرایی پدید میآید که موضوع آن سرایت حکم یک امر به امر دیگر باشد بدون آن که شباهت کاملی میان آنها وجود داشته باشد. مثال: | + | قیاس مع الفارق یا مقایسه نادرست یا مغالطه تمثیل از طریق اهمال در شرایط استدلال استقرایی پدید میآید که موضوع آن سرایت حکم یک امر به امر دیگر باشد بدون آن که شباهت کاملی میان آنها وجود داشته باشد. مثال:<br/> |
معلم به دانش آموز گفت: تو میگویی من یادداشت به سر جلسه امتحان آوردهام، ولی استفاده نکردهام. این حرف تو مثل این است که کسی با اسلحه وارد بانک شود و چون او را به جرم سرقت مسلحانه دستگیر کنند، بگوید من به کسی شلیک نکردهام.<br/> | معلم به دانش آموز گفت: تو میگویی من یادداشت به سر جلسه امتحان آوردهام، ولی استفاده نکردهام. این حرف تو مثل این است که کسی با اسلحه وارد بانک شود و چون او را به جرم سرقت مسلحانه دستگیر کنند، بگوید من به کسی شلیک نکردهام.<br/> | ||
| − | تشابه کاغذ یادداشت در جلسه امتحان به اسلحه در بانک درست نیست؛ زیرا ورود مسلحانه به بانک هرچند غیرطبیعی و جرم است؛ اما وارد شدن به بانک با اسلحه، مطلقاً سرقت مسلحانه محسوب نمیشود، ولی آوردن یادداشت در جلسه امتحان مطلقا ممنوع است. | + | تشابه کاغذ یادداشت در جلسه امتحان به اسلحه در بانک درست نیست؛ زیرا ورود مسلحانه به بانک هرچند غیرطبیعی و جرم است؛ اما وارد شدن به بانک با اسلحه، مطلقاً سرقت مسلحانه محسوب نمیشود، ولی آوردن یادداشت در جلسه امتحان مطلقا ممنوع است.<br/> |
| − | ==منبع== | + | |
| + | ==منبع== | ||
دانشنامه آزاد ویکی پدیا، ذیل عنوان قیاس مع الفارق http://fa.wikipedia.org</ref> | دانشنامه آزاد ویکی پدیا، ذیل عنوان قیاس مع الفارق http://fa.wikipedia.org</ref> | ||
<br/> | <br/> | ||
| − | |||
== پانویس == | == پانویس == | ||
| سطر ۲۸: | سطر ۲۹: | ||
<div class="hold"> | <div class="hold"> | ||
| − | <div class="return">بازگشت به [[قیاس]] </div> | + | <div class="return">بازگشت به [[قیاس در احکام دین]] </div> |
</div> | </div> | ||
نسخهٔ کنونی تا ۲۶ دی ۱۳۹۵، ساعت ۱۳:۲۴
آیا قیاس حرام است
قیاس مع الفارق چیست؟
توجه داشته باشید که به کار گرفتن هر قیاسی حرام نیست.
انواع قیاس
به طور کل دو نوع قیاس داریم:
قیاس منطقی
استدلالی است از کل به جزء که اگر مقدمههای آن درست باشند، نتیجه به دست آمده حتما درست است.
منظور از قیاس در منطق اینست که هر گاه دو یا چند فرض را درست و مطمئن بدانیم و رابطه این فرضها چنان باشد که بناچار از این فرضهای صحیح، نتیجهای منطقی به دست آید، این نتیجه را باید پذیرفت. اگر ما این نتیجه منطقی یعنی همان گزاره را نپذیریم دچار تناقض خواهیم شد.
به عبارت دیگر قیاس، گونهای برهان منطقی است که در آن از دست کم دو قضیه (فرض مقدماتی، پیش گزاره)، گزارهای (نتیجه) استنتاج میشود.
برای نمونه، وقتی بگوییم: ماه سیاره است.(پیش گزاره اول) و هر سیاره میچرخد. (پیش گزاره دوم) پس بر پایه قیاس نتیجه میشود: ماه میچرخد. (گزاره)[۱]
این نوع از قیاس بسیار پر کاربرد بوده و در زندگی روزمره نیز از آن استفاده فراوانی میکنیم و مشکلی هم ندارد.
قیاس فقهی
به معنی استخراج حکم مساله با استفاده از تشابه به مسالهای دیگر است که حکمی در مورد آن وجود دارد. قیاس فقهی معادل تمثیل در علم فلسفه و منطق است و از دید فقهای شیعه طبق روایات قیاس در استخراج احکام فقهی باطل و حرام است.[۲] طبق روایت شیخ صدوق أبان از حضرت صادق(ع)پرسید: در مورد مردی که انگشت زنی را قطع کرده بود. فرمودند: ده شتر دیه است. عرض کرد: اگر دو انگشت او را قطع کرده باشد، فرمود: بیست شتر دیه است. عرض کرد: اگر سه انگشت بریده باشد، فرمود: سی شتر دیه است. عرض کرد: اگر چهار انگشت قطع کرده، فرمود: بیست شتر دیه است. در این جا سائل تعجب کرده و علت را میپرسد، حضرت میفرماید: «مهلاً یا أبان» این حکم رسول خدا (ص)میباشد. آیا میخواهی قیاس کنی «والسنه اذا قیست محق الدین» اگر سنت مورد قیاس قرار گیرد، دین نابود میشود.[۳]
قیاس مع الفارق یا مقایسه نادرست یا مغالطه تمثیل از طریق اهمال در شرایط استدلال استقرایی پدید میآید که موضوع آن سرایت حکم یک امر به امر دیگر باشد بدون آن که شباهت کاملی میان آنها وجود داشته باشد. مثال:
معلم به دانش آموز گفت: تو میگویی من یادداشت به سر جلسه امتحان آوردهام، ولی استفاده نکردهام. این حرف تو مثل این است که کسی با اسلحه وارد بانک شود و چون او را به جرم سرقت مسلحانه دستگیر کنند، بگوید من به کسی شلیک نکردهام.
تشابه کاغذ یادداشت در جلسه امتحان به اسلحه در بانک درست نیست؛ زیرا ورود مسلحانه به بانک هرچند غیرطبیعی و جرم است؛ اما وارد شدن به بانک با اسلحه، مطلقاً سرقت مسلحانه محسوب نمیشود، ولی آوردن یادداشت در جلسه امتحان مطلقا ممنوع است.
منبع
دانشنامه آزاد ویکی پدیا، ذیل عنوان قیاس مع الفارق http://fa.wikipedia.org</ref>
