فرهنگ مصادیق:بازی شطرنج چه حکمی دارد ؟: تفاوت بین نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۲۶ فروردین ۱۳۹۵، ساعت ۰۱:۳۶

سوال

آیا بازی شطرنج از نظر دین مبین اسلام اشکال دارد یا خیر ؟
البته توجه دارد که که معمولا روی شطرنج شرط بندی نمی‌شود و حتی می‌توان ادعا کرد که گاهی از انجام قمار نیز جلوگیری می‌کند . اینک با تذکر این نکته که اکنون شطرنج در جهان به عنوان یک ورزش فکری شناخته شده و دائما در توسعه است ، تقاضا دارم ، که جواب قاطعی برای اینجانب بنویسید .

پاسخ

در میان علمای ما معروف است که بازی کردن با آلات قمار بطور کلی اگر چه بدون شرط بندی باشد حرام است و ممکن است فلسفه این موضوع آن باشد که سروکار داشتن با این آلات خواه و ناخواه انسان را به قمار می‌کشاند و مخصوصا دربارهٔ بازی شطرنج اخبار متعددی از امامان علیهم السلام به ما رسیده است که استعمال آلات این بازی به هر عنوان ممنوع است و عنوان ورزش فکری به این بازی دادن در حکم مزبور تاثیری نمی‌گذارد ؛ زیرا ممکن است سایر انواع قمار را نیز تحت این عنوان و به این نام انجام داد ؛ چون در خیلی از انواع قمار از جمله بازی با ورق ، این فعالیت فکری وجود دارد ولی مفاسد آنها جای انکار ندارد .
خلاصه این که :
شطرنج یک نوع قمار است و از آغاز به همین عنوان اختراع گردیده ، منتها قمارها دو نوعند ، گاهی نیازمند به تفکر نیستند و تنها از تصادف در آنها استفاده می‌شود در حالی که در بعضی دیگر فکر لازم است که شطرنج یکی از آنهاست .
اسناد و مدارک اسلامی دربارهٔ حرمت بازی شطرنج ، جای شک و تردید در حرمت آن باقی نمی‌گذارد ، ولی عدهای از مردم هستند که تا از آن طرف دیوار (غرب ) مطلبی نشنوند به دلشان نمی‌نشیند ، لذا اخیرا در نوشته‌های یکی از فضلای معاصر ، مطلبی در این باره دیدم که لازم دانستم در اینجا بیاورم شاید از شیوع این بازی که متاسفانه در گوشه و کنار این کشور به چشم می‌خورد و به عنوان این که بازی شطرنج نیروی فکری را افزایش می‌دهد ترویج می‌شود ، جلوگیری گردد .
این مطلب از کارشناس معروف شطرنج جهان « شانتال شوده دوسیلان »
فرانسوی است که دربارهٔ وی گفته شده است  : کسی جز شانتال نمی‌تواند عنوان قهرمانی شطرنج جهان را به دست آورد » و مطبوعات جهان مخصوصا مطبوعات ورزشی شوروی ، قدرت او را ستوده و برتری او را بر سایر حریفان ستایش کردند .
اینک مطلب را از نوشته خود او بخوانید :
همین قدر کافی است برای اثبات این که شطرنج ورزشی است بسیار خسته کننده ، که پس از انتهای حرکت چهلم ، اگر نتیجه به دست نیامد بازی به تعویق می‌افتد چنان که در ریک یاویک اتفاق افتاد و حساب کرده‌اند جمع ترکیبات احتمالی در چهار حرکت اول ۳۱۸۹۷۶۵۸۴۰۰۰ و در ده حرکت اول ۱۶۹۵۱۸۸۲۹۱۰۰۵۴۴۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰ می‌باشد .
وی سپس به قهرمانان شطرنج که ممکن است استعدادشان در هر مورد دیگر از حد متوسط پایین تر باشد اشاره کرده ، می‌گوید : می‌خواستم همین را بگویم که خطر واقعی شطرنج است ، زیرا پرداختن به شطرنج سایر منابع ذهنی را از کار می‌اندازد و دیگر فعالیتهای ذهنی بیهوده و پوچ می‌شود . شطرنج می‌تواند به مفهوم لغت ، اختلال حواس ایجاد کند ... . بعد شانتال نظر « لالخین » قهرمان نابغه را تکرار می‌کند که همیشه می‌گفت ، برای برنده شدن باید از حریف خود متنفر شد ... !
و این یک زیان غیر قابل انکار اخلافی به اضافه زیانهای دیگر است
باید توجه داشت که شطرنج یک نوع قمار است و اینجاست که می‌فهمیم چرا اسلام قمار را بطور کلی حتی در صورتی که برد و باخت هم در کار نباش تحریم کرده است ؛ زیرا هیچ نوع قماری در واقع بدون برد و باخت نیست ، چیزی که هست در مواردی که پول در میان نباشد این برد و باخت در فکر است ، در وجود است و اخلاق !!! .