فرهنگ مصادیق:نا امیدی از رحمت خداوند: تفاوت بین نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۲۹ دی ۱۳۹۵، ساعت ۲۰:۳۵

نا امیدی از رحمت خداوند

تردید در دلم لانه کرده بود. با خود می‌گفتم: «مگر چقدر باید برای برآورده شدن حاجتی دعا کرد؟ دیگر ناامید شده بودم. گفتم پیش علی بن موسی الرضا علیه السلام، بروم، شاید مشکلم را برطرف سازد. نزد امام رفتم و گفتم: چند سال است حاجتی دارم و بسیار هم دعا کرده‌ام، ولی دعایم مستجاب نمی‌شود. در دلم شک راه یافته است، چه کنم؟
امام، نگاه تندی به من کرد و فرمود: «ای احمد بن محمد! مراقب باش که شیطان بر تو پیروز نشود و تو را از رحمت پروردگارت نا امید نسازد. مگر نمی دانی گاه پرودگار، برآوردن نیاز مۆمن را به تأخیر می‌اندازد تا او بیشتر به راز و نیاز بپردازد؛ چرا که خداوند بزرگ، گفت و گوی بندگان را با خود دوست دارد. به خدا سوگند! دیر برآورده شدن نیازهای بندگان که از خدای خود چیزی خواسته‌اند، برای آنان بهتر از زود بر آورده شدن نیازهایشان است. دنیا چه ارزش دارد که مۆمن، برای آن از خدای خود ناامید شود؟! نیکوست که نیایش او در حال آسایش و دوری از مشکلات، همانند نیایش او در سختی‌ها باشد و اگر (حاجتش) نیز برآورده نشد، سبب ناامیدی او نشود، پس افسرده نشو که دعا در پیشگاه پروردگار بزرگ و بلند مرتبه، بسیار ارزشمند است. (ابوالفضل هادی منش، در قلمرو آفتاب، داستان‌هایی از سیره اخلاقی پیشوایان معصوم علیهم السلام، صص 12-10 )
این سخن قرآن کریم است به همه‌ی گنهکاران که از رحمت خداوند ناامید نباشند و بازگردند که فرمود: «قُلْ یَاعِبَادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُواْ عَلیَ أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُواْ مِن رَّحْمَهِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِیعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ [زمر/۵۳] بگو ای بندگانم که بر نفس خود ستم و اسراف کردید! از رحمت خدا ناامید نشوید که خدا تمامی گناهان را می‌‏آمرزد، زیرا او آمرزنده رحیم است‏»، چه دعوت دلنشین و کلام امیدبخشی است از خالق انسان‌ها! زیرا گنهکاران را هم بنده‌ی خود خطاب کرد و وعده داد که خداوند همه‌ی گناهان را می‌بخشد.
و غیر از خداوند، چه کسی است که می‌تواند گناهان را ببخشد (وَ مَنْ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلاَّ اللَّه‏ [آل‌عمران/۱۳۵] و کیست جز خدا که گناهان را ببخشد؟)
البته این سخن خداوند، دعوت به بازگشت گنهکاران است از گناهان؛ نه تشویق به گناه، زیرا در آیه‌ی بعد می‌فرماید: «وَ أَنِیبُواْ إِلیَ رَبِّکُمْ وَ أَسْلِمُواْ لَهُ مِن قَبْلِ أَن یَأْتِیَکُمُ الْعَذَابُ ثُمَّ لَا تُنصَرُون [زمر/۵۴] و به سوی پروردگارتان باز گردید (و توبه کنید) و تسلیم او شوید پیش از آن که عذاب به سراغ شما آید و دیگر یاری نشوید».
بگو ای بندگانم که بر نفس خود ستم و اسراف کردید! از رحمت خدا ناامید نشوید که خدا تمامی گناهان را می‌‏آمرزد، زیرا او آمرزنده رحیم است‏»، چه دعوت دلنشین و کلام امیدبخشی است از خالق انسان‌ها! زیرا گنهکاران را هم بنده‌ی خود خطاب کرد و وعده داد که خداوند همه‌ی گناهان را می‌بخشد

هر آنچه هستی باز آ

ناامیدی از رحمت خداوند، علاوه بر اینکه یکی از گناهان بزرگ است ^[۱]؛ می‌تواند وضعیت انسان خطاکار و گنهکار را بدتر کند به این صورت که به ذهن او می‌آورد که به قول معروف: «آب که از سر گذشت، چه یک وجب چه صد وجب» اما این سخن درستی نیست زیرا هرچه خطا، کمتر باشد، جبران و بازگشت، آسان‌تر است.
و دلیل اینکه ناامیدی از رحمت خداوند، گناه کبیره و در حد کفر است این است که مردمی که ناامید از رحمت خدا هستند، به این معنا ایمان ندارند که خداوند می‌تواند هر غمی را زایل و هر بلایی را رفع کند.^[۲]
پس انسان خطاکار، باید هرچه زودتر به درگاه الهی بازگردد و ناامید نباشد، و آیه‌ای که ذکر شد (سوره‌ی زمر، آیه:۵۳) طبق بعضی روایات، امید بخش‌ترین آیه در قرآن کریم نسبت به گنهکاران است (روایت از امام علی(علیه‌السلام) است که: «مَا فِی الْقُرْآنِ آیَهٌ أَوْسَعُ مِنْ "قُلْ یَا عِبَادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا عَلَی أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَهِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ یَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِیعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِیمُ"^[۳] در قرآن آیه‌ای وسیع‌تر (و امیدبخش‌تر برای گنهکاران) نیست از "قُلْ یَا عِبَادِیَ الَّذِینَ أَسْرَفُوا..."

سه قدم تا رحمت خدا

از آیات بعد از آیه‌ی مذکور (زمر/۵۳) درمی‌یابیم که درهای مغفرت و رحمت خداوند، باز است برای همه‌ی گنهکارانی که به خود آمدند و رو به درگاه خداوند آوردند و در برابر فرمانش تسلیم شدند و با عمل نیک، نشان دادند که در بازگشت خود به درگاه خداوند، صادقند و همچنین درمی‌یابیم که راه رسیدن به رحمت خداوند، سه قدم است:
اول: توبه و پشیمانی از گناه
دوم: تسلیم در برابر فرمان خداوند
قدم سوم:عمل صالح^[۴] و پیروی از قرآن^[۵] ؛ که بهترین دستوری است که برای بندگان خداوند ‍‍نازل شده است.
معاویه بن وهب می‌گوید: از امام صادق علیه السلام شنیدم که می‌فرمود:
«إذا تاب العبد توبه نصوحاً أحبّه اللَّه فستر علیه فی الدنیا والآخره،
قلت: وکیف یستر علیه؟
ناامیدی از رحمت خداوند، علاوه بر اینکه یکی از گناهان بزرگ است؛ می‌تواند وضعیت انسان خطاکار و گنهکار را بدتر کند به این‌صورت که به ذهن او می‌آورد که به قول معروف: «آب که از سر گذشت، چه یک وجب چه صد وجب» اما این سخن درستی نیست زیرا هرچه خطا، کمتر باشد، جبران و بازگشت، آسان‌تر است
قال: ینسی ملکیه ما کتبا علیه من الذنوب، ویوحی إلی جوارحه: اکتمی علیه ذنوبه، ویوحی إلی بقاع الأرض: اکتمی ما کان یعمل علیک من الذنوب، فیلقی اللَّه حین یلقاه ولیس شی‌ء یشهد علیه بشی‌ء من الذنوب».
«اگر بنده‏‌ای توبه خالص کند خداوند او را گرامی داشته و در دنیا و آخرت، گناهانش را بپوشاند.
گفتم: چگونه بر اومی پوشاند؟
فرمود: خداوند فراموشی می‌دهد دو فرشته‌‏اش را از آنچه برای او از گناهان نوشته‌‏اند، و به اعضای بدنش وحی می‌‏کند که گناهانش را کتمان کنند، و به اطراف زمین وحی می‌کند که مخفی کنید آن ‏گناهانی را که بر روی شما انجام داده است. پس او خدا را ملاقات می‌‏کند در حالی که چیزی نیست که به گناهان او شهادت دهد.»^[۶]

یک زنگ هشدار!

پس تا فرصت، باقی است و راه توبه باز است باید گنهکاران، به درگاه الهی بازگردند و در غیر این صورت ممکن است عذاب الهی ناگهان و بی‌خبر آنها را فراگیرد.(چنانکه در آیات ۵۴ و ۵۵ سوره‌ی زمر فرمود^[۷] و آخر گناه، « آه » خواهد بود.

پانویس