فرهنگ مصادیق:مجموعه روشهای آموزش احکام: تفاوت بین نسخه‌ها

نسخهٔ کنونی تا ‏۲۸ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۲۱:۱۶

روش سنتی

یکی از روشهای معمول و رایج در بیان احکام که از گذشته بوده و هست، روش روخوانی از متن کتابهای احکام با همراه توضیح جزئیات و نکته‌های آن است.

امتیازی که این روش دارد این است که هم گوینده احکام کمتر به اشتباه می‌افتد و هم مخاطبان با اطمینان بیشتری می‌توانند به آن مسائل عمل نمایند، ولی این روش، چون معمولا با یکنواختی و سمعی بودن صرف همراه می‌باشد، از جاذبه کمتری برخوردار است.

احکام موضوعی

یکی از شیوه‌های بیان احکام، دسته بندی احکام در موضوعات گوناگون برای مخاطبان مختلف است و این شیوه، نمونه‌های بسیاری دارد که در این جا به تعدادی از آنها اشاره می‌نماییم:

الف. رساله نمونه آقای موگهی که در چندین جلد چاپ شده است.

ب. رساله نوین که در موضوعات مختلفی، چون عبادی، سیاسی، اقتصادی، خانواده و پزشکی و... که توسط آقای بی آزار شیرازی تالیف شده است.

ج. احکام پسران و دختران و سایر موضوعاتی که آقای فلاح زاده تنظیم و چاپ نموده است.

د. احکام آبها، پوشش و قبله و... که توسط آقای وحیدی تنظیم و چاپ شده است.

آموزش از طریق فیلم و اسلاید و ویدئو

آموزش از طریق فیلم و اسلاید و ویدئو و دیگر وسایل کمک آموزشی که به صورت سمعی و بصری انجام می‌شوند.

احکام شعری

احکام شعری که برای تسهیل و تنوع در یادگیری احکام مطرح شده که در قسمت مآخذ به بعضی از منابع این اشعار اشاره شده است و در آخر بحث این مجموعه نیز قسمتی از اشعار آمده است.

بیان احکام در قالب داستان

بیان احکام در قالب داستان که بیشتر در میان نوجوانان کاربرد دارد که مربی، احکام مورد نظر را برای این که ایجاد خستگی نکند و به سهولت در اذهان نوجوانان جای گیرد به صورت داستان در می‌آورد و از این شیوه در مجله «سلام بچه‌ها» استفاده شده است.

احکام به صورت پانتومیم و بدون صدا

احکام به صورت پانتومیم و بدون صدا که برای دانش آموزان مطرح می‌شود که همراه با تنوع و سرگرمی است.

احکام تصویری

احکام تصویری که در مراکز آموزشی کاربرد دارد برای تفهیم احکام، بسیاری از مسائل را می‌توان در قالب طرح و تصویر بیان نمود؛ این روش را عده‌ای مانند آقای قدوسی در دو کتاب «آموزشگاه نماز» و «اردوگاه رمضان» به کار برده است.

احکام مسابقه‌ای و سؤالی

احکام مسابقه‌ای و سوالی که این کتاب در مقام این نوع از بیان احکام است که خود ده‌ها روش و سوژه مخصوص به خود را دارد.

احکام استدلالی

احکام استدلالی که به همراه احکام، ادله آن نیز مطرح می‌شود.

احکام آموزشی

احکام آموزشی که به صورت کلاسیک طراحی شده و اساتیدی مانند بی آزار شیرازی، وحیدی، قدوسی، قربانیان و... از آن استفاده نموده‌اند و کتابهای «رساله آموزشی» و «رساله نوین» نیز نمونه‌هایی از این قبیل آثار است.

روش عملی

یکی از شیوه‌های بیان احکام، روش عملی و تجسمی است که به صورت سمعی و بصری انجام می‌شود و این روش، نقش بسیار مفیدی در آموزش دارد.

بسیار دیده می‌شود که افرادی به صورت تئوری مساله‌ای را در حفظ دارند، اما همین که در عمل می‌خواهند، پیاده کنند دچار اشتباه می‌شوند؛ نظیر کیفیت وضو گرفتن و یا تیمم بسیار هستند که اصل مساله می‌دانند ولی در انجام آن دچار اشتباه می‌شوند.

بنابراین، لازم است احکامی که آموزش آن به صورت تجسمی امکان دارد، خصوصا برای مخاطبان نوجوانان، به این سبک مطرح شود.

احکام اخلاقی

یکی از روشهای آموزش احکام این است که استاد، علاوه بر بیان احکام به تناسب از بحثهای اخلاقی نیز استفاده می‌کند؛ به عنوان مثال اگر سخن از بحث طهارت ظاهری است از طهارت معنوی نیز بحث می‌شود.

اگر بحث از تقلید مطرح است، ضمن بحث از احکام تقلید از مباحثی، چون تقلید کورکورانه و تقلید آگاهانه و بحث نوگرایی و سنت گرایی استفاده می‌شود.

البته لازم است مربی از ابتدا در این شیوه از آموزش، مباحثی را انتخاب نماید که به نحوی با مباحث اخلاقی تناسب داشته باشد، مانند مباحث امر به معروف، دروغ، صله رحم، نماز، غیبت، آزار و اذیت، قرض، امانت و اسراف.

روش ترکیبی

این روش، ترکیبی از تمام روشهای قبلی است که هر کدام از آنها با توجه به شرایط زمان و مکان و نوع مخاطبان و مسائل شرعی در تدریس و بیان احکام به کار گرفته می‌شود و این روش از بیان احکام از تنوع و جاذبه خاصی برخوردار است.