فرهنگ مصادیق:پرداخت کفاره نقض نذر: تفاوت بین نسخهها
| (۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشده) | |||
| سطر ۱۳: | سطر ۱۳: | ||
| ۱ || [[کفاره شکستن نذر]] | | ۱ || [[کفاره شکستن نذر]] | ||
|} | |} | ||
| − | <p class="relatesubject"> | + | <p class="relatesubject">مصادیق مرتبط</p> |
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|- | |- | ||
| سطر ۲۳: | سطر ۲۳: | ||
|- | |- | ||
| ۳ || [[پرداخت کفاره]] | | ۳ || [[پرداخت کفاره]] | ||
| + | |- | ||
| + | | ۴ || [[غسل عهد و نذر و قسم]] | ||
| + | |- | ||
| + | | ۵ || [[وفای به نذر]] | ||
| + | |- | ||
| + | | ۶ || [[نقض امان و آتشبس]] | ||
|} | |} | ||
<p class="relatemedia">چندرسانهای مرتبط</p> | <p class="relatemedia">چندرسانهای مرتبط</p> | ||
| سطر ۳۵: | سطر ۴۱: | ||
|} | |} | ||
<p class="relatesoft">نرمافزارهای مرتبط</p> | <p class="relatesoft">نرمافزارهای مرتبط</p> | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable" | ||
|- | |- | ||
| سطر ۴۶: | سطر ۴۷: | ||
</div> | </div> | ||
| − | == | + | == تکرار نقض قسم == |
==مقدمه== | ==مقدمه== | ||
| − | بنده ۶ بار بر خلاف قسمی که بر ترک کاری خورده بودم آن کار را انجام دادهام آیا باید به ۶۰ فقیر هر کدام یک مد طعام | + | بنده ۶ بار بر خلاف قسمی که بر ترک کاری خورده بودم آن کار را انجام دادهام آیا باید به ۶۰ فقیر هر کدام یک مد طعام بدهم، یا میشود به ۱۰ فقیر هر کدام ۶ مد طعام داد؟<br/> |
| − | آیت الله خامنهای : اگر قسم با صیغه مخصوص ـ که در رسالههای عملیه ذکر شده ـ نباشد، تکلیفی ندارید و گرنه چنانچه مقصود این باشد که در هر زمان ترک صورت گیرد برای هر ترکِ عمل، کفاره لازم است و در غیر این صورت یک کفاره کافی است؛ در هر صورت اگر یقین دارید که صیغه مخصوص قسم را خواندهاید عمل به آن لازم است که در صورت تخلف کفاره حنث قسم لازم است که کفاره آن عبارت است از اطعام ده فقیر یا پوشاندن آنها و در صورت عدم تمکن سه روز [[روزه]] گرفتن میباشد.<br/> | + | آیت الله خامنهای: اگر قسم با صیغه مخصوص ـ که در رسالههای عملیه ذکر شده ـ نباشد، تکلیفی ندارید و گرنه چنانچه مقصود این باشد که در هر زمان ترک صورت گیرد برای هر ترکِ عمل، کفاره لازم است و در غیر این صورت یک کفاره کافی است؛ در هر صورت اگر یقین دارید که صیغه مخصوص قسم را خواندهاید عمل به آن لازم است که در صورت تخلف کفاره حنث قسم لازم است که کفاره آن عبارت است از اطعام ده فقیر یا پوشاندن آنها و در صورت عدم تمکن سه روز [[روزه]] گرفتن میباشد.<br/> |
| − | آیت الله مکارم شیرازی : شما باید ببینید به چه صورت قسم خوردهاید، هرگاه قسم خوردهاید که مطلقاً این کار را ترک کنید یک کفاره بیشتر لازم نیست ولی اگر قسم خوردهاید که این کار را ترک کنید و اگر مخالفت کردید باز هم ترک کنید در فرض | + | آیت الله مکارم شیرازی: شما باید ببینید به چه صورت قسم خوردهاید، هرگاه قسم خوردهاید که مطلقاً این کار را ترک کنید یک کفاره بیشتر لازم نیست ولی اگر قسم خوردهاید که این کار را ترک کنید و اگر مخالفت کردید باز هم ترک کنید در فرض سؤال شش کفاره دارد یعنی اطعام شصت مسکین و اگر نمیدانید چگونه بوده همان یک بار کافی است و میتوانید به ده فقیر هر کدام شش مد بدهید.<br/> |
| − | آیت الله وحید خراسانی : میشود ۱۰ فقیرا را ۶ بار سیر کرد.<br/> | + | آیت الله وحید خراسانی: میشود ۱۰ فقیرا را ۶ بار سیر کرد.<br/> |
| − | آیت الله سیستانی : یک بار که عمدا مخالفت کنید قسم باطل میشود بنا بر این یک کفاره فقط واجب است | + | آیت الله سیستانی: یک بار که عمدا مخالفت کنید قسم باطل میشود بنا بر این یک کفاره فقط واجب است |
| − | آیت الله فاضل لنکرانی : مورد اول را انجام بدهید بهتر است و اگر نمیتوانید دومی را به تدریج انجا بدهید.<br/> | + | آیت الله فاضل لنکرانی: مورد اول را انجام بدهید بهتر است و اگر نمیتوانید دومی را به تدریج انجا بدهید.<br/> |
== نذر نمازهای مستحبی و نحوهٔ انجام آن == | == نذر نمازهای مستحبی و نحوهٔ انجام آن == | ||
| − | + | سؤال: اگر فردی نمازهای مستحبی که با اذکار و کیفیت خاصی وارد شده را نذر کند و سهواً تعداد اذکار آن را کمتر بگوید، آیا نماز را باید اعاده نماید ؟<br/> | |
| − | آیت | + | آیت الله خامنهای: نمازهای مستحبی که با اذکار و کیفیت مخصوص وارد شده است باید به همان نحو خوانده شود و اگر بر خلاف آن بخواند حکم خواندن آن نماز را ندارد. (استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات)<br/> |
| − | آیت | + | آیت الله فاضل لنکرانی: بلی.<ref>استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.</ref><br/> |
== نذر مطلق بدون صیغه == | == نذر مطلق بدون صیغه == | ||
| − | اگه هنگام نذرکردن (لفظ نذر ) را بگیم مطلق و قید الله را نگوییم چگونه است ؟ ایا حکم نذر شرعی را دارد <br/> | + | اگه هنگام نذرکردن (لفظ نذر) را بگیم مطلق و قید الله را نگوییم چگونه است ؟ ایا حکم نذر شرعی را دارد <br/> |
| − | آیت الله خامنهای : اگر نذر همراه با صیغه صحیح شرعی انجام نشده، عمل به آن واجب نیست.<br/> | + | آیت الله خامنهای: اگر نذر همراه با صیغه صحیح شرعی انجام نشده، عمل به آن واجب نیست.<br/> |
| − | آیت الله مکارم شیرازی : نذر در صورتی صحیح است که برای آن صیغه خوانده شود، خواه به عربی باشد یا زبانهای دیگر، بنابراین اگر بگوید چنانچه فلان حاجت من روا شود برای خدا بر من است که فلان مقدار مال را به فقیر بدهم، نذر او صحیح است، بلکه اگر بگوید نذر میکنم برای خدا اگر فلان حاجت من رواشود فلان کار خیر را انجام دهم، کافی است.<br/> | + | آیت الله مکارم شیرازی: نذر در صورتی صحیح است که برای آن صیغه خوانده شود، خواه به عربی باشد یا زبانهای دیگر، بنابراین اگر بگوید چنانچه فلان حاجت من روا شود برای خدا بر من است که فلان مقدار مال را به فقیر بدهم، نذر او صحیح است، بلکه اگر بگوید نذر میکنم برای خدا اگر فلان حاجت من رواشود فلان کار خیر را انجام دهم، کافی است.<br/> |
| − | آیت الله وحید خراسانی : حکم نذر را ندارد <br/> | + | آیت الله وحید خراسانی: حکم نذر را ندارد <br/> |
| − | آیت الله سیستانی : حکم نذر را ندارد<br/> | + | آیت الله سیستانی: حکم نذر را ندارد<br/> |
== نذر فرزند بدون اذن پدر و تکلیف انجام آن == | == نذر فرزند بدون اذن پدر و تکلیف انجام آن == | ||
| − | + | سؤال الف: آیا فرزند میتواند بدون اذن پدر، نذر کند ؟<br/> | |
| − | + | سؤال ب: در صورت منع پدر، آیا باید به نذر ش عمل نماید؟<br/> | |
| − | امام خمینی(ره): الف)بنابر | + | امام خمینی(ره): الف) بنابر اظهر، نذر فرزند مشروط به اذن پدر نمیباشد.<br/> |
| − | ب)هر گاه فرزند نذر میکند اگر چه بدون اجازهٔ پدر هم باشد باید به آن نذر عمل نماید و با منع پدر نذر او منحل نمیشود <ref>تحریر | + | ب)هر گاه فرزند نذر میکند اگر چه بدون اجازهٔ پدر هم باشد باید به آن نذر عمل نماید و با منع پدر نذر او منحل نمیشود.<ref>تحریر الوسیله، مؤسسه اسماعیلیان، 1408ه.ق، سوم ج2، س103، کتاب النذر، م3 /توضیح المسائل، اسلامی، 1383دهم، ص370م2646.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله اراکی (ره): الف) اذن پدر شرط نیست.<br/> |
| − | ب)اگر پدر یا مادر او را منع | + | ب)اگر پدر یا مادر او را منع کند، نذرش منحل میشود.<ref>مسائل الواضحه، الاعلام الاسلامی، 1373، اول ج2ص143، م2660.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله بهجت (ره): الف) لزوم اذن والد، محل تأمل است و احتیاط مناسب در هر مورد مراعات شود.<br/> |
| − | ب)با منع پدر حلّ میشود نذر او. <ref>استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.</ref><br/> | + | ب)با منع پدر حلّ میشود نذر او.<ref>استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله تبریزی: الف) نذر فرزند با اذن پدر و بدون اذن او صحیح است.<br/> |
| − | ب) اگر پدر پدر یا مادر از عملی که نذر | + | ب) اگر پدر پدر یا مادر از عملی که نذر کرده، منعش کنند، نذرش منحل میشود.<ref>منهاج الصالحین، مدین، 1426، ه.ق، اول، ج2، ص406، م1551.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله خامنهای: الف) مانعی ندارد.<br/> |
| − | ب) پس از انعقاد نذر واجب است فرزند به نذر خود وفا کند و | + | ب) پس از انعقاد نذر واجب است فرزند به نذر خود وفا کند و پدر حق ندارد از انجام آن، جلوگیری کند.<ref>استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.</ref><br/> |
| − | آیت خویی(ره): الف)بله میتواند نذر کند .<br/> | + | آیت خویی(ره): الف) بله میتواند نذر کند.<br/> |
| − | ب)اگر بعد از نذر پدر او را نهی کند نذر او منحل میشود ولی اگر قبل از نذر منع کند نذر منعقد نمیشود <ref>با استفاده از منهاج الصالحین | + | ب)اگر بعد از نذر پدر او را نهی کند نذر او منحل میشود ولی اگر قبل از نذر منع کند نذر منعقد نمیشود.<ref>با استفاده از منهاج الصالحین بیروت، عشرون، ج2، ص309، م1551.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله سیستانی: الف) در نذر فرزند، اذن پدر شرط نیست.<br/> |
| − | ب) با نهی پدر بعد از نذر | + | ب) با نهی پدر بعد از نذر، نذر او منحل میشود و در صورتی که نهی قبل از نذر باشد نذر منعقد نمیشود.<ref>منهاج الصالحین، مکتب معظم له، پنجم، 1417، ه.ق، ج3، ص230، م708/مسائل المنتخبه، دفتر معظم له 1383، ج2، ص274، م2655.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله شبیری زنجانی: الف) بنابر احتیاط واجب اگر فرزند بدون اذن پدر نذر کند با ید به آن عمل نماید.<br/> |
| − | آیت | + | ب)بله بنابر احتیاط باید به آن عمل نماید.<ref>توضیح المسائل، دفتر معظم له 1383، ج2، ص274م2655.</ref><br/> |
| − | ب)اگر با اذن پدر نذر کند پدر دیگر نمیتواند منع کند و وفا به نذر لازم است <ref>هدایة | + | آیت الله صافی گلپایگانی: الف) نذر فرزند باید به اذن پدر باشد.<br/> |
| − | آیت | + | ب)اگر با اذن پدر نذر کند پدر دیگر نمیتواند منع کند و وفا به نذر لازم است.<ref>هدایة العباد، مؤسسه حضرت معصومه، سال 1420، ه.ق اول ج، ص248، م3.</ref><br/> |
| − | ب)پدر نمیتواند از وفا به نذرش منع کند یا نذر او را منحل کند .<ref>الاحکام | + | آیت ..فاضل لنکرانی: الف) اذن پدر در نذر فرزند شرط نیست.<br/> |
| − | آیت | + | ب)پدر نمیتواند از وفا به نذرش منع کند یا نذر او را منحل کند.<ref>الاحکام الواضحه، مرکز فقه الائمه اطهار، 1423، ه.ق، الرابعه، ص429، م1916.</ref><br/> |
| − | ب) اگر پدر از کاری منع کرده باشد و یا بعد از نذر از آن کار منع کند آن نذر صحیح نیست .<ref>هدایة | + | آیت الله گلپایگانی(ره): الف) نذر فرزند بدون اذن پدر منعقد میشود.<br/> |
| − | آیت | + | ب) اگر پدر از کاری منع کرده باشد و یا بعد از نذر از آن کار منع کند آن نذر صحیح نیست.<ref>هدایة العباد، دارالقرآن الکریم 1417ه.ق، ج2، ص193، م659، توضیح المسائل، دارا القرآن الکریم 1414ه.ق، هفتاد و چهارم، ص452، م2655.</ref><br/> |
| − | ب) اگر کار فرزند مایه آزار پدر باشد در این صورت نذر او صحیح نیست .<ref>توضیح | + | آیت الله مکارم شیرازی: الف) نذر فرزند احتیاجی به اجازهٔ پدر ندارد.<br/> |
| − | آیت | + | ب) اگر کار فرزند مایه آزار پدر باشد در این صورت نذر او صحیح نیست.<ref>توضیح المسائل، هاتف، مشهد، 1376ه.ش، ص452، م2279، /استفتائات جدید، مدرسه الامام علی(ع)، 1381، سوم ج2، ص429س1252.</ref><br/> |
| − | ب)اگر پدر یا مادر از عملی که نذر کرده او را منع | + | آیت الله نوری همدانی: الف) نذر فرزند با اذن پدر و بدون اذن او صحیح است.<br/> |
| − | آیت | + | ب) اگر پدر یا مادر از عملی که نذر کرده او را منع کنند، نذرش منحل میشود.<ref>منتخب المسائل، مؤسسه مهدی موعود، 1420، ه.ق، دوم ص374، م1225.</ref><br/> |
| − | ب)اگر پدر یا مادر از عملی که نذر کرده منعش کنند نذر او صحیح نیست .<ref>منهاج | + | آیت الله وحید خراسانی: الف) اذن پدر شرط نیست.<br/> |
| + | ب) اگر پدر یا مادر از عملی که نذر کرده منعش کنند نذر او صحیح نیست.<ref>منهاج الصالحین، مدرسه الامام الباقر العلوم، خامسه، 1385ج3، ص362، سطر4.</ref><br/> | ||
== تعریف نذر و طریق گفتن صیغه == | == تعریف نذر و طریق گفتن صیغه == | ||
| − | + | در انعقاد نذر باید صیغة مخصوص نذر که یا عربی میشه خواند یعنی لله علی کذا خوانده بشه یا فارسی برای نذر کردن میتوان چنین نیت کرد:<br/> | |
| − | برای خدا بر عهده من باشد این جمله برای خدا بر عهده من است یا برای خدا بر من است برای واجب شدن نذر لازمه | + | برای خدا بر عهده من باشد این جمله برای خدا بر عهده من است یا برای خدا بر من است برای واجب شدن نذر لازمه اگر بیمارم شفا یافت یا فرزندم درکنکور قبول شد فلان مقدار پول برای امام حسین (ع) یا حضرت اْبوالفضل و در راه شادی روح آنها به فقراء بدهم و یا برای اقامهْ مجلس روضه او بدهم. این درواقع یک نوع توسل به ائمه (ع) ومردان صالح وپاک الهی است. گفتنی است که برای توسل به ائمه(ع) و رفع مشکلات و بر آورده شدن حاجات دعاها و ذکرها دستورهای فراوانی وجود دارد.توسل به اسباب وواسطه میان خلق وخالق، اشکالی ندارد.<br/> |
| − | نذر کردن نیز یکی از این راه هاست در این صورت اگر این حاجات برآورده | + | نذر کردن نیز یکی از این راه هاست در این صورت اگر این حاجات برآورده شد، بر انسان واجب میگردد چیزی را که بر عهده گرفته است ادا نماید. البته لازم نیست چیزی که نذر میکند حتماً پول و یا مخارج باشد بلکه میتوانند نذر [[صلوات]] و یا نذر زیارت کنند، یعنی نذر کنند که در صورت بر آورده شدن حاجات، به زیارت فلان امام بروند و یا مثلاٌ ۱۰۰۰صلوات به روح فلان امام(ع) هدیه کنند.<br/> |
| − | البته از نظر شرعی نذر وقتی واجب العمل است که یا به صورت صیغه عربی خوانده شود و یا به صیغه فارسی که در بردارندهْ این مضمون باشد: برای خدا بر عهده و ذمه من باشد اگر فلان حاجت و خواسته من برآورده | + | البته از نظر شرعی نذر وقتی واجب العمل است که یا به صورت صیغه عربی خوانده شود و یا به صیغه فارسی که در بردارندهْ این مضمون باشد: برای خدا بر عهده و ذمه من باشد اگر فلان حاجت و خواسته من برآورده شد، فلان کار را انجام میدهم ولی اگر تنها از ذهن و قلب گذشته و خطور کرده باشد و صیغه نذر به صورت شرعی که گفته شد خوانده نشود، این نذر وجوب عمل ندارد البته عمل به آن بی اشکال است. بهتر است انسان برای رسیدن به خواستههایش از همه راهها استفاده کند. مثلاٌ از راه توسل به ائمه(ع) و عرضه داشتن حاجات به آنها و یا [[صلوات]] هدیه دادن به روح پاک آنها و یا شرکت در مجالس سوگواری و یا میلاد اْئمه(ع) نیز به خواستههای شرعی خود رسید. نکتهْ مهم قابل ذکر این است که باید در ارتباط با اولیای الهی امور ارزشمندی مانند معرفت و شناخت آنها و سنخیت پیدا کردن با آنها و آشنایی با جایگاه و مقامات و رهنمودهای آنها را که سرمایه سعادت دنیا و آخرت ما است را در وهله اول مورد توجه قرار دهیم و تنها امامان خود را برای برآورده شدن خواسته هایمان نخواهیم هر چند خود دستور دادهاند که نیازهای خود را بر آنها عرضه بداریم و از آنها کمک بخواهیم ولی این نباید تنها دلیل برای ایجاد ارتباط ما با آنها باشد.<br/> |
| − | بنا براین، نذر در حقیقت پیمانی است با خداوند <ref>تفسیر انوار درخشان، | + | بنا براین، نذر در حقیقت پیمانی است با خداوند.<ref>تفسیر انوار درخشان، ج1، ص 353.</ref> تا در نتیجه انجام عمل نیکی که آدمی بر خویش واجب مینماید، حق تعالی حاجت او را برآورد.<br/> |
وباتوجه به تعریف نذر؛ نذر را میتوان نوعی عبادت، دعا و درخواست از خداوند دانست که اتفاقا دارای تأثیر فراوان است و با هدف قرب الهی انجام میشود. به لحاظ شرعی، وفا نمودن به نذر چنانچه مشروع و مستحسن باشد و ضوابط شرعی آن مراعات شود، واجب است، زیرا که مشمول آیه «اوفوا بالعقود» که متضمن حکم وجوب وفاء به هر پیمانی است، میگردد.<br/> | وباتوجه به تعریف نذر؛ نذر را میتوان نوعی عبادت، دعا و درخواست از خداوند دانست که اتفاقا دارای تأثیر فراوان است و با هدف قرب الهی انجام میشود. به لحاظ شرعی، وفا نمودن به نذر چنانچه مشروع و مستحسن باشد و ضوابط شرعی آن مراعات شود، واجب است، زیرا که مشمول آیه «اوفوا بالعقود» که متضمن حکم وجوب وفاء به هر پیمانی است، میگردد.<br/> | ||
| − | == نذر زن بدون اذن همسر (نذر در اموال خودش ) == | + | == نذر زن بدون اذن همسر (نذر در اموال خودش) == |
| − | + | سؤال ۱: آیا نذر زن بدون اجازه شوهر، حتی اگر با حقوق شوهر منافات نداشته باشد صحیح است ؟<br/> | |
| − | + | سؤال۲: در صورت لزم اجازه، آیا اجازهٔ بعدی شوهر آن (نذر) را تصحیح میکند ؟<br/> | |
| − | + | سؤال۳: اگر زن از مال خودش نذر کند، آیا اجازه شوهر لازم است ؟<br/> | |
| − | امام خمینی(ره): ج۱ـ نذر زن بدون اجازه شوهر باطل است هر چند عمل به نذر منافات با حق شوهر نداشته باشد .<br/> | + | امام خمینی(ره): ج۱ـ نذر زن بدون اجازه شوهر باطل است هر چند عمل به نذر منافات با حق شوهر نداشته باشد.<br/> |
| − | ج۲ـ اجازهٔ بعدی آن را تصحیح نمیکند بلکه ظاهراً انعقاد آن مشروط به اذن شوهر میباشد .<br/> | + | ج۲ـ اجازهٔ بعدی آن را تصحیح نمیکند بلکه ظاهراً انعقاد آن مشروط به اذن شوهر میباشد.<br/> |
| − | ج۳ـ نذر زوجه اگر چه متعلق به مال خودش باشد صحیح نیست .<ref> | + | ج۳ـ نذر زوجه اگر چه متعلق به مال خودش باشد صحیح نیست.<ref>استفتائات، دفتر انتشارات اسلامی، 1380، پنجم، ج2، ص461، س9، بحث نذر تحریر الوسیله، مؤسسه اسماعیلیان، سوم، ج2، ص117، م3.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله اراکی(ره): ج۱ـ نذر زن بی اجازه شوهرش باطل است<br/> |
| − | ج۲ـ تصحیح نمیکند .<br/> | + | ج۲ـ تصحیح نمیکند.<br/> |
| − | ج۳ـ احوط مراعات اذن زوج است ولو در مال خودش.<ref>توضیح | + | ج۳ـ احوط مراعات اذن زوج است ولو در مال خودش.<ref>توضیح المسائل، دفتر تبلیغات اسلامی، 1372، ص496، م2658، /استفتائات معروف، 1373، اول، ص158، س8.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله بهجت(ره): ج۱ـ نذر زن بدون اجازهٔ شوهر بنابر احتیاط واجب وضعاً منعقد میشود (یعنی نذر زن باطل نیست) ولی بنابر احتیاط (تکلیفاً) باید از شوهر اجازه بگیرد.<br/> |
| − | ج۲ـ نذر ولو بدون اجازه منعقد میشود .<br/> | + | ج۲ـ نذر ولو بدون اجازه منعقد میشود.<br/> |
| − | ج۳ـ بنابر احتیاط از حیث حکم وضعی نذر منعقد میشود گرچه گرفتن از همسر بنابر احتیاط تکلیفاً لازم است .<ref>توضیح | + | ج۳ـ بنابر احتیاط از حیث حکم وضعی نذر منعقد میشود گرچه گرفتن از همسر بنابر احتیاط تکلیفاً لازم است.<ref>توضیح المسائل، دفتر معظم له 1382، چهلو یکم، ص427، م2136/استفتائات، دفتر معظم له، 1386اول، ج4، ص286، س5580.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله تبریزی: ج۱ـ زن در صورتی که وفاء به نذرش منافی با حق شوهر باشد نمیتواند نذر کند و اگر منافی با حق شوهر نباشد اجازه شوهر لازم نیست.<br/> |
| − | ج۲ـ اجازه بعدی تصحیح میکند .<br/> | + | ج۲ـ اجازه بعدی تصحیح میکند.<br/> |
| − | ج۳ـ در صورتی نذر زن از اموال خودش صحیح است که منافات با حق شوهر نداشته باشد .<ref>منهاج | + | ج۳ـ در صورتی نذر زن از اموال خودش صحیح است که منافات با حق شوهر نداشته باشد.<ref>منهاج الصالحین، دارالصدیقیةالشهیدة، 1426ه.ق، اول، ج2، ص406، م1551/استفتاء شفاهی از دفتر معظم له.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله خامنهای :سؤال آیا نذر زن باید با اجازه شوهر باشد ؟<br/> |
| − | ج۱ـ انعقاد نذر زوجه در صورت حضور | + | ج۱ـ انعقاد نذر زوجه در صورت حضور شوهر، بنابر احتیاط واجب مشروط به اجازهٔ زوج است.<br/> |
| − | ج۲ـ اجازه | + | ج۲ـ اجازه بعدی، مصحّح نذر مذکور نمیباشد.<br/> |
| − | ج۳ـ اگر چه زوجه از تصرف در مال خود ممنوع نیست ولی نذر زن بدون اجازهٔ شوهر اساساً منعقد | + | ج۳ـ اگر چه زوجه از تصرف در مال خود ممنوع نیست ولی نذر زن بدون اجازهٔ شوهر اساساً منعقد نمیشود.<ref>استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.</ref><br/> |
| − | آیت خویی(ره):ج۱ نذر زن بدون اذن شوهر اشکال ندارد | + | آیت خویی(ره): ج۱ نذر زن بدون اذن شوهر اشکال ندارد مخصوصاً اگر نذر در غیر مال باشد اما اگر نذر زن منافی با حق شوهر باشد اجازه لازم است.<br/> |
| − | ج۲ـ تصحیح میکند .<br/> | + | ج۲ـ تصحیح میکند.<br/> |
| − | ج۳ـ در صورتی نذر زن از مال خودش صحیح است که با حق شوهر منافات نداشته باشد .<ref>توضیح | + | ج۳ـ در صورتی نذر زن از مال خودش صحیح است که با حق شوهر منافات نداشته باشد.<ref>توضیح المسائل، احیاء آثار الامام الخوئی، 1422ه.ق، دهم، ص481، م2654، /استفتاء شفاهی از دفتر معظم له منهاج الصالحین، مدینه1410ه.ق، ص309، م1551.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله سیستانی: ج۱ـ صحیح است مگر اینکه نذر مربوط به امور مالی باشد که در اینصورت بدون اذن یا اجازهٔ او صحت ان محل اشکال است و از باب احتیاط باید به آن وفاء بشود.<br/> |
| − | ج۲ـ کفایت میکند .<br/> | + | ج۲ـ کفایت میکند.<br/> |
| − | ج۳ـ مورد اشکال همین است و اما اگر مربوط به مال نباشد اشکالی ندارد و اگر مربوط به مال شوهر باشد باطل است .<ref>استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.</ref><br/> | + | ج۳ـ مورد اشکال همین است و اما اگر مربوط به مال نباشد اشکالی ندارد و اگر مربوط به مال شوهر باشد باطل است.<ref>استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله شبیری زنجانی: ج۱ـ بنابر مشهور نذر زن با نهی شوهر بلکه بی اذن او صحیح نیست.<br/> |
ج۲ـ ظاهراً با اجازهٔ بعدی صحیح میشود ولی بنابر احتیاط حتی در صورت نهی شوهر به نذر عمل شود<br/> | ج۲ـ ظاهراً با اجازهٔ بعدی صحیح میشود ولی بنابر احتیاط حتی در صورت نهی شوهر به نذر عمل شود<br/> | ||
| − | ج۳ـ لازم است .<ref>توضیح | + | ج۳ـ لازم است.<ref>توضیح المسائل، دفتر معظم له 1383، اول، ج2، ص274، م2653.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله صافی گلپایگانی: ج۱ـ اگر زن بدون اجازهٔ شوهر نذر کند نذر او باطل است<br/> |
| − | ج۲ـ نذر زن از مال خودش بدون اجازهٔ شوهر صحیح نیست .<ref>توضیح | + | ج۲ـ نذر زن از مال خودش بدون اجازهٔ شوهر صحیح نیست.<ref>توضیح المسائل، 1377، هفدهم، ص539، م2653، /جامع الاحکام، حضرت معصومه چهارم، ج1، ص223، 797.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت ..فاضل لنکرانی: ج۱ـ خیر نذر صحیح نیست.<br/> |
| − | ج۲ـ خیر اجازهٔ بعدی کفایت نمیکند .<br/> | + | ج۲ـ خیر اجازهٔ بعدی کفایت نمیکند.<br/> |
| − | ج۳ـ بلی .<br/> | + | ج۳ـ بلی.<br/> |
سؤال آیا نذر زن باید با اجازه شوهر باشد ؟<br/> | سؤال آیا نذر زن باید با اجازه شوهر باشد ؟<br/> | ||
| − | نذر زن اگر مزاحم حقوق شوهر باشد بی اجازه او باطل است و اگر مزاحم نباشد احتیاط واجب آن است که با اجازه او باشد خصوصاً در نذر مال گرچه مال متعلق به خود زن باشد .<ref>استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات/جامع | + | نذر زن اگر مزاحم حقوق شوهر باشد بی اجازه او باطل است و اگر مزاحم نباشد احتیاط واجب آن است که با اجازه او باشد خصوصاً در نذر مال گرچه مال متعلق به خود زن باشد.<ref>استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات/جامع المسائل، یازدهم، ج1، ص348، س1334.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله گلپایگانی(ره): ج۱ـ اگر شوهر از نذر زن جلوگیری کند یا زن بدون اجازه او نذر کند نذر او باطل استهر چند عمل به آن مانع از حق استمتاع نباشد.<br/> |
| − | ج۳ ـ نذر زن بدون اجازه او صحیح نیست هر چند در مال خودش باشد <ref>توضیح | + | ج۳ ـ نذر زن بدون اجازه او صحیح نیست هر چند در مال خودش باشد.<ref>توضیح المسائل، دار القرآن الکریم، هفتادو چهارم، 1372، ص452، م2653، /هدایة العباد، ج2، دار القرآن الکریم، 1417، ه.ق، 193، م6592، مجمع المسائل، ج2، ص323، س917.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله مکارم شیرازی :ج۱ـ نذر زن اگر مزاحم حقوق شوهر باشد بی اجازهٔ او باطل است و اگر مزاحم نباشد احتیاط مستحب آن است که با اجازهٔ او باشد.<br/> |
| − | ج۳ـ نذر زن از اموال خودش اگر منافات با حق شوهر نداشته باشد اشکالی ندارد .<ref>توضیح | + | ج۳ـ نذر زن از اموال خودش اگر منافات با حق شوهر نداشته باشد اشکالی ندارد.<ref>توضیح المسائل، هاتف، مشهد، 1376، ه.ق، هفدهم، ص452، م2277، /با استفاده از استفتائات شفاهی از دفتر معظم له.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله نوری همدانی: ج۱ـ در صورتی که مزاحم حق شوهر باشد بی اجازهٔ او باطل است.<br/> |
| − | ج۳ـ اگر مزاحم حقوق شوهر نباشد و از مال خودش باشد احتیاج به اجازهٔ شوهر ندارد .<ref>هزار و یک مسأله فقهی مهدی | + | ج۳ـ اگر مزاحم حقوق شوهر نباشد و از مال خودش باشد احتیاج به اجازهٔ شوهر ندارد.<ref>هزار و یک مسأله فقهی مهدی موعود، 1383، چهارم ج1، ص227، س761، /توضیح المسائل، مهدی موعود، نوزدهم، ص526، م2642.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله وحید خراسانی: ج۱ـ اگر نذر ز منافی با حق شوهر باشد بدون اذن شوهر نذر باطل است.<br/> |
| − | ج۲ـ تصحیح میکند .<br/> | + | ج۲ـ تصحیح میکند.<br/> |
| − | ج۳ـ صحت نذر زن در مال خودش بدون اذن شوهر (در غیر [[حج]] یا [[زکات]] یا احسان به پدر و مادر یا صله رحم )محل اشکال است (یعنی بنابر احتیاط واجب صحیح نیست .)<ref>توضیح | + | ج۳ـ صحت نذر زن در مال خودش بدون اذن شوهر (در غیر [[حج]] یا [[زکات]] یا احسان به پدر و مادر یا صله رحم)محل اشکال است (یعنی بنابر احتیاط واجب صحیح نیست .)<ref>توضیح المسائل، باقر العلوم 1383، ششم، ص714، م2708، /منهاج الصالحین، باقر العلوم 1385، پنجم، ص361، م1551، /استفتاء شفاهی از دفتر معظم له.</ref><br/> |
== نذر روزه در سفر== | == نذر روزه در سفر== | ||
| − | + | سؤال :آیا میتوان در سفر نذر نمود که در همان سفر یا سفر دیگر [[روزه]] ای بگیرد یا نذر [[روزه]] ی در سفر حتماً باید در وطن باشد ؟<br/> | |
| − | آیت | + | آیت الله اراکی(ره): در حضر میتواند [[روزه]] در سفر را نذر کند ولی در سفر بنابر احتیاط واجب نمیتواند [[روزه]] در سفر را نذر کند.<ref>استفتائات، معروف، 1373، اول، ص158، س10.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله بهجت(ره): در سفر هم میشود همانطور که در حضر جایز است.<ref>استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله تبریزی: در سفر میتواند نذر کند [[روزه]] ی در سفر را در وقتی که [[روزه]] گرفتن صحیح است مثلاً امروز نذر میکند فردا که [[روزه]] گرفتن جایز است [[روزه]] بگیرد .والله العالم.<ref>استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله خامنهای: نذر آن در سفر مانعی ندارد.<ref>استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله سیستانی: میتواند در سفر نذر کند.<ref>استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله شبیری زنجانی: لازم نیست قبل از سفر نذر کرده باشد بلکه چنانچه در همان سفر هم نذر کرده باشد که [[روزه]] مستحبی بگیرد باید به نذرش عمل کند.<ref>استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله صافی گلپایگانی: بنابر احتیاط واجب در (همان)سفر نمیتواند [[روزه]] نذر کند ولی در حضر میتواند [[روزه]] ی در سفر را نذر کند.<br/> |
| − | اگر در سفر نذر کند که در سفر دیگر [[روزه]] بگیرد صحیح است والله العالم <ref>جامع | + | اگر در سفر نذر کند که در سفر دیگر [[روزه]] بگیرد صحیح است والله العالم.<ref>جامع الاحکام، ج1، ص144، س516.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت ..فاضل لنکرانی: بنابر احتیاط واجب نذر باید در وطن باشد.<ref>استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله مکارم شیرازی: [[روزه]] در سفر در هر صورت جایز نیست هر چند نذر کرده باشد.<ref>استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله نوری همدانی: نذر [[روزه]] ی در سفر لازم است که در وطن باشد.<ref>استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.</ref><br/> |
== نذر روزه داشتن با روزهٔ قضا == | == نذر روزه داشتن با روزهٔ قضا == | ||
| − | + | سؤال ۱: آیا با داشتن [[روزه]] ی قضا، می توان [[روزه]] نذر نمود ؟<br/> | |
*سؤال ۲: بر فرض صحت نذر، آیا میتوان ابتدا [[روزه]] ی نذری را گرفت ؟<br/> | *سؤال ۲: بر فرض صحت نذر، آیا میتوان ابتدا [[روزه]] ی نذری را گرفت ؟<br/> | ||
| − | آیت | + | آیت الله تبریزی: نمیتواند نذر کند.<ref>استفتائات جدید، ج2، ص385، س1596، با استفاده از این سؤال و همین جزوه نذر در سفر.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله خامنهای: اگر نذر مطلق و غیر مقید به زمان باشد اشکال ندارد و بنابر احتیاط واجب اول [[روزه]] قضارا انجام دهد.<ref>استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله سیستانی: ج۱ـ اگر ایّام معینی را نذر نکند اشکال ندارد .و همچنین اگر معین باشد ولی وقت برای قضای [[روزه]] ماه رمضان که بر ذمهٔ او است قبل از آن داشته باشد.<br/> |
| − | ج۲ـ جایز نیست. <ref>استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.</ref><br/> | + | ج۲ـ جایز نیست.<ref>استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله صافی گلپایگانی: کسیکه [[روزه]] قضا بر ذمه دارد میتواند نذر کند که [[روزه]] بگیرد و صحیح است.<ref>جامع الاحکام، ج1، ص139، س495.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت ..فاضل لنکرانی: ج۱ـ بلی مشروط به اینکه برای نذر زمانی را تعیین کند تا آن زمان بتواند [[روزه]]های واجب خود را بگیرد.<br/> |
ج۲ـ بلی.<ref>استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.</ref><br/> | ج۲ـ بلی.<ref>استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.</ref><br/> | ||
| − | آیت | + | آیت الله مکارم شیرازی: نذر در این مورد اشکال دارد.<ref>استفتائات، ج2، ص151، س436.</ref><br/> |
== نذر اعتکاف در مسجدین == | == نذر اعتکاف در مسجدین == | ||
اگر فردی نذر نماید در مسجدالحرام و مسجدالنبی معتکف شود، ولی به هر دلیل از ادای نذر معذور باشد، تکلیف او چیست؟<br/> | اگر فردی نذر نماید در مسجدالحرام و مسجدالنبی معتکف شود، ولی به هر دلیل از ادای نذر معذور باشد، تکلیف او چیست؟<br/> | ||
| − | حضرت آیةالله | + | حضرت آیةالله خامنهای؛ اگر نذر مقید به زمان خاصی بوده و در آن زمان، قدرت بر انجام نداشته، تکلیفی ندارد.<br/> |
حضرت آیةالله بهجت(مدضله العالی)؛ اگر از عمل به نذر متعذّر باشد، ادای نذر واجب نیست.<br/> | حضرت آیةالله بهجت(مدضله العالی)؛ اگر از عمل به نذر متعذّر باشد، ادای نذر واجب نیست.<br/> | ||
حضرت آیةالله سیستانی(مدضله العالی)؛ اگر نذر مقیّد به زمان عذر بوده، باطل میشود و اگر مطلق بوده، در وقت امکان باید انجام دهد.<br/> | حضرت آیةالله سیستانی(مدضله العالی)؛ اگر نذر مقیّد به زمان عذر بوده، باطل میشود و اگر مطلق بوده، در وقت امکان باید انجام دهد.<br/> | ||
حضرت آیةالله صافی گلپایگانی(مدضله العالی)؛ اگر معذور باشد، تکلیفی ندارد.<br/> | حضرت آیةالله صافی گلپایگانی(مدضله العالی)؛ اگر معذور باشد، تکلیفی ندارد.<br/> | ||
حضرت آیةالله تبریزی(ره) چنانچه وقت انجام نذر معیّن بوده و در آن وقت شرعاً معذور از دخول در مسجد بوده، یا قهرهاً معذور بوده، عمل به نذر وجوبی ندارد.<br/> | حضرت آیةالله تبریزی(ره) چنانچه وقت انجام نذر معیّن بوده و در آن وقت شرعاً معذور از دخول در مسجد بوده، یا قهرهاً معذور بوده، عمل به نذر وجوبی ندارد.<br/> | ||
| − | حضرت آیةالله فاضل لنکرانی(ره) ؛ اگر معذور است و برای او مقدور نیست، تکلیفی ندارد و نذر او منحل میشود.<br/> | + | حضرت آیةالله فاضل لنکرانی(ره)؛ اگر معذور است و برای او مقدور نیست، تکلیفی ندارد و نذر او منحل میشود.<br/> |
| − | حضرت آیةالله مکارم شیرازی(مدضله العالی) | + | حضرت آیةالله مکارم شیرازی(مدضله العالی)؛ اگر بتواند باید آن را بعداً قضا کند.<br/> |
| − | حضرت آیةالله نوری همدانی(مدضله العالی) | + | حضرت آیةالله نوری همدانی(مدضله العالی)؛ چنانچه شرعاً معذور باشد، چیزی بر او نیست.<br/> |
حضرت آیةالله شبیری زنجانی(مدضله العالی)؛ نذر وی صحیح نیست.<br/> | حضرت آیةالله شبیری زنجانی(مدضله العالی)؛ نذر وی صحیح نیست.<br/> | ||
== نحوه رها نمودن ذمه از عهد == | == نحوه رها نمودن ذمه از عهد == | ||
| − | + | سؤال: شخصی بدین صورت با خدا عهد کرده است که: خدایا با تئ عهد میبندم تا سیر نشدهام، دست از خوردن بردارم، <br/> | |
| − | الف)آیا این عهد صحیح است ؟<br/> | + | الف) آیا این عهد صحیح است ؟<br/> |
| − | ب) در صورت صحت | + | ب) در صورت صحت عهد، آیا راهی برای خالی شدن ذمّه از این عهد وجود دارد ؟<br/> |
| − | آیت | + | آیت الله خامنهای: الف و ب)در فرض مذکور عهد منعقد شده و مخالفت با آن پس از انعقاد موجب کفاره است و با یک بار مخالفت، عهد حنث شده و پس از آن وفاء به آن لازم نیست.<ref>استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.</ref><br/> |
| − | آیت | + | آیت الله سیستانی: ج ـ الف) صحیح است.<br/> |
| − | ج ـ ب)اگر پدر یا مادر جداً او را از این عمل نهی کنند در اینصورت میتواند مخالفت کند و دیگر ملزم نیست به عهد خود وفا کند .<ref>استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.</ref><br/> | + | ج ـ ب) اگر پدر یا مادر جداً او را از این عمل نهی کنند در اینصورت میتواند مخالفت کند و دیگر ملزم نیست به عهد خود وفا کند.<ref>استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.</ref><br/> |
== پا نویس == | == پا نویس == | ||
نسخهٔ کنونی تا ۷ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۱۴:۳۹
کتب مرتبط
| ردیف | عنوان |
|---|
مقالات مرتبط
| ردیف | عنوان |
|---|---|
| ۱ | کفاره شکستن نذر |
مصادیق مرتبط
| ردیف | عنوان |
|---|---|
| ۱ | پرداخت کفاره نقض عهد |
| ۲ | پرداخت کفاره نقض قسم |
| ۳ | پرداخت کفاره |
| ۴ | غسل عهد و نذر و قسم |
| ۵ | وفای به نذر |
| ۶ | نقض امان و آتشبس |
چندرسانهای مرتبط
| ردیف | عنوان |
|---|
مرتبطهای بوستان
| ردیف | عنوان |
|---|
نرمافزارهای مرتبط
| ردیف | عنوان |
|---|
محتویات
- ۱ تکرار نقض قسم
- ۲ مقدمه
- ۳ نذر نمازهای مستحبی و نحوهٔ انجام آن
- ۴ نذر مطلق بدون صیغه
- ۵ نذر فرزند بدون اذن پدر و تکلیف انجام آن
- ۶ تعریف نذر و طریق گفتن صیغه
- ۷ نذر زن بدون اذن همسر (نذر در اموال خودش)
- ۸ نذر روزه در سفر
- ۹ نذر روزه داشتن با روزهٔ قضا
- ۱۰ نذر اعتکاف در مسجدین
- ۱۱ نحوه رها نمودن ذمه از عهد
- ۱۲ پا نویس
تکرار نقض قسم
مقدمه
بنده ۶ بار بر خلاف قسمی که بر ترک کاری خورده بودم آن کار را انجام دادهام آیا باید به ۶۰ فقیر هر کدام یک مد طعام بدهم، یا میشود به ۱۰ فقیر هر کدام ۶ مد طعام داد؟
آیت الله خامنهای: اگر قسم با صیغه مخصوص ـ که در رسالههای عملیه ذکر شده ـ نباشد، تکلیفی ندارید و گرنه چنانچه مقصود این باشد که در هر زمان ترک صورت گیرد برای هر ترکِ عمل، کفاره لازم است و در غیر این صورت یک کفاره کافی است؛ در هر صورت اگر یقین دارید که صیغه مخصوص قسم را خواندهاید عمل به آن لازم است که در صورت تخلف کفاره حنث قسم لازم است که کفاره آن عبارت است از اطعام ده فقیر یا پوشاندن آنها و در صورت عدم تمکن سه روز روزه گرفتن میباشد.
آیت الله مکارم شیرازی: شما باید ببینید به چه صورت قسم خوردهاید، هرگاه قسم خوردهاید که مطلقاً این کار را ترک کنید یک کفاره بیشتر لازم نیست ولی اگر قسم خوردهاید که این کار را ترک کنید و اگر مخالفت کردید باز هم ترک کنید در فرض سؤال شش کفاره دارد یعنی اطعام شصت مسکین و اگر نمیدانید چگونه بوده همان یک بار کافی است و میتوانید به ده فقیر هر کدام شش مد بدهید.
آیت الله وحید خراسانی: میشود ۱۰ فقیرا را ۶ بار سیر کرد.
آیت الله سیستانی: یک بار که عمدا مخالفت کنید قسم باطل میشود بنا بر این یک کفاره فقط واجب است
آیت الله فاضل لنکرانی: مورد اول را انجام بدهید بهتر است و اگر نمیتوانید دومی را به تدریج انجا بدهید.
نذر نمازهای مستحبی و نحوهٔ انجام آن
سؤال: اگر فردی نمازهای مستحبی که با اذکار و کیفیت خاصی وارد شده را نذر کند و سهواً تعداد اذکار آن را کمتر بگوید، آیا نماز را باید اعاده نماید ؟
آیت الله خامنهای: نمازهای مستحبی که با اذکار و کیفیت مخصوص وارد شده است باید به همان نحو خوانده شود و اگر بر خلاف آن بخواند حکم خواندن آن نماز را ندارد. (استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات)
آیت الله فاضل لنکرانی: بلی.[۱]
نذر مطلق بدون صیغه
اگه هنگام نذرکردن (لفظ نذر) را بگیم مطلق و قید الله را نگوییم چگونه است ؟ ایا حکم نذر شرعی را دارد
آیت الله خامنهای: اگر نذر همراه با صیغه صحیح شرعی انجام نشده، عمل به آن واجب نیست.
آیت الله مکارم شیرازی: نذر در صورتی صحیح است که برای آن صیغه خوانده شود، خواه به عربی باشد یا زبانهای دیگر، بنابراین اگر بگوید چنانچه فلان حاجت من روا شود برای خدا بر من است که فلان مقدار مال را به فقیر بدهم، نذر او صحیح است، بلکه اگر بگوید نذر میکنم برای خدا اگر فلان حاجت من رواشود فلان کار خیر را انجام دهم، کافی است.
آیت الله وحید خراسانی: حکم نذر را ندارد
آیت الله سیستانی: حکم نذر را ندارد
نذر فرزند بدون اذن پدر و تکلیف انجام آن
سؤال الف: آیا فرزند میتواند بدون اذن پدر، نذر کند ؟
سؤال ب: در صورت منع پدر، آیا باید به نذر ش عمل نماید؟
امام خمینی(ره): الف) بنابر اظهر، نذر فرزند مشروط به اذن پدر نمیباشد.
ب)هر گاه فرزند نذر میکند اگر چه بدون اجازهٔ پدر هم باشد باید به آن نذر عمل نماید و با منع پدر نذر او منحل نمیشود.[۲]
آیت الله اراکی (ره): الف) اذن پدر شرط نیست.
ب)اگر پدر یا مادر او را منع کند، نذرش منحل میشود.[۳]
آیت الله بهجت (ره): الف) لزوم اذن والد، محل تأمل است و احتیاط مناسب در هر مورد مراعات شود.
ب)با منع پدر حلّ میشود نذر او.[۴]
آیت الله تبریزی: الف) نذر فرزند با اذن پدر و بدون اذن او صحیح است.
ب) اگر پدر پدر یا مادر از عملی که نذر کرده، منعش کنند، نذرش منحل میشود.[۵]
آیت الله خامنهای: الف) مانعی ندارد.
ب) پس از انعقاد نذر واجب است فرزند به نذر خود وفا کند و پدر حق ندارد از انجام آن، جلوگیری کند.[۶]
آیت خویی(ره): الف) بله میتواند نذر کند.
ب)اگر بعد از نذر پدر او را نهی کند نذر او منحل میشود ولی اگر قبل از نذر منع کند نذر منعقد نمیشود.[۷]
آیت الله سیستانی: الف) در نذر فرزند، اذن پدر شرط نیست.
ب) با نهی پدر بعد از نذر، نذر او منحل میشود و در صورتی که نهی قبل از نذر باشد نذر منعقد نمیشود.[۸]
آیت الله شبیری زنجانی: الف) بنابر احتیاط واجب اگر فرزند بدون اذن پدر نذر کند با ید به آن عمل نماید.
ب)بله بنابر احتیاط باید به آن عمل نماید.[۹]
آیت الله صافی گلپایگانی: الف) نذر فرزند باید به اذن پدر باشد.
ب)اگر با اذن پدر نذر کند پدر دیگر نمیتواند منع کند و وفا به نذر لازم است.[۱۰]
آیت ..فاضل لنکرانی: الف) اذن پدر در نذر فرزند شرط نیست.
ب)پدر نمیتواند از وفا به نذرش منع کند یا نذر او را منحل کند.[۱۱]
آیت الله گلپایگانی(ره): الف) نذر فرزند بدون اذن پدر منعقد میشود.
ب) اگر پدر از کاری منع کرده باشد و یا بعد از نذر از آن کار منع کند آن نذر صحیح نیست.[۱۲]
آیت الله مکارم شیرازی: الف) نذر فرزند احتیاجی به اجازهٔ پدر ندارد.
ب) اگر کار فرزند مایه آزار پدر باشد در این صورت نذر او صحیح نیست.[۱۳]
آیت الله نوری همدانی: الف) نذر فرزند با اذن پدر و بدون اذن او صحیح است.
ب) اگر پدر یا مادر از عملی که نذر کرده او را منع کنند، نذرش منحل میشود.[۱۴]
آیت الله وحید خراسانی: الف) اذن پدر شرط نیست.
ب) اگر پدر یا مادر از عملی که نذر کرده منعش کنند نذر او صحیح نیست.[۱۵]
تعریف نذر و طریق گفتن صیغه
در انعقاد نذر باید صیغة مخصوص نذر که یا عربی میشه خواند یعنی لله علی کذا خوانده بشه یا فارسی برای نذر کردن میتوان چنین نیت کرد:
برای خدا بر عهده من باشد این جمله برای خدا بر عهده من است یا برای خدا بر من است برای واجب شدن نذر لازمه اگر بیمارم شفا یافت یا فرزندم درکنکور قبول شد فلان مقدار پول برای امام حسین (ع) یا حضرت اْبوالفضل و در راه شادی روح آنها به فقراء بدهم و یا برای اقامهْ مجلس روضه او بدهم. این درواقع یک نوع توسل به ائمه (ع) ومردان صالح وپاک الهی است. گفتنی است که برای توسل به ائمه(ع) و رفع مشکلات و بر آورده شدن حاجات دعاها و ذکرها دستورهای فراوانی وجود دارد.توسل به اسباب وواسطه میان خلق وخالق، اشکالی ندارد.
نذر کردن نیز یکی از این راه هاست در این صورت اگر این حاجات برآورده شد، بر انسان واجب میگردد چیزی را که بر عهده گرفته است ادا نماید. البته لازم نیست چیزی که نذر میکند حتماً پول و یا مخارج باشد بلکه میتوانند نذر صلوات و یا نذر زیارت کنند، یعنی نذر کنند که در صورت بر آورده شدن حاجات، به زیارت فلان امام بروند و یا مثلاٌ ۱۰۰۰صلوات به روح فلان امام(ع) هدیه کنند.
البته از نظر شرعی نذر وقتی واجب العمل است که یا به صورت صیغه عربی خوانده شود و یا به صیغه فارسی که در بردارندهْ این مضمون باشد: برای خدا بر عهده و ذمه من باشد اگر فلان حاجت و خواسته من برآورده شد، فلان کار را انجام میدهم ولی اگر تنها از ذهن و قلب گذشته و خطور کرده باشد و صیغه نذر به صورت شرعی که گفته شد خوانده نشود، این نذر وجوب عمل ندارد البته عمل به آن بی اشکال است. بهتر است انسان برای رسیدن به خواستههایش از همه راهها استفاده کند. مثلاٌ از راه توسل به ائمه(ع) و عرضه داشتن حاجات به آنها و یا صلوات هدیه دادن به روح پاک آنها و یا شرکت در مجالس سوگواری و یا میلاد اْئمه(ع) نیز به خواستههای شرعی خود رسید. نکتهْ مهم قابل ذکر این است که باید در ارتباط با اولیای الهی امور ارزشمندی مانند معرفت و شناخت آنها و سنخیت پیدا کردن با آنها و آشنایی با جایگاه و مقامات و رهنمودهای آنها را که سرمایه سعادت دنیا و آخرت ما است را در وهله اول مورد توجه قرار دهیم و تنها امامان خود را برای برآورده شدن خواسته هایمان نخواهیم هر چند خود دستور دادهاند که نیازهای خود را بر آنها عرضه بداریم و از آنها کمک بخواهیم ولی این نباید تنها دلیل برای ایجاد ارتباط ما با آنها باشد.
بنا براین، نذر در حقیقت پیمانی است با خداوند.[۱۶] تا در نتیجه انجام عمل نیکی که آدمی بر خویش واجب مینماید، حق تعالی حاجت او را برآورد.
وباتوجه به تعریف نذر؛ نذر را میتوان نوعی عبادت، دعا و درخواست از خداوند دانست که اتفاقا دارای تأثیر فراوان است و با هدف قرب الهی انجام میشود. به لحاظ شرعی، وفا نمودن به نذر چنانچه مشروع و مستحسن باشد و ضوابط شرعی آن مراعات شود، واجب است، زیرا که مشمول آیه «اوفوا بالعقود» که متضمن حکم وجوب وفاء به هر پیمانی است، میگردد.
نذر زن بدون اذن همسر (نذر در اموال خودش)
سؤال ۱: آیا نذر زن بدون اجازه شوهر، حتی اگر با حقوق شوهر منافات نداشته باشد صحیح است ؟
سؤال۲: در صورت لزم اجازه، آیا اجازهٔ بعدی شوهر آن (نذر) را تصحیح میکند ؟
سؤال۳: اگر زن از مال خودش نذر کند، آیا اجازه شوهر لازم است ؟
امام خمینی(ره): ج۱ـ نذر زن بدون اجازه شوهر باطل است هر چند عمل به نذر منافات با حق شوهر نداشته باشد.
ج۲ـ اجازهٔ بعدی آن را تصحیح نمیکند بلکه ظاهراً انعقاد آن مشروط به اذن شوهر میباشد.
ج۳ـ نذر زوجه اگر چه متعلق به مال خودش باشد صحیح نیست.[۱۷]
آیت الله اراکی(ره): ج۱ـ نذر زن بی اجازه شوهرش باطل است
ج۲ـ تصحیح نمیکند.
ج۳ـ احوط مراعات اذن زوج است ولو در مال خودش.[۱۸]
آیت الله بهجت(ره): ج۱ـ نذر زن بدون اجازهٔ شوهر بنابر احتیاط واجب وضعاً منعقد میشود (یعنی نذر زن باطل نیست) ولی بنابر احتیاط (تکلیفاً) باید از شوهر اجازه بگیرد.
ج۲ـ نذر ولو بدون اجازه منعقد میشود.
ج۳ـ بنابر احتیاط از حیث حکم وضعی نذر منعقد میشود گرچه گرفتن از همسر بنابر احتیاط تکلیفاً لازم است.[۱۹]
آیت الله تبریزی: ج۱ـ زن در صورتی که وفاء به نذرش منافی با حق شوهر باشد نمیتواند نذر کند و اگر منافی با حق شوهر نباشد اجازه شوهر لازم نیست.
ج۲ـ اجازه بعدی تصحیح میکند.
ج۳ـ در صورتی نذر زن از اموال خودش صحیح است که منافات با حق شوهر نداشته باشد.[۲۰]
آیت الله خامنهای :سؤال آیا نذر زن باید با اجازه شوهر باشد ؟
ج۱ـ انعقاد نذر زوجه در صورت حضور شوهر، بنابر احتیاط واجب مشروط به اجازهٔ زوج است.
ج۲ـ اجازه بعدی، مصحّح نذر مذکور نمیباشد.
ج۳ـ اگر چه زوجه از تصرف در مال خود ممنوع نیست ولی نذر زن بدون اجازهٔ شوهر اساساً منعقد نمیشود.[۲۱]
آیت خویی(ره): ج۱ نذر زن بدون اذن شوهر اشکال ندارد مخصوصاً اگر نذر در غیر مال باشد اما اگر نذر زن منافی با حق شوهر باشد اجازه لازم است.
ج۲ـ تصحیح میکند.
ج۳ـ در صورتی نذر زن از مال خودش صحیح است که با حق شوهر منافات نداشته باشد.[۲۲]
آیت الله سیستانی: ج۱ـ صحیح است مگر اینکه نذر مربوط به امور مالی باشد که در اینصورت بدون اذن یا اجازهٔ او صحت ان محل اشکال است و از باب احتیاط باید به آن وفاء بشود.
ج۲ـ کفایت میکند.
ج۳ـ مورد اشکال همین است و اما اگر مربوط به مال نباشد اشکالی ندارد و اگر مربوط به مال شوهر باشد باطل است.[۲۳]
آیت الله شبیری زنجانی: ج۱ـ بنابر مشهور نذر زن با نهی شوهر بلکه بی اذن او صحیح نیست.
ج۲ـ ظاهراً با اجازهٔ بعدی صحیح میشود ولی بنابر احتیاط حتی در صورت نهی شوهر به نذر عمل شود
ج۳ـ لازم است.[۲۴]
آیت الله صافی گلپایگانی: ج۱ـ اگر زن بدون اجازهٔ شوهر نذر کند نذر او باطل است
ج۲ـ نذر زن از مال خودش بدون اجازهٔ شوهر صحیح نیست.[۲۵]
آیت ..فاضل لنکرانی: ج۱ـ خیر نذر صحیح نیست.
ج۲ـ خیر اجازهٔ بعدی کفایت نمیکند.
ج۳ـ بلی.
سؤال آیا نذر زن باید با اجازه شوهر باشد ؟
نذر زن اگر مزاحم حقوق شوهر باشد بی اجازه او باطل است و اگر مزاحم نباشد احتیاط واجب آن است که با اجازه او باشد خصوصاً در نذر مال گرچه مال متعلق به خود زن باشد.[۲۶]
آیت الله گلپایگانی(ره): ج۱ـ اگر شوهر از نذر زن جلوگیری کند یا زن بدون اجازه او نذر کند نذر او باطل استهر چند عمل به آن مانع از حق استمتاع نباشد.
ج۳ ـ نذر زن بدون اجازه او صحیح نیست هر چند در مال خودش باشد.[۲۷]
آیت الله مکارم شیرازی :ج۱ـ نذر زن اگر مزاحم حقوق شوهر باشد بی اجازهٔ او باطل است و اگر مزاحم نباشد احتیاط مستحب آن است که با اجازهٔ او باشد.
ج۳ـ نذر زن از اموال خودش اگر منافات با حق شوهر نداشته باشد اشکالی ندارد.[۲۸]
آیت الله نوری همدانی: ج۱ـ در صورتی که مزاحم حق شوهر باشد بی اجازهٔ او باطل است.
ج۳ـ اگر مزاحم حقوق شوهر نباشد و از مال خودش باشد احتیاج به اجازهٔ شوهر ندارد.[۲۹]
آیت الله وحید خراسانی: ج۱ـ اگر نذر ز منافی با حق شوهر باشد بدون اذن شوهر نذر باطل است.
ج۲ـ تصحیح میکند.
ج۳ـ صحت نذر زن در مال خودش بدون اذن شوهر (در غیر حج یا زکات یا احسان به پدر و مادر یا صله رحم)محل اشکال است (یعنی بنابر احتیاط واجب صحیح نیست .)[۳۰]
نذر روزه در سفر
سؤال :آیا میتوان در سفر نذر نمود که در همان سفر یا سفر دیگر روزه ای بگیرد یا نذر روزه ی در سفر حتماً باید در وطن باشد ؟
آیت الله اراکی(ره): در حضر میتواند روزه در سفر را نذر کند ولی در سفر بنابر احتیاط واجب نمیتواند روزه در سفر را نذر کند.[۳۱]
آیت الله بهجت(ره): در سفر هم میشود همانطور که در حضر جایز است.[۳۲]
آیت الله تبریزی: در سفر میتواند نذر کند روزه ی در سفر را در وقتی که روزه گرفتن صحیح است مثلاً امروز نذر میکند فردا که روزه گرفتن جایز است روزه بگیرد .والله العالم.[۳۳]
آیت الله خامنهای: نذر آن در سفر مانعی ندارد.[۳۴]
آیت الله سیستانی: میتواند در سفر نذر کند.[۳۵]
آیت الله شبیری زنجانی: لازم نیست قبل از سفر نذر کرده باشد بلکه چنانچه در همان سفر هم نذر کرده باشد که روزه مستحبی بگیرد باید به نذرش عمل کند.[۳۶]
آیت الله صافی گلپایگانی: بنابر احتیاط واجب در (همان)سفر نمیتواند روزه نذر کند ولی در حضر میتواند روزه ی در سفر را نذر کند.
اگر در سفر نذر کند که در سفر دیگر روزه بگیرد صحیح است والله العالم.[۳۷]
آیت ..فاضل لنکرانی: بنابر احتیاط واجب نذر باید در وطن باشد.[۳۸]
آیت الله مکارم شیرازی: روزه در سفر در هر صورت جایز نیست هر چند نذر کرده باشد.[۳۹]
آیت الله نوری همدانی: نذر روزه ی در سفر لازم است که در وطن باشد.[۴۰]
نذر روزه داشتن با روزهٔ قضا
سؤال ۱: آیا با داشتن روزه ی قضا، می توان روزه نذر نمود ؟
- سؤال ۲: بر فرض صحت نذر، آیا میتوان ابتدا روزه ی نذری را گرفت ؟
آیت الله تبریزی: نمیتواند نذر کند.[۴۱]
آیت الله خامنهای: اگر نذر مطلق و غیر مقید به زمان باشد اشکال ندارد و بنابر احتیاط واجب اول روزه قضارا انجام دهد.[۴۲]
آیت الله سیستانی: ج۱ـ اگر ایّام معینی را نذر نکند اشکال ندارد .و همچنین اگر معین باشد ولی وقت برای قضای روزه ماه رمضان که بر ذمهٔ او است قبل از آن داشته باشد.
ج۲ـ جایز نیست.[۴۳]
آیت الله صافی گلپایگانی: کسیکه روزه قضا بر ذمه دارد میتواند نذر کند که روزه بگیرد و صحیح است.[۴۴]
آیت ..فاضل لنکرانی: ج۱ـ بلی مشروط به اینکه برای نذر زمانی را تعیین کند تا آن زمان بتواند روزههای واجب خود را بگیرد.
ج۲ـ بلی.[۴۵]
آیت الله مکارم شیرازی: نذر در این مورد اشکال دارد.[۴۶]
نذر اعتکاف در مسجدین
اگر فردی نذر نماید در مسجدالحرام و مسجدالنبی معتکف شود، ولی به هر دلیل از ادای نذر معذور باشد، تکلیف او چیست؟
حضرت آیةالله خامنهای؛ اگر نذر مقید به زمان خاصی بوده و در آن زمان، قدرت بر انجام نداشته، تکلیفی ندارد.
حضرت آیةالله بهجت(مدضله العالی)؛ اگر از عمل به نذر متعذّر باشد، ادای نذر واجب نیست.
حضرت آیةالله سیستانی(مدضله العالی)؛ اگر نذر مقیّد به زمان عذر بوده، باطل میشود و اگر مطلق بوده، در وقت امکان باید انجام دهد.
حضرت آیةالله صافی گلپایگانی(مدضله العالی)؛ اگر معذور باشد، تکلیفی ندارد.
حضرت آیةالله تبریزی(ره) چنانچه وقت انجام نذر معیّن بوده و در آن وقت شرعاً معذور از دخول در مسجد بوده، یا قهرهاً معذور بوده، عمل به نذر وجوبی ندارد.
حضرت آیةالله فاضل لنکرانی(ره)؛ اگر معذور است و برای او مقدور نیست، تکلیفی ندارد و نذر او منحل میشود.
حضرت آیةالله مکارم شیرازی(مدضله العالی)؛ اگر بتواند باید آن را بعداً قضا کند.
حضرت آیةالله نوری همدانی(مدضله العالی)؛ چنانچه شرعاً معذور باشد، چیزی بر او نیست.
حضرت آیةالله شبیری زنجانی(مدضله العالی)؛ نذر وی صحیح نیست.
نحوه رها نمودن ذمه از عهد
سؤال: شخصی بدین صورت با خدا عهد کرده است که: خدایا با تئ عهد میبندم تا سیر نشدهام، دست از خوردن بردارم،
الف) آیا این عهد صحیح است ؟
ب) در صورت صحت عهد، آیا راهی برای خالی شدن ذمّه از این عهد وجود دارد ؟
آیت الله خامنهای: الف و ب)در فرض مذکور عهد منعقد شده و مخالفت با آن پس از انعقاد موجب کفاره است و با یک بار مخالفت، عهد حنث شده و پس از آن وفاء به آن لازم نیست.[۴۷]
آیت الله سیستانی: ج ـ الف) صحیح است.
ج ـ ب) اگر پدر یا مادر جداً او را از این عمل نهی کنند در اینصورت میتواند مخالفت کند و دیگر ملزم نیست به عهد خود وفا کند.[۴۸]
پا نویس
- ↑ استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.
- ↑ تحریر الوسیله، مؤسسه اسماعیلیان، 1408ه.ق، سوم ج2، س103، کتاب النذر، م3 /توضیح المسائل، اسلامی، 1383دهم، ص370م2646.
- ↑ مسائل الواضحه، الاعلام الاسلامی، 1373، اول ج2ص143، م2660.
- ↑ استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.
- ↑ منهاج الصالحین، مدین، 1426، ه.ق، اول، ج2، ص406، م1551.
- ↑ استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.
- ↑ با استفاده از منهاج الصالحین بیروت، عشرون، ج2، ص309، م1551.
- ↑ منهاج الصالحین، مکتب معظم له، پنجم، 1417، ه.ق، ج3، ص230، م708/مسائل المنتخبه، دفتر معظم له 1383، ج2، ص274، م2655.
- ↑ توضیح المسائل، دفتر معظم له 1383، ج2، ص274م2655.
- ↑ هدایة العباد، مؤسسه حضرت معصومه، سال 1420، ه.ق اول ج، ص248، م3.
- ↑ الاحکام الواضحه، مرکز فقه الائمه اطهار، 1423، ه.ق، الرابعه، ص429، م1916.
- ↑ هدایة العباد، دارالقرآن الکریم 1417ه.ق، ج2، ص193، م659، توضیح المسائل، دارا القرآن الکریم 1414ه.ق، هفتاد و چهارم، ص452، م2655.
- ↑ توضیح المسائل، هاتف، مشهد، 1376ه.ش، ص452، م2279، /استفتائات جدید، مدرسه الامام علی(ع)، 1381، سوم ج2، ص429س1252.
- ↑ منتخب المسائل، مؤسسه مهدی موعود، 1420، ه.ق، دوم ص374، م1225.
- ↑ منهاج الصالحین، مدرسه الامام الباقر العلوم، خامسه، 1385ج3، ص362، سطر4.
- ↑ تفسیر انوار درخشان، ج1، ص 353.
- ↑ استفتائات، دفتر انتشارات اسلامی، 1380، پنجم، ج2، ص461، س9، بحث نذر تحریر الوسیله، مؤسسه اسماعیلیان، سوم، ج2، ص117، م3.
- ↑ توضیح المسائل، دفتر تبلیغات اسلامی، 1372، ص496، م2658، /استفتائات معروف، 1373، اول، ص158، س8.
- ↑ توضیح المسائل، دفتر معظم له 1382، چهلو یکم، ص427، م2136/استفتائات، دفتر معظم له، 1386اول، ج4، ص286، س5580.
- ↑ منهاج الصالحین، دارالصدیقیةالشهیدة، 1426ه.ق، اول، ج2، ص406، م1551/استفتاء شفاهی از دفتر معظم له.
- ↑ استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.
- ↑ توضیح المسائل، احیاء آثار الامام الخوئی، 1422ه.ق، دهم، ص481، م2654، /استفتاء شفاهی از دفتر معظم له منهاج الصالحین، مدینه1410ه.ق، ص309، م1551.
- ↑ استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.
- ↑ توضیح المسائل، دفتر معظم له 1383، اول، ج2، ص274، م2653.
- ↑ توضیح المسائل، 1377، هفدهم، ص539، م2653، /جامع الاحکام، حضرت معصومه چهارم، ج1، ص223، 797.
- ↑ استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات/جامع المسائل، یازدهم، ج1، ص348، س1334.
- ↑ توضیح المسائل، دار القرآن الکریم، هفتادو چهارم، 1372، ص452، م2653، /هدایة العباد، ج2، دار القرآن الکریم، 1417، ه.ق، 193، م6592، مجمع المسائل، ج2، ص323، س917.
- ↑ توضیح المسائل، هاتف، مشهد، 1376، ه.ق، هفدهم، ص452، م2277، /با استفاده از استفتائات شفاهی از دفتر معظم له.
- ↑ هزار و یک مسأله فقهی مهدی موعود، 1383، چهارم ج1، ص227، س761، /توضیح المسائل، مهدی موعود، نوزدهم، ص526، م2642.
- ↑ توضیح المسائل، باقر العلوم 1383، ششم، ص714، م2708، /منهاج الصالحین، باقر العلوم 1385، پنجم، ص361، م1551، /استفتاء شفاهی از دفتر معظم له.
- ↑ استفتائات، معروف، 1373، اول، ص158، س10.
- ↑ استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.
- ↑ استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.
- ↑ استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.
- ↑ استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.
- ↑ استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.
- ↑ جامع الاحکام، ج1، ص144، س516.
- ↑ استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.
- ↑ استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.
- ↑ استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.
- ↑ استفتائات جدید، ج2، ص385، س1596، با استفاده از این سؤال و همین جزوه نذر در سفر.
- ↑ استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.
- ↑ استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.
- ↑ جامع الاحکام، ج1، ص139، س495.
- ↑ استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.
- ↑ استفتائات، ج2، ص151، س436.
- ↑ استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.
- ↑ استفتائات موجود در واحد پاسخ به سؤالات.
