فرهنگ مصادیق:احکام نماز استیجاری: تفاوت بین نسخه‌ها

نسخهٔ ‏۴ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۱۰:۵۵

اجیر گرفتن برای نماز

مسأله ۱۵۳۳- بعد از مرگ انسان ، می‌شود برای نمازو عبادتهای دیگر او که در زندگی بجا نیاورده،، دیگری را اجیرکنند یعنی به او مزد دهند که آنها را بجا آورد و اگر کسی بدون مزد هم آنها را انجام دهد صحیح است1.
۱- بهجت: صحیح و مجزی است و در این صورت، بر وصیّ یا ولیّ، اجیر گرفتن لازم نیست.
مکارم: مسأله- اجیر گرفتن برای قضای نماز و عبادتهای دیگر از طرف اموات خالی از اشکال نیست، مگر در حجّ، و اگر کسی بخواهد در عبادتهای دیگر اجیر بگیرد ، وجهی را که می‌پردازد به صورت هدیه باشد و عملی که اجیر انجام می‌دهد به صورت تبرّع. اما بجا آوردن نماز و روزه قضا و همچنین نماز و روزه مستحبی به قصد قربت و بدون گرفتن اجرت اشکالی ندارد.
زنجانی: مسأله- بعد از مرگ انسان می‌شود نماز و عبادتهای دیگری را که او در زندگی بجا نیاورده، شخص دیگری بجا آورد که به او «نایب» می‌گویند و عمل او را نیابت می‌نامند، و به کسی که از طرف او عمل را انجام می‌دهد «منوب عنه» می‌گویند. و درحال حیات انسان تنها در حج و زیارت، نیابت مشروع است به تفصیلی که در جای خود ذکر شده است، و همچنان که نیابت تبرعی و بدون مزد صحیح است، نیابت با اجاره یا جعاله یا شرط ضمن عقد و مانند اینها نیز صحیح می‌باشد.

مسأله ۱۵۳۴- انسان می‌تواند برای بعضی از کارهای مستحبی مثل۱ زیارت قبر پیغمبر و امامان علیهم السلام، از طرف زندگان اجیر شود۲ و نیز می‌تواند کار مستحبی را ۳انجام دهد و ثواب آن را برای مردگان یا زندگان هدیه نماید.
این مسأله در رساله آیت الله بهجت نیست
۱- تبریزی، سیستانی: مثل حج و عمره و ...
۲- وحید: به این معنا که متعلق اجاره نیابت از انان در انجام آن کار باشد چنانکه می‌تواند همین نیابت را تبرعا انجام دهد...
مکارم: ولی احتیاط واجب آن است که پول را برای مقدمات کار بگیرد...
۳- وحید: کار واجب یا مستحبی را ...
زنجانی: مسأله- انسان می‌تواند بعضی از اعمال مستحبی، مانند زیارت مراقد پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم و ائمه معصومین علیهم السلام را از طرف مردگان یا زندگان بجا آورد و نیز می‌تواند کار مستحبی را انجام دهد و ثواب آن را به آنها هدیه نماید و در این دو شکل فرقی نیست که تبرعی باشد یا با اجاره یا جعاله و مانند آن.

مسأله ۱۵۳۵- کسی که برای نماز قضای میت اجیر شده ، باید یا مجتهد باشد یا مسائل نماز را از روی تقلید صحیح بداند1.
این مسأله دررساله آیات عظام: فاضل و مظاهری نیست
۱- گلپایگانی، صافی،: ‍[و] یا عمل به احتیاط کند
خوئی، تبریزی: [و] یا عمل به احتیاط کند در صورتی که موارد احتیاط را کاملاً بداند.
نوری: و اگر عالم به کیفیت احتیاط باشد و احتیاط کند اشکال ندارد.
زنجانی: مسأله- کسی که برای نماز قضای میت نایب شده است، باید یا مجتهد باشد، یا مسائل نمازش را که می‌خواهد بخواند از روی تقلید صحیح بداند، یا آن که عمل به احتیاط کند.
سیستانی: مسأله- کسی که برای نماز قضای میت اجیر شده، باید یا مجتهد باشد یا نماز را برطبق فتوای کسی که تقلید از او صحیح است انجام دهد، یا آنکه عمل به احتیاط کند در صورتی که موارد احتیاط را کاملاً بداند.
وحید: مسأله- کسی که برای قضای نماز میت اجیر شده باید در مسائل نماز یا مجتهد باشد یا نماز را از روی تقلید صحیح انجام بدهد یا آنکه عمل به احتیاط کند.
مکارم: مسأله- کسی که برای نماز قضای میت اجیر شده، باید مسائل نماز را به خوبی بداند و قرائت او صحیح باشد.
سبحانی: مسأله- کسی که برای نماز قضای میت اجیر شده باید مسائل نماز را بداند .

مسأله ۱۵۳۶- اجیر باید موقع نیت، میت را معین نماید، و لازم نیست اسم او را بداند، پس اگر نیت کند از طرف کسی نماز می‌خوانم که برای او اجیر شده‌ام کافی است.
این مسأله دررساله آیت الله مظاهری نیست.
مکارم: مسأله- شخصی که می‌خواهد از طرف دیگری نمازیا روزه یا عبادت دیگری را بجا آورد، باید در موقع نیت میت را معین کند و لازم نیست اسم او را بداند، همین اندازه که علامت و نشانه‌ای برای او در قصد و نیت خود قرار دهد کافی است.
زنجانی: مسأله- نایب باید موقع نیت قصد نیابت کند و منوب عنه را - ولو اجمالاً - معین نماید و لازم نیست اسم او را بداند، مثلاً اگر نیت کند، از طرف کسی نماز می‌خوانم که برای او اجیر شده‌ام ، کافی است.

مسأله ۱۵۳۷- اجیر باید خود را بجای میت فرض کند و عبادتهای او را قضا نماید۱، و اگر عملی را انجام دهد و ثواب آن را برای او هدیه کند کافی نیست.
۱- اراکی، فاضل، بهجت: عبادتهای او را به نیابت از او قضا نماید (اراکی، بهجت: و یا به قصد بجا آوردن آنچه بر عهده میت است انجام دهد)...
گلپایگانی: اجیر باید یا خود را بجای میت فرض کند و عبادتهای او را قضا نماید و یا عمل خود را به عمل میت فرض کند و یا قصد کند واجب میت را بجا آورد...
خوئی، تبریزی، سیستانی، وحید: اجیر باید عمل را به قصد آنچه در ذمه میت است بجا آورد...
مکارم: شخص نائب باید خود را بجای میت فرض کند و عبادتی را که بر ذمّه اوست قضا نماید...
صافی: اجیر باید عمل را به قصد اطاعت امری که میت به آن مأمور بوده بجا آورد...
زنجانی: مسأله- کسی که برای نیابت اجیر می‌شود، باید عمل را از طرف منوب عنه بجا آورد و اگر عملی را انجام دهد و ثواب آن را برای او هدیه کند کافی نیست، بلی اگر برای اهداء ثواب اجیر شود، عمل را انجام می‌دهد و ثواب آن را برای منوب عنه ، هدیه می‌نماید.
سبحانی: مسأله- اجیر باید واجبات میت را نیابتا انجام دهد و عبادت‌های او را قضا نماید .
مظاهری : مسأله- اجیر باید عمل را به قصد آنچه که در ذمه میت است بجا آورد و اگر ثواب آن را برای او هدیه کند کافی نیست.

مسأله ۱۵۳۸- باید کسی را اجیر کنند که اطمینان داشته باشند که نماز را۱ به صورت صحیح می‌خواند.
این مسأله در رساله آیات عظام: فاضل و مظاهری نیست
۱- سبحانی: عمل را...
خوئی، گلپایگانی، صافی، تبریزی، سیستانی: مسأله- باید کسی را اجیر کنند که اطمینان داشته باشند عمل را (گلپایگانی، صافی: بطور صحیح) انجام می‌دهد (سیستانی: و احتمال بدهند که عمل را صحیح انجام می‌دهد).
وحید: مسأله- باید کسی را اجیر کنند که بدانند یا حجت شرعیه‌ای داشته باشند - مثل اطمینان یا اخبار دو عادل یا شخص مورد وثوقی که ظن برخلاف قولش نباشد- که عمل را انجام می‌دهد.
مکارم: مسأله- در صورتی که ذمه میت ادا خواهد شد که اطمینان پیدا شود که نائب نماز را خوانده است و اگر شک کند، کافی نیست، ولی اگر یقین داشته باشد نماز را خوانده اما نداند صحیح انجام داده یا نه، اشکال ندارد.
نوری: مسأله- باید کسی را اجیر کنند که اطمینان داشته باشند که نمازرا می‌خواند و اگر شک داشته باشند که صحیح انجام می‌دهد یا نه اشکال ندارد.
زنجانی: مسأله- وثوق به انجام عمل، شرط صحت عمل نیابی نیست لکن تا زمانی که اطمینان یا طریق معتبر دیگری نباشد که نایب عمل را انجام داده است نمی‌توان به آن اکتفا کرد، پس اگر بفهمند کسی را که برای نمازهای میت اجیر کرده‌اند، عمل را بجا نیاورده یا باطل انجام داده، نمی‌توان به آن اکتفا کرد و هرگاه شک کند که اجیر عمل را انجام داده یا نه و بگوید انجام داده‌ام، چنانچه گفته او موجب اطمینان شود، کافی است و اگر اطمینان کنند که نایب عمل را انجام داده و شک کند که عمل او صحیح بوده یا نه، پس اگر احتمال بدهند که نایب به رعایت شرایط عمل توجه داشته است، کافی است.

مسأله ۱۵۳۹- کسی که دیگری را برای نمازهای میت اجیر کرده اگر بفهمد که عمل را بجا نیاورده، یا باطل انجام داده، باید دوباره اجیر بگیرد.
این مسأله در رساله آیات عظام مکارم و مظاهری نیست
زنجانی: رجوع کنید به ذیل مسأله 1538.
وحید: مسأله- کسی را که برای نمازهای میت اجیر کرده‌اند اگر ثابت شود که عمل را بجا نیاورده یا باطل انجام داده باید دوباره اجیر بگیرد.

مسأله ۱۵۴۰- هرگاه شک کند که اجیر عمل را انجام داده یا نه۱ اگر چه بگوید انجام داده‌ام، اید دوباره اجیر بگیرد۲، ولی اگر شک کند که عمل او صحیح بوده یا نه، گرفتن اجیر لازم نیست.
۱- گلپایگانی، صافی: باید دوباره اجیر بگیرد ولی اگر اجیر بگوید عمل را انجام داده‌ام، کافی است و دوباره اجیرگرفتن لازم نیست و اگر شک کند که عمل او صحیح بوده یا نه، گرفتن اجیر لازم نیست.
تبریزی: وشخص ثقه باشد و بگوید انجام داده‌ام کافی است و اگر شک کند که عمل او صحیح بوده یا نه، بنابرصحت آن بگذارد.
مظاهری: یا صحیح انجام داده یا نه، اگر مورد وثوق باشد و بگوید انجام دادم یا بگوید صحیح انجام داده‌ام کفایت می‌کند.
۲- اراکی: اگر بگوید انجام داده‌ام گفته او قبول است و همچنین اگر شک کند که عمل او صحیح بوده یا نه.
خوئی: همین که مورد اطمینان باشد و بگوید انجام داده‌ام کافی است و همچنین اگر شک کند که عمل او صحیح بوده یا نه، بنابرصحت آن بگذارد.
نوری: همین که بگوید انجام داده‌ام کافی است...
بهجت: اگر اجیر بگوید انجام داده‌ام گفته او قبول است و اگر شک کند که عمل او صحیح بوده یا نه، حمل بر صحت می شودیعنی بنابر این می‌گذارد که عمل را صحیح انجام داده است.
سیستانی: اگر چه بگوید انجام داده‌ام ولی اطمینان به گفته او نباشد بنابراحتیاط واجب باید دوباره اجیربگیرد و اما اگر شک کند که عمل او صحیح بوده یا نه، می‌تواند بنابر صحت آن بگذارد.
زنجانی: رجوع کنید به ذیل مسأله 1538.
وحید: مسأله- هر گاه شک کند که اجیر عمل را انجام داده یا نه همین که مورد اطمینان باشد و بگوید انجام داده‌ام یا بینه یا خبر ثقه‌ای که ظن برخلاف آن نباشد قائم شود بر اینکه انجام داده کفایت می‌کند و اگر شک کند که عمل او صحیح بوده یا نه، بنابرصحت آن بگذارد.
مکارم: مسأله- اگر نائب بگوید نماز را خوانده‌ام تنها به گفته او نمی‌توان قناعت کرد مگر این که فرد مورد اطمینانی باشد. ‍[و رجوع کنید به ذیل مسأله ۱۵۳۸] سبحانی: مسأله- هر گاه شک کند که اجیر عملی را انجام داده یا نه ، اگر بگوید انجام داده‌ام کافی است و اگر شک کند که عمل او صحیح بوده یا نه، گرفتن اجیر کافی نیست .

مسأله ۱۵۴۱- کسی را که عذری دارد و مثلاً نشسته نماز می‌خواند نمی‌شود برای نمازهای میت اجیرکرد۱، بلکه بنابراحتیاط واجب باید کسی را هم که با تیمم یا جبیره نماز می‌خواند اجیرنکنند2.
۱- اراکی: بلکه کسی را هم که با تیمم یا جبیره نماز می‌خواند، نمی‌شود اجیر کرد.
۲- نوری: اگر چه نماز میت هم همانطور قضا شده باشد.
خوئی، گلپایگانی، تبریزی، سیستانی، صافی، فاضل، وحید: مسأله- کسی را که عذری دارد و مثلاً با تیمم یا نشسته نماز می‌خواند (سیستانی: مطلقاً بنابراحتیاط) نمی‌شود برای نمازهای میت اجیر کرد، اگر چه نماز میت همانطور قضا شده باشد. (سیستانی: ولی اجیر گرفتن کسی که با وضو یا غسل جبیره‌ای نماز می‌خواند اشکال ندارد و همچنین اجیر گرفتن کسی که دست یا پای او قطع شده است ولکن در کفایت کردن عمل او از منوب عنه محل اشکال است).
بهجت: مسأله- کسی را که عذری دارد، مثلاً نشسته نماز می‌خواند بنابراحتیاط نمی‌توان برای نمازهای میت اجیر کرد، بلکه کسی را هم که با تیمم یا وضوی جبیره نماز می‌خواند، بنابراحتیاط نمی‌شود اجیر کرد.
زنجانی: مسأله- کسی را که عذری دارد و مثلاً با تیمم یا نشسته نماز می‌خواند اگر به نیابت از شخص دیگری نماز بخواند، نمی‌شود بدان اکتفا کرد، هرچند از آن شخص هم همانطور قضا شده باشد.
مکارم: مسأله- احتیاط آن است که شخصی که از میت نیابت می‌کند کسی باشد که در انجام اجزاء و شرایط نماز معذور نباشد مثلاً کسی که نشسته نماز می‌خواند نایب نشود، حتی بنابراحتیاط واجب کسی که با تیمم یا جبیره نماز می‌خواند نیابت نکند.
مظاهری: مسأله- کسی را که عذری دارد و نشسته یا با تیمم یا جبیره نماز می‌خواند نمی‌شود برای نمازهای میت اجیر کرد اما اگر نقص عضو داشته باشد می‌توان او را اجیر نمود.

مسأله ۱۵۴۲- مرد برای زن و زن برای مرد می‌تواند اجیر شود۱ و در بلند خواندن و آهسته خواندن نماز باید به تکلیف خود عمل نماید2.
۱- زنجانی: می‌تواند نایب شود...
۲- زنجانی: و نیابت ممیز که خوب و بد را می‌فهمد و شرایط نماز را رعایت می‌کند صحیح است.

مسأله ۱۵۴۳- لازم نیست قضای نمازهای میت به ترتیب خوانده شود۱، اگر چه بدانند که میت ترتیب نمازهای خود را می‌دانسته2.
۱- گلپایگانی، صافی: مگر درآنچه در اداء آن ترتیب لازم است مثل ظهر و عصر یک روز.
مکارم: خواه ترتیب آن را بداند یا نداند. مگر در مورد ظهر و عصر، یا مغرب و عشا از یک روز، که رعایت ترتیب در آن لازم است.
۲- نوری: بلی، نمازهایی که اداء آنها ترتیب لازم دارد مثل نماز ظهر و عصر یا مغرب و عشا از یک روز باید به ترتیب قضا شود.
اراکی: مسأله- قضای نمازهای میت باید به ترتیب خوانده شود و اگر ترتیب آنها را نمی‌دانند باید با اجیر شرط کنند به قدری نماز بخواند که ترتیب به عمل آید خصوصاً اگر بدانند که میت ترتیب نمازهای خود را می‌دانسته.
خوئی، تبریزی، سیستانی، زنجانی، وحید: مسأله- در قضای نمازهای میت ترتیب واجب نیست(وحید: هر چند احتیاط مستحب رعایت ترتیب است) مگر در نمازهایی که ادای آنها ترتیب دارد مثل نماز ظهر و عصر یا مغرب و عشا از یک روز چنان که سابقاً گذشت. (سیستانی: ولی اگر او را اجیر کرده باشند که طبق فتوای مرجع میت یا ولی او عمل کند و آن مرجع ترتیب را لازم بداند باید ترتیب را رعایت نماید).
فاضل: مسأله- قضای نمازهای میت در صورتی که ترتیب آنها را بدانند، باید به ترتیب خوانده شود و اگر ترتیب آنها را ندانند، رعایت ترتیب لازم نیست ولی درمورد نماز ظهر و عصر یا مغرب و عشا ازیک روز، رعایت ترتیب لازم است.
بهجت: مسأله- اگر ترتیب قضا شدن نمازهای میت، معلوم است قضای آنها هم باید به ترتیب خوانده شود و اگر ترتیب نمازها را نمی‌دانند، چنانچه رعایت ترتیب ، مستلزم تکرار عمل باشد ، لازم نیست حتی اگر بدانند که میت، ترتیب نمازهای خود را می‌دانسته است.
سبحانی: مسأله- در قضای نمازهای میت آنجا که در ادای آنها ترتیب شرط است مانند نماز ظهر و عصر یک روز به ترتیب خوانده شود.

مسأله ۱۵۴۴- اگر با اجیر شرط کنند که عمل را به طور مخصوصی انجام دهد۱، باید همان طور بجا آورد۲، و اگر با او شرط نکنند، باید درآن عمل به تکلیف خود رفتار نماید۳ و احتیاط مستحب آن است که از وظیفه خودش و میت هر کدام به احتیاط نزدیکتر است به آن عمل کند مثلاً اگر وظیفه میت گفتن سه مرتبه تسبیحات اربعه بوده و تکلیف او یک مرتبه است، سه مرتبه بگوید.
این مسأله دررساله آیت الله فاضل نیست
۱- مکارم: (مثلاً بگویند نماز را باید در مسجد یا در فلان ساعت بخواند) ، باید به شرط عمل کند اما اگر شرط خاصی با او نکنند، مطابق تکلیف خود و طبق معمول انجام دهد، و در مستحبات نیز آنچه معمول است، بجا می‌آورد و بیش از آن لازم نیست، مگر شرط کنند. خواندن نماز آیات نیز تا شرط نکنند، لازم نیست.
۲- سیستانی: مگر اینکه یقین به بطلان عمل به آن نحو داشته باشد،...
وحید: مگر اینکه علم به فساد عمل داشته باشد که در این صورت نمی‌تواند بر آن عمل اجیر شود...
مظاهری: و اگر طبق شرط عمل نکند ، ذمه میّت بری می‌شود اما اجیر حق گرفتن اجرت را ندارد.
۳- اراکی، بهجت: [پایان مسأله]
زنجانی: مسأله- کسی که به نیابت از دیگری عبادتی انجام دهد اگر مرجع تقلیدش امری را حرام می‌داند نباید مرتکب شود، همچنین اگر بخواهد آثار صحت بر عملش بار کند، رعایت فتوای مرجع تقلیدش لازم است و در این امر فرقی نیست که از طرف شخص زنده باشد (مثلاً در نماز طواف) یا از طرف میت، میت وصیت کرده باشد یا خیر، بدون مزد باشد یا با مزد.

مسائل اختصاصی
زنجانی: مسأله ۱۵۵۲- اگر بر کسی لازم باشد که به انجام عبادتی وصیت کند، باید قید کند که فتاوای او یا مرجع تقلیدش رعایت شود و اگر در وصیت قیدی نشده باشد، خواه در اعمال واجب یا مستحب، نایب باید فتاوای وصیت کننده یا مرجعش را نیز رعایت کند، و در مواردی که بر ولیّ میت لازم است که برای عبادات میت نایب بگیرد، باید در نیابت قید کند که نایب فتوای ولی میت یا مرجع تقلیدش را رعایت کند، و اگر قیدهم نکرد، باید فتوای او یا مرجع تقلیدش رعایت شود، همچنین اگر در وصیت یا در هنگام نایب گرفتن شرط کنند که عمل را بطور مخصوصی انجام دهد، باید نایب همانطور بجا آورد.

زنجانی: مسأله ۱۵۵۳- در جایی که وصیت شده برای عبادتی نایب بگیرد، و بر ولی نیز لازم بوده که برای میت نایب بگیرد، نایب باید بین فتاوای وصیت کننده یا مرجعش و فتاوای ولیّ میت یا مرجع تقلیدش احتیاط کند، و نیزباید به تفصیلی که در مسأله [۱۵۴۴] گذشت، فتاوای خود یا مرجع تقلیدش را نیز رعایت کند.

مسأله ۱۵۴۵- اگر با اجیر شرط نکنند که نماز را با چه مقدار از مستحبات آن بخواند، باید مقداری از مستحبات نماز را که معمول است بجا آورد1.
۱- تبریزی: به مقدار واجب اکتفا کند کافی است.
بهجت: می‌تواند بدون مستحباب، نماز را بجا آورد.
مکارم: رجوع کنید به ذیل مسأله 1544.

مسأله ۱۵۴۶- اگر میت ترتیب نمازهایی را که قضا شده می‌دانسته و انسان بخواهد برای آن نمازها اجیر بگیرد لازم نیست برای هر کدام آنها وقتی را معین نماید.
این مسأله در رساله آیت الله مظاهری نیست.
گلپایگانی: مسأله- اگر انسان چند نفر را برای نماز قضای میت اجیر کند و بخواهد احتیاط کند و ترتیب را مراعات نماید باید برای هر کدام آنها وقتی را معین نماید.، مثلاً اگر با یکی از آنها قرار گذاشت که از صبح تا ظهر نماز قضا بخواند با دیگری قرار بگذارد که از ظهر تا شب بخواند و نیز باید نمازی را که در هر دفعه شروع می‌کند، معین نماید مثلاً قرار بگذارد، اول نمازی را که می‌خواند صبح باشد یا ظهر یا عصر* ، و همچنین باید با آنها قرار بگذارد که در هر دفعه نماز یک شبانه روز را تمام کنندو اگر ناقص بگذارند، آن را حساب نکنند و دفعه بعد نماز یک شبانه روز را از سر شروع نمایند.
فاضل: در صورتی که ترتیب قضا شدن نماز میت را می‌داند باید -بنابراحتیاط واجب- برای هر کدام آنها وقتی را معین کند ...
صافی: لازم نیست برای هر کدام از آنها وقتی را معین کند، ولی اگر بخواهد احتیاط و ترتیب را مراعات نماید باید برای هر کدام آنها وقتی را معین کند ...
اراکی: اگر انسان چند نفر را برای نماز قضای میت اجیر کند ، باید برای هر کدام آنها وقتی را معین نماید...
فاضل: و همچنین باید با آنها قرار بگذارد که در هر دفعه نماز یک شبانه روز را از سر شروع نمایند.
خوئی، سیستانی، تبریزی، وحید: مسأله- اگر انسان چند نفر را برای نماز قضای میت اجیر کند، بنابرآنچه در مسأله [۱۵۴۳] گفته شد، لازم نیست برای هر کدام آنها وقتی را معین نماید.
زنجانی: مسأله- اگر انسان به چند نفر برای نماز قضای میت نیابت دهد، بنابرآنچه در مسأله [۱۵۴۳] گفته شد، لازم نیست برای هر کدام آنها وقتی را معین کند مگر برای رعایت ترتیب در نمازهایی که در ادای آنها ترتیب معتبر است بلکه احتیاط استحبابی آن است که نماز را به شکلی بخوانند که ترتیب در تمام نمازها رعایت شود.

مکارم: مسأله- هرگاه اشخاص متعددی را برای قضای نماز میت اجیر کند، لازم نیست برای هر کدام وقت معینی را تعیین نماید، بلکه آنها می‌توانند در هر وقت که بخواهند نماز را بجا آورند، ولی برای رعایت ترتیب بین نمازهای قضا، احتیاط مستحب آن است که برای هر کدام از آنها وقتی را معین نماید مثلاً با یکی قرار می‌گذارد که درفاصله صبح تا ظهر نماز قضا بجا آورد و با دیگری از ظهر تا شب. و نیز بهتر است هر یک از آنها مقدار نمازی را که می‌خواند، به دیگری شبیه باشد مثلاً اگر از نماز ظهر شروع می‌کند و تا نماز صبح پایان می‌دهد (خواه یک شبانه روز بخواند یا چند شبانه روز) دیگری نیز از ظهر شروع کند و به صبح خاتمه دهد.

بهجت: مسأله- اگر انسان چند نفر را برای نماز قضای میت ، اجیر کند در صورتی که ترتیب قضا شدن نمازها برای مستأجر معلوم است، باید برای هر کدام آنها، وقتی را معین نماید، مثلاً اگر با یکی از آنها قرار گذاشت که از صبح تا ظهر نماز بخواند، با دیگری قرار بگذارد که از ظهر تا شب بخواند، و نیز باید نماز را که در هر دفعه شروع می‌کند، معین نماید، مثلاً قرار بگذارد نماز اولی که می‌خواند، صبح باشد یا ظهر یا عصر، و با نفر دوم، طوری قرار بگذارد که ترتیب رعایت شود.

سبحانی: مسأله- هرگاه اشخاص متعددی را برای نمازها اجیر بگیرد بهتر است برای هر کدام آنها وقتی را معین نماید مثلا اگر با یکی از آنها قرار گذاشت که از صبح تا ظهر نماز قضا بخواند با دیگری قرار بگذارد که از ظهر تا شب بخواند.

مسأله ۱۵۴۷- اگر کسی اجیر شود که مثلاً در مدت یک سال نمازهای میت را بخواند و پیش از تمام شدن سال بمیرد، باید برای نمازهایی که می‌دانند بجا نیاورده دیگری را اجیر نمایند۱ بلکه برای نمازهایی هم که احتمال می‌دهند بجا نیاورده باید بنابراحتیاط واجب اجیر بگیرند2.
این مسأله در رساله آیت الله مکارم نیست
۱- خوئی، تبریزی، سیستانی، وحید: و اگر احتمال می‌دهند که بجا نیاورده بنابراحتیاط واجب نیز اجیر بگیرند.
گلپایگانی، صافی: و همچنین برای نمازهایی که احتمال می‌دهند بجا نیاورده باشد بنابراحتیاط واجب.
۲- مظاهری: باید اجیر بگیرند .

فاضل: مسأله- مادامی که اجیر نمازها را نخوانده باشد ذمه میت مشغول است بنابراین اگر اجیر فوت کند در صورتی که احتمال دهند که نمازها را نخوانده است بنابراحتیاط واجب باید برای آن نمازها اجیر بگیرند.

زنجانی: مسأله - اگر کسی نایب شود که مثلاً در مدت یک سال نمازهای میت را بخواند و پیش از تمام شدن سال بمیرد، برای نمازهایی که می‌دانند بجا نیاورده دیگری را نایب بگیرند و بنابراحتیاط واجب اگر احتمال می‌دهند که بجا نیاورده نیز ، نایب بگیرند.

مسأله ۱۵۴۸- کسی که برای نمازهای میت اجیر کرده‌اند، اگر پیش از تمام کردن نمازها بمیرد و اجرت همه آنها را گرفته باشد، چنانچه شرط کرده باشند که تمام نمازها را خودش بخواند، باید اجرت مقداری را که نخوانده از مال او به ولی میت بدهند، مثلاً اگر نصف آنها را نخوانده، باید نصف پولی را که گرفته از مال او به ولیّ میت بدهند و اگر شرط نکرده باشند۱ باید ورثه اش از مال او اجیر بگیرند، اما اگر مال نداشته باشد بر ورثه او چیزی واجب نیست2.
۱- خوئی، تبریزی، وحید، صافی: چنانچه شرط کرده باشند که تمام نمازها را خودش بخواند ، اگر قادر بر عمل بوده اجاره صحیح و اجاره کننده می‌تواند اجره المثل باقیمانده را بگیرد یا آن که اجاره را فسخ نموده و اجره المثل مقداری را که بجا آورده کسر و ما بقی را بگیرد و اگر قادر نبوده، اجاره نسبت به مابعد فوت اجیر، باطل است و می‌تواند اجره المسمای باقیمانده را گرفته یا آن که اجاره مقدار گذشته را فسخ نموده و اجره المثل او را بدهد و اگر شرط نکرده باشند که خودش بخواند...
سیستانی: چنانچه شرط کرده باشند که تمام نمازها را خودش بخواند، می‌توانند اجره المسمای باقیمانده را گرفته یا آن که اجاره را فسخ نمایند و اجره المثل او را بدهند و اگر شرط نکرده باشند، که خودش بخواند...
۲- فاضل: ولی بهتر است دین میت را ادا کنند.
بهجت: و احتیاط، در اعلام به مستأجر است که در صورت تمکن، فرد دیگری را اجیر نماید.

مکارم: مسأله- هرگاه شخص اجیر پیش از تمام کردن نماز و روزه ای که اجیر شده بود از دنیا برود در حالی که اجرت همه آنها را گرفته، اگر شرط کرده باشند تمام نمازها را خودش بجا آورد باید اجرت مقداری را که نخوانده از مال او برگردانند و اگر چنین شرطی نکرده‌اند باید ورثه از مال او کسی را اجیر کنند تا باقی مانده را بجا آورد و اگر مالی ندارد چیزی بر ورثه واجب نیست، ولی بهتر است دین میت را ادا کنند.

زنجانی: مسأله- کسی را که برای نمازهای میت اجیر کرده‌اند، اگر پیش از تمام کردن نمازها بمیرد و اجرت همه آنها را گرفته باشد، چنانچه تصریح نکرده باشند که می‌تواند نماز را دیگری هم بجا آورد، باید اجرت مقداری را که نخوانده از مال او به ولیّ میت بدهند، مثلاً اگر نصف آنها را نخوانده، باید نصف پولی را که گرفته ازمال او به ولی میت بدهند و اگر تصریح کرده باشند که می‌تواند نماز را دیگری هم انجام دهد، باید ورثه اش از مال او نایب بگیرند یا خودشان آنها را انجام دهند، اما اگر مال نداشته باشد بر ورثه او چیزی واجب نیست، مگر بر پسر بزرگتر که بنابراحتیاط باید آن نمازها را بجا آورد یا برای انجام آن نایب بگیرد.

مظاهری: مسأله- کسی را که برای انجام عملی مثلا نمازهای میت اجیر کرده‌اند اگر پیش از تمام کردن نماز میت، بمیرد اجاره باطل می‌شود و باید به مقداری که آن عمل را انجام نداده است ورثه از اصل مال اجیر به موجر بدهند و اگر مال نداشته باشد چیزی بر ورثه نیست و همچنین است اگر اجیر خودش هم نماز قضا داشته باشد.

مسأله ۱۵۴۹- اگر اجیر پیش از تمام کردن نمازهای میت بمیرد و خودش هم نماز قضا داشته باشد، باید ۱ از مال او برای نمازهایی که اجیر بوده دیگری را اجیر نمایند۲ و اگر چیزی زیاد آمد۳ در صورتی که وصیت کرده باشد۴ و ورثه اجازه بدهند، برای تمام نمازهای او اجیر بگیرند و اگر اجازه ندهند ثلث آن را به مصرف نماز خودش برسانند5.
این مسأله در رساله آیت الله سبحانی نیست.
۱- صافی: باید با توجه به آنچه در مسأله پیش گفته شد...
۲- مکارم: و اگر شرط کرده‌اند خودش بجا آورد باقیمانده را برگردانند، اما برای نمازهای خودش نمی‌توانند از مال او بردارند مگر با رضایت ورثه و یا در صورتی که وصیت کرده، ازثلث مالش به مصرف نماز برسانند.
زنجانی: دیگری را نایب بگیرند یا خودشان آنها را انجام دهند...
۳- خوئی، سیستانی، تبریزی، وحید: اگر اجیر پیش از تمام کردن نمازهای میت بمیرد و خودش هم نماز قضا داشته باشد، بعد از عمل به دستوری که در مسأله قبلی ذکر شد اگر چیزی از مال او زیاد آمد...
۴- وحید: و اجرت نمازهای او بیش از ثلث باشد...
۵- صافی: در صورتی که وصیت کرده باشد برای او نماز استیجار نمایند و ورثه هم وصیت او را در زاید بر ثلث اجازه کرده باشند، باقیمانده ترکه او را صرف استیجار نماز برای او نمایند و اگر ورثه اجازه نکردند، ثلث باقیمانده را به مصرف نمازش برسانند.
مظاهری: رجوع کنید به ذیل مسأله 1548.

بهجت: مسأله- اگر اجیر، تمام اجرت را بگیرد و پیش از تمام کردن نمازهای میت بمیرد و خودش هم نماز قضا داشته باشد، باید از مال او برای نمازهایی که اجیر بوده، دیگری را اجیر نمایند و قضای نماز خودش، بر ولیّ اوست.

مسأله اختصاصی
مظاهری: مسأله ۱۱۸۹- کسی که اجیر شده عملی را انجام دهد نمی‌تواند دیگری را برای آن عمل اجیر کند، مگر این که از طرف موجر وکالت داشته باشد.

زنجانی: نیابت در نماز - مکارم: مظاهری: نماز استیجاری