کتابخانه:پژوهشی در اسراف - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Abbas69 در ‏۴ بهمن ۱۳۹۵، ساعت ۱۴:۵۷

2017-01-23T14:57:17Z

نمایش تغییرات

Abbas69: /* نیازمندی‌های شخصی */

2017-01-23T14:04:26Z

‏نیازمندی‌های شخصی

نمایش تغییرات

Abbas69: /* بخش سوم: تضییع اموال دیگران */

2017-01-23T14:00:23Z

‏بخش سوم: تضییع اموال دیگران

Abbas69: /* حراست از ثروت عمومی */

2017-01-23T13:59:31Z

‏حراست از ثروت عمومی

Abbas69: /* بخش اوّل تبذیر */

2017-01-23T13:58:38Z

‏بخش اوّل تبذیر

Shirzad: Shirzad صفحهٔ پژوهشی در اسراف را به کتابخانه:پژوهشی در اسراف منتقل کرد

2017-01-04T07:26:23Z

Shirzad صفحهٔ پژوهشی در اسراف را به کتابخانه:پژوهشی در اسراف منتقل کرد

Razzaghi در ‏۱ دی ۱۳۹۵، ساعت ۲۳:۵۵

2016-12-21T23:55:04Z

User10: /* =۳. عرف جامعه */

2016-12-17T09:50:56Z

‏=۳. عرف جامعه

Shirzad در ‏۱۷ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۰۶:۲۷

2016-12-07T06:27:38Z

Abbas69: /* اسراف و رفاه عمومی= */

2016-11-01T05:44:41Z

‏اسراف و رفاه عمومی=

@@ سطر ۷۱۵: / سطر ۷۱۵: @@
 ج) تولید کنندگان
 تولید کنندگان که درحقیقت، گردانندگان چرخ اقتصاد و معاش جامعه هستند، نقش بسیار اساسی در مورد سرمایه‌های مردم بر عهده دارند و در واقع قوام یک ملّت بسته به قوام بخش تولید است. اتقان و ابرام اگر در همه جا مطلوب است، در آن جا از مطلوبیت بیشتری برخوردار است؛ چرا که اساس استقلال و خودکفایی اقتصادی را باید در اتقان امر تولید جستجو کرد؛ از بخش کشاورزی گرفته تا بخش صنعت و از تولیدگران مواد غذایی تا تولیدات کالاهای مصرفی دیگر، که به چند مورد از آن به عنوان نمونه می‌پردازیم.<br/>
-===۱. کشاورزان===
+=== کشاورزان===
 کشاورزی که اساسی‌ترین رکن تولید در هر کشوری به شمار می‌رود، باید از متقن‌ترین بخش‌های هر جامعه باشد. اتقان کشاورزی امروز به این است که زارعان ما، به آخرین تجربیّات دانش کشاورزی آشنا شوند و آن را کاملاً اعمال کنند و با کمک و اعانت دولت و دستگاه‌های ذی ربط به طور جدّی در دفع آفات از محصولات زراعی خویش بکوشند که اگر به درستی به این موضوع توجّه نشود و حاصل آن به صورتی آفت زده و نامرغوب تحویل بازار شود، گذشته از این که خود متضرّر می‌شوند، به جهت عدم استفاده کامل مصرف کننده، قسمتی از آن به دور ریخته می‌شود و تضییع مال آنان را به دنبال دارد.<br/>
 ۲. نانوایان
@@ سطر ۷۳۴: / سطر ۷۳۴: @@
 کُلَّ عِامِلٍ اَعْطَیْتَهُ اَجْراً عَلی اَنْ یُصْلِحَ فَأَفْسَدَ فَهُوَ ضِامِن؛<ref>همان، باب ۲۹ از احکام الأجارة، حدیث ۱۹.</ref><br/>
 هر صاحب حرفه‌ای که اجیر کنی تا مال تو را اصلاح کند، ولی آن را تباه سازد و از بین ببرد ضامن است.<br/>
-===۲. کوتاهی در حفاظت از مال امانی===
+===کوتاهی در حفاظت از مال امانی===
 امانتداری که وسیله‌ای از مردم و یا ساختمان مسکونی آنان را به عاریه گرفته است و یا به عنوان اجاره در اختیار خود دارد، تا از منافع آن استفاده نماید، اگر در حفظ و نگهداری از آن کوتاهی کند و چون آن مال را از خود و در ملک خویش نمی‌داند، در صیانت از آن سستی نشان دهد، مرتکب اسراف و تضییع در اموال دیگران شده است ولذا در عین حالی که عاریه دادن وسایل و لوازمی که در اختیار همگان نیست به نیازمندان آن، تأکید و سفارش بسیار شده و حتّی قرآن مجید مانعین آن را تهدید به هلاکت و عذاب نموده است؛<ref>ماعون (۱۰۷) آیات ۴ - ۷</ref>چنانچه صاحب مال ببیند عاریه گیرنده آن را فاسد و معیوب می‌نماید، می‌تواند در اختیارش قرار ندهد. در قسمتی ازیک حدیث معتبر، (ابی بصیر) می‌گوید: امام صادق ژ فرمود:.<br/>
 مقصود از ماعون در آیه شریفه، قرض و یا خدمتی است که به دیگران ارائه می‌دهی و نیز وسایل منزلی که برای استفاده آنان در اختیارشان قرار می‌دهی و [[زکات]] هم از ماعون است.<br/>

@@ سطر ۶۱۱: / سطر ۶۱۱: @@
 پس بر همگان لازم است، توجه داشته باشند که آنها یک مجتمع واحدند و مجموعه ثروت روی زمین برای تمامی آنهاست و برهر یک وظیفه است تا از آن حفاظت و پاسداری نمایند و از این که انسانهای غیرعاقل و بی کفایت مانند کودک و دیوانه بر آن مسلّط شوند و آن را به تباهی بکشند، ممانعت به عمل آورند.<ref>المیزان، ج‏۴، ص‏۱۸۲</ref>.<br/>
 پس از مقدّمه، بحث در این موضوع تحت دو عنوان، دنبال می‌شود:.<br/>
-===۱. اسراف در منابع طبیعی===
+=== اسراف در منابع طبیعی===
 خداوند در دل زمین عظیم‌ترین منابع ثروت را به ودیعت گذارده و به انسانها اجازه و قدرت بهره برداری و تسخیر آن را عنایت فرموده است. قرآن کریم می‌فرماید:.<br/>
 (هُوَ الَّذِی خَلَقَ لَکُمْ مِا فی اهَرْضِ جَمیعاً...؛<ref>بقره (۲) آیه ۲۹</ref>.<br/>
@@ سطر ۶۶۷: / سطر ۶۶۷: @@
 آیا به راستی آلوده کردن هوا با ماشین‌ها و وسایل دودزا و غیر آن و از بین بردن گازهای مفید و حیاتی آن و پرکردن هوا از گازهای سمّی - که چه بسا جان عدّه‌ای را نیز به مخاطره اندازد - اسراف و تجاوز از حد در استفاده از این نعمت بزرگ الهی نیست!.<br/>
 می‌گویند شهر تهران اوّلین یا دومین شهر آلوده جهان است و بسیاری اوقات، وزارت بهداشت برای بیماران ریوی و قلبی اعلام خطر می‌کند. در این شرایط آلوده کردن هوا از روی بی توجّهی تجاوز و اضرار به دیگران است و با مبانی اسلامی و انسانی سازگار نیست.<br/>
-===۲. اسراف در بیت المال===
+=== اسراف در بیت المال===
 از زشت‌ترین و معصیت بارترین جلوه‌های اسراف، زیاده روی و تضییع در بیت المال مسلمین است. قبل از هر چیز، شما را به مطالعه سخنان امیرالمؤمنین ژ در نامه‌ای خطاب به یکی از کارگزاران خود دعوت می‌کنیم:.<br/>
 تو در این مالیاتی که می‌گیری حقّ معینی داری و با فقرا و مستمندان شریک هستی. ما حقّ تو را خواهیم داد و تو نیز حقّ آنان را بپرداز و اگر چنین نکنی از کسانی به شمارخواهی رفت که بیشترین دشمن را در قیامت داراست و وای بر کسی که دشمن او در نزد خداوند فقیران و نیازمندان و درخواست کننده‌ها و پس خوردگان از حقوق خویش و ضرر دیده‌ها و در راه مانده‌ها باشند. و آن کس که امانت را کوچک شمرد و تن به خیانت دهد و جان و دین خود را از آن پاک نگه ندارد، خویش را در مذلّت و بیچارگی دنیا گرفتار ساخته و خواری شدیرتر و سخت تر آخرت، در انتظار اوست. همانا بزرگ‌ترین خیانت،خیانت به امّت و زشت‌ترین ناخالصی‌ها، ناخالصی پیشوایان و کارگزاران امور است.<ref>نهج البلاغة، تحقیق صبحی صالح، نامه ۲۶</ref>.<br/>

@@ سطر ۵۵۵: / سطر ۵۵۵: @@
 ===طرح بحث===
 در مورد (تبذیر) - که یکی از انواع اسراف است - تحت سه عنوان بحث خواهد شد: ابتدا موضوع اتلاف و نابود کردن مال، مورد بررسی قرار می‌گیرد که معمولاً آنچه ازاسراف در ذهنها مأنوس است، بیشتر همین جنبه از اسراف است. سپس به انفاق‌های بی مورد، در امور به ظاهر خیریّه خواهیم پرداخت و چون چنین انفاقی عرفاً یا شرعاً بی فایده و هرز دادن مال است، در شمار اقسام تبذیر آمده است. و در نهایت، به انفاق‌های بی مورد به افراد و انسان‌هایی که استحقاق و قابلیّت [[انفاق]] را ندارند - در صورتی که اعطای مال به آنها بهره عاقلانه‌ای در پی نداشته باشد - خواهیم پرداخت.<br/>
-===۱. اتلاف مال===
+=== اتلاف مال===
 در بخش (واژه اسراف) گفته شد، یکی از مصادیق و موارد اسراف نابود کردن و از بین بردن مال است و چنانچه مال تلف شده، قابل اعتنا و به صورتی باشد که در عرف عام تضییع مال به حساب آید، قطعاً حرام و از معاصی کبیره خواهد بود؛ زیرا اهل لغت اتفاق دارند که نابود کردن مال و فاسد نمودن آن (تبذیر) است و مبذّر به بیان قرآن کریم همگام و برادر شیطان است.<ref>اسراء (۱۷) آیه ۲۸</ref>.<br/>
 بین شهید ثانی و صاحب جواهر - رضوان اللّه تعالی علیهما - در مسأله‌ای اختلاف نظر و فتواست و صاحب جواهر(ره) حرمت تبذیر را در آن مسأله، اساس استدلال خود قرار داده و به خوبی نظر شهید ثانی(ره) را ردّ می‌نماید.<br/>
@@ سطر ۵۸۴: / سطر ۵۸۴: @@
 اگر مالکی در مال خود تصرف لغو وبی فایده‌ای بنماید، در صورتی که احتمال قوی بدهد که این تصرف موجب ضرر به انسانی غیر او شود، جایز نیست؛ زیرا در جواز این عمل، ضرر است بر دیگری، در حالی که منع نمودن صاحب مال از تصرف بیهوده باعث ضرر او نمی‌شود... فقهای شیعه حکم کرده‌اند: کسی که آتشی را بیش از اندازه نیازش بر افروزد و احتمال قوی به سرایت به اموال دیگران بدهد - اگر سرایت کند - ضامن است.<ref>مکاسب، رساله (قاعده لاضرر)، ص‏۳۷۵   </ref>.<br/>
 امام خمینی - رحمة اللّه علیه - نیز در پاسخ به استفتایی که از ایشان در این زمینه شده بود این گونه فرموده‌اند: زیاده روی به نحو غیر متعارف حرام است و چنانچه موجب اتلاف و ضرر باشد موجب ضمان است.<ref>استفتائات حضرت امام خمینی، ج‏۲، ص‏۶۲۲   </ref>.<br/>
-===۲. [[انفاق]] بی مورد در امور خیریّه===
+===انفاق بی مورد در امور خیریّه===
 آن گونه که می‌دانیم، انجام کارهای عام المنفعه، مانند ساختن مسجد، تکیه و احداث پل، جاده، حمام و نظایر آن از بزرگ‌ترین مستحبات شرعی و دینی است؛ ولی باید توجه داشت که ارائه آنها به گونه‌ای باشد که بر طرف کننده نیاز جامعه باشد، وگرنه ایجاد بناهای خیریّه با صرف مبلغ زیاد، در صورتی که مورد احتیاج نباشد، نوعی تبذیر و اسراف به حساب می‌آید.<br/>
 شیخ صدوق - علیه الرحمه - از حضرت سجّاد ژ روایت می‌کند که فرمودند:.<br/>
@@ سطر ۵۹۶: / سطر ۵۹۶: @@
 ثالثاً:<br/>
 آیه کریمه، در مقام سلب صلاحیت کفّار از دخالت در امور مساجد و انحصار آن به مؤمنین است؛ یعنی این که تنها مؤمنین باید در این شؤون وارد شوند و کفّار حق تصمیم گیری و دخالت ندارند و معنای آیه، این نیست که صرفاً [[ساخت مسجد]] بدون در نظر گرفتن نیازِ بدان، مطلوب و از صفات اهل ایمان است. اگر چه روایاتی وارد شده و مضمون آنها این است که احداث مسجد مطلقاً موجب ثواب است‏<ref>ر ک: وسائل الشیعه، ج‏۳، باب ۸ از ابواب احکام المساجد   </ref>؛ ولی اگر در آن احادیث دقت شود، معلوم می‌شود که مضمون آن با مسائل گذشته منافاتی ندارد و اضافه بر آن در بسیاری از روایات، رفع ضرورت و نیازهای جامعه اسلامی از بسیاری مستحبات مؤکد و پر ثواب مقدّم و مهم تر به شمار آمده است.<ref>ر ک: همان، ج‏۱۱، بابهای ۲۰، ۲۶ و ۲۸ از ابواب فعل المعروف   </ref>.<br/>
-===۳. [[انفاق]] بی مورد به دیگران===
+=== انفاق بی مورد به دیگران===
 از موارد تضییع مال، [[انفاق]] بی جا در دادن مال به انسانی است که اهلیّت آن را ندارد و این عدم صلاحیّت یا از آن رو است که فرد گناهکاری است و دادن مال موجب تقویت او در انجام [[گناه]] می‌شود و یا به جهت این که آدم متمکن و ثروتمندی است و بذل و بخشش دیگری تأثیری در بهبود وضع او ندارد و از آن طرف، این عمل برای [[انفاق]] کننده هم هیچ بهره و فایده عقلایی به همراه نداشته باشد.<br/>
 ابی مخنف ازدی - که گفته شده ازاصحاب امیرالمؤمنین ژ بوده - از آن حضرت این چنین نقل می‌کند:.<br/>
@@ سطر ۶۰۲: / سطر ۶۰۲: @@
 پس اهل ثروت باید مال خویش را در راه (صله رحم) و کمک به خویشاوندان، مهمان نوازی و پذیرایی از واردین، رهانیدن انسان‌های دربند و اسیر و کمک به افراد در راه مانده بکار ببندند؛ زیرا رسیدن به این خصلت‌ها کرامت دنیا و شرف آخرت است.<ref>ر ک: همان، ج‏۱۱، بابهای ۲۰، ۲۶ و ۲۸ از ابواب فعل المعروف   </ref>.<br/>
 آنچه در این بخش، از اقسام سه گانه تبذیر آمد، مواردی است که اندیشه صحیح بر محکومیت آن قایم است و معیارهای عقلی آن را تقبیح می‌نماید و مصداق‌های تجاوز از حدّی است که بر اساس معیارهای عقلی در تحقق اسراف تعیین می‌شود. .<br/>
 ==بخش دوم: اسراف در اموال عمومی==
 ==حراست از ثروت عمومی==

@@ سطر ۲۶: / سطر ۲۶: @@
 [http://www.ensani.ir/storage/Files/20140304150957-9436-59.pdf PDF]/
 }}
 ==کتابنامه==
 باسمه تعالی اکنون که با سپاس الهی این کتاب تجدید چاپ می‌شود، متأسّفانه همچنان موضوع اسراف در عرصه اقتصاد و اخلاق مسأله‌ای موردابتلا و با اهمیّت است. به خصوص این که رهبر بزرگوار انقلاب در پیامهای نوروزی خود در آغاز سال ۷۵ و ۷۶ بر این موضوع پافشاری کردند و با تأکید فراوان بر پرهیز از اسراف در زمینه‌های گوناگون توصیه فرمودند که این خود گویای وجود این مشکل به عنوان یکی از معضلات اساسی اجتماع به خصوص در بسیاری از نهادهای دولتی است.<br/>

@@ سطر ۱۱۷: / سطر ۱۱۷: @@
 هر [[انفاق]] و صرف مالی که عقلا آن را قبیح شمرند و ضرر بر صاحبش وارد آورد، اسراف و حرام است.<ref>مجمع البیان، ج‏۴، ص‏۴۱۳. ذیل اعراف (۷) آیه ۳۱</ref>.<br/>
 بر این اساس حکم عقل در تشخیص موارد لازم و مفید [[انفاق]] از غیر آن، معتبر و محترم است و تجاوز از آن مصداق اسراف خواهد بود.<br/>
-====۳. عرف جامعه===
+===۳. عرف جامعه===
 در مواردی هم، عرف اجتماعی عامل تعیین کننده (حد) در باب اسراف است؛ به عنوان مثال مصرف مال در راه مصالح شخصی و زن و فرزند و یا [[انفاق]] آن برای مصالح دیگران، هر کدام محدود به حدی است که عرف جامعه آن را بر اساس اوضاع اقتصادی هر زمان، و برپایه وضعیت مالی و موقعیّت اقتصادی و اجتماعی هر شخص تعیین و تحدید می‌نماید و همان گونه که کم رَوی از آن، مصداق بخل است و اگر موجب از بین بردن حق واجبی شود حرام و معصیت است، زیاده روی و تجاوز از آن نیز به معنای خروج از حدّ اعتدال، و ورود به جرگه مسرفین خواهد بود. در این زمینه طریحی می‌نویسد:.<br/>
 گفته شده، اسراف تجاوز از حد در مصرف چیزهای حلال است و اصبغ بن نباته می‌گوید: امیرالمؤمنین ژ فرمود:<br/>
@@ سطر ۱۲۹: / سطر ۱۲۹: @@
 ب) یاحکم و میزان عقلی آن را تحدید و مشخص می‌کند؛.<br/>
 ج) یا به توسط عرف اجتماعی معین می‌شود.<br/>
 ===مقایسه‌ای بین حدود===
 در بحث پیش به بیان اقسام حد پرداختیم و اکنون به مقایسه‌ای کوتاه بین آن حدود سه گانه می‌پردازیم.<br/>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۱۵ دی ۱۳۹۵، ساعت ۰۷:۲۶
(بدون تفاوت)

@@ سطر ۱٬۰۱۶: / سطر ۱٬۰۱۶: @@
 {{پانویس|colwidth=30em|۲}}
 <div class="hold">
-<div class="return">بازگشت به [[معروف اداری]] | [[کتب منکر اداری]] | [[کتب منکر اقتصادی]] | [[کتب منکر سیاسی]] | [[کتب منکر فرهنگی]]</div>
+<div class="return">بازگشت به [[معروف اداری]] | [[کتب منکر اداری]] | [[کتب منکر اقتصادی]]</div>
 </div>

@@ سطر ۳۴۰: / سطر ۳۴۰: @@
 همچنین درحدیث دیگری همان حضرت فرمودند:.<br/>
 خداوند در روزیِ گروهی از مردم وسعت و گشایش داد، تا هنگامی که سر به طغیان گذاشتند و سنگ را برای تطهیر خود خشن احساس کردند. از این رو برای این کار از نان استفاده می‌کردند. در این هنگام خداوند آنان را به قحط و گرسنگی گرفتار کرد و آن گروه به ناچار آذوقه‌های خود را در انبارها ذخیره می‌نمودند تا محفوظ بماند. خداوند حشره یا چیزی شبیه آن را برانگیخت تا ذخیره آنان را فاسد نماید و بدین رو مجبور شدند برای تأمین آذوقه خود به همان پاره نانهای آلوده روی آورند.<ref>همان، ج‏۱۶، ص‏۶۱۱</ref>.<br/>
-===اسراف و رفاه عمومی====
+===اسراف و رفاه عمومی===
 در خاتمه این بخش، بحث را با طرح یک سؤال و پاسخ بدان به پایان می‌بریم و آن این که برخی می‌گویند: اگر فرض کنیم روزی بیاید که تمامی انسان‌ها در رفاه و آسایش به سر ببرند و صفحه گیتی از وجود انسان‌های تنگدست و نیازمند خالی بماند، آیا بازهم (اسراف) عملی نکوهیده و ناپسند به شمار خواهد آمد.<br/>
 پاسخ بدین سؤال از آنچه تاکنون گفته شد روشن است؛ زیرا همه فلسفه تحریم اسراف امکان کمک به تهیدستان نیست، بلکه برخی از آنها، مانند احترام به نعمت‌های الهی و تأمین بنیه مالی، در هر دوره و با هر شرایطی وجود دارند. اضافه بر این که، اصولاً تأمین رفاه و آسایش جهانی - که تنها در عصر حکومت حضرت مهدی(عج) تحقق خواهد یافت - یکی از عوامل عمده آن، همین جلوگیری از اسرافگری‌ها و برچیدن بساط مسرفان در سطح جهان است و باز هم در سایه عمل به همین دستور الهی است که ریشه فقر و تنگدستی خشکیده و جهان غرق در نعمت و رفاه و بقای این حالت نیز در پرتو آن عملی می‌شود.<br/>
 ==بخش چهارم: عوامل اسراف==
 ==مبارزه با ریشه‌ها==