کتابخانه:فقه خانواده - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Abbas69 در ‏۲۶ بهمن ۱۳۹۵، ساعت ۱۱:۱۵

2017-02-14T11:15:55Z

نمایش تغییرات

User1: /* ارث در اسلام */

2017-01-28T06:31:21Z

‏ارث در اسلام

User1: /* ۲ ـ عقد موقّت */

2017-01-28T06:30:19Z

‏۲ ـ عقد موقّت

User1 در ‏۹ بهمن ۱۳۹۵، ساعت ۰۶:۲۸

2017-01-28T06:28:55Z

نمایش تغییرات

User1: /* احکام ازدواج با غیرمسلمان */

2017-01-24T07:09:19Z

‏احکام ازدواج با غیرمسلمان

User1: /* انواع مهریه */

2017-01-24T07:07:55Z

‏انواع مهریه

User1: /* مقدار مهریّه */

2017-01-24T07:06:42Z

‏مقدار مهریّه

User1: /* مَهْرِیّه */

2017-01-24T07:04:31Z

‏مَهْرِیّه

User1: /* خویشاوندی سببی */

2017-01-24T07:00:58Z

‏خویشاوندی سببی

User1: /* خویشاوندی نسبی */

2017-01-24T06:59:44Z

‏خویشاوندی نسبی

@@ سطر ۵۱۵: / سطر ۵۱۵: @@
 اگر زنانتـان فرزندی نداشتند، پس ازانجام دادن وصیتی که کرده‌اند و پس از پرداخت دَیـْن آنهـا، نصـف میـراثشـان از آن شمـاست و اگر فرزندی داشتند یک چهارم آن و اگر فرزندی نداشتند، پس از انجام دادن وصیتی که کرده‌اید و پس از پرداخت و امهایتان، یک چهارم میراثتان از آن زنهایتان است و اگر دارای فرزندی بودید یک هشتم آن.<br />
 شهید مطهری درباره اینکه چرا سهم ارث زن، نصف سهم ارث مرد است می‌گوید:<br />
-(علّت اینکه اسلام سهم الارث زن را نصف سهم الارث مرد قرار داد، وضع خاصی است که زن از لحاظ مهر و نفقه و سربازی وبرخی قوانین جزایی دارد ... اسلام به موجب دلایلی مهـر و نفـقه را اموری لازم و مؤ ثر در استحکام زناشویی و تاءمین آسایش ‍ خانوادگی و ایجاد وحدت میان زن و شوهر می‌شناسد. از نظر اسلام الغای مهر و نفقه و بخصوص نفقه موجب تزلزل اساس ‍ خانوادگی و کشیده شدن زن به سوی فحشاست و چون مهر و نفقه را لازم می‌داند و به این سبب قهراً از بودجه زندگی زن کاسته شده است و تحمیلی از این نظـر بر مرد شده است، اسلام می‌خواهد این تحمیل از طریق ارث جبران بشود لهذا برای مرد و برابر زن سهـم الارث قرار داده است. پس مهر و نفقه است که سهم الارث زن را تنزل داده است )(نظام حقوق زن در اسلام، ص 245، انتشارات صدرا.)<br />
+(علّت اینکه اسلام سهم الارث زن را نصف سهم الارث مرد قرار داد، وضع خاصی است که زن از لحاظ مهر و نفقه و سربازی وبرخی قوانین جزایی دارد ... اسلام به موجب دلایلی مهـر و نفـقه را اموری لازم و مؤ ثر در استحکام زناشویی و تاءمین آسایش ‍ خانوادگی و ایجاد وحدت میان زن و شوهر می‌شناسد. از نظر اسلام الغای مهر و نفقه و بخصوص نفقه موجب تزلزل اساس ‍ خانوادگی و کشیده شدن زن به سوی فحشاست و چون مهر و نفقه را لازم می‌داند و به این سبب قهراً از بودجه زندگی زن کاسته شده است و تحمیلی از این نظـر بر مرد شده است، اسلام می‌خواهد این تحمیل از طریق ارث جبران بشود لهذا برای مرد و برابر زن سهـم الارث قرار داده است. پس مهر و نفقه است که سهم الارث زن را تنزل داده است )<ref>نظام حقوق زن در اسلام، ص 245، انتشارات صدرا</ref><br />
 === ارث زن و شوهر ===
 یکی از موجبات ارث، زوجیت (زن و شوهر بودن) است.<br />

@@ سطر ۶۵: / سطر ۶۵: @@
 ب ـ اگر دیگـری را وکیـل کنـند بعـد از تعـییـن مدّت و مهـر، اول وکیل زن به وکیل مرد می‌گوید:<br />
 (مَتَّعْتُ مُوَکِّلَتی مُوَکِّلَکَ فِی الْمُدَّةِ الْمَعْلُومَةِ عَلَی الْمِهْرِ الْمَعْلُومِ) سپس وکیل مرد بلافاصله می‌گوید:<br />
-(قَبِلْتُ لِمُوَکِّلی هکَذا</ref> <ref>م ۲۳۶۹) تذکـّر: بیـن چهـار صورت وکیـل، فقط به یک صورت بسنده کردیم با دقت در موارد یادشده صورتهای دیگر نیز فهمیده می‌شود.<br />
+(قَبِلْتُ لِمُوَکِّلی هکَذا)<ref>م ۲۳۶۹</ref> تذکـّر: بیـن چهـار صورت وکیـل، فقط به یک صورت بسنده کردیم با دقت در موارد یادشده صورتهای دیگر نیز فهمیده می‌شود.<br />
 === شرایط صحت عقد ===
 ۱ ـ به عربی صحیح خوانده شدن عقد، به احتیاط واجب <ref>م 2370</ref><br />
@@ سطر ۸۲: / سطر ۸۲: @@
 ۵ ـ اگر زن و مرد یا یکـی از آن دو را به [[ازدواج]] مجـبور نمـایند و بعد از خواندن عقد راضی شوند و بگویند به آن عقد راضی هستیم عقد صحیح است .<ref>م 2374</ref><br />
 ۶ ـ دختـری که به حدّ بلوغ رسیده و رشیده است،(دختر رشیده یعنی دختری که مصلحت خود را تشخیص می‌دهد.)اگر بخواهد شوهر کند، چنـانچـه باکره باشد، باید از پدر و یا جدّ پدری خود اجازه بگیرد، اگر پدر و جدّ پدری غایب باشند، بطوری که نشود از آنان اجازه گرفت و دختر هم احتیاج به شوهر کردن داشتـه باشد، اجازه لازم نیست. همین‌طور اگر پدر یا جدّ پدری از [[ازدواج]] دختر با کسـی که از نظـر شرع و عرف همـشاءن اوست و میـل [[ازدواج]] با او را دارد، ممانعت کنند، اذن آنها ساقط می‌شود. <ref>م ۲۳۷۶–۲۳۷۷ و ت، ج ۲، ص ۲۵۴، م 2</ref><br />
 === چند نکته ===
 ==== ۱ ـ مهریّه ====

@@ سطر ۲۱۸: / سطر ۲۱۸: @@
 ۲ ـ ازداج مرد مسلمان با زن کافر:<br />
 الف ـ غیر کتابی، از اصناف کفار بطور دایم جایز نیست.<br />
-ب ـ کتابی، مثل زن یهودی و مسیحی، بطور دایم به احتیاط واجب ممنوع است، ولی بطور موقت جایز است. <ref>م ۲۳۹۷ و ت، ج ۲، ص ‍ ۲۸۶، م ۷</ref> ۳ ـ [[ازدواج]] زن مؤ من باناصبی و غالی<ref>ناصبـی کسـی است که با یکـی از اهل بیـت رسول اکرم (ص) دشمـنی دارد و به این مطلب تظاهر می‌نماید و به آن بزرگواران ناسزا می‌گوید. غالی (غلوّ کننده) کسی است که نسبت به معصومین و امامان غلو نماید، یعـنی آنان را در حدّ خدایی بپـرستـد و یا اعتـقاد به نبـوّت آنان داشتـه باشد. <ref>تحلیل فقهی حقوق خانواده، ص 155 ـ 154</ref></ref> (غلوّکننده) ونیز [[ازدواج]] مرد مؤ من با زن ناصبـی و غالی جایزنیست، زیرا اینها به کفّار ملحق هستند گرچه دین اسلام را به خود بسته‌اند. <ref>همان، ص ۲۸۶، م 7</ref><br />
+ب ـ کتابی، مثل زن یهودی و مسیحی، بطور دایم به احتیاط واجب ممنوع است، ولی بطور موقت جایز است. <ref>م ۲۳۹۷ و ت، ج ۲، ص ‍ ۲۸۶، م ۷</ref> ۳ ـ [[ازدواج]] زن مؤ من باناصبی و غالی(ناصبـی کسـی است که با یکـی از اهل بیـت رسول اکرم (ص) دشمـنی دارد و به این مطلب تظاهر می‌نماید و به آن بزرگواران ناسزا می‌گوید. غالی (غلوّ کننده) کسی است که نسبت به معصومین و امامان غلو نماید، یعـنی آنان را در حدّ خدایی بپـرستـد و یا اعتـقاد به نبـوّت آنان داشتـه باشد.) <ref>تحلیل فقهی حقوق خانواده، ص 155 ـ 154</ref> (غلوّکننده) ونیز [[ازدواج]] مرد مؤ من با زن ناصبـی و غالی جایزنیست، زیرا اینها به کفّار ملحق هستند گرچه دین اسلام را به خود بسته‌اند. <ref>همان، ص ۲۸۶، م 7</ref><br />
 چند نکته<br />
 ۱ ـ [[ازدواج]] مرد مؤ من با زن مخـالف غیـر ناصبـی (از اهل سنـت) جایز است، ولی [[ازدواج]] زن مؤ من با مرد مخـالف (سنـّی) و غیـرناصبی محل اختلاف است و با وجود کراهت جایز است، لیکن تا حد امکان باید احتیاط کرد. <ref>همان، م 8</ref><br />
@@ سطر ۲۲۴: / سطر ۲۲۴: @@
 ۳ ـ دین مقدس اسلام به مقرّرات [[ازدواج]] ادیان و مذاهب دیگر به دیده احترام می‌نگرد. البته در صورتی که [[ازدواج]] از نظر مذهب خودشان صحیح و منطبق با شرایط مذهبی آنان انجام شده باشد و در این جهت فرقی میان کتابی و غیرکتابی وجود ندارد؛ حتی اگر زن و مرد با همدیگر مسلمان شوند و اقرار بر [[ازدواج]] با یکدیگر نمایند، نیازی به به عقد جدید نیست .<ref>همان، م 2</ref><br />
 ۴ ـ (ازدواج زن ایرانی با تبعه خارجی در مواردی هم که مانع قانونی [و شرعی ] ندارد موکول به اجازه مخصوص از طرف دولت است )<ref>قانون مدنی، ماده 1060.</ref><br />
-۵ ـ (دولت می‌تواند از [[ازدواج]] بعضی از مستخدمان و ماءموران رسمی و محصّلین دولتی را با زنی که تبعه خارج باشد موکول به اجازه مخصوص نماید)<ref>همـان، ماده 1061 (تذکـّر: نکـته 4 و 5 جنبه فقهی ندارد، بلکه از نظامات ممـلکتـی است و تخـلّف از این گونه مقرّرات که جنبه انتظامی دارد، به هیچ وجه موجب بطـلان عقد ازدواج نمی‌باشد. بلکه عقد صحیح و آثار شرعی مربوط بر آن مترتب می‌گردد؛ هر چنـد که اقدام کنـندگان تحـت پیـگرد قانونی قرار گیـرند .<ref>تحلیل فقهی حقوق خانواده، ص 160 ـ 161</ref>)</ref><br />
+۵ ـ (دولت می‌تواند از [[ازدواج]] بعضی از مستخدمان و ماءموران رسمی و محصّلین دولتی را با زنی که تبعه خارج باشد موکول به اجازه مخصوص نماید)<ref>همـان، ماده 1061</ref> (تذکـّر: نکـته 4 و 5 جنبه فقهی ندارد، بلکه از نظامات ممـلکتـی است و تخـلّف از این گونه مقرّرات که جنبه انتظامی دارد، به هیچ وجه موجب بطـلان عقد ازدواج نمی‌باشد. بلکه عقد صحیح و آثار شرعی مربوط بر آن مترتب می‌گردد؛ هر چنـد که اقدام کنـندگان تحـت پیـگرد قانونی قرار گیـرند) .<ref>تحلیل فقهی حقوق خانواده، ص 160 ـ 161</ref>
 == ازدواج در حال احرام ==

@@ سطر ۲۷۰: / سطر ۲۷۰: @@
 ۳ ـ منافع حاصل از ملک: منافع زمین، خانه، حیوان و غیره.<br />
 ۴ ـ منافع حاصل از کار حلال انسان: منافع تعلیم صنعت و مانند آن.<br />
-۵ ـ حقوق مالی قابل نقل و انتقال مانند حق التحجیر<ref>تحجیر آن است که انسان آنچه دلالت بر اراده احیای زمین و مانند آن را دارد، احداث کند مانند قرار دادن سنگها، جمع نمودن خاک، کندن پایه، فروبردن تخته، نی و مانند آن در اطراف آن، یا شروع به احیا کند مثلاً چاهی از چاه‌های قنات مندرس را حفر کند و ... .<ref>ت، ج 2، ص 204، مساءله 18</ref></ref> و ... .<ref>ت، ج ۲، ص ۲۹۷، م 1</ref><br />
+۵ ـ حقوق مالی قابل نقل و انتقال مانند حق التحجیر(تحجیر آن است که انسان آنچه دلالت بر اراده احیای زمین و مانند آن را دارد، احداث کند مانند قرار دادن سنگها، جمع نمودن خاک، کندن پایه، فروبردن تخته، نی و مانند آن در اطراف آن، یا شروع به احیا کند مثلاً چاهی از چاه‌های قنات مندرس را حفر کند و ... .)  <ref>ت، ج 2، ص 204، مساءله 18 </ref>و ... <ref>ت، ج ۲، ص ۲۹۷، م 1</ref>
 چند نکته<br />
 ۱ ـ اگر چیزهایی را که مسلمان نمی‌تواند مالک شود مانند شراب و خوک، مهر قرار دهنـد، عقـد صحـیح ولی مهر باطل است و زن به واسطه عقد مالک چیزی نمی‌شود، اما در صورت آمیزش، مستحق مهرالمثل می‌شود. <ref>همان، م 2</ref><br />

@@ سطر ۲۴۳: / سطر ۲۴۳: @@
 تذکـّر<br />
 در برخی از شهـرها پدر یا مادر عروس، مبلغی به عنوان شیربها از داماد می گیـرند. این مبلغ جزء مهریّه نیست، بلکه چیزی زاید برآن است و ازنظر حکم شرعی سه حالت دارد:<br />
-الف ـ اگر دادن و گرفتـن آن مبـلغ به عنـوان جعـاله<ref>جعـاله عبـارت است از التزام به ادای اجرت معـلوم در مقابل عملی که مباح و مقصود عقلاست <ref>ت، ج 2، ص 587</ref>. پ</ref> برای عمـل مبـاحی باشد، جایز و حلال بودنش، بی اشکال است .<ref>همان، ص ۲۹۸، م 9</ref><br />
+الف ـ اگر دادن و گرفتـن آن مبـلغ به عنـوان جعـاله(جعـاله عبـارت است از التزام به ادای اجرت معـلوم در مقابل عملی که مباح و مقصود عقلاست) <ref>ت، ج 2، ص 587. پ</ref> برای عمـل مبـاحی باشد، جایز و حلال بودنش، بی اشکال است .<ref>همان، ص ۲۹۸، م 9</ref>
 ب ـ اگر داماد با میـل و رغبت آن مبلغ را پرداخت نماید ـ هر چند برای جلب رضایت والدین دختر یا به خاطر جلب رضایت خود دختر باشد ـ در این صورت گرفتن آن، جایز است؛ ولی مادامی که مصرف نشده، داماد حق دارد آن را پس بگیرد. <ref>همان</ref><br />
 ج ـ اگر داماد بدون رضایت و برای رها کردن دختر آن مبلغ را بپردازد، در این صورت گرفتـن آن مال حرام بوده و داماد می‌تواند آن را پس بگیرد، هر چند مصرف شده باشد؛ این در صورتی است که دختر به [[ازدواج]] با مهر تعیین شده، راضی است، اما نزدیکانش از انجام عقد جلوگیری می‌کنند. <ref>همان</ref><br />
 ==== انواع مهریه ====
 ۱ ـ مهرالمسمّی<br />

@@ سطر ۲۳۸: / سطر ۲۳۸: @@
 اسلام برای تحـکیم هر چه بیشتر خانواده و تاءمین نیازهای طبیعی افراد خانواده، حقوق متفاوتی قرار داده است، در اینجا دو حق اقتصادی خانواده را به بحث می‌گذاریم:<br />
 === مَهْرِیّه ===
-مـَهـْر یا کابین در اصطلاح فقهی عبارت است از مالی که مرد در برابر نکاح قرار دهد و به زن بپـردازد.<ref>فرهنگ معارف اسلامی، ج 4، ص 414، واژه مهر.</ref> در قرآن کریم که واژه مهر به کار نرفته، بلکه از لغات معـادل آن ماننـد صـِداق، نـِحـْله، فریضـه و امثال آن یاد شده است.<ref>ر. ک : نساء <ref>4</ref>، آیه ۴؛ بقره <ref>2</ref>، آیه 236.</ref><br />
+مـَهـْر یا کابین در اصطلاح فقهی عبارت است از مالی که مرد در برابر نکاح قرار دهد و به زن بپـردازد.<ref>فرهنگ معارف اسلامی، ج 4، ص 414، واژه مهر.</ref> در قرآن کریم که واژه مهر به کار نرفته، بلکه از لغات معـادل آن ماننـد صـِداق، نـِحـْله، فریضـه و امثال آن یاد شده است.<ref>ر. ک : نساء 4</ref><ref> آیه ۴؛ بقره </ref><ref>آیه 236</ref>
 ==== مقدار مهریّه ====
 مهریه مقدار معیّنی ندارد، بلکه هر مقدار که مورد رضایت و توافق زن و مرد قرار گیرد، خواه زیاد باشد یا کم، صحـیح است، ولی نبـاید آن قدر کم باشد که به آن مال نگویند و مستحب است که از مهرالسنّه یعنی پانصد درهم نیز بیشتر نباشد. <ref>ت، ج ۲، ص ۲۹۷، م 1</ref><br />
@@ سطر ۲۷۵: / سطر ۲۷۵: @@
 الف ـ اگر آمیـزش نشده باشد، زن مستحق چیزی نیست، هر چند عقد نکاح به علّتی غیر از طلاق فسخ شود و یا یکی از زن و مرد فوت کند، اما اگر زن طلاق داده شود، لازم است که برحسـب حال وی ـ از نظـر غنـا و فقـر ـ چیـزی ماننـد طلا، پول، لباس، وسیله نقلیه یا غیر آن را به او بدهند. <ref>همان، ص ۲۹۸، م 5</ref><br />
 ب ـ اگر آمیزش انجام شده باشد، زن مستحق مهرالمثل می‌شود. در این مورد احتیاط واجب این است که در بیش از مهرالسنه مصالحه شود. <ref>همان، م ۵ و 6</ref><br />
 === نفقه ===
 نفـقه در لغت به معـنای هزینه و خرجی بوده و در اصطلاح فقه، مالی را گویند که برای ادامه زندگی بر حسب حالِ اشخاص ‍ لازم است، و آن عبارت است از خرج خوراک یا پوشاک و یا مسکن.<ref>لغت نامه دهخدا، ج 48، واژه نفقه.</ref><br />

@@ سطر ۱۶۵: / سطر ۱۶۵: @@
 اگر زن با شرط یا قیـد بکـارت در ضمـن عقـد یا توصیـف آن قبـل از عقـد با مردی [[ازدواج]] کند و مرد وی را غیر باکره بیابد، در صورتی می‌تواند [[ازدواج]] را فسخ کند که با اقرار یا شاهد ثابت شود که زن، قبل از عقد باکره نبوده است .<ref>ت، ج ۲، ص ۲۹۶، م 15</ref><br />
 ۶ ـ بچه، به واسطه مرض، شیر را قِیْ نکند.<ref>بنـابراحتـیاط واجب کسـانی که به واسطه شیرخوردن به آن بچه محرم می‌شوند، باید بااو ازدواج نکنند و نگاه محرمانه هم به او ننمایند.</ref><br />
-۷ ـ پانزده مرتبـه یا یک شبـانه روز<ref>باید بچـه در بیـن یک شبانه روز غذا یا شیر کس دیگر را نخورد، ولی اگر کمـی غذا بخـورد که نگـوینـد در بیـن، غذا خورده اشکال ندارد و نیز باید پانزده مرتبه را از شیر یک زن بخورد و در بین پانزده مرتبه شیـر کس دیگـر را نخورد و در هر مرتبه بدون فاصله شیر بخورد، ولی اگر در بین شیر خوردن نفس تازه کند، یا کمی صبر کند که از اولی که پستان در دهان می‌گیرد تا وقتی سیر می‌شود، یک دفعه حساب شود اشکال ندارد. <ref>م 2475</ref></ref> بطـور کامل شیر بخورد، یا مقداری شیر به او بدهند که بگویند از آن شیر استخوانش محکم شده و گوشت در بدنش روییده است.<br />
+۷ ـ پانزده مرتبـه یا یک شبـانه روز(باید بچـه در بیـن یک شبانه روز غذا یا شیر کس دیگر را نخورد، ولی اگر کمـی غذا بخـورد که نگـوینـد در بیـن، غذا خورده اشکال ندارد و نیز باید پانزده مرتبه را از شیر یک زن بخورد و در بین پانزده مرتبه شیـر کس دیگـر را نخورد و در هر مرتبه بدون فاصله شیر بخورد، ولی اگر در بین شیر خوردن نفس تازه کند، یا کمی صبر کند که از اولی که پستان در دهان می‌گیرد تا وقتی سیر می‌شود، یک دفعه حساب شود اشکال ندارد.) <ref>م 2475</ref> بطـور کامل شیر بخورد، یا مقداری شیر به او بدهند که بگویند از آن شیر استخوانش محکم شده و گوشت در بدنش روییده است.<br />
 ۸ ـ دو سال بچـه تمـام نشـده باشد و اگر بعـد از تمـام شدن دو سال او را شیر دهند به کسی محرم نمی‌شود. <ref>م 2474</ref><br />
 === احکام رضاع (شیردادن) ===
 الف ـ اگر زنی که بچـه‌ای را با شرایطـی که در مسـاءله قبل (۲۴۷۴) گفته شد شیر دهد، آن بچه به افراد زیر محرم می‌شود:<br />

@@ سطر ۱۵۴: / سطر ۱۵۴: @@
 تذکر<br />
 نسب بر دو گونه است:<br />
-۱ ـ شرعی و آن نسـبی است که به سبب [[ازدواج]] شرعی یا وطی به شبهه<ref>وطی به شبـهه آمیزشی است که استحقاق آن راندارد و علم به حرمت آن هم دارد، مانند آمیزش با زن بیگانه به اعتقاد اینکه زن خودش است .<ref/> <ref>ت، ج 2، ص 265، م 3</ref> حاصل می‌شود.<br />
+۱ ـ شرعی و آن نسـبی است که به سبب [[ازدواج]] شرعی یا وطی به شبهه(وطی به شبـهه آمیزشی است که استحقاق آن راندارد و علم به حرمت آن هم دارد، مانند آمیزش با زن بیگانه به اعتقاد اینکه زن خودش است .)<ref>ت، ج 2، ص 265، م 3</ref>حاصل می‌شود.<br />
 ۲ ـ غیـر شرعی و آن نسـبی است که به سبـب زنا حاصل شود.<br />
 احکـامی از قبیل توارث و غیره که بر نسب ثابت در شرع بار می‌شود؛ اگر چه به نسب شرعی اختصاص دارد، لیکن موضوع حرمت [[ازدواج]] اعم از آن است و مسبّب غیرشرعی را هم در بر می‌گیرد؛ بنابراین، اگر کسی با زنی زنا کند و پسر و دختری از او متولّد شود [[ازدواج]] آن دو با یکدیگر حرام است. همچنین [[ازدواج]] آنها با اولاد زانی و زانیه که از [[ازدواج]] صحیح یا از زنا با زن دیگری، پیدا شده‌اند، حرام است. <ref>ت، ج ۲، ص ۲۶۴، م 2</ref><br />