هدف افعال الهی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Fayzi در ‏۱۲ بهمن ۱۳۹۵، ساعت ۱۱:۴۲

2017-01-31T11:42:17Z

نمایش تغییرات

Fayzi: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

2016-12-31T06:33:14Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

نمایش تغییرات

Kazem: /* مفهوم هدف */

2016-07-31T03:17:54Z

‏مفهوم هدف

User1: /* انواع هدف */

2016-07-28T11:13:45Z

‏انواع هدف

User1: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

2016-07-28T11:11:49Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

نمایش تغییرات

@@ سطر ۷: / سطر ۷: @@
 == مفهوم هدف ==
 «هدف» در لغت، نشانه‎ای است که تیرانداز درنظر می‎گیرد و تیر را به‌سوی آن پرتاب می‎کند<ref>ر.ک: علی‌اکبر دهخدا، لغت‌نامة دهخدا، ذیل همین واژه.</ref> و در محاورات عرفی به نتیجة کار اختیاری گفته می‎شود که فاعلِ مختار، از آغاز آن را درنظر می‎گیرد و کار را برای رسیدن به آن انجام می‎دهد.<ref>گویی آن نتیجه و فایده، نشانه‎ای است که آن را درنظر می‎گیرد و فعل را به‌سویش پرتاب می‎کند.</ref> نتیجة کار ـ هرچه باشد ـ ازآن‌رو که منتهی‌الیه آن اسـت، «غایت» و ازآن‌رو که از آغاز، مورد نظر و قصد فاعل بوده است، «هدف و غرض» و از آن جهت که مطلوبیت آن، موجب تعلق ارادة فاعل به انجام کار شده است، در اصطلاح فلسفی، «علت غایی» نامیده می‎شود.<ref> البته آنچه درحقیقت در تعلق اراده به فعل مؤثر است، علم و حبّ به نتیجه است و نتیجة خارجی، معلول آن است؛ نه علت آن. بنابراین، این نام‌گذاری با اندکی مسامحه صورت گرفته است (ر.ک: محمدتقی مصباح یزدی، آموزش فلسفه، ج2، ص431)</ref> البته گاهی در عرف به نتیجه و فایدة ارزشمندی ـ که ارزش آن را عقل و عقلا تصدیق کنند ـ هدف گفته می‎شود؛ بنابر این اصطلاح، اگر کسی کاری را بدون هدف عقلایی انجام دهد، می‎گویند کار گزافی کرده است یا کار او را، ازروی مسامحه، بی‎هدف می‎خوانند.<br/>
 ==
-هدفمندی افعال اختیاری ==
+== هدفمندی افعال اختیاری ==
 اصولاً تمام کارهای اختیاری، نوعی هدف و غرض دارد؛<ref>دربارهٔ دلیل این مدعا، ر.ک: محمدتقی مصباح یزدی، آموزش فلسفه، ج2، ص430ـ433.</ref> ولی گاهی آن هدف، ارزشمند و عقل‎پسند است و گاهی عقل‎پسند نیست؛ حتی افعالی که ازروی مسامحه،بی‎هدف می‎خوانند ـ وقتی با دقت ملاحظه شوند ـ بی‎هدف نیستند؛ مثلاً اگر از دوستتان که قدم می‎زند، بپرسید: مقصودت از قدم زدن چیست، ممکن است بگوید: مقصودی ندارم؛ درصورتی‌که با دقت متوجه می‎شوید که همان قدم زدن، برای اهدافی مانند تفرّج یا رسیدن به آرامش روحی بوده است؛ ولی چون معمولاً هدف از قدم زدن، رسیدن به مقصد خاصی است، اگر کسی این هدف متعارف را نداشته باشد، می‎گویند: هدفی از قدم زدن ندارد.<br/>

@@ سطر ۱۲: / سطر ۱۲: @@
 == انواع هدف ==
-گاهی رسیدن به هدف، متوقف بر مقدماتی است که اگر حاصل نشود، شخص به آن هدف بالاتر، قدرت نخواهد یافت؛ برای نمونه، کسی که قصد حج دارد، برای تهیة مقدمات سفر باید به ادارة گذرنامه، سازمان حج و زیارت، فرودگاه و... برود. اگر از چنین کسی بپرسند: چرا به ادارة گذرنامه می‌روی، ممکن است بگوید: چون می‌خواهم گذرنامه بگیرم یا بگوید می‌خواهم به حج مشرّف شوم. هردو پاسخ، درست‌اند؛ در اینجا، چند کار در طول هم‌اند که هرکدام غایت خاص خود را دارد. آن غایتی که در پایان حاصل می‎شود، هدف نهایی و آنچه در بین قرار دارد، اهداف متوسط و نخستین چیزی که به‌دست می‎آید، هدف ابتدایی و مقدمی است.<br/>
+گاهی رسیدن به هدف، متوقف بر مقدماتی است که اگر حاصل نشود، شخص به آن هدف بالاتر، قدرت نخواهد یافت؛ برای نمونه، کسی که قصد حج دارد، برای تهیة مقدمات سفر باید به ادارة گذرنامه، سازمان حج و زیارت، فرودگاه و... برود. اگر از چنین کسی بپرسند: چرا به ادارة گذرنامه می‌روی، ممکن است بگوید: چون می‌خواهم گذرنامه بگیرم یا بگوید می‌خواهم به حج مشرّف شوم. هردو پاسخ، درست‌اند؛ در اینجا، چند کار در طول هم‌اند که هرکدام غایت خاص خود را دارد. آن غایتی که در پایان حاصل می‎شود، هدف نهایی و آنچه در بین قرار دارد، اهداف متوسط و نخستین چیزی که به‌دست می‎آید، هدف ابتدایی و مقدمی است.<br/> نشانه نهایی بودن هدف، آن است که در آنجا، سؤال متوقف می‎شود. مثلاً اگر از ما بپرسند: چرا به مدرسه می‎روید؟ می‎گوییم: برای کسب علم و اگر بپرسند: چرا دانش می‎آموزید؟ می‎گوییم: چون جهل، کاستی و دانایی، مطلوب ذات انسان است. اگر بپرسند: چرا این مطلوب ذاتی را باید تحصیل کرد؟ ممکن است گفته شود، چون دانایی، کمال ذاتی و مسیر قرب الهی است؛ ولی اگر بپرسند: این کمال ذاتی و قرب الهی را برای چه می‌خواهید؟ پاسخ آن است که چون ذات انسان، کمال‌طلب است و قرب الهی برترین کمال انسان است، مطلوب من است؛ برای انسان، کمالی فراتر از قرب الهی و مطلوبی بالاتر از آن وجود ندارد قرب به خدا، برای چیز دیگری مطلوب نیست. اینجا سؤال قطع می‎شود؛ زیرا کمال‎خواهی، امری ذاتی است و به‌قول فیلسوفان «الذاتی لایُعَلَّل»؛ یعنی برای قرب الهی که برترین کمال است، نمی‌توان دلیلی آورد. بنابراین، هدف نهایی و مطلوب اصلی جایی است که مسئله، به امری ذاتی و درونی ختم می‎شود. دیگر اهداف، به اندازه‎ای که در رسیدن به هدف نهایی مؤثرند، مطلوب‌اند.<ref>البته گاهی، انسان از هدف نهایی و مطلوب اصیل خود (رسیدن به کمال حقیقی که ازنظر ما، همان قرب الهی است) غافل می‎شود و یکی از اهداف متوسط را مطلوب اصیل خود می‎پندارد؛ دراین‌صورت، هدف نهایی او همین هدف متوسط خواهد بود.</ref><br/>
- نشانه نهایی بودن هدف، آن است که در آنجا، سؤال متوقف می‎شود. مثلاً اگر از ما بپرسند: چرا به مدرسه می‎روید؟ می‎گوییم: برای کسب علم و اگر بپرسند: چرا دانش می‎آموزید؟ می‎گوییم: چون جهل، کاستی و دانایی، مطلوب ذات انسان است. اگر بپرسند: چرا این مطلوب ذاتی را باید تحصیل کرد؟ ممکن است گفته شود، چون دانایی، کمال ذاتی و مسیر قرب الهی است؛ ولی اگر بپرسند: این کمال ذاتی و قرب الهی را برای چه می‌خواهید؟ پاسخ آن است که چون ذات انسان، کمال‌طلب است و قرب الهی برترین کمال انسان است، مطلوب من است؛ برای انسان، کمالی فراتر از قرب الهی و مطلوبی بالاتر از آن وجود ندارد؛ قرب به خدا، برای چیز دیگری مطلوب نیست. اینجا سؤال قطع می‎شود؛ زیرا کمال‎خواهی، امری ذاتی است و به‌قول فیلسوفان «الذاتی لایُعَلَّل»؛ یعنی برای قرب الهی که برترین کمال است، نمی‌توان دلیلی آورد. بنابراین، هدف نهایی و مطلوب اصلی جایی است که مسئله، به امری ذاتی و درونی ختم می‎شود. دیگر اهداف، به اندازه‎ای که در رسیدن به هدف نهایی مؤثرند، مطلوب‌اند.<ref>البته گاهی، انسان از هدف نهایی و مطلوب اصیل خود (رسیدن به کمال حقیقی که ازنظر ما، همان قرب الهی است) غافل می‎شود و یکی از اهداف متوسط را مطلوب اصیل خود می‎پندارد؛ دراین‌صورت، هدف نهایی او همین هدف متوسط خواهد بود.</ref><br/>
 == تفاوت هدف در انسان و خداوند ==