ملائكه اللّه از ديدگاه ملّاصدرا - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

User16: /* ارتباط عقول و ملائکه در حکمت صدرایی */

2017-01-30T21:57:45Z

‏ارتباط عقول و ملائکه در حکمت صدرایی

User16 در ‏۱۱ بهمن ۱۳۹۵، ساعت ۲۱:۵۵

2017-01-30T21:55:40Z

User16: اصلاح املا، اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح ارقام، اصلاح فاصلهٔ مجازی

2017-01-30T21:54:39Z

اصلاح املا، اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح ارقام، اصلاح فاصلهٔ مجازی

نمایش تغییرات

@@ سطر ۱۴۳: / سطر ۱۴۳: @@
 اگر سلسله طولی عقول را در نظر بگیریم، هر موجود مجرد تامی در هر مرتبه‌ای از مراتب نظام تشکیکی وجود، از همه موجودات واقع در مراتب پایین تر بی نیاز بوده و تنها به موجودات مراتب مافوق نیازمند است؛ یعنی ممکن نیست موجودی که از مرتبه پایین تری از کمالات برخوردار است در تحقق وصف کمالی مجرد تام مافوق خود، دخیل باشد و بعکس هر موجود مجرد مادونی، معلول موجود مجرد مافوق است. به عبارتی، موجودات مجرد عقلی، واسطه رسیدن فیض خداوند به موجودات پایین تر هستند و این سیر از عقل اول آغاز شده و تا عالم ماده که پایین‌ترین مراتب عالم هستی است، ادامه دارد.<ref>سیدمحمدحسین طباطبائی، نهایه الحکمه، ج 2، ص 292.</ref><br/>
 با ریشه یابی مبحث «وسائط میان خدا و موجودات»، درمی یابیم که مبدعان این نظریه، فیلسوفان مسلمان نیستند، بلکه این مبحث در اندیشه فلاسفه قدیم یونان، بخصوص افلوطین وجود داشته است. چنان که فارابی با توجه به نظریه نوافلاطونی فیض، بر تمایز متافیزیکی وجود و ماهیت و تمییز بین قدیم ذاتی و زمانی و قدم عالم به حل مسئله می‌پردازد. فارابی اساس را بر خلقت ابداعی قرار داد و با ارائه نظریه عقل، توانست هم مسئله خلق کثیر از واحد را تبیین کند و هم مسئله خلقت و تکوین را توضیح دهد.<ref>ابونصر فارابی، همان، ص 13ـ18.</ref><br/>
-ابن سینا نیز با الهام از فارابی، تصویری متفاوت با تصویر افلوطینی ارائه داد. نظریه صدور ابن سینا، با همه ابتکارات فلسفی وی در طراحی آن، به سختی مورد انتقاد سهروردی واقع شد؛ چراکه شیخ اشراق معتقد بود: نظر ابن سینا تنها الگویی ساده از عالم ملکوت است و توان تبیین پیچیدگی‌های این عالم را ندارد. به همین خاطر، سهروردی با الهام از نظریه ابن سینا به تبیین اشراقی نظریه صدور پرداخت. وی با معرفت شناسی اشراقی فلسفی پیرامون نور و مناسبات نوری، ابواب جدیدی را در «قاعده الواحد» به عنوان هسته مرکزی نظریه صدور ابن سینا می‌گشاید و در نتیجه، به طرح ابعاد جدیدی از عالم ملکوت نایل می‌آید.<br/>=
+ابن سینا نیز با الهام از فارابی، تصویری متفاوت با تصویر افلوطینی ارائه داد. نظریه صدور ابن سینا، با همه ابتکارات فلسفی وی در طراحی آن، به سختی مورد انتقاد سهروردی واقع شد؛ چراکه شیخ اشراق معتقد بود: نظر ابن سینا تنها الگویی ساده از عالم ملکوت است و توان تبیین پیچیدگی‌های این عالم را ندارد. به همین خاطر، سهروردی با الهام از نظریه ابن سینا به تبیین اشراقی نظریه صدور پرداخت. وی با معرفت شناسی اشراقی فلسفی پیرامون نور و مناسبات نوری، ابواب جدیدی را در «قاعده الواحد» به عنوان هسته مرکزی نظریه صدور ابن سینا می‌گشاید و در نتیجه، به طرح ابعاد جدیدی از عالم ملکوت نایل می‌آید.<br/>
 ==نظام فیض، جایگاه و معنای «قاعده الواحد»==

@@ سطر ۴۶: / سطر ۴۶: @@
 به اعتقاد ملّاصدرا، موجود مجرد موجودی است که از جسمیت و مادیت مبرا باشد.<ref>محمدجعفر لاهیجی، شرح رساله المشاعر ملّاصدرا، تصحیح و تعلیق سیدجلال الدین آشتیانی، ص 311.</ref> مجردات، خود بر دو نوعند: دسته‌ای مجرد تام هستند که از ماده و نیز لوازم مادی مبرا می‌باشند و دسته‌ای مجرد مثالی اند که فاقد ماده و واجد برخی اوصاف ماده همچون رنگ و شکل و اندازه هستند.<ref>سید محمدحسین طباطبائی، نهایه الحکمه، تحقیق و تعلیق عباسعلی زارعی سبزواری، ج 2، ص 379.</ref> ملّاصدرا صفاتی همچون زمان مند بودن، مکان مند بودن و قابل رؤیت بودن را از ملائکه سلب می‌کند؛ یعنی به تجرد فرشتگان قایل است، اما به طور روشنی از تجرد تام و یا تجرد مثالی ملائکه سخن نمی‌گوید. آنچه در این مقال به دست می‌آید آن است که ملّاصدرا دست کم به تجرد تام دسته‌ای از ملائکه که همان ملائکه مقرب نام دارند، قایل است و آنان را «جواهر مقدسه‌ای» می‌نامد که در سلسله عقول مفارقه قرار دارند.<ref>ملّاصدرا، مفاتیح الغیب، ج 1، ص 546.</ref><br/>
-=عبودیت==
+==عبودیت==
 ملائکه موجودات مجردی می‌باشند که تسلیم امر پروردگار خویش هستند و از عبادت حضرتش سر باز نمی‌زنند. برخی از آنها همواره حق تعالی را در حال سجده عبادت می‌کنند، برخی همیشه در رکوع اند و برخی در قیام و گروهی هم خداوند را تسبیح می‌گویند.<ref>ر.ک: نحل: 49؛ شوری: 5؛ انبیاء: 20؛ فصلت: 38.</ref><br/>
 امیرالمؤمنین علیه السلام در خطبه اشباح، فرشتگان را این گونه معرفی می‌نمایند: «اشتغال به عبادت حق، آنها را از هر کار دیگری باز داشته و حقیقت ایمان میان آنها و معرفت حق پیوند لازم ایجاد کرد. نعمت یقین آنها را شیدای حق گردانیده که به غیر خدا هیچ علاقه‌ای ندارند.»<ref> نهج البلاغه، خ 91.</ref>