فرهنگ مصادیق:یادگیری عقاید اسلامی - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Hoseinzadeh در ‏۱۷ اسفند ۱۳۹۵، ساعت ۰۳:۰۵

2017-03-07T03:05:40Z

Golafshan در ‏۲۸ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۱۷:۱۳

2016-12-18T17:13:19Z

Golafshan: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

2016-12-18T17:12:25Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

Kazem: Kazem صفحهٔ یادگیری عقاید اسلامی را به فرهنگ مصادیق:یادگیری عقاید اسلامی منتقل کرد

2016-11-22T05:57:00Z

Kazem صفحهٔ یادگیری عقاید اسلامی را به فرهنگ مصادیق:یادگیری عقاید اسلامی منتقل کرد

Kazem در ‏۲ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۰۵:۵۱

2016-11-22T05:51:12Z

Kazem: /* از نگاه فقه اسلامی */

2016-11-22T05:47:19Z

‏از نگاه فقه اسلامی

Kazem در ‏۲ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۰۵:۴۶

2016-11-22T05:46:11Z

Kazem: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

2016-11-22T05:42:58Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

نمایش تغییرات

@@ سطر ۱۱۸: / سطر ۱۱۸: @@
 ==== تحصیل علم توحید در روایات ====
 در برخی روایات تحصیل و شناخت علم خداشناسی، کمترین حد ایمان ذکر شده است:« أَدْنَی مَا یَکُونُ بِهِ الْعَبْدُ مُؤْمِناً أَنْ یُعَرِّفَهُ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی نَفْسَهُ فَیُقِرَّ لَهُ بِالطَّاعَهِ وَ یُعَرِّفَهُ نَبِیَّهُ ص فَیُقِرَّ لَهُ بِالطَّاعَهِ وَ یُعَرِّفَهُ إِمَامَهَ وَ حُجَّتَهُ فِی أَرْضِهِ وَ شَاهِدَهُ عَلَی خَلْقِهِ فَیُقِرَّ لَهُ بِالطَّاعَه»:«حداقل حد ایمان این است که خدای تبارک و تعالی را به خود بشناساند و به اطاعت از او اقرار کند و پیامبر اکرم صل الله علیه و آله را بشناسد و به اطاعت از او اقرار کند و امام، حجت و شاهد الهی را در زمین بشناسد و و به اطاعت از او اقرار کند». <ref>الکافی: ج 2 ص 414 ح 1، دعائم الإسلام: ج 1 ص 13، کتاب سلیم بن قیس: ج 2 ص 615 ح 8 نحوه، بحارالأنوار: ج 69 ص 17 ح 3.</ref>
-توحید به عنوان اولین اصل عقیدتی بسیار مورد تاکید قرار گرفته است. رسول خدا صل الله علیه و آله می‌فرمایند:« أفضَلُ العِلمِ لا إلهَ إلَّا اللّهُ. <ref> الفردوس: ج 1 ص 352 ح 1412 عن ابن عمر، کنزالعمّال: ج 1 ص 415 ح 1760؛ جامع الأخبار: ص 147 ح 329، بحارالأنوار: ج 93 ص 282 ح 23.</ref>»(بهترین علم، (یادگیری توحید و شعار آن) لااله الا الله است). امیر المومنین علیه السلام علم به خداوند را یکی از دو علم برتر معرفی می‌نماید: « العِلمُ بِاللّهِ أفضَلُ العِلمَینِ <ref> غرر الحکم: ح 1674.</ref>». تاکید بر روی یادگیری اصل توحید به حدی است که به عنوان مهم‌ترین و بالاترین واجبات بر انسان بیان شده است که ترک یادگیری چنین معرفتی به هیچ وجه روا نمی‌باشد: «إنَّ أفضَلَ الفَرائِضِ وأوجَبَها عَلَی الإِنسانِ مَعرِفَهُ الرَّبِّ وَالإِقِرارُ لَهُ بِالعُبودِیَّهِ». <ref> کفایه الأثر: ح 258 عن هشام، بحارالأنوار: ج 4 ص 55 ح 34. محمد محمدی ری شهری، دانشنامه عقاید اسلامی - قم، چاپ: دوم، 1386 ش.</ref>
+توحید به عنوان اولین اصل عقیدتی بسیار مورد تاکید قرار گرفته است. رسول خدا صل الله علیه و آله می‌فرمایند:« أفضَلُ العِلمِ لا إلهَ إلَّا اللّهُ. <ref> الفردوس: ج 1 ص 352 ح 1412 عن ابن عمر، کنزالعمّال: ج 1 ص 415 ح 1760؛ جامع الأخبار: ص 147 ح 329، بحارالأنوار: ج 93 ص 282 ح 23.</ref>»(بهترین علم، (یادگیری توحید و شعار آن) لااله الا الله است). امیر المومنین علیه السلام علم به خداوند را یکی از دو علم برتر معرفی می‌نماید: « العِلمُ بِاللّهِ أفضَلُ العِلمَینِ <ref> غرر الحکم: ح 1674.</ref>». تاکید بر روی یادگیری اصل توحید به حدی است که به عنوان مهم‌ترین و بالاترین واجبات بر انسان بیان شده است که ترک یادگیری چنین معرفتی به هیچ وجه روا نمی‌باشد: «إنَّ أفضَلَ الفَرائِضِ و أوجَبَها عَلَی الإِنسانِ مَعرِفَهُ الرَّبِّ وَ الإِقِرارُ لَهُ بِالعُبودِیَّهِ». <ref> کفایه الأثر: ح 258 عن هشام، بحارالأنوار: ج 4 ص 55 ح 34. محمد محمدی ری شهری، دانشنامه عقاید اسلامی - قم، چاپ: دوم، 1386 ش.</ref>
 ==== تحصیل علم معاد در روایات ====
 یکی از پرسش‌های مهم آدمی این است که برای چه آمده‌ام؟ چرا خداوند مرا آفریده است و به عبارتی، چرا هستم و برای چه باید زندگی کنم؟ امیر المؤمنین علی علیه السلام می‌فرماید: «رحم الله امرء اعد لنفسه و استعد لرمسه و علم من این؟ فی این؟ و الی این؟» <ref>الوافی، ج‏1، ص: 116</ref>)خداوند رحمت کند انسانی را که آن چه لازم است، برای نفس خود تهیه و خویشتن را برای قبر مستعد و آماده سازد. آن انسانی که بداند از کجا آمده و در کدام راه است و به سوی کدام مقصد باز می‌گردد). در برخی روایات تحصیل علم توحید مقدمه تحصیل علم به اصل معاد معرفی شده است. از اهمیت مقدمه می‌توان به اهمیت علم معاد پی برد: «إن لَم تَعلَم مِن أینَ جِئتَ، لَم تَعلَم إلی أینَ تَذهَبُ.» <ref>شرح نهج البلاغه: ج 20 ص 292 ح 343.</ref> (اگر ندانی که از کجا آمده‌ای(شناخت مبدأ)  نخواهی دانست که به کجا خواهی رفت(شناخت معاد)).<br/>

@@ سطر ۳۲: / سطر ۳۲: @@
 |-
 |}
-<p class="relatesoft">نرمافزارهای مرتبط</p>
+<p class="relatesoft">نرم افزارهای مرتبط</p>
 {| class="wikitable"
 |-

@@ سطر ۱۴: / سطر ۱۴: @@
 |-
 |}
-<p class="relatesubject">موضوعات مرتبط</p>
+<p class="relatesubject">مصادیق مرتبط</p>
 {| class="wikitable"
 |-
@@ سطر ۳۳: / سطر ۳۳: @@
 |}
 <p class="relatesoft">نرمافزارهای مرتبط</p>
 {| class="wikitable"
 |-
@@ سطر ۴۵: / سطر ۳۹: @@
 |}
 </div>
-نویسنده : سید فرید قهستانی<br/>
+نویسنده: سید فرید قهستانی<br/>
-تهیه و تدوین : پژوهشکده امر به معروف و نهی از منکر قم -95/9/2<br/>
+تهیه و تدوین: پژوهشکده امر به معروف و نهی از منکر قم -95/9/2<br/>
-کلید واژه : یادگیری،عقاید،جهان بینی،تعلیم،تعلّم<br/>
+کلید واژه: یادگیری،عقاید،جهان بینی،تعلیم،تعلّم<br/>
 == تعریف واژگانی و اصطلاحی ==
@@ سطر ۱۳۵: / سطر ۱۲۹: @@
 عدل یکی از صفات الهی است که در ناحیه تکوین، تشریع و در ناحیه جزا و پاداش وجود دارد. خداوند به هر موجودی به اندازه شایستگی‌های او از مواهب و نعمت‌ها عطا می‌کند. او در وضع تکالیف و جعل قوانینی که سعادت انسان در گروه آن است فروگذاری نمی‌کند، و مقام پاداش و کیفر بندگان خود جزای هر انسانی را متناسب با اعمالش مقرر می‌کند. انسان باید شناخت این اصل مهم را در برنامه معرفتی و عقیدتی خود قرار دهد تا گرفتار افراط و تفریط‌های علمی، هم چون اشاعره و یا معتزله نشود.در روایت آمده است:«اِنَّ الْعَدْلَ میزانُ اللّه سُبْحانَهُ الَّذی وَضَعَهُ فِی الْخَلْقِ ونَصَبَهُ لاِقامَهِالْحَقِّ ، فَلا تُخالِفْهُ فی میزانِهِ ولا تُعارِضْهُ فی سُلْطانِهِ» <ref>غرر الحکم، ح 3464</ref> (عدل، ترازوی الهی است که برای بندگانش و اقامه عدل و داد در میانشان نصب شده است؛ پس شما نیز با ترازوی الهی، عدل مخالفت نکن و با قدرت و حاکمیت الهی به مقابله برنخیز). در برخی دیگر از روایات، عدل، علت برپایی آسمان و زمین بیان شده است: «بِالْعَدْلِ قامَتِ السَّماواتُ وَ الاَرْضُ» <ref>عوالی اللآلی ، ج ۴، ص ۱۰۳</ref>( با عدل است که آسمان‌ها و زمین برپاشده است).<br/>
 عدالت در زمینه کیفر و مجازات نیز از جانب حق برقرار است: « قسم به خدا، هیچ گروهی نعمت‌های الهی از آن‌ها گرفته نمی‌شود مگر به خاطر گناهانی که مرتکب شده‌اند چرا که خداوند به هیچ وجه به بندگان خود ظلم نمی‌کند» <ref>نهج البلاغه، از خطبه ۱۷۸</ref>.<br/>
-با توجه به این که آفرینش بر پایه عدل بنا نهاده شده است و کیفر و پاداش نیز براساس همان داده می‌شود :«اگر کسی به عدل، ترازوی الهی چنگ زند، به بهشت می‌رود و اگر کسی آن را رها کند، به جهنم می‌رود» <ref>مستدرک الوسائل، ج۱۱، ص۳۱۷، ح۱۳۱۴۵</ref>.<br/>
+با توجه به این که آفرینش بر پایه عدل بنا نهاده شده است و کیفر و پاداش نیز براساس همان داده می‌شود:«اگر کسی به عدل، ترازوی الهی چنگ زند، به بهشت می‌رود و اگر کسی آن را رها کند، به جهنم می‌رود» <ref>مستدرک الوسائل، ج۱۱، ص۳۱۷، ح۱۳۱۴۵</ref>.<br/>
 === از نگاه فقه اسلامی ===
 فقها لزوم تحصیل عقائد صحیح را، وجوبی مستند به عقل و شرع دانسته‌اند. البته برخی ضمن انکارشرعی بودن این وجوب، وجوب شرعی را ارشادی و موید همان حکم عقلی دانسته‌اند <ref>فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام؛ ج 1، ص: 536</ref>. علامه حلی می‌گوید: «تمامی دانشمندان بر وجوب معرفت برهانی، و نه تقلیدی، خداوند متعال و صفات ثبوتی و سلبی او و ... نبوت و امامت و معاد اتفاق دارند» <ref>الباب الحادی عشر، ص: 1</ref>. برخی آن را اجماع و اتفاقی از جانب تمامی مسلمانان دانسته‌اند. <ref>مانند تفتازانی، قوشجی و آمدیو ... ر ک به: الاجتهاد و التقلید (التعلیقه علی معالم الأصول)، ص: 419 </ref>در مقابل یادگیری یقینی اصول عقائد، یادگیری تقلیدی آن است <ref>عمده‌ترین دلیل عدم جواز تقلید، دلیل عقلی است؛ چرا که به دلیل «قاعدۀ دفع ضرر محتمل» و برای گریختن از ضرر محتمل و یافتن سعادت موعود نمی‌توان از دیگران تقلید کرد. چرا که ادیان، افکار و مذاهب گوناگونی وجود دارد و هر کدام راهی را به بشر نشان داده و فقط عقیدۀ خود را بر حق می‌دانند، اینجاست که باید مرکب عقل را به کار گرفت و با تحقیق و کنکاش، نه تقلید و تبعیّت، جهان بینی خود را ترسیم کرد و ایدئولوژی خود را شناخت و بر آن اساس منش و رفتار خود را بنا نهاد.</ref>. مقصود از تقلید این است که انسان بدون استدلال و حجت، اعتقادی را بپذیرد <ref>التعریفات، ص: 29</ref>. البته اگر کسی دلایل موجه کسی را بشنود و با تعقل آن‌ها را بپذیرد و معتقد گردد، از سنخ تقلید نخواهد بود <ref>موسوعه کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم، ج‏1، ص: 500</ref>. در دیدگاه فقهی انکار هر یک از اصول دین موجب کفر می‌گردد؛ خواه از روی عناد و [[لجاجت]] باشد یا به جهت شبهه‌ای که برایش پدید آمده است و به تدریج موجب انکار اصول عقائد اسلامی گردد <ref>فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج 1، ص: 537 </ref>.<br/>
-البته این به معنای این نیست که تحصیل مسائل عمیق و ابعاد مختلف اصول دین، بر هر فرد واجب باشد، بلکه مراد ایشان یادگیری اجمالی است، ولی اگر آموزش، تفصیلی و برهانی باشد؛ انسان را از گمراهی‌ها مصون نگه خواهد داشت <ref>استفتاءات (بهجت)؛ ج 1، ص: 9</ref>. با عنایت به همین نکته است که برخی از فتوا داده‌اند:« مراد[تحقیقی بودن اصول دین] این است که هر کسی باید با دلیل و برهان آن‌ها را تحصیل کند و مجرّد تقلید از دیگران نباشد، البته دلیل اجمالی و ارتکازی هم کافی است» <ref>استفتاءات (بهجت)، ج 1، ص: 11 </ref>. از این رو است که بسیاری فقها منظور از تحصیل یقین به اصول عقائد را متعین در راه‌های دشوار براهین عقلی ندانسته‌اند، بلکه براهین منطقی و استدلال‌های روشن را نیز در این راه کافی شمرده‌اند: « مقصود از یقین، در این جا[اصول عقائد]، یقین به معنای عرفی است که از هر طریق حاصل شود کفایت می‌نماید» <ref>استفتاءات (بهجت)، ج 1، ص: 11 </ref>. تعبیر برخی دیگر از فقها این است که :« باید آنها(اصول دین) را از روی دلیل- به فراخور حال خویش- بداند» <ref>رساله توضیح المسائل (آیه الله العظمی مکارم)؛ ص: 19</ref>.<br/>
+البته این به معنای این نیست که تحصیل مسائل عمیق و ابعاد مختلف اصول دین، بر هر فرد واجب باشد، بلکه مراد ایشان یادگیری اجمالی است، ولی اگر آموزش، تفصیلی و برهانی باشد؛ انسان را از گمراهی‌ها مصون نگه خواهد داشت <ref>استفتاءات (بهجت)؛ ج 1، ص: 9</ref>. با عنایت به همین نکته است که برخی از فتوا داده‌اند:« مراد[تحقیقی بودن اصول دین] این است که هر کسی باید با دلیل و برهان آن‌ها را تحصیل کند و مجرّد تقلید از دیگران نباشد، البته دلیل اجمالی و ارتکازی هم کافی است» <ref>استفتاءات (بهجت)، ج 1، ص: 11 </ref>. از این رو است که بسیاری فقها منظور از تحصیل یقین به اصول عقائد را متعین در راه‌های دشوار براهین عقلی ندانسته‌اند، بلکه براهین منطقی و استدلال‌های روشن را نیز در این راه کافی شمرده‌اند: « مقصود از یقین، در این جا[اصول عقائد]، یقین به معنای عرفی است که از هر طریق حاصل شود کفایت می‌نماید» <ref>استفتاءات (بهجت)، ج 1، ص: 11 </ref>. تعبیر برخی دیگر از فقها این است که:« باید آنها(اصول دین) را از روی دلیل- به فراخور حال خویش- بداند» <ref>رساله توضیح المسائل (آیه الله العظمی مکارم)؛ ص: 19</ref>.<br/>
 نفی تقلید، در عقائد اصلی است که  به استدلال و [[اجتهاد]] (هرکس به فراخور استعداد و دانش خویش) نیاز است: همانند اثبات وجود خداوند و وحدانیت او، قیامت و اصل نبوت و نبوت پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله. ولی بخشی از اصول اعتقادی است که رجوع در آن به عالمان و کارشناسان دینی جایز است؛ همانند برخی از ویژگی‌های قیامت، جانشینان پیامبر صلی الله علیه و آله و شرح صفات پروردگار. این امور هر چند از اصول اعتقادی است، ولی اعتقاد به آنها با تکیه بر دلایل نقلی (کتاب و سنّت) ممکن است. یعنی پس از پذیرش خدا و پیامبر و اعتقاد به کتاب آسمانی، از گزارش‌ها و اخبار آن‌ها، در پاره‌ای دیگر از اصول اعتقادی، بهره می‌گیریم <ref>دائره المعارف فقه مقارن، ص: 513 </ref>.<br/>
 به هر صورت، یادگیری تحقیقی جهان بینی اسلامی، یکی از واجبات بسیار مهمی است که بسیاری از فقها در ابتدای رساله خود به آن تصریح نموده‌اند <ref>به عنوان نمونه: ر ک به: رساله توضیح المسائل (آیه الله العظمی مکارم)؛ ص: 19، استفتاءات (بهجت)؛ ج 1، ص: 9، جامع الشتات فی أجوبه السؤالات (للمیرزا القمی)؛ ج 1، ص: 75، رسائل و مسائل (للنراقی)؛ ج 2، ص: 57، توضیح المسائل (امام خمینی)؛ ص: 11، مجمع المسائل (آیه الله العظمی گلبایگانی)؛ ج 1، ص: 571، توضیح المسائل (آیه الله العظمی وحید خراسانی)؛ ص: 5</ref>.  <br/>
@@ سطر ۱۶۳: / سطر ۱۵۷: @@
 == منابع و مآخذ ==
-۱.	لغت نامه دهخدا، دهخدا، علی اکبر، تهران : موسسه انتشارات وچاپ دانشگاه تهران، 1377.<br/>
+۱.	لغت نامه دهخدا، دهخدا، علی اکبر، تهران: موسسه انتشارات وچاپ دانشگاه تهران، 1377.<br/>
 ۲.	فرهنگ فارسی، محمد معین، امیر کبیر، انتشار: ۱۳۶۴ - دوره چاپ: 4<br/>
 ۳.	الصحاح - تاج اللغه و صحاح العربیه، جوهری، اسماعیل بن حماد، الصحاح - تاج اللغه و صحاح العربیه، ۶ جلد، دار العلم للملایین، بیروت - لبنان، اول، ۱۴۱۰ ه‍ ق<br/>
@@ سطر ۲۴۷: / سطر ۲۴۱: @@
 {{پانویس|colwidth=30em|۲}}
-[[رده : فهرست الفبایی مصادیق معروف]]
+[[رده: فهرست الفبایی مصادیق معروف]]
-[[رده :معروف فرهنگی]]
+[[رده:معروف فرهنگی]]

@@ سطر ۴۵: / سطر ۴۵: @@
 |}
 </div>
 == تعریف واژگانی و اصطلاحی ==

@@ سطر ۱۳۵: / سطر ۱۳۵: @@
 === از نگاه فقه اسلامی ===
 فقها لزوم تحصیل عقائد صحیح را، وجوبی مستند به عقل و شرع دانسته‌اند. البته برخی ضمن انکارشرعی بودن این وجوب، وجوب شرعی را ارشادی و موید همان حکم عقلی دانسته‌اند <ref>فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام؛ ج 1، ص: 536</ref>. علامه حلی می‌گوید: «تمامی دانشمندان بر وجوب معرفت برهانی، و نه تقلیدی، خداوند متعال و صفات ثبوتی و سلبی او و ... نبوت و امامت و معاد اتفاق دارند» <ref>الباب الحادی عشر، ص: 1</ref>. برخی آن را اجماع و اتفاقی از جانب تمامی مسلمانان دانسته‌اند. <ref>مانند تفتازانی، قوشجی و آمدیو ... ر ک به: الاجتهاد و التقلید (التعلیقه علی معالم الأصول)، ص: 419 </ref>در مقابل یادگیری یقینی اصول عقائد، یادگیری تقلیدی آن است <ref>عمده‌ترین دلیل عدم جواز تقلید، دلیل عقلی است؛ چرا که به دلیل «قاعدۀ دفع ضرر محتمل» و برای گریختن از ضرر محتمل و یافتن سعادت موعود نمی‌توان از دیگران تقلید کرد. چرا که ادیان، افکار و مذاهب گوناگونی وجود دارد و هر کدام راهی را به بشر نشان داده و فقط عقیدۀ خود را بر حق می‌دانند، اینجاست که باید مرکب عقل را به کار گرفت و با تحقیق و کنکاش، نه تقلید و تبعیّت، جهان بینی خود را ترسیم کرد و ایدئولوژی خود را شناخت و بر آن اساس منش و رفتار خود را بنا نهاد.</ref>. مقصود از تقلید این است که انسان بدون استدلال و حجت، اعتقادی را بپذیرد <ref>التعریفات، ص: 29</ref>. البته اگر کسی دلایل موجه کسی را بشنود و با تعقل آن‌ها را بپذیرد و معتقد گردد، از سنخ تقلید نخواهد بود <ref>موسوعه کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم، ج‏1، ص: 500</ref>. در دیدگاه فقهی انکار هر یک از اصول دین موجب کفر می‌گردد؛ خواه از روی عناد و [[لجاجت]] باشد یا به جهت شبهه‌ای که برایش پدید آمده است و به تدریج موجب انکار اصول عقائد اسلامی گردد <ref>فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج 1، ص: 537 </ref>.<br/>
- البته این به معنای این نیست که تحصیل مسائل عمیق و ابعاد مختلف اصول دین، بر هر فرد واجب باشد، بلکه مراد ایشان یادگیری اجمالی است، ولی اگر آموزش، تفصیلی و برهانی باشد؛ انسان را از گمراهی‌ها مصون نگه خواهد داشت <ref>استفتاءات (بهجت)؛ ج 1، ص: 9</ref>. با عنایت به همین نکته است که برخی از فتوا داده‌اند:« مراد[تحقیقی بودن اصول دین] این است که هر کسی باید با دلیل و برهان آن‌ها را تحصیل کند و مجرّد تقلید از دیگران نباشد، البته دلیل اجمالی و ارتکازی هم کافی است» <ref>استفتاءات (بهجت)، ج 1، ص: 11 </ref>. از این رو است که بسیاری فقها منظور از تحصیل یقین به اصول عقائد را متعین در راه‌های دشوار براهین عقلی ندانسته‌اند، بلکه براهین منطقی و استدلال‌های روشن را نیز در این راه کافی شمرده‌اند: « مقصود از یقین، در این جا[اصول عقائد]، یقین به معنای عرفی است که از هر طریق حاصل شود کفایت می‌نماید» <ref>استفتاءات (بهجت)، ج 1، ص: 11 </ref>. تعبیر برخی دیگر از فقها این است که :« باید آنها(اصول دین) را از روی دلیل- به فراخور حال خویش- بداند» <ref>رساله توضیح المسائل (آیه الله العظمی مکارم)؛ ص: 19</ref>.<br/>
+البته این به معنای این نیست که تحصیل مسائل عمیق و ابعاد مختلف اصول دین، بر هر فرد واجب باشد، بلکه مراد ایشان یادگیری اجمالی است، ولی اگر آموزش، تفصیلی و برهانی باشد؛ انسان را از گمراهی‌ها مصون نگه خواهد داشت <ref>استفتاءات (بهجت)؛ ج 1، ص: 9</ref>. با عنایت به همین نکته است که برخی از فتوا داده‌اند:« مراد[تحقیقی بودن اصول دین] این است که هر کسی باید با دلیل و برهان آن‌ها را تحصیل کند و مجرّد تقلید از دیگران نباشد، البته دلیل اجمالی و ارتکازی هم کافی است» <ref>استفتاءات (بهجت)، ج 1، ص: 11 </ref>. از این رو است که بسیاری فقها منظور از تحصیل یقین به اصول عقائد را متعین در راه‌های دشوار براهین عقلی ندانسته‌اند، بلکه براهین منطقی و استدلال‌های روشن را نیز در این راه کافی شمرده‌اند: « مقصود از یقین، در این جا[اصول عقائد]، یقین به معنای عرفی است که از هر طریق حاصل شود کفایت می‌نماید» <ref>استفتاءات (بهجت)، ج 1، ص: 11 </ref>. تعبیر برخی دیگر از فقها این است که :« باید آنها(اصول دین) را از روی دلیل- به فراخور حال خویش- بداند» <ref>رساله توضیح المسائل (آیه الله العظمی مکارم)؛ ص: 19</ref>.<br/>
 نفی تقلید، در عقائد اصلی است که  به استدلال و [[اجتهاد]] (هرکس به فراخور استعداد و دانش خویش) نیاز است: همانند اثبات وجود خداوند و وحدانیت او، قیامت و اصل نبوت و نبوت پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله. ولی بخشی از اصول اعتقادی است که رجوع در آن به عالمان و کارشناسان دینی جایز است؛ همانند برخی از ویژگی‌های قیامت، جانشینان پیامبر صلی الله علیه و آله و شرح صفات پروردگار. این امور هر چند از اصول اعتقادی است، ولی اعتقاد به آنها با تکیه بر دلایل نقلی (کتاب و سنّت) ممکن است. یعنی پس از پذیرش خدا و پیامبر و اعتقاد به کتاب آسمانی، از گزارش‌ها و اخبار آن‌ها، در پاره‌ای دیگر از اصول اعتقادی، بهره می‌گیریم <ref>دائره المعارف فقه مقارن، ص: 513 </ref>.<br/>
 به هر صورت، یادگیری تحقیقی جهان بینی اسلامی، یکی از واجبات بسیار مهمی است که بسیاری از فقها در ابتدای رساله خود به آن تصریح نموده‌اند <ref>به عنوان نمونه: ر ک به: رساله توضیح المسائل (آیه الله العظمی مکارم)؛ ص: 19، استفتاءات (بهجت)؛ ج 1، ص: 9، جامع الشتات فی أجوبه السؤالات (للمیرزا القمی)؛ ج 1، ص: 75، رسائل و مسائل (للنراقی)؛ ج 2، ص: 57، توضیح المسائل (امام خمینی)؛ ص: 11، مجمع المسائل (آیه الله العظمی گلبایگانی)؛ ج 1، ص: 571، توضیح المسائل (آیه الله العظمی وحید خراسانی)؛ ص: 5</ref>.  <br/>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۲ آذر ۱۳۹۵، ساعت ۰۵:۵۷
(بدون تفاوت)

@@ سطر ۱۳: / سطر ۱۳: @@
 ! ردیف !! عنوان
 |-
 |}
 <p class="relatesubject">موضوعات مرتبط</p>
@@ سطر ۶۱: / سطر ۶۰: @@
 عقائد اسلامی یا اصول  دین  -در برابر فروع دین- اعتقادات پایه‌ای دین اسلام است که باور به آن‌ها شرط مسلمان بودن است. این اصطلاح کلامی به سه معنا می‌آید:<br/>
 ۱- اصطلاح عام: شامل همه عقاید معتبر در دین اسلام.<br/>
- ۲- اصطلاح خاص: مجموعه  باورهایی پایه‌ای و بنیادی دین که انکار هر یک  از این اصول، موجب  کفر است  <ref>مصباح یزدی، آموزش عقاید، ص12-14</ref>.<br/>
+۲- اصطلاح خاص: مجموعه  باورهایی پایه‌ای و بنیادی دین که انکار هر یک  از این اصول، موجب  کفر است  <ref>مصباح یزدی، آموزش عقاید، ص12-14</ref>.<br/>
- ۳- به معنای «علم کلام» <ref> تلخیص المحصّل ، ص۱؛ کشف الظنون، ج۲، ص۱۵۰۳، قواعد المرام فی علم الکلام، ص۲۰؛ مجمع البحرین، ج5، ص306.</ref>.<br/>
+۳- به معنای «علم کلام» <ref> تلخیص المحصّل ، ص۱؛ کشف الظنون، ج۲، ص۱۵۰۳، قواعد المرام فی علم الکلام، ص۲۰؛ مجمع البحرین، ج5، ص306.</ref>.<br/>
 عقائد اسلامی، تحقیقی است نه تقلیدی؛ بدین معنا که شخص باید خود با تحقیق و تفکر به آن‌ها برسد نه با تقلید و دنباله روی از دیگران. براساس مذهب شیعه، آموزه‌های اصول دین اسلام پنج تا است که شامل توحید، نبوت، معاد، عدل و امامت می‌شود که بنابر نظر شیعه، مسلمانی که دو اصل اخیر را باور ندارد، شیعه محسوب نمی‌گردد <ref>فرهنگ علم کلام، ص: 63- 62</ref>. در هر صورت،  انکار هر یک از اصول دین موجب کفر می‌گردد؛ خواه از روی عناد و [[لجاجت]] باشد یا به جهت شبهه‌ای که برایش پدید آمده است <ref>فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت علیهم السلام، ج 1، ص: 537 </ref>. این عقائد به شرح ذیل اند:<br/>
 === توحید ===
@@ سطر ۸۹: / سطر ۸۸: @@
 امامت در لغت به معنای «پیشوایی و الگو بودن» بکار رفته است <ref> مفردات الفاظ القرآن، ص: 87</ref>و از اصول دین و مذهب است به معنای ریاست عامّه در امور دنیوی و اخروی. بنابر معتقدات شیعه، امامت، استمرار نبوّت است در همه جزئیّات و کلّیّات و تنها تفاوت آن با نبوّت این است که بر شخص امام وحی فرود نمی‌آید و نزول وحی پس از پیامبر (ص) پایان یافته است. امامت از گذر علم لدنّی و الهام الهی و مصونیّت از خطا و اشتباه و گناه، از آیین پیامبر اسلام (ص) پاسداری می‌کند و مصالح دینی و دنیوی مردم را محفوظ می‌دارد. تعالیم راستین آسمانی در روزگار پس از پیامبر (ص) تنها از این گذر به دست انسان می‌رسد و قرآن کریم و سنّت پیامبر از این طریق تفسیر و تبیین می‌شود. شیعیان معتقدند که مقام امامت تنها به معصومین می‌رسد. <br/>
 متکلّمان امامیّه بر این اعتقاد دلایلی آورده‌اند؛ از جمله اینکه مردم از آن رو به امام محتاج‌اند، که معصوم نیستند و بدون او به خطا و اشتباه و [[گناه]] می‌لغزند. حال، اگر امام، معصوم نباشد، خود به امامی دیگر نیازمند است و این باطل است؛ زیرا مستلزم دور است. چون متکلّمان امامیّه این مدّعا را ثابت می‌کنند، از آن نتیجه می‌گیرند که مردم را در انتخاب شخص امام، حقّ و سهمی نیست؛ زیرا او باید معصوم باشد و عصمت حالتی است باطنی و جز خداوند کسی از باطن انسان خبر ندارد و مردم توانِ آن ندارند که معصوم را از غیر معصوم بازشناسند <ref>بدایه المعارف الالهیّه فی شرح عقائد الامامیّه‏، 10</ref>.<br/>
- بدین سان، امامت همانند نبوّت محتاج نصّ خداوند است و این نص یا به واسطه پیامبر اعلام می‌شود و او به صراحت امام را معرفی می‌کند و یا به واسطه امامی که خود منصوب به نصّ است.<br/>
+بدین سان، امامت همانند نبوّت محتاج نصّ خداوند است و این نص یا به واسطه پیامبر اعلام می‌شود و او به صراحت امام را معرفی می‌کند و یا به واسطه امامی که خود منصوب به نصّ است.<br/>
 متکلّمان امامیّه از راه‌های متعدّد، لزوم امامت را اثبات می‌کنند. مهم‌ترین راه همان است که از گذر آن لزوم نبوّت را اثبات می‌کنند بدین گونه که: امامت، لطف است و ترک لطف، نقض غرض است و نقض غرض از خدای حکیم سر نمی‌زند. غرض حکیم جز به آنچه راجح است، تعلّق نمی‌یابد و راجح این است که انسان کاملی- با ویژگی‌هایی همانند عصمت، عدالت، دانایی و آگاهی- میان آدمیان باشد و آنان را به سوی کمال راه نماید. افزون بر دلایل کلامی، دلایل فلسفی و نقلی نیز بر ضرورت امامت گواهی می‌دهند. در قرآن کریم نیز آیاتی روشن به چشم می‌آیند که بنابر آنها هر قوم و امّتی را راهنما و امامی بایسته است (رعد/ ۸؛ فاطر/ ۲۲). نیز آیاتی از قرآن درباره ماجرای نصب امام علی (ع) به امامت نازل شده‌اند (مائده/ ۳ و ۶۷) احادیث نیز در این باره فراوان‌اند. از آن جمله است روایتی که شیعه و سنّی نقل کرده‌اند: «هر کس بمیرد و امام زمان خویش را نشناسد، به حال جاهلیّت مرده است.» <ref>دلائل الصّدق‏، 2/ 6؛ الغدیر، 10/ 359 و 360 به نقل از بدایه المعارف الالهیّه‏، 2/ 17</ref> همچنین است حدیث مشهور ثقلین و نظائر آن.<br/>
 ==== امامت خاصه ====