Fayzi: Fayzi صفحهٔ کتمان حق-پژوهه را به فرهنگ مصادیق:کتمان حق-پژوهه منتقل کرد

2017-01-15T10:31:15Z

Fayzi صفحهٔ کتمان حق-پژوهه را به فرهنگ مصادیق:کتمان حق-پژوهه منتقل کرد

Fayzi: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

2017-01-15T10:21:04Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

نمایش تغییرات

Fayzi: /* پانویس */

2017-01-15T10:08:02Z

‏پانویس

User13 در ‏۱۱ خرداد ۱۳۹۵، ساعت ۱۲:۱۱

2016-05-31T12:11:08Z

User13: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

2016-05-21T05:21:44Z

اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

صفحهٔ تازه

<div class="head1"> کتمان حق-پژوهه </div>
نویسنده :سیده فاطمه جوادی زاویه<br />

کتمان" در لغت به معنای نقیض اعلان<ref>ابن منظور، لسان العرب، بیروت، دار صادر، بی تا، ج12، ص30</ref>، پنهان شدن و پنهان کردن چیزی<ref>دهخدا، علی اکبر؛ لغت نامه دهخدا، تهران، انتشارات سیروس، بی تا،ج36، ص354</ref> آمده است. همچنین "حق"، در مقابل باطل<ref>ابن منظور، لسان العرب؛ بیروت، دار صادر، بی تا، ج3، ص 255</ref>و به معنای امر ثابتی است که مطابق با واقع بوده و انکار آن روا نباشد<ref>دهخدا، علی اکبر؛ ، ج19، ص736</ref>، بنابراین مراد از "کتمان حق"، پنهان ساختن اموری است که ثابت و قطعی می‌باشند و لزومی به پنهان ساختن آن‌ها نیست.

== کتمان حق در قرآن==
"کتمان حق" در قرآن، امری نکوهیده است. از این رو شماری از آیات، به این مسئله توجه داشتهو از آن نهی کرده-اند. در بیشتر این آیات خداوند منافقان و اهل کتاب را مورد سرزنش قرار داده است، که چرا با وجود دانستن حقیقت و آشکار بودن آن، به پنهان کاری می‌پردازند. اگرچه شأن نزول این آیات دربارهٔ منافقان، اهل کتاب و... بوده، اما می‌توان آن را عمومیت داد. <br />
«و حق را با باطل نیامیزید و حقیقت را با آنکه می‌دانید کتمان نکنید»<ref>بقره/42</ref>.<br/>
« ای اهل کتاب چرا حق را به باطل( می‌آمیزید و) مشتبه می‌کنید (تا دیگران نفهمند و گمراه شوند) و حقیقت را پوشیده می‌دارید در حالی که می‌دانید؟»<ref>آل عمران/71</ref>.<br/>

در این دو آیه افرادی مورد سرزنش قرار گرفته‌اند که با وجود دانستن حق، آن را کتمان نموده‌اند<ref>مکارم شیرازی، ناصر؛ تفسیر نمونه، تهران، دارالکتاب الاسلامیه، 1353، ج1، ص144</ref> بدیهی است که [[گناه]] و زشتی انکار مطلب، توسط کسی که می‌داند، به مراتب زیادتر از آن کسی است که نمی‌داند <ref>ابو علی الفضل بن الحسن الطبرسی؛ تفسیر مجمع البیان، ترجمه: سید ابراهیم میر باقری و دیگران، تهران، انتشارات فراهانی، 1360، چاپ اول، ج1، ص152</ref><br/>
همچنین خداوند در این آیات متذکر می‌شود که این گروه برای پنهان نمودن حق، آن را با باطل آمیخته و مشتبه ساخته‌اند <ref>طالقانی، محمود؛ پرتوی از قرآن، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1366،ج1، ص141</ref> زیرا که حق، امری ثابت است و خود به خود از عقل پوشیده نیست، ولی اگر با باطل آمیخته شود، می-توان آن را کتمان کرد. چنانچه حضرت علی(ع) فرمودند: «پس اگر باطل با حق مخلوط نمی‌شد، بر طالبان حق پوشیده نمی‌ماند»<ref>سید رضی؛ نهج البلاغه، محمد دشتی‏، قم‏، مؤسسه فرهنگی تحقیقاتی امیرالمؤمنین، 1381، چاپ اول، خطبه 50، ص71</ref>.<br/>

== کتمان حق در روایات ==
ائمه معصومین(ع) در سخنان خود، همواره بر حق گویی و قیام به حق تأکید کرده‌اند<ref>محمدی ری‌شهری، محمد؛ میزان الحکمه، ترجمه حمیدرضا شفیعی، قم، دارالحدیث، 1379، چ دوم، ج8، ص1235</ref>.و آن را مایه نجات انسا ن‌ها دانسته‌اند<ref>همان، 1229</ref>.پیامبر(ص) فرمودند: «باتقواترین مردم کسی است که حق را بگوید، چه به سودش باشد و چه به زیانش»<ref>همان، ص1233</ref>.در حدیث دیگری از ایشان آمده است: «مؤمن را بر مؤمن هفت حق است. واجب‌ترین آن هااین است که آدمی حق را بگوید هر چند بر ضد خود یا پدرو مادرش باشد و به خاطر آن‌ها از حق منصرف نشود.»<ref>همان، ص1233</ref>.<br/>
همچنین در برخی از روایات، به جایگاه کتمان کنندگان حق در آخرت و عذاب و هلاکت آن‌ها اشاره شده است<ref>ابو علی الفضل بن الحسن الطبرسی؛ پیشین، ج1، ص240</ref>.<br/>

== منشأ کتمان حق ==
این صفت از رذایل متعلق به قوه غضبیه<ref>قوّه غضبیه ، محرّک و قوّه‌ای است که مربوط به دفع ضرر می‌باشد مانند : [[دفاع]] از جان و مال و ناموس و آبرو و آن چه متعلق به اوست </ref> است، که منشأ آن یا عصبیت است، یا جبن که در صورت اول از رذائل غضب در ناحیه افراط<ref>غضب افراطی، غضبی مذموم است و عبارت است از: حاکم گشتن آن بر انسان به نحوی که از حدود عقل و شرع بگذرد و از موازین آنها تجاوز نماید</ref> است و در صورت دوم از رذائل آن در طرف تفریط<ref>در این مرتبه شخص نه تنها فاقد غضب نابجا و مذموم است،بلکه فاقد غضب ممدوح و بجاست ، در جایی که عقل و شرع حکم به غضب می‌کنند،شخص غضب نمی‌کند و بی تفاوت می‌ماند.مانند: ضب در برابر کفّار ، معاندین ، مشرکین ، ستمگران ، مفسدین ، اهل طغیان و ... </ref>است و گاهی سبب آن طمع در مال و یا دشمنی با دیگران می‌باشد <ref>نراقی، مهدی؛ علم اخلاق اسلامی، ترجمه سید جلال الدین مجتبوی، بی جا، انتشارات حکمت، 1372، چاپ سوم، ص171-172</ref>.<br/>
۱. عصبیت: یکی از صفات مذموم اخلاقی، عصبیت است<ref>عصبیت به دو قسم مذموم و ممدوح تقسیم می‌شود. ر.ک: موسوی خمینی، روح‌الله؛ شرح چهل حدیث، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، 1385،چاپ اول، ص146</ref> و به معنای شدت ارتباط و تعلق شخص به دین، وطن، قوم، مال و... می‌باشد<ref>موسوی خمینی، روح‌الله؛ پیشین، ص145</ref> به طوری که انسان تمام تلاش و توان خود را برای حمایت از آنان به کار گیرد <ref>نراقی ، احمد؛ معراج السعاده، قم، انتشارات طوبای محبت،1385، چاپ اول، ص254</ref> از احادیث ائمه(ع) استفاده می‌شود که عصبیت سبب هلاکت، سوء عاقبت و خروج از ایمان می‌گردد<ref>محم دبن یعقوب بن اسحاق کلینی، اصول کافی، ترجمه سید جواد مصطفوی، بی جا، نشر فرهنگ ال بیت( ع)، بی تا، ج2، ص307</ref><br/>
این صفت، سبب پدید آمدن رذائلی از جمله [[کتمان حق]] می‌گردد. زیرا گاهی پیش می‌آید که فرد با گفتن حقیقت، موقعیت خود یا افراد وچیزهایی که به آن وابستگی دارد را در خطر می‌بیند و بدین جهت سعی در کتمان و پنهان نمودن واقعیت می‌نماید.<br/>
نمونه‌های تاریخی فراوانی در این مورد وجود دارد. از جمله مسئله غدیر خم و انتخاب جانشینی حضرت علی(ع)، که افراد بعد از وفات پیامبر(ص)، از روی تعصبیت‌های قومی و قبیله‌ای آن را انکار کردند و حاضر به گفتن حقیقت و حمایت از آن حضرت نشدند.<br/>
۲. جبن: از دیگر عواملی که سبب پیدایش این صفت (کتمان حقیقت) در افراد می‌گردد، جبن است. جبن به معنای ترس بی جا می‌باشد، به طوریکه شخص از چیزی که نباید بترسد، احتراز و دوری می‌نماید. این صفت، منشأ صفات مذمومی مانند خواری نفس، ذلت و ناگواری زندگی می‌شود. چنین شخصی در کارهای خود بی ثبات، تنبل و راحت طلب است و نسبت به آنچه موجب ننگ و رسوایی است، بی اهمیت بوده و مقاصد و امور مهم خود را مهمل و معطل می‌گذارد و انواع رسوایی‌ها را دربارهٔ خود و اهل خود تحمل می‌کند. بنابراین، به طور حتم چنین شخصی در جایی که باید برای [[دفاع]] از خود و یا دیگران حقی را آشکار نماید، ترس مانع او شده و پنهان کاری می‌نماید <ref>محمدی اشتهاردی، محمد؛ [[گناه]] شناسی ( درس‌هایی از استاد محسن قرائتی)، بی جا، انتشارات پیام آزادی، 1369، چاپ اول، ص85</ref>.<br/>
پیامبر(ص) می‌فرمایند: « مبادا ترس از مردم مانع از آن شود که کسی حق را بداند و نگوید. بدانید که برترین جهاد سخن حقی است که در برابر فرمانروای ستمگر و منحرف گفته شود»<ref>محمدی ری‌شهری، محمد؛ پیشین، 1235</ref>.<br/>
۳. طمع در مال: طمع و علاقه مفرط به مال اندوزی نیز یکی از عوامل کتمان حقیقت به شمار می‌رود و در جایی که شخص منافع مالی خود را در خطر ببیند از گفتن حقیقت دوری می‌کند.<br/>
۴. دشمنی با دیگران: زمانی که فرد با دیگری خصومت داشته باشد، در مواقعی که باید به نفع آن شخص شهادت دهد و حقیقت مطلبی را بیان کند، برای صدمه وارد کردن به آن شخص و یا دلیل دیگر، آن را کتمان کرده و از بیان واقعیت پرهیز می‌نماید.<br/>

== مفاسد کتمان حق ==
همانند سایر صفات رذیله، این صفت نیز دارای عواقب و مفاسدی می‌باشد:<br />
۱. سبب پیدایش رذائل دیگر: در ضمن این صفت مذموم، صفات بسیار دیگری نهفته است. مانند: [[کتمان شهادت]] و یا شهادت باطل دادن، تکذیب نمودن حق، تصدیق اهل باطل نمودن، حکم و [[قضاوت]] نمودن به ناحق و غیره، که هر کدام به نوبه خود، [[گناه]] و معصیت و موجب کیفر و عذاب در آخرت و بی اعتنایی و سبک شدن انسان در دنیا در نزد مردم است <ref>نراقی ، احمد؛ پیشین، ص255</ref>.<br/>
۲. عذاب اخروی: در موارد زیادی از قرآن و روایات، لعنت و غضب خداوند بر عده‌ای از مردم که [[کتمان حق]] می‌کنند اعلان شده، حتی گاهی گروهی از آنان مورد لعن فرشتگان و مردم قرار گرفته‌اند.<br/>
« کسانی که دلایل روشن، و وسیله هدایتی را که نازل کرده‌ایم، بعد از آنکه در کتاب برای مردم بیان نمودیم، کتمان کنند، خدا آن‌ها را لعنت می‌کند، و همه لعن کنندگان نیز، آن‌ها را لعن می‌کنند»<ref>بقره/159</ref>.<br/>
همچنین در حدیثی از پیامبر(ص) آمده است: «هرکس از چیزی که می‌داند، مورد سؤال قرار گیرد و او آن را کتمان کند (حقیقت را نگوید)، در جایی که اظهار آن واجب است و تقیه وترسی بر او نیست، روز قیامت در حالی که لگامی از آتش بر دهنش است، محشور می‌شود»<ref>ابو علی الفضل بن الحسن الطبرسی؛ پیشین، ج1، ص240</ref><br/>
۳. انحراف جامعه: کتمان حق، کتمان علم و کتمان هر گونه ارزشی، یکی ازعوامل فرهنگی زمینه ساز [[گناه]] است که موجب انحراف و برچیده شدن حق و ارزش‌ها در جامعه می‌شود<ref>محمدی اشتهاردی، محمد؛ پیشین، ص85</ref> و قرآن شدیدا از آن نهی کرده است. زیرا از آنجایی که انسان طبعا خواهان حق و سعادت است، کسانیکه حق را کتمان می‌کنند، در واقع جامعه بشریت را از سیر تکاملی فطری آن باز می‌دارند. بنابراین اظهار و بیان حقایق می‌تواند نسل‌هایی را برای همیشه از ضلالت و گمراهی نجات دهد <ref>مکارم شیرازی، ناصر؛ پیشین، ج1، ص402</ref>.<br/>

== موارد جواز کتمان حق ==
همانطور که بیان شد، [[کتمان حق]] جزء صفات رذیله بوده و مذموم می‌باشد. اما در مواردی جایز دانسته شده و از آن به تقیه نام می‌برند. از جمله آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:<br />
۱. گاهی می‌شود که فرد یا افرادی با آشکار ساختن عقیده و مطلب حقی، گرفتار ضرر قابل ملاحظه‌ای می‌شوند، بدون آنکه از این اظهار عقیده، نتیجه مثبتی برای آن‌ها و جامعه بوجود آید. در چنین مواقعی عقل و منطق حکم می‌کند که افراد سکوت کرده و به آشکار کردن حق نپردازند.<br/>
۲. گاه اظهار عقیده برای خود شخص ایجاد ضرر و خطر نمی‌کند، ولی ممکن است، دیگری را به ضرر و خطر بیافکند، در اینگونه موارد اگر اظهار عقیده و گفتن حق سودی نداشته باشد، کتمان آن لازم است <ref>موارد وجوب تقیه و فلسفه آن، درس‌هایی از مکتب اسلام، مهر 1357، سال هجدهم، شماره7. مکارم شیرازی، ناصر. ص 11-13</ref>.<br/>

== درمان کتمان حق: ==
۱. زمانی که شخص تفکر کند در مفاسدی که به موجب این صفت، برای انسان پدید می‌آید و همچنین متذکر شود که این صفت، موجب ناخشنودی و دشمنی خداوند است، تمام تلاش خود را برای از بین بردن این صفت رذیله در نفس خود می‌نماید. <br />
۲. سعی نماید که منشأ این صفت را که عبارت از عصبیت، جبن و... است، از بین ببرد. یقینا شخص پس از مدتی تمرین، مداومت، و مجبور ساختن نفس خود بر ضد این صفت (اظهار حق و عمل به آن)، در این امر موفق خواهد شد و [[کتمان حق]] در وی از بین می‌رود <ref>نراقی، مهدی؛ پیشین، 172</ref>.<br/>
۳. زمانی که انسان، خداوند را در همه حال ناظر بر اعمال و کردارش ببیند و بداند که هیچ چیزی در عالم از خداوند پوشیده نیست، سعی در اصلاح و پاک نمودن نفس خود از صفاتی می‌کند که مورد خشنودی خداوند نیست.

== پانویس ==
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}
<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> 1395/03/01 </span></div>

<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[کتمان حق]] </div>
</div>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۲۶ دی ۱۳۹۵، ساعت ۱۰:۳۱
(بدون تفاوت)

@@ سطر ۴۶: / سطر ۴۶: @@
 == پانویس ==
 {{پانویس|colwidth=30em|۲}}
-<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> تاریخ برداشت: 1395/03/01 </span></div>
+<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text">[http://pajoohe.ir/%DA%A9%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D9%82__a-43162.aspx فرهنگ علوم انسانی اسلامی پژوهه] تاریخ برداشت: 1395/03/01 </span></div>
 <div class="hold">
 <div class="return">بازگشت به [[کتمان حق]] </div>
 </div>

فرهنگ مصادیق:کتمان حق-پژوهه - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Fayzi: Fayzi صفحهٔ کتمان حق-پژوهه را به فرهنگ مصادیق:کتمان حق-پژوهه منتقل کرد

Fayzi: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام

Fayzi: /* پانویس */

User13 در ‏۱۱ خرداد ۱۳۹۵، ساعت ۱۲:۱۱

User13: اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح ارقام