فرهنگ مصادیق:هنجارشناسی «احترام» در قرآن - تاریخچهٔ ویرایش‌ها

Fayzi در ‏۲۷ شهریور ۱۳۹۵، ساعت ۰۵:۳۷

2016-09-17T05:37:10Z

Fayzi در ‏۲۵ شهریور ۱۳۹۵، ساعت ۰۸:۱۴

2016-09-15T08:14:41Z

Fayzi: اصلاح ارقام، اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی

2016-09-15T08:02:38Z

اصلاح ارقام، اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح فاصلهٔ مجازی

نمایش تغییرات

Fayzi در ‏۲۳ مرداد ۱۳۹۵، ساعت ۰۴:۲۹

2016-08-13T04:29:20Z

Fayzi: Fayzi صفحهٔ هنجارشناسی «احترام» در قرآن را به فرهنگ مصادیق:هنجارشناسی «احترام» در قرآن منتقل کرد

2016-08-11T06:51:52Z

Fayzi صفحهٔ هنجارشناسی «احترام» در قرآن را به فرهنگ مصادیق:هنجارشناسی «احترام» در قرآن منتقل کرد

Fayzi در ‏۲۱ مرداد ۱۳۹۵، ساعت ۰۶:۴۸

2016-08-11T06:48:37Z

نمایش تغییرات

Abbas69 در ‏۱۶ فروردین ۱۳۹۵، ساعت ۰۴:۱۲

2016-04-04T04:12:44Z

Admin در ‏۱۵ فروردین ۱۳۹۵، ساعت ۰۵:۱۴

2016-04-03T05:14:44Z

Admin: اصلاح ارقام

2016-04-03T05:14:22Z

اصلاح ارقام

صفحهٔ تازه

<div class="head1">هنجارشناسی «احترام» در قرآن</div>
نویسنده: خلیل آقا خانی
== مقدمه ==
کارهای نیک را می توان به دو دسته فردی و اجتماعی تقسیم کرد. بخش فردی آن به حوزه امور اخلاق فردی بازمی گردد که از آن به خودسازی یاد می کنند و بخش اجتماعی آن همان هنجارهایی است که می بایست انسان مراعات کند.<br/>
یکی از هنجارهای اجتماعی که ارتباط تنگاتنگی نیز با اخلاق فردی پیدا می کند، هنجار احترام به دیگری است. احترام در آموزه های قرآن از آن جایی اهمیت پیدا می کند که با مسئله کرامت انسانی ارتباط تنگاتنگی دارد. به این معنا که عدم رعایت این هنجار به معنای هتک حرمت انسانی و زیرپا گذاشتن کرامت انسانی است. در حقیقت کرامت انسانی این اقتضا را دارد تا هر شخصی با دیگری چنان رفتار کند که انسانیت آن را می طلبد. در این نوشتار به این مسئله از دیدگاه قرآن پرداخته می شود تا با تحلیل آیات آن نقش مهم رعایت احترام دیگری را دریابیم.<br/>

== مفهوم احترام ==
احترام از ریشه حرم گرفته شده که به معنای حرمت نگه داشتن است. <ref>لغت نامه دهخدا</ref> البته این واژه به معنای آن چه که هتک و شکستن آن ناروا باشد نیز آمده است. <ref>صحاح اللغه ج 5 ص 1895</ref> از این رو حرام هر چیز و یا کاری است که انجام دادن آن ممنوع و ناروا باشد و یا حرم هر جایی را می گویند که انجام دادن برخی از اموری که در جاهای دیگر جایز است، در آن جا نادرست و غیرجایز باشد. <ref>مفردات راغب اصفهانی ص 229</ref><br/>
حرمت شخص به معنای چیزی است که شخص از آن حمایت می کند و حریم شخصی نیز چیزهایی اختصاصی است که دیگران نمی توانند در آن موارد دخالت کرده و وارد شوند.<br/>
احترام در اصطلاح عرفی به معنای گرامی داشت و بزرگداشت و تعظیم شخص است که بی ارتباط با معنای لغوی آن نیز نیست؛ زیرا شخص، چیز، جا یا زمان محترم، دارای حرمت و حریمی است که حفظ آن لازم و هتک آن نارواست.<br/>
ناگفته نماند که واژه احترام به این معنا و مفهوم به صراحت در قرآن به کار نرفته است و این مفهوم از اضافه وصفی برخی موارد به وصف حرام و محترم شمردن به دست می آید. به این معنا که هنگامی که خداوند نفس <ref>انعام آیه 151</ref> و یا خانه <ref>مائده آیه 97</ref> و یا ماه <ref>توبه آیه 5</ref> و مانند آن را محترم می شمارد از آن این معنا استنباط می شود که می بایست مورد احترام و تعظیم قرار گیرد. البته واژگانی چون تعظیم <ref>حج آیه 30 و 32</ref> و یا توقیر <ref>فتح آیه 9</ref> و تعزیر <ref>همان</ref> و خفض جناح <ref>اسراء آیه 24</ref> همین معنا و مفهوم اصطلاحی را می رساند.<br/>
بنابراین نباید تنها به این واژه در آیات قرآن بسنده کرد بلکه برای دریافت مباحث مربوط یا مرتبط می بایست به همه آیاتی که این مفهوم را می رساند، توجه داشت.<br/>

== انسان، موجودی محترم ==
منشأ احترام به هر چیزی را باید در نحوه ارتباط آن با خدا دانست. هر چیزی که انتساب آن به خدا قوی تر و نزدیک تر باشد از احترام بیش تری برخوردار است.<br/>
به عنوان نمونه انسان از آن جا ارزش و اعتبار و احترام فزون تری دارد که انتساب آن به خدا از دیگر آفریده ها بیش تر است؛ زیرا انسان تنها موجودی است که روح خدایی خاصی دارد و این امکان را به وی بخشیده است تا از همه اسمای خدا برخوردار گردد و به همین سبب خلافت الهی را به عهده گیرد. این عنوان و توانمندی موجب شد<br/>
تا همه آفریده های خداوند به انسان سجده کرده و ولایت و خلافت وی را بپذیرند تا این انسان کامل به عنوان نائب و جانشین پروردگار، آنان را به کمال لایق و شایسته برساند.<br/>
این گونه است که قرآن به مسئله تکریم انسان توجه می دهد. در حقیقت احترام انسان ها، برخورداری ایشان از کرامت الهی است که در آیه ۷۰ سوره اسراء به آن اشاره کرده و فرموده است: و لقد کرمنا بنی آدم.<br/>
انسان از جنبه های مختلف از برتری های بسیاری برخوردار است. ویژگی های فردی انسان به گونه ای است که به طور ذاتی و فطری دوست دار کرامت و حفظ شخصیت، آبرو و نیازمند احترام است. خداوند با توجه به این فطرت انسانی از انسان ها می خواهد که حرمت خویش را نگه دارند و در گفتار و رفتار خویش حفظ آداب و احترام را بنمایند.<br/>
بسیاری از آموزه های حقوقی و حکمی قرآن ارتباط تنگاتنگی با مسئله احترام و تکریم انسان دارد. از این رو حرمت جان آدمی <ref>انعام آیه 151</ref> و یا مال <ref>بقره آیه 188</ref> و یا عرض و آبرو <ref>نساء آیه 148 و نور آیه 23</ref> در شریعت اسلام و همه شرایع وحیاتی آسمانی مطرح شده و از مردمان خواسته شده که با یکدیگر به سخن نیکو <ref>بقره آیه 83</ref> و دور از تهمت و غیبت و افترا <ref>حجرات آیه 11 و 12</ref> و صدای بلند، یا رفتاری تفاخرآمیز و تبخترگونه و مانند آن عمل کرده و احترام یک دیگر را نگه دارند.<br/>

== آثار احترام و بی احترامی به دیگران ==
رعایت احترام دیگران و بی احترامی به آنان آثار وضعی و تکلیفی و پاداش و کیفر خاصی دارد. خداوند برای این که انسان ها احترام یک دیگر را نگه دارند افزون بر روش های تشویقی و بیان فواید و آثار آن می کوشد تا ازروش تهدید و تنبیه نیز بهره جوید از این روست که اهانت کنندگان و تحقیرکنندگان را به مجازاتی سخت در آخرت تهدید می کند تا به این روش هنجارهای اجتماعی را تقویت و تثبیت نماید.<br/>
قرآن می فرماید که اصولاً احترام گذاشتن به دیگری، پیش از آن که سودش به طرف مقابل برسد به خود فرد می رسد.<br/>
بی گمان کسی که به دیگری احترام می گذارد شخصیت و شاکله وجودی خود را نشان می دهد که از کمال سلامت برخوردار است و از سوی دیگر منفعت و سودش به خود فرد بازمی گردد و موجب می شود که دیگران به سوی وی گرایش بیش تری پیدا کرده و در کارها و مشکلات دستگیرش شوند. <ref>حج آیه 30</ref><br/>

== قرآن و رعایت آداب و رسوم ملتها ==
از آن جایی که قرآن هنجارهای عرفی و عقلی را همانند هنجارهای شرعی دارای ارزش و اعتبار می داند- مگر آن که با اصول اساسی دین در تضاد باشد و کرامت انسانی را از راه دیگر خدشه دار سازد- به بیان چگونگی رفتار بیش تر به اصول اساسی عقلانی و شرعی می پردازد و اصول عقلایی و هنجارهای عرفی را به زمان و مکان وامی گذارد. از این رو در بیان چگونگی سلام و تحیت تنها به این نکته اشاره می کند که می بایست در آغاز سخن کلام نیکو و سلام و درود را بر زبان راند ولی تاکید می کند که می بایست مراعات آداب و رسوم هر قومی را کرد. به این معنا که نوع و شیوه احترام در نزد انسان ها با قومیت ها و ملیت ها و فرهنگ های مختلف در زمان ها و مکان های گوناگون متفاوت است. بنابراین می بایست در شیوه تعامل و احترام، این شرایط و مقتضیات زمانی را در نظر گرفت. خداوند درباره سلام می فرماید: و اذا حییتم بتحیه فحیوا باحسن منا او ردوها <ref>نساء آیه 86</ref> اگر به شما سلام و تحیت فرستادند شما بهتر از ایشان عمل کنید و یا دست کم همانند آنان به ایشان احترام بگذارید.<br/>
در این آیه با توجه به تفاوت هنجارهای عرفی در نحوه سلام و تحیت دستور می دهد که نخست می بایست بهتر از ایشان، رفتار و سلام ایشان را پاسخ داد و دست کم همانند آنان عمل شود. این بدان معناست که رعایت آداب و رسوم محلی و فرهنگی باید در حد امکان مورد توجه قرار گیرد.<br/>
در برخی از روایات آمده است که در پیش از اسلام سلام به معنی گفتن زنده باد بود و پس از اسلام جمله سلام علیکم جانشین آن شد. <ref>تفسیر کبیر فخر رازی ج 10 ص 209</ref> و هم چنین گفته شده است که در دوره یوسف (ع) احترام و سلام کردن به نماز گزاردن بود چنان که همین عمل در میان ساسانیان و پیش از ایشان وجود داشته است و از این رو آیه: خروا له سجدا <ref>یوسف آیه 100</ref> به معنای این است که با سجده به او احترام گذاشته و سلام دادند. در حقیقت این سجده، تعظیم و احترام است نه سجده بندگی. <ref>مجمع البیان ج 5 ص 405</ref> چنان که اکنون نیز در میان شرقی ها اینگونه است که شخص با خم شدن، احترام خویش را بیان می دارد.<br/>
هر ملتی نوعی آداب برای احترام و تعظیم دیگری دارد که از آن جمله می توان به اشاره به سر، کلاه از سر برداشتن، روبوسی، دست دادن، معانقه و گردن به گردن نهادن، بغل کردن، بوسیدن سر و پیشانی، صورت و دست و حتی پا را یاد کرد. در هندوستان خم شدن و بوسیدن پای بزرگان خانواده مرسوم است.<br/>
قرآن بر احترام به پدر و مادر <ref>بقره آیه 83</ref> مومنان <ref>سجده آیه 18</ref>، مهمان <ref>ذاریات آیه 24</ref> یتیمان و نیازمندان <ref>نساء آیه 36 و بقره آیه 83</ref> و امور مقدس مانند قرآن <ref>اعراف آیه 204 و نیز واقعه آیه 79</ref>، خانه خدا <ref>نمل آیه 91</ref> ماه های حرام <ref>توبه آیه 36</ref> شعایر الهی <ref>حج آیه 30</ref> دستور می دهد.<br/>
به هر حال احترام به دیگران به معنای تعظیم و تکریم انسانیت است که می بایست به عنوان یک هنجار مهم اجتماعی از سوی همگان رعایت و ترویج شود.<br/>

== پانویس ==
{{پانویس|colwidth=30em|۲}}
<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> به نقل از تبیان 25-09-94:<http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=107429></span></div>

<div class="hold">
<div class="return">بازگشت به [[احترام به همکاران]] </div>
</div>

@@ سطر ۹: / سطر ۹: @@
 حرمت شخص به معنای چیزی است که شخص از آن حمایت می‌کند و حریم شخصی نیز چیزهایی اختصاصی است که دیگران نمی‌توانند در آن موارد دخالت کرده و وارد شوند.<br/>
 احترام در اصطلاح عرفی به معنای گرامی داشت و بزرگداشت و تعظیم شخص است که بی‌ارتباط بامعنای لغوی آن نیز نیست؛ زیرا شخص، چیز، جا یا زمان محترم، دارای حرمت و حریمی است که حفظ آن لازم و هتک آن نارواست.<br/>
-ناگفته نماند که واژه احترام به این معنا و مفهوم به‌صراحت در قرآن به کار نرفته است و این مفهوم از اضافه وصفی برخی موارد به وصف حرام و محترم شمردن به دست می‌آید. به این معنا که هنگامی‌که خداوند نفس<ref>سوره انعام؛ آیه 151</ref> و یا خانه <ref>سوره مائده؛ آیه 97</ref> و یا ماه <ref>سوره توبه؛ آیه 5</ref> و مانند آن را محترم می‌شمارد از آن این معنا استنباط می‌شود که می‌بایست مورداحترام و تعظیم قرار گیرد. البته واژگانی چون تعظیم <ref>سوره [[حج]]؛ آیه 30 و 32</ref> و یا توقیر <ref>سوره فتح؛ آیه 9</ref> و تعزیر <ref>همان</ref> و خفض جناح <ref>سوره اسراء؛ آیه 24</ref> همین معنا و مفهوم اصطلاحی را می‌رساند.<br/>
+ناگفته نماند که واژه احترام به این معنا و مفهوم به‌صراحت در قرآن به کار نرفته است و این مفهوم از اضافه وصفی برخی موارد به وصف حرام و محترم شمردن به دست می‌آید. به این معنا که هنگامی‌که خداوند نفس<ref>سوره انعام؛ آیه 151</ref> و یا خانه <ref>سوره مائده؛ آیه 97</ref> و یا ماه <ref>سوره توبه؛ آیه 5</ref> و مانند آن را محترم می‌شمارد از آن این معنا استنباط می‌شود که می‌بایست مورداحترام و تعظیم قرار گیرد. البته واژگانی چون تعظیم <ref>سوره [[حج]]؛ آیه 30 و 32</ref> و یا توقیر <ref>سوره فتح؛ آیه 9</ref> و تعزیر <ref>همان</ref> و خفض جناح<ref>سوره اسراء؛ آیه 24</ref> همین معنا و مفهوم اصطلاحی را می‌رساند.<br/>
 بنابر این نباید تنها به این واژه در آیات قرآن بسنده کرد بلکه برای دریافت مباحث مربوط یا مرتبط می‌بایست به همه آیاتی که این مفهوم را می‌رساند، توجه داشت.<br/>
@@ سطر ۱۷: / سطر ۱۷: @@
 این‌گونه است که قرآن به مسئله تکریم انسان توجه می‌دهد. در حقیقت احترام انسان‌ها، برخورداری ایشان از کرامت الهی است که در آیه ۷۰ سوره اسراء به آن اشاره کرده و فرموده است: وَ لَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ.<ref>سوره اسراء؛ آیه ۷۰</ref><br/>
 انسان از جنبه‌های مختلف از برتری‌های بسیاری برخوردار است. ویژگی‌های فردی انسان به‌گونه‌ای است که به‌طور ذاتی و فطری دوست دار کرامت و حفظ شخصیت، آبرو و نیازمند احترام است. خداوند با توجه به این فطرت انسانی از انسان‌ها می‌خواهد که حرمت خویش را نگه‌دارند و در گفتار و رفتار خویش حفظ آداب و احترام را بنمایند.<br/>
-بسیاری از آموزه‌های حقوقی و حکمی قرآن ارتباط تنگاتنگی با مسئله احترام و تکریم انسان دارد. از این رو حرمت جان آدمی <ref>سوره انعام؛ آیه ۱۵۱</ref> و یا مال <ref>سوره بقره؛ آیه ۱۸۸</ref> و یا عرض و آبرو <ref>سوره نساء؛ آیه ۱۴۸ و سوره نور؛ آیه ۲۳</ref> در شریعت اسلام و همه شرایع وحیانی آسمانی مطرح شده و از مردمان خواسته شده که با یکدیگر به سخن نیکو<ref>سوره بقره؛ آیه ۸۳</ref> و دور از تهمت و غیبت و افترا<ref>سوره حجرات؛ آیه ۱۱ و ۱۲</ref> و صدای بلند، یا رفتاری تفاخر آمیز و تبخترگونه و مانند آن عمل کرده و احترام یکدیگر را نگه‌دارند.<br/>
+بسیاری از آموزه‌های حقوقی و حکمی قرآن ارتباط تنگاتنگی با مسئله احترام و تکریم انسان دارد. از این رو حرمت جان آدمی<ref>سوره انعام؛ آیه ۱۵۱</ref> و یا مال<ref>سوره بقره؛ آیه ۱۸۸</ref> و یا عرض و آبرو<ref>سوره نساء؛ آیه ۱۴۸ و سوره نور؛ آیه ۲۳</ref> در شریعت اسلام و همه شرایع وحیانی آسمانی مطرح شده و از مردمان خواسته شده که با یکدیگر به سخن نیکو<ref>سوره بقره؛ آیه ۸۳</ref> و دور از تهمت و غیبت و افترا<ref>سوره حجرات؛ آیه ۱۱ و ۱۲</ref> و صدای بلند، یا رفتاری تفاخر آمیز و تبخترگونه و مانند آن عمل کرده و احترام یکدیگر را نگه‌دارند.<br/>
 == آثار احترام و بی‌احترامی به دیگران ==
@@ سطر ۲۶: / سطر ۲۶: @@
 == قرآن و رعایت آداب‌ورسوم ملت‌ها ==
 ازآنجایی‌که قرآن هنجارهای عرفی و عقلی را همانند هنجارهای شرعی دارای ارزش و اعتبار می‌داند- مگر آنکه با اصول اساسی دین در تضاد باشد و کرامت انسانی را از راه دیگر خدشه‌دار سازد- به بیان چگونگی رفتار بیش‌تر به اصول اساسی عقلانی و شرعی می‌پردازد و اصول عقلایی و هنجارهای عرفی را به زمان و مکان وامی‌گذارد. از این رو در بیان چگونگی سلام و تحیت تنها به این نکته اشاره می‌کند که می‌بایست در آغاز سخن کلام نیکو و سلام و درود را بر زبان راند ولی تأکید می‌کند که می‌بایست مراعات آداب و رسوم هر قومی را کرد. به این معنا که نوع و شیوه احترام در نزد انسان‌ها با قومیت‌ها و ملیت‌ها و فرهنگ‌های مختلف در زمان‌ها و مکان‌های گوناگون متفاوت است؛ بنابراین می‌بایست در شیوه تعامل و احترام، این شرایط و مقتضیات زمانی را در نظر گرفت.<br/>
-خداوند دربارهٔ سلام می‌فرماید: وَ إِذَا حُیِّیتُمْ بِتَحِیَّةٍ فَحَیُّوا بِأَحْسَنَ مِنْهَا أَوْ رُدُّوهَا <ref>سوره نساء؛ آیه ۸۶</ref> و هنگامی که کسی به شما تحیت گوید پاسخ آنرا به طور بهتر دهید یا (لا اقل) به همان گونه پاسخ گوئید.<br/>
+خداوند دربارهٔ سلام می‌فرماید: وَ إِذَا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْهَا أَوْ رُدُّوهَا<ref>سوره نساء؛ آیه ۸۶</ref> و چون به شما درود گفته شد شما به [صورتى] بهتر از آن درود گوييد يا همان را [در پاسخ] برگردانيد.<br/>
 در این آیه با توجه به تفاوت هنجارهای عرفی در نحوه سلام و تحیت دستور می‌دهد که نخست می‌بایست بهتر از ایشان، رفتار و سلام ایشان را پاسخ داد و دست‌کم همانند آنان عمل شود. این بدان معناست که رعایت آداب‌ و رسوم محلی و فرهنگی باید در حد امکان مورد توجه قرار گیرد.<br/>
 در برخی از روایات آمده است که در پیش از اسلام سلام به معنی گفتن زنده‌باد بود و پس از اسلام جمله سلام‌علیکم جانشین آن شد.<ref>تفسیر کبیر فخر رازی ج 10 ص 209</ref> و هم‌چنین گفته‌شده است که در دوره یوسف (علیه السلام) احترام و سلام کردن به نماز گزاردن بود چنانکه همین عمل در میان ساسانیان و پیش از ایشان وجود داشته است و از این رو آیه: وَ خَرُّوا لَهُ سُجَّدًا<ref>سوره یوسف؛ آیه ۱۰۰</ref> به معنای این است که با سجده به او احترام گذاشته و سلام دادند. در حقیقت این سجده، تعظیم و احترام است نه سجده بندگی. <ref>مجمع البیان ج 5 ص 405</ref> چنانکه اکنون نیز در میان شرقی‌ها این‌گونه است که شخص با خم شدن، احترام خویش را بیان می‌دارد.<br/>

@@ سطر ۹: / سطر ۹: @@
 حرمت شخص به معنای چیزی است که شخص از آن حمایت می‌کند و حریم شخصی نیز چیزهایی اختصاصی است که دیگران نمی‌توانند در آن موارد دخالت کرده و وارد شوند.<br/>
 احترام در اصطلاح عرفی به معنای گرامی داشت و بزرگداشت و تعظیم شخص است که بی‌ارتباط بامعنای لغوی آن نیز نیست؛ زیرا شخص، چیز، جا یا زمان محترم، دارای حرمت و حریمی است که حفظ آن لازم و هتک آن نارواست.<br/>
-ناگفته نماند که واژه احترام به این معنا و مفهوم به‌صراحت در قرآن به کار نرفته است و این مفهوم از اضافه وصفی برخی موارد به وصف حرام و محترم شمردن به دست می‌آید. به این معنا که هنگامی‌که خداوند نفس<ref>انعام آیه 151</ref> و یا خانه <ref>مائده آیه 97</ref> و یا ماه <ref>توبه آیه 5</ref> و مانند آن را محترم می‌شمارد از آن این معنا استنباط می‌شود که می‌بایست مورداحترام و تعظیم قرار گیرد. البته واژگانی چون تعظیم <ref>[[حج]] آیه 30 و 32</ref> و یا توقیر <ref>فتح آیه 9</ref> و تعزیر <ref>همان</ref> و خفض جناح <ref>اسراء آیه 24</ref> همین معنا و مفهوم اصطلاحی را می‌رساند.<br/>
+ناگفته نماند که واژه احترام به این معنا و مفهوم به‌صراحت در قرآن به کار نرفته است و این مفهوم از اضافه وصفی برخی موارد به وصف حرام و محترم شمردن به دست می‌آید. به این معنا که هنگامی‌که خداوند نفس<ref>سوره انعام؛ آیه 151</ref> و یا خانه <ref>سوره مائده؛ آیه 97</ref> و یا ماه <ref>سوره توبه؛ آیه 5</ref> و مانند آن را محترم می‌شمارد از آن این معنا استنباط می‌شود که می‌بایست مورداحترام و تعظیم قرار گیرد. البته واژگانی چون تعظیم <ref>سوره [[حج]]؛ آیه 30 و 32</ref> و یا توقیر <ref>سوره فتح؛ آیه 9</ref> و تعزیر <ref>همان</ref> و خفض جناح <ref>سوره اسراء؛ آیه 24</ref> همین معنا و مفهوم اصطلاحی را می‌رساند.<br/>
 بنابر این نباید تنها به این واژه در آیات قرآن بسنده کرد بلکه برای دریافت مباحث مربوط یا مرتبط می‌بایست به همه آیاتی که این مفهوم را می‌رساند، توجه داشت.<br/>
@@ سطر ۲۸: / سطر ۲۸: @@
 خداوند دربارهٔ سلام می‌فرماید: وَ إِذَا حُیِّیتُمْ بِتَحِیَّةٍ فَحَیُّوا بِأَحْسَنَ مِنْهَا أَوْ رُدُّوهَا <ref>سوره نساء؛ آیه ۸۶</ref> و هنگامی که کسی به شما تحیت گوید پاسخ آنرا به طور بهتر دهید یا (لا اقل) به همان گونه پاسخ گوئید.<br/>
 در این آیه با توجه به تفاوت هنجارهای عرفی در نحوه سلام و تحیت دستور می‌دهد که نخست می‌بایست بهتر از ایشان، رفتار و سلام ایشان را پاسخ داد و دست‌کم همانند آنان عمل شود. این بدان معناست که رعایت آداب‌ و رسوم محلی و فرهنگی باید در حد امکان مورد توجه قرار گیرد.<br/>
-در برخی از روایات آمده است که در پیش از اسلام سلام به معنی گفتن زنده‌باد بود و پس از اسلام جمله سلام‌علیکم جانشین آن شد.<ref>تفسیر کبیر فخر رازی ج 10 ص 209</ref> و هم‌چنین گفته‌شده است که در دوره یوسف (علیه السلام) احترام و سلام کردن به نماز گزاردن بود چنانکه همین عمل در میان ساسانیان و پیش از ایشان وجود داشته است و از این رو آیه: وَ خَرُّوا لَهُ سُجَّدًا<ref>یوسف آیه ۱۰۰</ref> به معنای این است که با سجده به او احترام گذاشته و سلام دادند. در حقیقت این سجده، تعظیم و احترام است نه سجده بندگی. <ref>مجمع البیان ج 5 ص 405</ref> چنانکه اکنون نیز در میان شرقی‌ها این‌گونه است که شخص با خم شدن، احترام خویش را بیان می‌دارد.<br/>
+در برخی از روایات آمده است که در پیش از اسلام سلام به معنی گفتن زنده‌باد بود و پس از اسلام جمله سلام‌علیکم جانشین آن شد.<ref>تفسیر کبیر فخر رازی ج 10 ص 209</ref> و هم‌چنین گفته‌شده است که در دوره یوسف (علیه السلام) احترام و سلام کردن به نماز گزاردن بود چنانکه همین عمل در میان ساسانیان و پیش از ایشان وجود داشته است و از این رو آیه: وَ خَرُّوا لَهُ سُجَّدًا<ref>سوره یوسف؛ آیه ۱۰۰</ref> به معنای این است که با سجده به او احترام گذاشته و سلام دادند. در حقیقت این سجده، تعظیم و احترام است نه سجده بندگی. <ref>مجمع البیان ج 5 ص 405</ref> چنانکه اکنون نیز در میان شرقی‌ها این‌گونه است که شخص با خم شدن، احترام خویش را بیان می‌دارد.<br/>
 هر ملتی نوعی آداب برای احترام و تعظیم دیگری دارد که از آن جمله می‌توان به اشاره به سر، کلاه از سر برداشتن، روبوسی، دست دادن، معانقه و گردن به گردن نهادن، بغل کردن، بوسیدن سر و پیشانی، صورت و دست و حتی پا را یاد کرد. در هندوستان خم شدن و بوسیدن پای بزرگان خانواده مرسوم است.<br/>
-قرآن بر احترام به پدر و مادر<ref>بقره آیه 83</ref> مؤمنان،<ref>سجده آیه 18</ref> مهمان<ref>ذاریات آیه 24</ref>، یتیمان و نیازمندان<ref>نساء آیه 36 و بقره آیه 83</ref> و امور مقدس مانند قرآن،<ref>اعراف آیه 204 و نیز واقعه آیه 79</ref> خانه خدا،<ref>نمل آیه 91</ref> ماه‌های حرام، <ref>توبه آیه 36</ref> شعایر الهی<ref>[[حج]] آیه 30</ref> دستور می‌دهد.<br/>
+قرآن بر احترام به پدر و مادر<ref>سوره بقره؛ آیه 83</ref> مؤمنان،<ref>سوره سجده؛ آیه 18</ref> مهمان<ref>سوره ذاریات؛ آیه 24</ref>، یتیمان و نیازمندان<ref>سوره نساء؛ آیه 36 و سوره بقره؛ آیه 83</ref> و امور مقدس مانند قرآن،<ref>سوره اعراف؛ آیه 204 و نیز سوره واقعه؛ آیه 79</ref> خانه خدا،<ref>سوره نمل؛ آیه 91</ref> ماه‌های حرام، <ref>سوره توبه؛ آیه 36</ref> شعایر الهی<ref>سوره [[حج]]؛ آیه 30</ref> دستور می‌دهد.<br/>
 به‌هرحال احترام به دیگران به معنای تعظیم و تکریم انسانیت است که می‌بایست به‌عنوان یک هنجار مهم اجتماعی از سوی همگان رعایت و ترویج شود.<br/>

@@ سطر ۳۵: / سطر ۳۵: @@
 == پانویس ==
 {{پانویس|colwidth=30em|۲}}
-<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=107429 به نقل از تبیان] تاریخ برداشت: 94/09/25</span></div>
+<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=107429 به نقل از سایت تبیان] تاریخ برداشت: 94/09/25</span></div>
 <div class="hold">
 <div class="return">بازگشت به [[احترام به همکاران]] </div>
 </div>

→ نسخهٔ قدیمی‌تر	نسخهٔ ‏۲۱ مرداد ۱۳۹۵، ساعت ۰۶:۵۱
(بدون تفاوت)

@@ سطر ۹: / سطر ۹: @@
 حرمت شخص به معنای چیزی است که شخص از آن حمایت می کند و حریم شخصی نیز چیزهایی اختصاصی است که دیگران نمی توانند در آن موارد دخالت کرده و وارد شوند.<br/>
 احترام در اصطلاح عرفی به معنای گرامی داشت و بزرگداشت و تعظیم شخص است که بی ارتباط با معنای لغوی آن نیز نیست؛ زیرا شخص، چیز، جا یا زمان محترم، دارای حرمت و حریمی است که حفظ آن لازم و هتک آن نارواست.<br/>
-ناگفته نماند که واژه احترام به این معنا و مفهوم به صراحت در قرآن به کار نرفته است و این مفهوم از اضافه وصفی برخی موارد به وصف حرام و محترم شمردن به دست می آید. به این معنا که هنگامی که خداوند نفس <ref>انعام آیه 151</ref> و یا خانه <ref>مائده آیه 97</ref> و یا ماه <ref>توبه آیه 5</ref> و مانند آن را محترم می شمارد از آن این معنا استنباط می شود که می بایست مورد احترام و تعظیم قرار گیرد. البته واژگانی چون تعظیم <ref>حج آیه 30 و 32</ref> و یا توقیر <ref>فتح آیه 9</ref> و تعزیر <ref>همان</ref> و خفض جناح <ref>اسراء آیه 24</ref> همین معنا و مفهوم اصطلاحی را می رساند.<br/>
+ناگفته نماند که واژه احترام به این معنا و مفهوم به صراحت در قرآن به کار نرفته است و این مفهوم از اضافه وصفی برخی موارد به وصف حرام و محترم شمردن به دست می آید. به این معنا که هنگامی که خداوند نفس <ref>انعام آیه 151</ref> و یا خانه <ref>مائده آیه 97</ref> و یا ماه <ref>توبه آیه 5</ref> و مانند آن را محترم می شمارد از آن این معنا استنباط می شود که می بایست مورد احترام و تعظیم قرار گیرد. البته واژگانی چون تعظیم <ref>[[حج]] آیه 30 و 32</ref> و یا توقیر <ref>فتح آیه 9</ref> و تعزیر <ref>همان</ref> و خفض جناح <ref>اسراء آیه 24</ref> همین معنا و مفهوم اصطلاحی را می رساند.<br/>
 بنابراین نباید تنها به این واژه در آیات قرآن بسنده کرد بلکه برای دریافت مباحث مربوط یا مرتبط می بایست به همه آیاتی که این مفهوم را می رساند، توجه داشت.<br/>
@@ سطر ۲۳: / سطر ۲۳: @@
 رعایت احترام دیگران و بی احترامی به آنان آثار وضعی و تکلیفی و پاداش و کیفر خاصی دارد. خداوند برای این که انسان ها احترام یک دیگر را نگه دارند افزون بر روش های تشویقی و بیان فواید و آثار آن می کوشد تا ازروش تهدید و تنبیه نیز بهره جوید از این روست که اهانت کنندگان و تحقیرکنندگان را به مجازاتی سخت در آخرت تهدید می کند تا به این روش هنجارهای اجتماعی را تقویت و تثبیت نماید.<br/>
 قرآن می فرماید که اصولاً احترام گذاشتن به دیگری، پیش از آن که سودش به طرف مقابل برسد به خود فرد می رسد.<br/>
-بی گمان کسی که به دیگری احترام می گذارد شخصیت و شاکله وجودی خود را نشان می دهد که از کمال سلامت برخوردار است و از سوی دیگر منفعت و سودش به خود فرد بازمی گردد و موجب می شود که دیگران به سوی وی گرایش بیش تری پیدا کرده و در کارها و مشکلات دستگیرش شوند. <ref>حج آیه 30</ref><br/>
+بی گمان کسی که به دیگری احترام می گذارد شخصیت و شاکله وجودی خود را نشان می دهد که از کمال سلامت برخوردار است و از سوی دیگر منفعت و سودش به خود فرد بازمی گردد و موجب می شود که دیگران به سوی وی گرایش بیش تری پیدا کرده و در کارها و مشکلات دستگیرش شوند. <ref>[[حج]] آیه 30</ref><br/>
 == قرآن و رعایت آداب و رسوم ملتها ==
@@ سطر ۳۰: / سطر ۳۰: @@
 در برخی از روایات آمده است که در پیش از اسلام سلام به معنی گفتن زنده باد بود و پس از اسلام جمله سلام علیکم جانشین آن شد. <ref>تفسیر کبیر فخر رازی ج 10 ص 209</ref> و هم چنین گفته شده است که در دوره یوسف (ع) احترام و سلام کردن به نماز گزاردن بود چنان که همین عمل در میان ساسانیان و پیش از ایشان وجود داشته است و از این رو آیه: خروا له سجدا <ref>یوسف آیه 100</ref> به معنای این است که با سجده به او احترام گذاشته و سلام دادند. در حقیقت این سجده، تعظیم و احترام است نه سجده بندگی. <ref>مجمع البیان ج 5 ص 405</ref> چنان که اکنون نیز در میان شرقی ها اینگونه است که شخص با خم شدن، احترام خویش را بیان می دارد.<br/>
 هر ملتی نوعی آداب برای احترام و تعظیم دیگری دارد که از آن جمله می توان به اشاره به سر، کلاه از سر برداشتن، روبوسی، دست دادن، معانقه و گردن به گردن نهادن، بغل کردن، بوسیدن سر و پیشانی، صورت و دست و حتی پا را یاد کرد. در هندوستان خم شدن و بوسیدن پای بزرگان خانواده مرسوم است.<br/>
-قرآن بر احترام به پدر و مادر <ref>بقره آیه 83</ref> مومنان <ref>سجده آیه 18</ref>، مهمان <ref>ذاریات آیه 24</ref> یتیمان و نیازمندان <ref>نساء آیه 36 و بقره آیه 83</ref> و امور مقدس مانند قرآن <ref>اعراف آیه 204 و نیز واقعه آیه 79</ref>، خانه خدا <ref>نمل آیه 91</ref> ماه های حرام <ref>توبه آیه 36</ref> شعایر الهی <ref>حج آیه 30</ref> دستور می دهد.<br/>
+قرآن بر احترام به پدر و مادر <ref>بقره آیه 83</ref> مومنان <ref>سجده آیه 18</ref>، مهمان <ref>ذاریات آیه 24</ref> یتیمان و نیازمندان <ref>نساء آیه 36 و بقره آیه 83</ref> و امور مقدس مانند قرآن <ref>اعراف آیه 204 و نیز واقعه آیه 79</ref>، خانه خدا <ref>نمل آیه 91</ref> ماه های حرام <ref>توبه آیه 36</ref> شعایر الهی <ref>[[حج]] آیه 30</ref> دستور می دهد.<br/>
 به هر حال احترام به دیگران به معنای تعظیم و تکریم انسانیت است که می بایست به عنوان یک هنجار مهم اجتماعی از سوی همگان رعایت و ترویج شود.<br/>
 == پانویس ==
 {{پانویس|colwidth=30em|۲}}
-<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> به نقل از تبیان 25-09-94:<http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=107429></span></div>
+<div class="source"><span class="title">منبع:</span><span class="text"> [http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=107429 به نقل از تبیان] 25-09-94</span></div>
 <div class="hold">
 <div class="return">بازگشت به [[احترام به همکاران]] </div>
 </div>

@@ سطر ۱۵: / سطر ۱۵: @@
 منشأ احترام به هر چیزی را باید در نحوه ارتباط آن با خدا دانست. هر چیزی که انتساب آن به خدا قوی تر و نزدیک تر باشد از احترام بیش تری برخوردار است.<br/>
 به عنوان نمونه انسان از آن جا ارزش و اعتبار و احترام فزون تری دارد که انتساب آن به خدا از دیگر آفریده ها بیش تر است؛ زیرا انسان تنها موجودی است که روح خدایی خاصی دارد و این امکان را به وی بخشیده است تا از همه اسمای خدا برخوردار گردد و به همین سبب خلافت الهی را به عهده گیرد. این عنوان و توانمندی موجب شد<br/>
- تا همه آفریده های خداوند به انسان سجده کرده و ولایت و خلافت وی را بپذیرند تا این انسان کامل به عنوان نائب و جانشین پروردگار، آنان را به کمال لایق و شایسته برساند.<br/>
+تا همه آفریده های خداوند به انسان سجده کرده و ولایت و خلافت وی را بپذیرند تا این انسان کامل به عنوان نائب و جانشین پروردگار، آنان را به کمال لایق و شایسته برساند.<br/>
 این گونه است که قرآن به مسئله تکریم انسان توجه می دهد. در حقیقت احترام انسان ها، برخورداری ایشان از کرامت الهی است که در آیه ۷۰ سوره اسراء به آن اشاره کرده و فرموده است: و لقد کرمنا بنی آدم.<br/>
 انسان از جنبه های مختلف از برتری های بسیاری برخوردار است. ویژگی های فردی انسان به گونه ای است که به طور ذاتی و فطری دوست دار کرامت و حفظ شخصیت، آبرو و نیازمند احترام است. خداوند با توجه به این فطرت انسانی از انسان ها می خواهد که حرمت خویش را نگه دارند و در گفتار و رفتار خویش حفظ آداب و احترام را بنمایند.<br/>